੨੧. ਏਕਵੀਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ
ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੯੮. ਅਟ੍ਠਞਾਣਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਸ੍ਸ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਿ ਪਨਸ੍ਸਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਾਦੀਨਂ ਅਟ੍ਠਞਾਣਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਟ੍ਠਞਾਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਞਾਣਂ. ਇਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠ, ਇਦਞ੍ਚ ਨਵਮਞਾਣਂ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਏਤਾਯ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਤਿ ਪਟਿਪਦਾ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਦੀਨਂ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ.
੧੨੯੯. ਤਾਨਿ ਪਨ ਞਾਣਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਟ੍ਠ ਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਂ, ਤਥਾਪਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਤ੍ਥ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਗੁਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਗੁਣਞ੍ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਪਹਾਨਸਿਦ੍ਧਿਯਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਂ. ਯਤੋ ਤਦਧਿਗਮੇਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਏਕਚ੍ਚਾ ਅਧਿਗਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਵਿਨਾ ਸਾਮਞ੍ਞਾਕਾਰਾਨਂ ਤੀਰਣਮਤ੍ਤੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਸਤਿ ਚ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨੇ ਕੁਤੋ ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਵਜਿਰਮਿਵ ਅਵਿਹਤਵੇਗਤਾ ਤਿਖਿਣਵਿਸਦਾਦਿਤਾ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਗੁਣਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਪਕ੍ਖਿਯਮੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੧੩੦੦-੨. ਭਙ੍ਗੇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭਙ੍ਗੇ. ਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਾਵੀ ਭਾਯਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਭਯਂ, ਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮਾ, ਤੇਸੁ ਭਯਤੋ ਉਪਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੇਸੁ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਾਕਾਰਗ੍ਗਾਹਿਞਾਣਂ ਭਯੇਞਾਣਂ. ਤਥਾ ਹੇਤਂ ‘‘ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤੀਤਿ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾ, ਤਂ ਪਨ ਞਾਣਮੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਞਾਣਂ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾ’’ਤਿ. ਪੁਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ. ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਤ੍ਥਂ ਪਨ ਵਿਸਨ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਤਮਸ੍ਸ ਵਿਗਮਨੇਨ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਾਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਂ. ਤਂ ਪਨ ਇਦਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਞਾਣਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਲੋਮਂ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.
੧੩੦੩. ਨਨੁ ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪਗੇਵ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਕਿਮਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਅਭਿਯੋਗੋਤਿ ਚੇ? ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਞ੍ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਾਥਾਵਸਰਸਤੋ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਕ੍ਖਣਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਯੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਚਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਦੀਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ, ਸਨ੍ਤਤਿਇਰਿਯਾਪਥਘਨਛਨ੍ਨਤਾਯ ਚ ਨੋਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਤਿਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਭਿਣ੍ਹਪੀਲ਼ਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ, ਧਾਤੁਯੋ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਘਨਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮ੍ਮਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਤੁਲਯਤੋ ਤੀਰਯਤੋ ਯਦਾ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲਹੁਉਪਟ੍ਠਾਨੇਨ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਤਿਕ੍ਖਤਾਯ ਤਿਰੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭੇਦਂ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਭਙ੍ਗੇਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਦਾ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਾਮ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਦੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧਾਰਮ੍ਮਣਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਦਾ ਸਬ੍ਬਭਵਯੋਨਿਗਤਿਟ੍ਠਿਤਿਨਿਵਾਸੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਭਿਜ੍ਜਨਸਭਾਵਤਾਯ ਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਮਹਾਭਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤਦਾਸ੍ਸ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਪਨਿਦਂ ਞਾਣਂ ਭਾਯਤੀਤਿ? ਨ ਭਾਯਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਅਤੀਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਗਤਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਤੀਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਬ੍ਯਸਨਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਗਹਣੇਨ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.
ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਦਾ ਸਬ੍ਬਭਵਗਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਤਾਣਂ ਵਾ ਲੇਣਂ ਵਾ ਪਰਾਯਣਂ ਵਾ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੋ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੋ ਸਾਦੀਨਵਾ ਏਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਆਦੀਨਵਮੇਵ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਞਾਣਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਦੀਨਵਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਦਾ ਤਿਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬੇਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਾ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਿਪਦੇ ਅਭਿਰਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਤਦਾਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਯਦਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣੇਨ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਸਙ੍ਖਾਰੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਜ੍ਜਤਿ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਤੋ ਸਪ੍ਪਮੁਖਗਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਮਣ੍ਡੂਕਸ੍ਸ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਸੁਖਸੁਭਅਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਪਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਂ ਪਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਚਨਸ੍ਸ ਉਪਾਯਸਮ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਤਾਦੀਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਭਿਣ੍ਹਪਟਿਪੀਲ਼ਨਤਾਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਜਞ੍ਞਕਤਾਦੀਹਿ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਂ, ਤੁਚ੍ਛਤਾਦੀਹਿ ਅਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਪਨੇਵਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਖਾਰੇਨ ਯਾ ਸਾ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦ੍ਵਿਕੋਟਿਕਾਦਿਭੇਦਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਦਾ ਭਯਞ੍ਚ ਨਨ੍ਦਿਞ੍ਚ ਵਿਪ੍ਪਹਾਯ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਭਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰਿਯਤਿ, ਤਦਾਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਯਾਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਾਵ ਦਿਸਾਕਾਕੋ ਵਿਯ ਕੂਪਕਯਟ੍ਠਿਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਮੇਵ ਅਨਭਿਮਤਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਚਿਨਨੇਪਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਤੇਸੁ ਪਨ ਞਾਣੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ.
੧੩੦੬. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ…ਪੇ… ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀਤਿ ਸਿਖਂ ਉਤ੍ਤਮਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਾ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ. ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਤੋ ਚੇਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤੋ ਚ ਵੁਟ੍ਠਹਨਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੧੩੦੭. ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਸਿਖਾਪਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਞਾਣਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਞਾਣਂ. ਆਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਦ੍ਧਾ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਬਲਵਤਰਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਵੀਰਿਯਂ ਸੁਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਧਮਨਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਸਤਿ ਸੁਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸੁਖਾਨਂ ਸਾਤਿਸਯਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ, ਤਤੋਵ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਾ ਤਿਕ੍ਖਤਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
੧੩੦੮-੧੨. ਅਨਿਚ੍ਚਾ…ਪੇ… ਵੋਤਰਤੇਵ ਸਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਏਕੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਭਵਙ੍ਗਵਾਰੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਕਤਨਯੇਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਤਨਯੇਨ, ਨ ਸਮ੍ਮਸਿਤਨਯੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿ…ਪੇ… ਕੁਰੁਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਵਤ੍ਤਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ. ਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਰਕਤ੍ਤਾ. ਉਪਚਾਰਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਸਮੀਪਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ਵਾ.
੧੩੧੩-੬. ਅਨੁਲੋਮਤ੍ਤਂ ਸਯਮੇਵ ਵਦਤਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਵਤ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯੇ ਅਦ੍ਦਸਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਭਙ੍ਗਵਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ ਵਤ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਭਙ੍ਗਮਦ੍ਦਸਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਸਭਯਂਯੇਵ ਵਤ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਸਾਦੀਨਵੇਯੇਵ ਵਤ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਆਦੀਨਵਮਦ੍ਦਸਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੇਯੇਵ ਵਤ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਮੁਚ੍ਚਿਤਬ੍ਬਮ੍ਹਿਯੇਵ ਵਤ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਮ੍ਯਤਾਞਾਣਂ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਂ ਜਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤਬ੍ਬਮੇਵ ਵਤ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਞਾਣੇਨ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂਯੇਵ ਵਤ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਦਮਾਨਂ ਵਿਯ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਅਨੁਲੋਮੇਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸਂਯੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਸਮ੍ਮਸਨਕਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਉਪਰਿ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਾਯ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਯ. ਨ ਹਿ ਅਨੁਲੋਮਞਾਣੇ ਥੂਲਥੂਲਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਸਂਕਿਲੇਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਞਾਣੇ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਭਾਗਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਞਾਣਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਮੁਖੇਨ, ਉਪਰਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਨਤੋ ਚ. ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮਿਕਤ੍ਤਾ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ. ਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ. ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ. ਅਸਙ੍ਖਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਉਪੇਤੀਤਿ. ਤਤੋਪਿ ਹਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ‘‘ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੧੩੧੭-੮. ਕਿਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਥੋਮਿਤਾ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਮਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਏਸਨਤੋ ਗਵੇਸਨਤੋ ਮਹੇਸਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਸਨ੍ਤਕਿਲੇਸਤਾਯ ਸਨ੍ਤਾ. ਯੋਗਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਂ, ਭਾਵਨਾਭਿਯੋਗਂ ਵਾ.
ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ
ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.