੨. ਰਥਕਾਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਞਾਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਞਾਤੋਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਤੋ ਪਞ੍ਞਾਤੋ’’ਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਸਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ, ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕੇ ਅਪ੍ਪਤਿਰੂਪੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਨ ਅਨੁਲੋਮੇਤੀਤਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਸਾਸਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਸਨਂ ਨ ਅਨੁਲੋਮੇਤੀਤਿ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਨ੍ਤਿ ਲਿਙ੍ਗਤੋ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਂ. ‘‘ਵਿਯਪੁਗ੍ਗਲੇ’’ਤਿ ਆਹਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਸਭਾਗੇਹਿ ਅਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਆਹ. ਉਮ੍ਮਾਦਂ ਪਾਪੁਣੀਤਿ ਸੋ ਕਿਰ ਸੀਲਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਿਹਿਤਦ੍ਵਾਰਗਬ੍ਭੇ ਸਯਨਪਿਟ੍ਠੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਭਰਿਯਂ ਆਰਬ੍ਭ ਮੇਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾਮੁਖੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਰਾਗੇਨ ਅਨ੍ਧੀਕਤੋ ਭਰਿਯਾਯ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਪਹਰਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਭਿਤ੍ਤਿਯੁਦ੍ਧਮਕਾਸਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਞਾਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਾਰਣੀਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨. ਦੁਤਿਯੇ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸਿਤਮੇਵਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਗ੍ਗਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਮਗ੍ਗਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਹਿ ਵਿਨਾ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਯ ਫਲਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਸਾਤਿਸਯੋ ਅਸਮ੍ਮੋਹੋਤਿ ‘‘ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਾਮਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਜਾਨਨਾ ਪਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਰਣਂ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਿਰਿਯਾਤਿ ‘‘ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਟਿਲਾਭੋਤਿ ‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

ਸਾਰਣੀਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਆਸਂਸਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਤਤਿਯੇ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੬੦) ਕਿਲਨ੍ਤਭਾਵੇ ਆਗਤੋ. ‘‘ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਸਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਿਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਵਿਭ. ੫੭੬) ਨਿਰੁਦ੍ਧਭਾਵੇ. ‘‘ਅਧਿਗਤੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਦ੍ਦਸੋ ਦੁਰਨੁਬੋਧੋ ਸਨ੍ਤੋ ਪਣੀਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੬੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੧; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੨; ਮਹਾਵ. ੭-੮) ਸਨ੍ਤਞਾਣਗੋਚਰਤਾਯਂ. ‘‘ਉਪਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦਾ ਸਤਿਮਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਉਦਾ. ੨੭) ਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮੇ. ‘‘ਸਨ੍ਤੋ ਹਵੇ ਸਬ੍ਭਿ ਪਵੇਦਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਪ. ੧੫੧) ਸਾਧੂਸੁ. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਚੋਰਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੧੯੫) ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇ. ਇਧਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤਵਸੇਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਹੇਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਵਸੇਨ. ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇਤਂ ਨਿਪਾਤਪਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੦) ਵਿਯ.

ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਾ. ਯਞ੍ਹਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਨਾਸੋਤਿ ਪਤ੍ਥਨਾਰਹਿਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਪਤ੍ਥਨੋ’’ਤਿ. ਆਸਂਸਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤੀਤਿ ਆਸਂਸੋ. ਵੇਣੁਵੇਤ੍ਤਾਦਿਵਿਲੀਵੇਹਿ ਸੁਪ੍ਪਾਦਿਭਾਜਨਕਾਰਕਾ ਵਿਲੀਵਕਾਰਕਾ. ਮਿਗਮਚ੍ਛਾਦੀਨਂ ਨਿਸਾਦਨਤੋ ਨੇਸਾਦਾ, ਮਾਗਵਿਕਮਚ੍ਛਬਨ੍ਧਾਦਯੋ. ਰਥੇਸੁ ਚਮ੍ਮੇਨ ਨਹਨਕਰਣਤੋ ਰਥਕਾਰਾ, ਧਮ੍ਮਕਾਰਾ. ਪੁਇਤਿ ਕਰੀਸਸ੍ਸ ਨਾਮਂ, ਤਂ ਕੁਸੇਨ੍ਤਿ ਅਪਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾ, ਪੁਪ੍ਫਚ੍ਛਡ੍ਡਕਾ.

ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੋਤਿ ਵਿਰੂਪੋ. ਓਕੋਟਿਮਕੋਤਿ ਆਰੋਹਾਭਾਵੇਨ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕੋ, ਰਸ੍ਸਕਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਲਕੁਣ੍ਡਕੋ’’ਤਿ. ਲਕੁ ਵਿਯ ਘਟਿਕਾ ਵਿਯ ਡੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਹਿ ਲਕੁਣ੍ਡਕੋ, ਰਸ੍ਸੋ. ਕਣਤਿ ਨਿਮੀਲਤੀਤਿ ਕਾਣੋ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਨਿਮੀਲਨਂ ਏਕੇਨ ਅਕ੍ਖਿਨਾ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਕਕ੍ਖਿਕਾਣੋ ਵਾ ਉਭਯਕ੍ਖਿਕਾਣੋ ਵਾ’’ਤਿ. ਕੁਣਨਂ ਕੁਣੋ, ਹਤ੍ਥਵੇਕਲ੍ਲਂ. ਤਂ ਏਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕੁਣੀ. ਖਞ੍ਜੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਾਦਵਿਕਲੋ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੋ ਪਦੇਸੋ ਹਤੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਕ੍ਖਹਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੀਠਸਪ੍ਪੀ’’ਤਿ. ਪਦੀਪੇ ਪਦੀਪਨੇ ਏਤਬ੍ਬਂ ਨੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਂ, ਤੇਲਾਦਿਉਪਕਰਣਂ.

ਆਸਂ ਨ ਕਰੋਤੀਤਿ ਰਜ੍ਜਾਭਿਸੇਕੇ ਕਨਿਟ੍ਠੋ ਪਤ੍ਥਨਂ ਨ ਕਰੋਤਿ ਜੇਟ੍ਠੇ ਸਤਿ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨਧਿਕਾਰਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਸੇਕਂ ਅਰਹਤੀਤਿ ਅਭਿਸੇਕਾਰਹੋ, ਨ ਅਭਿਸੇਕਾਰਹੋ ਕਾਣਕੁਣਿਆਦਿਦੋਸਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ.

ਸੀਲਸ੍ਸ ਦੁਟ੍ਠੁ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਾਵਤ੍ਥੋ ਇਧ ਦੁ-ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਸ੍ਸੀਲੋ’’ਤਿ. ‘‘ਪਾਪਂ ਪਾਪੇਨ ਸੁਕਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਉਦਾ. ੪੮; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੩) ਵਿਯ ਪਾਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਹੀਨਪਰਿਯਾਯੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਲਾਮਕਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ. ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ. ਕਾਯਵਾਚਾਸਂਵਰਭੇਦੇਨ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ, ਮਨੋਸਂਵਰਭੇਦੇਨ, ਸਤਿਸਂਵਰਾਦਿਭੇਦੇਨ ਵਾ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ. ਅਸੁਦ੍ਧਪ੍ਪਯੋਗਤਾਯ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ, ਅਸੁਦ੍ਧਾਸਯਤਾਯ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ. ਕੁਸਲਸੀਲਵਿਰਹੇਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ, ਅਕੁਸਲਸੀਲਸਮਨ੍ਨਾਗਮੇਨ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ. ਅਸੁਚੀਹੀਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਹਿ. ਸਙ੍ਕਾਹਿ ਸਰਿਤਬ੍ਬਸਮਾਚਾਰੋਤਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਮਞ੍ਞੇ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਰੇਹਿ ਸਙ੍ਕਾਯ ਸਰਿਤਬ੍ਬਸਮਾਚਾਰੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤ੍ਤਨਾਯੇਵ ਵਾ ਸਙ੍ਕਾਹਿ ਸਰਿਤਬ੍ਬਸਮਾਚਾਰੋਤਿ ਏਤੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਤਂਯੇਵ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਙ੍ਕਾਯ ਪਰੇਸਂ ਸਮਾਚਾਰਕਿਰਿਯਂ ਸਰਤਿ ਆਸਙ੍ਕਤਿ ਵਿਧਾਵਤੀਤਿਪਿ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨਤਾਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਨੇ ਕਥੇਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ ਦੋਸਂ ਮਞ੍ਞੇ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਸਮਾਚਾਰਂ ਸਙ੍ਕਾਯ ਸਰਤਿ ਧਾਵਤਿ.

