੧੬. ਏਕਧਮ੍ਮਪਾਲ਼ਿ
(੧੬) ੨. ਏਕਧਮ੍ਮਪਾਲ਼ਿ-ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯੮. ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਸ੍ਸਤਿ ਤਾਯ, ਸਯਂ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਵਿਧਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ.
੨੯੯. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਤਿ ਤਾਯ, ਸਯਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਞਾਣਂ ਝਾਨਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ.
੩੦੨. ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ‘‘ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ.
੩੦੩. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਉਪਾਯਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਯਾਵ ਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਮਨਾਤਿ ਯਾਵ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਮਨਾ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਾਮੋਕ੍ਕਮਨਨਯੋ ਪਨ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਤਟ੍ਟੀਕਾਯ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
੩੦੪. ਅਯਂ ਤਿਵਿਧਾ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਚੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾਯ ਹੋਨ੍ਤਿਯਾ ਮਗ੍ਗਵਿਬਨ੍ਧਕਭਾਵੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਕਾ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਾਵ ਹੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਭਾਵਤੋ, ਨ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ ਅਕਮ੍ਮਪਥਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਦਂ ਪਨ ਵਿਧਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਤਿ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਨ ਮਗ੍ਗਾਵਰਣਞ੍ਚਾਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਤਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਯ ਏਵ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮਗ੍ਗਾਧਿਗਮੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਨ ਸਗ੍ਗਾਵਰਣਾ’’ਤਿ ਸਗ੍ਗੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਬਨ੍ਧਕਤ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਗ੍ਗਾਵਹਤਾਪਿ ਨਾਮ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਾਮ ਸਗ੍ਗਂ ਉਪਨੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਕਨ੍ਤਗਰੁਤਰਸਾਵਜ੍ਜਭਾਵਤੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਏਕਨ੍ਤਂ ਨਿਰਯਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਿਮੁਜ੍ਜਾਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ.
੩੦੫. ਵਟ੍ਟਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਿਲੇਸਵਟ੍ਟਂ ਕਮ੍ਮਵਟ੍ਟਞ੍ਚ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ. ਵਿਪਾਕਵਟ੍ਟਂ ਕਾ ਨੁ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਭਵਂ ਫਲਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਟਿਬਾਹਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਵਸਰਦਾਨਤੋ. ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਸਚੇ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਅਨਾਕਡ੍ਢਨਂ ਕੁਸਲਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ. ਸਤ੍ਤ ਭਵੇ ਦੇਤੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤ ਭਵੇ ਦੇਤਿ. ਏਵਮਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਥਿਤਾ’’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨਤ੍ਥੇਤਿ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ਗਤਿਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਤ੍ਥੇ. ‘‘ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਲੋਕਿਕਾ ਭਵਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੩੦੬. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਾਪਨਿਚ੍ਛਾਯਂ ਯਥਾ-ਸਦ੍ਦੋ, ਤੇਨ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨੋ ਸਮਾਸੋਤਿ ਆਹ – ‘‘ਯਾ ਯਾ ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਦਿਟ੍ਠਿਅਨੁਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ ਸਮਂ ਏਕਸਦਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਦਿਨ੍ਨਂ ਗਹਿਤਂ ਅਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਂ. ਤਦੇਤਨ੍ਤਿ ਯਦੇਤਂ ‘‘ਯਞ੍ਚੇਵ ਕਾਯਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦੇਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਸ੍ਸ ਠਿਤਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਂਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ ਪਰੇਸਂ ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਦਿਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਕਾਲੇ ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹਜਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ ਪਾਣਘਾਤਾਦੀਨਂਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਪਰੇਸਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਲੋਮਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਗਹਿਤਂ ਪਰਾਮਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਠਿਤਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਲੋਮਿਕਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਅਤਿਦਿਸਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਪਥਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ. ‘‘ਯਾਯ ਕਾਯਚਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ ਸਤੋ’’ਤਿ ਅਪਰੇ.
ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹਜਾਤਾ ਚੇਤਨਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ. ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਤ੍ਥਨਾ. ਚੇਤਨਾਪਤ੍ਥਨਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਗਤਨਿਸ੍ਸਿਤਚੇਤਸਿਕਨਿਕਾਮਨਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਪਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਣਿਦਹਨਾ. ਫਸ੍ਸਾਦਯੋਤਿ ਚੇਤਨਾਦਿਟ੍ਠਿਤਣ੍ਹਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਪਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਯ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਤਿਤ੍ਤਕਪਦਸ੍ਸੇਵ. ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਕਟੁਕਨ੍ਤਿ ਚ ਉਭਯਂ ਇਧ ਅਨਿਟ੍ਠਪਰਿਯਾਯਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਚ੍ਛਾ ਤੇ ਕਟੁਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ.
ਅਮ੍ਬੋਯਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬੋ ਅਯਂ. ਤਮੇਵ ਪੂਜਨ੍ਤਿ ਤਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਲਦ੍ਧਪਰਿਸਿਞ੍ਚਨਦਾਨਾਦਿਪੂਜਂ. ਨਿਵੇਸਰੇਤਿ ਪਵਿਸਿਂਸੁ. ਅਸਾਤਸਨ੍ਨਿਵਾਸੇਨਾਤਿ ਅਮਧੁਰਨਿਮ੍ਬਮੂਲਸਂਸਗ੍ਗੇਨ.
ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਏਕਨ੍ਤਸਾਵਜ੍ਜਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਨ੍ਤਰਸੁਤ੍ਤੇਤਿ ਦਸਮਸੁਤ੍ਤੇ. ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਨਵਮਸੁਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਪਨਾਵ ਪਤ੍ਥਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਣਿਧਿ ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ.
ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.