੧. ਬਾਲਵਗ੍ਗੋ

੧. ਭਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਤਿਕਨਿਪਾਤਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਭਯਨ੍ਤਿ ਭੀਤਿ ਚੇਤਸੋ ਬ੍ਯਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸੋ’’ਤਿ. ਉਪਦ੍ਦਵੋਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯੋ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪਕਾਰਣਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੇਕਗ੍ਗਤਾਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਉਪਸਗ੍ਗੋਤਿ ਉਪਸਜ੍ਜਨਂ, ਦੇਵਤੋਪਪੀਲ਼ਾਦਿਨਾ ਅਪ੍ਪਟਿਕਾਰਵਿਘਾਤਾਪਤ੍ਤਿ. ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕਾਰਾਭਾਵੇਨ ਵਿਹਞ੍ਞਮਾਨਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਸ੍ਸ ਓਸੀਦਨਕਾਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਲਗ੍ਗਨਾਕਾਰੋ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਦਿਵਸੇ ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੂਤਿ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਂ ਨਿਯਮਿਤਦਿਵਸੇ ਅਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ. ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਤ੍ਵਾਤਿ ਬਹਿ ਅਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਾਯ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦਤ੍ਵਾ.

ਨਲ਼ੇਹਿ ਛਨ੍ਨਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਨਲ਼ੇਹਿ ਤਿਣਚ੍ਛਦਨਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਉਪਰਿ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿਯੇਵ ਦਾਰੁਕੁਟਿਕਨਿਯਾਮੇਨ ਪਰਿਤੋਪਿ ਛਾਦਿਤਾ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਤਿਣੇਹਿ ਛਨ੍ਨਤਂ ਸੇਸਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਰੁਕ੍ਖਮਯਤਞ੍ਚ ਅਤਿਦਿਸਤਿ.

ਵਿਧਵਪੁਤ੍ਤੇਤਿ ਅਨ੍ਤਭਾਵੋਪਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇ ਹਿ ਨਿਪ੍ਪਿਤਿਕਾ ਅਵਿਨੀਤਾ ਅਸਂਯਤਾ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਿਨੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਭਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਲਕ੍ਖਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਦੁਤਿਯੇ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਬਾਲੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਞਾਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਕਮ੍ਮਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦਿਪਵਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਪਦੀਯਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾ ਏਤੇਨ ਰਕ੍ਖੀਯਨ੍ਤਿ, ਲੂਯਨ੍ਤਿ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਾਤਿ ਅਪਦਾਨਂ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾ, ਮਿਚ੍ਛਾ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗੋ. ਤੇਨ ਸੋਭਤੀਤਿ ਅਪਦਾਨਸੋਭਨੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਰਿਤੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਰਿਯਾਯ ਏਵ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਲਕ੍ਖਣਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩-੪. ਚਿਨ੍ਤੀਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩-੪. ਤਤਿਯੇ ਏਤੇਹੀਤਿ ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਾਦੀਹਿ. ਏਤੇਨ ਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰਣਤ੍ਥਤਮਾਹ. ਤਾਨੇਵਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਏਵ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਬਾਲਸ੍ਸ. ਬਾਲੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਨਿਮੀਯਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨੀਯਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਬਾਲਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਪਦਾਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਾਦੀਨਿ ਚ ਬਾਲੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਅਸਾਧਾਰਣਭਾਵੇਨ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਪਦਾਨਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੀਹਿ ਦੁਟ੍ਠਂ ਦੂਸਿਤਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ, ਤਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀਤਿ ਦੁਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤੀ. ਲੋਭਾਦੀਹਿ ਦੁਟ੍ਠਂ ਭਾਸਿਤਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਭਾਸੀ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਵਸੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਕਾਰੀ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ‘‘ਬਾਲੋ ਅਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਚਨਸ੍ਸ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ. ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ‘‘ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਬ੍ਯਾਪਾਦਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਸੁਚਿਨ੍ਤਿਤਮੇਵ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸੁਚਰਿਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ.

ਚਿਨ੍ਤੀਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫-੧੦. ਅਯੋਨਿਸੋਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੫-੧੦. ਪਞ੍ਚਮੇ ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿਆਦਿ ਛਕ੍ਕੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ. ਅਪਞ੍ਹਮੇਵ ਪਞ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕਥੇਸੀਤਿ ਅਪਞ੍ਹਮੇਵ ਪਞ੍ਹੋ ਅਯਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ. ਦਸਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾਤਿ –

‘‘ਸਿਥਿਲਂ ਧਨਿਤਞ੍ਚ ਦੀਘਰਸ੍ਸਂ, ਗਰੁਕਂ ਲਹੁਕਞ੍ਚ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਂ;

ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਵਵਤ੍ਥਿਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਦਸਧਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਭੇਦੋ’’ਤਿ. (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੯੦; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੨੯੧; ਪਰਿ. ਅਟ੍ਠ. ੪੮੫; ਵਿ. ਸਙ੍ਗ. ਅਟ੍ਠ. ੨੫੨) –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦਸਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾ.

ਤਤ੍ਥ ਠਾਨਕਰਣਾਨਿ ਸਿਥਿਲਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਕ੍ਖਰਂ ਸਿਥਿਲਂ, ਤਾਨਿਯੇਵ ਧਨਿਤਾਨਿ ਅਸਿਥਿਲਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਅਕ੍ਖਰਂ ਧਨਿਤਂ. ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਕਾਲਂ ਦੀਘਂ, ਏਕਮਤ੍ਤਕਾਲਂ ਰਸ੍ਸਂ. ਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਦੀਘਮੇਵ, ਯਂ ਵਾ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਂਯੋਗਪਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਲਹੁਕਨ੍ਤਿ ਰਸ੍ਸਮੇਵ, ਯਂ ਵਾ ‘‘ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤਥੇਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਸਂਯੋਗਪਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਗ੍ਗਹੀਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਰਣਾਨਿ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਵਟੇਨ ਮੁਖੇਨ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਰਪਦੇਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਣ੍ਹਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਵਤ੍ਥਿਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਰਪਦੇਨ ਅਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਰਣਾਨਿ ਅਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਟੇਨ ਮੁਖੇਨ ਸਾਨੁਨਾਸਿਕਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਸਧਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਭੇਦੋਤਿ ਏਵਂ ਸਿਥਿਲਾਦਿਵਸੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਕ੍ਖਰੁਪ੍ਪਾਦਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਸਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਪਭੇਦੋ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਹਿ ਅਕ੍ਖਰਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਿ ਚ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਪਞ੍ਚਕੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਟ੍ਠਾਨਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਛਕ੍ਕੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਛਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਨਤ੍ਥਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਅਯੋਨਿਸੋਸੁਤ੍ਤਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਬਾਲਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.