ਏਵਂਪਟਿਞ੍ਞੋਤਿ ਸਲਾਕਗ੍ਗਹਣਾਦੀਸੁ ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕਾ ਵਿਹਾਰੇ ਸਮਣਾ’’ਤਿ ਗਣਨਾਯ ਆਰਦ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਸਮਣੋ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਸਮਣੋ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਲਾਕਗ੍ਗਹਣਾਦੀਨਿ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਮਣੋ ਅਹਨ੍ਤਿ ਏਵਂਸਮਣਪ੍ਪਟਿਞ੍ਞੋ. ਸੁਮ੍ਭਕਪਤ੍ਤਧਰੇਤਿ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤਧਰੇ. ਪੂਤਿਨਾ ਕਮ੍ਮੇਨਾਤਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਕਮ੍ਮੇਨ, ਨਿਗ੍ਗੁਣਤਾਯ ਵਾ ਗੁਣਸਾਰਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ. ਕਸਮ੍ਬੁਕਚਵਰੋ ਜਾਤੋ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਞ੍ਜਾਤਰਾਗਾਦਿਕਚਵਰੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਸਮ੍ਬੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਿਨ੍ਤਕੁਣਪਕਸਟਂ ਉਦਕਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸਾਸਨੇ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਨਾਮ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨੀਯਤ੍ਤਾ ਤਿਨ੍ਤਕੁਣਪਉਦਕਸਦਿਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਸਮ੍ਬੁ ਵਿਯ ਜਾਤੋਤਿ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿਤਾਯਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਲਦ੍ਧੁਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਸੀਲਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਯਾਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਯ.

ਆਸਂਸਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹੀਤਿ ਦਾਨਪਿਯਵਚਨਅਤ੍ਥਚਰਿਯਾਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਣੇਹਿ. ਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਆਣਾਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਧ ਰਤਨਚਕ੍ਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਚਕ੍ਕਸਦ੍ਦੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ, ਲਕ੍ਖਣੇ, ਰਥਙ੍ਗੇ, ਇਰਿਯਾਪਥੇ, ਦਾਨੇ, ਰਤਨਧਮ੍ਮਖੁਰਚਕ੍ਕਾਦੀਸੁ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਕਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧) ਹਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਪਾਦਤਲੇਸੁ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਜਾਤਾਨੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੫; ੩.੨੦੪) ਏਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣੇ. ‘‘ਚਕ੍ਕਂਵ ਵਹਤੋ ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧) ਏਤ੍ਥ ਰਥਙ੍ਗੇ. ‘‘ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੯) ਏਤ੍ਥ ਇਰਿਯਾਪਥੇ. ‘‘ਦਦਂ ਭੁਞ੍ਜ ਮਾ ਚ ਪਮਾਦੋ, ਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤਯ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਜਾ. ੧.੭.੧੪੯) ਏਤ੍ਥ ਦਾਨੇ. ‘‘ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਪਾਤੁਰਹੋਸੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੪੩) ਏਤ੍ਥ ਰਤਨਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਮਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੫੬੨) ਏਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਇਚ੍ਛਾਹਤਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ, ਚਕ੍ਕਂ ਭਮਤਿ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ (ਜਾ. ੧.੫.੧੦੩) ਏਤ੍ਥ ਖੁਰਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਖੁਰਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਚਕ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੬੬) ਏਤ੍ਥ ਪਹਰਣਚਕ੍ਕੇ. ‘‘ਅਸਨਿਵਿਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੬੧) ਏਤ੍ਥ ਅਸਨਿਮਣ੍ਡਲੇ. ਇਧ ਪਨਾਯਂ ਰਤਨਚਕ੍ਕੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਨਾਯਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ? ਏਕਙ੍ਗੁਲਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਆਕਾਸਂ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਬ੍ਬਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਞ੍ਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਸਨਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਕਰਤਨਸਮੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਿਸੋਣ੍ਡਸਦਿਸਪਨਾਲ਼ਿਂ ਸੁਵਣ੍ਣਭਿਙ੍ਗਾਰਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਅਬ੍ਭੁਕ੍ਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਭਿਵਿਜਿਨਾਤੁ ਭਵਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਸਮਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਵੇਹਾਸਂ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਸਮਕਾਲਮੇਵ, ਸੋ ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਦਸਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਧਮ੍ਮੋ, ਦਸਵਿਧਂ ਵਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤਂ. ਦਸਵਿਧੇ ਵਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਅਗਰਹਿਤੇ ਵਾ ਰਾਜਧਮ੍ਮੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਿਕੋ. ਤੇਨ ਚ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਕਲਲੋਕਂ ਰਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਲਦ੍ਧਰਜ੍ਜਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਨ ਞਾਯੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਅਧਮ੍ਮੇਨ. ਦਸਵਿਧੇਨ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਦਸਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ ਵਤ੍ਤੇਨ.

ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਦਸਵਿਧਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਦੇਵ, ਅਰਿਯਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ, ਧਮ੍ਮਂਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਮਾਨੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਚਾਯਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਦ੍ਧਜੋ ਧਮ੍ਮਕੇਤੁ ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਂ ਸਂਵਿਦਹਸ੍ਸੁ ਅਨ੍ਤੋਜਨਸ੍ਮਿਂ ਬਲਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ਖਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਅਨੁਯਨ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮਜਾਨਪਦੇਸੁ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਮਿਗਪਕ੍ਖੀਸੁ. ਮਾ ਚ ਤੇ, ਤਾਤ, ਵਿਜਿਤੇ ਅਧਮ੍ਮਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਥ. ਯੇ ਚ ਤੇ, ਤਾਤ, ਵਿਜਿਤੇ ਅਧਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਧਨਮਨੁਪ੍ਪਦੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਯੇ ਚ ਤੇ, ਤਾਤ, ਵਿਜਿਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਦਪ੍ਪਮਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਖਨ੍ਤਿਸੋਰਚ੍ਚੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਦਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਂ ਕਿਂ ਅਕੁਸਲਂ, ਕਿਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਕਿਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਕਿਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ ਕਿਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਿਂ ਮੇ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਸ੍ਸ, ਕਿਂ ਵਾ ਪਨ ਮੇ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਅਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਂ ਅਕੁਸਲਂ, ਤਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਯਂ ਕੁਸਲਂ, ਤਂ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਤਾਤ, ਤਂ ਅਰਿਯਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ –

ਏਵਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤੇ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੮੪) ਆਗਤਨਯੇਨ ਅਨ੍ਤੋਜਨਸ੍ਮਿਂ ਬਲਕਾਯੇ ਏਕਂ, ਖਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਏਕਂ, ਅਨੁਯਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਏਕਂ, ਨੇਗਮਜਾਨਪਦੇਸੁ ਏਕਂ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਏਕਂ, ਮਿਗਪਕ੍ਖੀਸੁ ਏਕਂ, ਅਧਮ੍ਮਕਾਰਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਏਕਂ, ਅਧਨਾਨਂ ਧਨਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਏਕਂ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਨਂ ਏਕਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਵਂ ਤਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਵਤ੍ਤਂ ਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਗਹਪਤਿਕੇ ਪਨ ਪਕ੍ਖਿਜਾਤੇ ਚ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤੋ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਤੇਨ ਤਦਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚੇਤਸਾ. ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਆਦਰਕਿਰਿਯਾਵਸੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਗਰੁਕਰਣਵਸੇਨ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਰਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ. ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤਿਭੂਤਾਗਤਭਾਵੇਨਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵੇਨ ਪੁਰਿਮਤਰਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸਮੁਪਚਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਚ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਂ ਕਰਣੇਨਾਤਿ ਏਤੇਨ ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਨਿਨ੍ਨਪੋਣਪਬ੍ਭਾਰਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਪਰਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਨਤ੍ਥਤੋ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਪਰਰਕ੍ਖਸਾਧਨੇਨ ਖਨ੍ਤਿਆਦਿਗੁਣੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤਤੋ ਏਵ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ. ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਗੇਹਾਦੀਨਿ ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਦਿਪ੍ਪਟਿਬਾਹਨੇਨ ਆਵਰਣਂ.

ਅਨ੍ਤੋਜਨਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਭੂਤੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਦਿਜਨੇ. ਸੀਲਸਂਵਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਰਕ੍ਖਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵਤ੍ਥਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦੀਨਿ ਚਸ੍ਸ ਦਦਮਾਨੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਵਰਣਂ, ਇਤਰੇਨ ਗੁਤ੍ਤਿਂ. ਸਮ੍ਪਦਾਨੇਨਪੀਤਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸੀਲਸਂਵਰੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਪਰੇਸੁਪਿ ਪਿ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣੇ. ਨਿਗਮੋ ਨਿਵਾਸੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨੇਗਮਾ. ਏਵਂ ਜਾਨਪਦਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਥਾ ਨਿਗਮਵਾਸਿਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ.

ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਸਂਵਿਦਹਨਂ ਠਪਨਂ ਨਾਮ ਤਦੁਪਦੇਸੋਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਥੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਤੇਸੂਤਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਮਣਾਦੀਸੁ. ਪਟਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਖੀਣਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪੁਨ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.

ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਚੇਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੫. ਪਞ੍ਚਮੇ ਇਸਯੋ ਪਤਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਸਿਪਤਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਸਬ੍ਬੂਪਕਰਣਾਨਿ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਛੇਦਨਤਚ੍ਛਨਾਦਿਸਾਧਨਾਨਿ ਉਪਕਰਣਾਨਿ ਰਞ੍ਞਾ ਆਣਤ੍ਤਦਿਵਸੇਯੇਵ ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਨਾਨਾ ਕਰੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਨਾਨਾਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਨ੍ਤਿ ਸਰਲੋਪੇਨਾਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਏਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਤ੍ਥੇਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਏਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਗਤਿ ਵੇਗਸਾ ਪਵਤ੍ਤਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਪਯੋਗਸ੍ਸ ਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਗਣ੍ਡਾਤਿ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਗਣ੍ਡਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਣ੍ਣਤੋਣਤਟ੍ਠਾਨਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਸਕਸਾਵਾਤਿ ਸਕਸਟਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੂਤਿਸਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਵਂ ਗੁਣਪਤਨੇਨ ਪਤਿਤਾਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਚਕ੍ਕਂ ਨਾਭਿਅਰਨੇਮੀਨਂ ਸਦੋਸਤਾਯ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ, ਏਵਮੇਕਚ੍ਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਕਾਯਵਙ੍ਕਾਦਿਵਸੇਨ ਸਦੋਸਤਾਯ ਗੁਣਪਤਨੇਨ ਪਤਿਤਾ ਸਕਟ੍ਠਾਨੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਫਰੁਸਵਾਚਾਦਯੋਪਿ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਸਚੇਤਨਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਅਪਣ੍ਣਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬. ਛਟ੍ਠੇ ਵਿਰਜ੍ਝਨਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਦਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਪਣ੍ਣਕਪ੍ਪਯੋਗਸਮਾਦਾਨਾ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਰਜ੍ਝਨਕਿਰਿਯਾ ਪਨ ਪਚ੍ਛਾ ਅਸਮਾਦਾਤਬ੍ਬਤਾਯ ਅਨੂਨਾਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਪਣ੍ਣਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਪਣ੍ਣਕਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਪਣ੍ਣਕਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਅਵਿਰਦ੍ਧਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਥਸਾਧਨੇਨ ਏਕਂਸਿਕਾ ਵਟ੍ਟਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਵਹਾ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਯੁਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਾਪਗਤਾ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਤਾਯ ਅਪਚ੍ਚਨੀਕਾ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ ਅਨੁਧਮ੍ਮਭੂਤਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਂਸਪਟਿਪਦ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਨ ਤਕ੍ਕਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾਤਿ ਤਕ੍ਕਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨ ਹੋਤਿ ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾ ਅਪਣ੍ਣਕਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਤਤ੍ਥ ਤਕ੍ਕਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾਤਿ ਆਚਰਿਯਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਗਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤਕ੍ਕਗ੍ਗਹਣਮਤ੍ਤੇਨ. ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਨਯਤੋ ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਗਹਣੇਨ. ਏਵਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਤਕ੍ਕਮਤ੍ਤੇਨ, ਨਯਗ੍ਗਾਹੇਨ ਵਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਪਣ੍ਡਿਤਸਤ੍ਥਵਾਹੋ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਹਾਨਞ੍ਚ ਅਪਰਿਹਾਨਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਜਾਤਕੇ (ਜਾ. ੧.੧.੧) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾ – ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਠਾਨਂ ਅਵਿਰਦ੍ਧਕਾਰਣਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਕਾਰਣਂ ਏਕੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਪ੍ਪਮੁਖਾ ਪਣ੍ਡਿਤਮਨੁਸ੍ਸਾ ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਬਾਲਸਤ੍ਥਵਾਹਪੁਤ੍ਤਪ੍ਪਮੁਖਾ ਤਕ੍ਕਿਕਾ ਆਹੁ, ਤੇ ਦੁਤਿਯਂ ਸਾਪਰਾਧਂ ਅਨੇਕਂਸਿਕਂ ਠਾਨਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਕਾਰਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸੁਂ, ਤੇ ਕਣ੍ਹਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਕ੍ਕਪਟਿਪਦਾ ਅਪਰਿਹਾਨਿਪਟਿਪਦਾ, ਕਣ੍ਹਪਟਿਪਦਾ ਪਰਿਹਾਨਿਪਟਿਪਦਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੇ ਸੁਕ੍ਕਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਅਪਰਿਹੀਨਾ ਸੋਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਪਨ ਕਣ੍ਹਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਪਰਿਹੀਨਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਵਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਇਦਮਾਹ ‘‘ਏਤਦਞ੍ਞਾਯ ਮੇਧਾਵੀ, ਤਂ ਗਣ੍ਹੇ ਯਦਪਣ੍ਣਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਏਤਦਞ੍ਞਾਯ ਮੇਧਾਵੀਤਿ ਮੇਧਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਯ ਉਤ੍ਤਮਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਂ ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਠਾਨਂ ਦੁਤਿਯਞ੍ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਤਕ੍ਕਗ੍ਗਾਹਤਕ੍ਕਗ੍ਗਾਹਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਗੁਣਦੋਸਂ ਵੁਦ੍ਧਿਹਾਨਿਂ ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਗਣ੍ਹੇ ਯਦਪਣ੍ਣਕਨ੍ਤਿ ਯਂ ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਏਕਂਸਿਕਂ ਸੁਕ੍ਕਪਟਿਪਦਾਅਪਰਿਹਾਨਿਯਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਕਾਰਣਂ, ਤਦੇਵ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਕਂਸਿਕਾਦਿਭਾਵਤੋਯੇਵ. ਇਤਰਂ ਪਨ ਨ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਨੇਕਂਸਿਕਾਦਿਭਾਵਤੋਯੇਵ.

ਯਵਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਤਾਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਨਿ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਣ੍ਡਾਦਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਭਾਗਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਖਨ੍ਧਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਯੋਨਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਕਾਰਣਂ ਯੋਨਿ ਨਾਮ, ਯੋਨੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਫਲਂ ਅਨੁਪਚਿਤਞਾਣਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਦੁਰਵਗਾਧਭੇਦਤਾਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ. ਯਤੋ ਏਕਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸੋ ਏਵਾਯਨ੍ਤਿ ਬਾਲਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੋ. ਪਸ੍ਸਾਵਮਗ੍ਗੋ ਯੋਨਿ ਨਾਮ ਯਵਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਯੋਨਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਮਿਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਪਗ੍ਗਹਿਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਾਨੇਨ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਸੇਵਨਾਯ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ.

‘‘ਚਕ੍ਖੁਤੋਪੀ’’ਤਿਆਦਿਮ੍ਹਿ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵੀਥੀਸੁ ਤਦਨੁਗਤਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥੀਸੁ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਾਮਾਸਵਾਦਯੋ ਏਵ ਪਨ ਵਣਤੋ ਯੂਸਂ ਵਿਯ ਪਗ੍ਘਰਨਕਅਸੁਚਿਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਏਵ ‘‘ਆਸਵਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਪਗ੍ਘਰਨਕਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਆਸਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਯਾਵ ਗੋਤ੍ਰਭੂਤਿ ਤਤੋ ਪਰਂ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਙ੍ਗਾਦੀਨਿਪਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਚੇ? ਨ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਲਮ੍ਬਿਤੇਸੁ ਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਸਵਭਾਵੇਨ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਪਰਤਾਭਾਵਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਗੋਤ੍ਰਭੁਵਚਨੇਨ ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪੁਰੇਚਾਰਿਕਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਪਠਮਮਗ੍ਗਪੁਰੇਚਾਰਿਕਮੇਵ ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁ ਅਵਧਿਨਿਦਸ੍ਸਨਭਾਵੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮਾਨਤਾਯ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਯਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੀਥੀਯਂ ਨਿਰੋਧਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਫਲੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਆਸਵਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਿਵਾਰਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਧਿਅਤ੍ਥੋ ਆ-ਕਾਰੋ, ਅਵਧਿ ਚ ਮਰਿਯਾਦਾਭਿਵਿਧਿਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਰਿਯਾਦਂ ਕਿਰਿਯਂ ਬਹਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਪਾਟਲੀਪੁਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠੋ ਦੇਵੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਵਿਧਿ ਪਨ ਕਿਰਿਯਂ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਭਵਗ੍ਗਂ ਭਗਵਤੋ ਯਸੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਅਭਿਵਿਧਿਅਤ੍ਥੋ ਚਾਯਮਾ-ਕਾਰੋ ਇਧ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਕਰਣਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.

ਮਦਿਰਾਦਯੋਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਿਨ੍ਧਵਕਾਦਮ੍ਬਰਿਕਾਪੋਤਿਕਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਚਿਰਪਾਰਿਵਾਸਿਯਟ੍ਠੋ ਚਿਰਪਰਿਵੁਟ੍ਠਤਾ ਪੁਰਾਣਭਾਵੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਹੋਸੀਤਿਆਦੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੬੨) ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਭਵਾਸਵਾਨਂ ਚਿਰਪਰਿਵੁਟ੍ਠਤਾਯ ਦਸ੍ਸਿਤਾਯ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵਿਨੋ ਕਾਮਾਸਵਸ੍ਸ ਚਿਰਪਰਿਵੁਟ੍ਠਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਵ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਓਕਾਸਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਮਾਨਾਦੀਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਾਦਿਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪਨਂ ਮਦਕਰਣਵਸੇਨ ਆਸਵਸਦਿਸਤਾ ਚ ਏਤੇਸਂਯੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸ੍ਵੇਵ ਆਸਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਆਯਤਂ ਅਨਾਦਿਕਾਲਿਕਤ੍ਤਾ. ਪਸਵਨ੍ਤੀਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਆਸਵੇਹਿ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚੇਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇਸੁ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤਾਭਿਧਮ੍ਮਪ੍ਪਦੇਸੇਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸੇਸੁਯੇਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਕਮ੍ਮੇਪੀਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ‘‘ਆਯਤਂ ਵਾ ਸਂਸਾਰਦੁਕ੍ਖਂ ਸਵਨ੍ਤਿ ਪਸਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਬ੍ਬਚਨਂ ਕਮ੍ਮੇਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਸਵਨਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ.

ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਭਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ. ਵਿਵਾਦਮੂਲਭੂਤਾਤਿ ਵਿਵਾਦਸ੍ਸ ਮੂਲਕਾਰਣਭੂਤਾ ਕੋਧੂਪਨਾਹਮਕ੍ਖਪਲਾਸਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਮਾਯਾਸਾਠੇਯ੍ਯਥਮ੍ਭਸਾਰਮ੍ਭਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ. ਯੇਨ ਦੇਵੂਪਪਤ੍ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਆਸਵੇਨ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ ਵਾ ਵਿਹਙ੍ਗਮੋ ਆਕਾਸਚਾਰੀ ਅਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਭਤ੍ਤਿਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਕ੍ਖਗਨ੍ਧਬ੍ਬਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਦੇਵਤਾ ਦੇਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਗਹਿਤਾ. ਨਲ਼ੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੂਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਨਲ਼ੀਕਤਾਤਿ ਵਿਗਤਨਲ਼ਾ ਵਿਗਤਮੂਲਾ ਕਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਸੇਸਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਤੋ ਅਵਸੇਸਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਸਵਾਤਿ ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਪਟਿਘਾਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਸੇਧਨਾਯ. ਪਰੂਪਵਾਦ…ਪੇ… ਉਪਦ੍ਦਵਾਤਿ ਇਦਂ ਯਦਿ ਭਗਵਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸੇਵਨਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਹੇਤੁ ਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਪਰੂਪਵਾਦਾਦਯੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾ ਅਨਤ੍ਥਾ, ਯੇ ਚ ਤਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਵਿਧਬਨ੍ਧਨਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਮਹਾਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਅਨਤ੍ਥਾ, ਤੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਤੇ ਪਨੇਤੇਤਿ ਏਤੇ ਕਾਮਰਾਗਾਦਿਕਿਲੇਸਤੇਭੂਮਕਕਮ੍ਮਪਰੂਪਵਾਦਾਦਿਉਪ੍ਪਦ੍ਦਵਪ੍ਪਕਾਰਾ ਆਸਵਾ. ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯਾਦਿਪਾਲ਼ਿਪ੍ਪਦੇਸੇ. ਯਥਾਤਿ ਯੇਨ ਦੁਵਿਧਾਦਿਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਚ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਤਿਧਾ ਆਗਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਿਰਯਂ ਗਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਛਕ੍ਕਨਿਪਾਤੇਤਿ ਛਕ੍ਕਨਿਪਾਤੇ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤੇ (ਅ. ਨਿ. ੬.੫੮). ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਆਸਵਾ ਛਧਾ ਆਗਤਾ.

ਸਰਸਭੇਦੋਤਿ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧੋ. ਖੀਣਾਕਾਰੋਤਿ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਾਯ ਖੀਣਤਾ. ਆਸਵਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ, ਮਗ੍ਗੋ. ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਨ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ, ਫਲਂ. ਆਸਵਕ੍ਖਯੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਆਸਵਾ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੫੭-੫੬੦) ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ, ਤਂ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਥਾਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਤਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਵਰਨ੍ਤਿ ਨਿਵਾਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਵਰਣੀਯਾ. ਪੁਰਿਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਕ੍ਕਮਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਵਸੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਕਾਲੇਨ ਪਬੁਜ੍ਝਮਾਨੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਯੇਵ ਪਬੁਜ੍ਝਤਿ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ…ਪੇ… ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਮੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਆਦਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਹਰਿਯਮਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਸਯਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਮਾਨਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ. ਸੋ ਪਨ ਧਾਤੁਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਪਣ੍ਣਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭. ਸਤ੍ਤਮੇ ਬ੍ਯਾਬਾਧਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਪਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਮਗ੍ਗਫਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਪਿ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦਿਸਙ੍ਗਹੋ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਾਰਿਤਾਨੇਵਾ’’ਤਿ.

ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਦੇਵਲੋਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਅਟ੍ਠਮੇ ਇਤੀਤਿ ਪਦਸਨ੍ਧਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਤਿ ਪੁਰਿਮਪਦਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਪਦੇਹਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਹਿਤਤਾਯ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾਯ ਦੀਪਨੇ ਨਿਪਾਤੋ.

ਦੇਵਲੋਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਪਠਮਪਾਪਣਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੯. ਨਵਮੇ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਆਸਨਦ੍ਵਾਰਞ੍ਚੇਵ ਭਣ੍ਡਪਸਿਬ੍ਬਕੇ ਚ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ. ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਤਂਤਂਕਯਵਿਕ੍ਕਯੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵੋਯੋਗਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਦਿਵਾਕਾਲੇਤਿ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯੇ. ਅਸ੍ਸਾਮਿਕੋ ਹੋਤਿ ਤੀਸੁਪਿ ਕਾਲੇਸੁ ਲਦ੍ਧਬ੍ਬਲਾਭਸ੍ਸ ਅਲਭਨਤੋ. ਅਪਤਿਵਾਤਾਬਾਧਂ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਛਾਯੁਦਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਮ੍ਮਿਕੋਯੇਵ. ਤੇਨਪਿ ਹਿ ਨਵਧਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੇਨ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਾਕਾਰਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਯ.

ਪਠਮਪਾਪਣਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਪਾਪਣਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੦. ਦਸਮੇ ਵਿਸਿਟ੍ਠਧੁਰੋਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਧੁਰਸਮ੍ਪਗ੍ਗਾਹੋ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਞਾਣਵੀਰਿਯਾਯਤ੍ਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਤ੍ਤਮਧੁਰੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਕ੍ਕਾਯਿਕਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਕਯੇਤਬ੍ਬਭਣ੍ਡਂ. ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧਨੇਨਾਤਿ ਨਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਧਨਵਸੇਨ. ਵਲ਼ਞ੍ਜਨਕਵਸੇਨਾਤਿ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਦਾਨੂਪਭੋਗਵਸੇਨ ਵਲ਼ਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਧਨਵਸੇਨ. ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗਭਣ੍ਡੇਨਾਤਿ ਉਪਭੋਗਪਰਿਭੋਗੂਪਕਰਣੇਨ. ਨਿਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਪਾਤੇਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਨਗ੍ਗਹੇਨ ਨਿਪਾਤਵੁਤ੍ਤਿਕੇ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਞਾਣਥਾਮੇਨਾਤਿ ਞਾਣਸ੍ਸ ਥਿਰਭਾਵੇਨ. ਞਾਣਪਰਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਞਾਣਸਹਿਤੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਪਰਮਤ੍ਥਭੇਦਞ੍ਹਿ ਯੇਨ ਸੁਤੇਨ ਇਜ੍ਝਤਿ, ਤਂ ਸੁਤਂ ਨਾਮ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਨਿਕਾਯ…ਪੇ… ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਆਗਤੋਤਿ ਸੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਸ੍ਵਾਗਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਗੁਣੋ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਆਗਤਾ ਕੁਸਲਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕੇਪਿ ਓਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਧਰਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਧਰਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਭਾਵੇਨ ਵਿਨਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕਞ੍ਞੁਤਾ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਦ੍ਵੇਮਾਤਿਕਾਧਰਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭਿਕ੍ਖੁਨਿਮਾਤਿਕਾਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਮਾਤਿਕਾਧਰਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ‘‘ਵਿਨਯਾਭਿਧਮ੍ਮਮਾਤਿਕਾਧਰਾ’’ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਭਾਗੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਤ੍ਥਂ ਕਾਰਣਾਕਾਰਣਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵਿਚਾਰੇਤਿ.

ਨ ਏਵਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋਤਿ ਏਵਂ ਦੇਸਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਹਿ ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮੋ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕ੍ਕਮੋ. ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਸੀਲਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਭਾਗੇਸੁ ਕਤ੍ਥਚਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਨਯੇਨ ਦੇਸਨਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਸੀਲੇਨ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਉਪਰਿਮੇਨ ਭਾਗੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਦ੍ਵੀਹਿਪਿ ਭਾਗੇਹਿ ਸੀਲਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ. ਇਧ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਉਪਰਿਮੇਨ ਭਾਗੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਭਗਵਾ ਵੇਨੇਯ੍ਯਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਪਠਮਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਵੇਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤਯਿਦਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਇਮਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਯ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਂ ਪਵੇਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸ੍ਵਾਯਂ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ ਇਮਿਨਾ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਭਵਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਵੇਦੇਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤਨਿਦਸ੍ਸਨਾਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਦੁਤਿਯਪਾਪਣਿਕਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਰਥਕਾਰਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.