੨੦. ਵੀਸਤਿਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ
ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੨੬੩. ਇਦਾਨਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਕ੍ਕਮੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਓਭਾਸਾਦਿਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਸਮ੍ਭਵੇ ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਚ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਞ੍ਚ ਤਿਲਕ੍ਖਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਆਦਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸੁਕਰਸਮ੍ਮਸਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਭਿਯੋਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਕਮਤੋ ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਅਥ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧੀਨਮਨ੍ਤਰੇ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਕਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਆਦਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਂ ਨਾਮ ਏਕਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਮ੍ਪਿ ਨ ਅਨ੍ਤੋਗਧਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਾਰਂ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤੀਤਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਕਲਾਪਤੋ, ਕਲਾਪਾਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨੇਨ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਕਰਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨੇਨੇਵ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਤਂ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੯੨) ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਗਨ੍ਥਵਿਤ੍ਥਾਰਪਰਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਇਧ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ.
੧੨੬੪. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ. ਆਦਿਤੋ ਪਨ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਦਯਵਯਂ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨ ਪਠਮਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਚ ਖਣਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਚ. ਵਿਪਰਿਣਾਮੋਤਿ ਵਿਨਾਸੋ.
੧੨੬੫. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਪਿ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਾ ਉਦਯਸ੍ਸ ਚ ਵਯਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਸਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਰਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ –
‘‘ਕਥਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਞਾਣਂ? ਜਾਤਂ ਰੂਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਉਦਯੋ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਵਯੋ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਜਾਤਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਜਾਤਂ ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਾਤੋ ਭਵੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਉਦਯੋ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਵਯੋ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੪੯).
ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਂ ਯਾਵਦੇਵ ਖਯਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਵਯਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਧਾਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਨ ਵਯਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਪੁਬ੍ਬਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.
੧੨੬੬-੮. ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਜਨਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਿਚਯੋ ਰਾਸਿ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਤੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਅਲਦ੍ਧਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਅਨਾਗਤੇ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਂ ਅਤੀਤੇਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂਯੇਵ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਭਾਵੂਪਗਮੋਤਿ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਸਮੁਦਾਯਗਤਂ ਤਦੇਕਦੇਸਭੂਤਾਯ ਉਪਮਾਯ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੨੩) ਵੀਣੂਪਮਾ ਆਗਤਾ. ਸਾ ਇਧਾਪਿ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਵੀਣੂਪਮਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤਸ੍ਸਤ੍ਥਸ੍ਸਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਪਰਤੋ ਅਭਾਵੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨੇ. ਵੀਣੂਪਮਾਤਿ ਵੀਣਾਵਸੇਨ ਆਗਤਾ ਉਪਮਾ. ਸਾ ਪਨੇਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ – ਯਥਾ ਵੀਣਾਯ ਵਾਦਿਯਮਾਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਨ੍ਨਿਚਯਤੋ ਆਗਤੋ. ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਗਮਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਨ੍ਨਿਚਿਤੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਵੀਣਞ੍ਚ ਵੀਣਵਾਦਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤੀਤਿ.
੧੨੬੯-੭੦. ਏਵਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਯਾਨਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੫੦) ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਸਮੁਦਯਾ ਨਾਮਰੂਪਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇ ਦਸ ਦਸ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨਪਿ ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਵਯੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਉਦੇਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਰੂਪਂ ਵੇਤੀ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਚੇਵ ਖਣਤੋ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਞਾਣਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦਾ, ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਰੋਧਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਭਵਸਿਦ੍ਧਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦਸਙ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ, ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ ਰੂਪਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਚ, ਤਥਾ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ, ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ… ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਚ ਆਦੀਸੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਾਨਿ ਤੇਸਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤਾਨਿ ਉਪਾਦਾਨਾਦੀਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਬਲਵਤਾਯ ਸੋ ਏਵ ਗਹਿਤੋ ‘‘ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਗਹਿਤੇ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਤਾਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਗਹਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਹਿਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮੁਨਾ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਅਸਤਿ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਯ ਭਵਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਜਾਤਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵਾਤਿ. ਯਥਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹੂਪਨਿਸ੍ਸਯਤਾ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਆਹਾਰੋ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪੋਸਕੋ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਕਾਮਂ ਯਥਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਵਾ ਦੇਸਨਾਯ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਵਾ ਆਹਾਰਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾਤਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਤੋ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵੇ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇ. ਰੂਪਨਿਰੋਧੋਤਿ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩), ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਨ੍ਨਿਰੋਧਾ ਚ ਤੇਸਂ ਨਿਰੋਧੋ, ਮਹਾਪਦਾਨਮਹਾਨਿਦਾਨਸੁਤ੍ਤੇਸੁ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਵਾਰੇ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੫੭, ੯੭; ਕਥਾ. ੭੧੯) ਵਚਨਤੋ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਨ੍ਨਿਰੋਧਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿ.
੧੨੭੧. ਦਸ ਦਸਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਣ੍ਹਾ ਕਮ੍ਮਂ ਆਹਾਰੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਚੇਵ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਵਯਦਸ੍ਸਨੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਖਣਨਿਰੋਧੋ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਦਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਤਥਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਟ੍ਠੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧੋ ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਹਿ ਰੂਪਾਦੀਨਂ ਉਦਯੋ ਚ ਵਯੋ ਚਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਤਾਹਿ ਰੂਪਾਦਿਉਦਯੋ ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਰੋਧੇਹਿ ਵਯੋ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਵਿਪਰਿਣਾਮਾਨਿ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨੇਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤੇ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੇਚਿ ਤਾਵ ਆਹੁ ‘‘ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ, ਨ ਖਣਵਸੇਨਾ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਮੇਵ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਪਰੇ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਾਧਾਰਣਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਭਵਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਅਭਾਵੇ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਅਸਮ੍ਭਵਂ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣਤੋ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਂ, ਭਙ੍ਗਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਹਿ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਉਦਯਬ੍ਬਯਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਭਾਵਨਾਯ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਕਾਲੇ ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਵਿਸਦਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ.
੧੨੭੨-੫. ਅਯਞ੍ਹਿ ਪਠਮਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਵਨ੍ਤੇ ਖਨ੍ਧੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਖਣਤੋਪਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਯਦਾ ਞਾਣਂ ਤਿਕ੍ਖਂ ਵਿਸਦਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਦਾ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ, ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਰੂਪੁਦਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਰੂਪੁਦਯੋਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮ…ਪੇ… ਆਹਾਰਸਮੁਦਯਾਪਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਯੋਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮ…ਪੇ… ਆਹਾਰਨਿਰੋਧਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਯੋ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਉਦੇਤਿ ਏਵਂ ਰੂਪਮ੍ਪੀਤਿ ਏਵਂ ਸਮੁਦਯਤੋ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮ੍ਪਿ ਆਹਾਰਉਤੁਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮ੍ਪਿ ਉਦੇਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਤੁ ਵੇਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮ੍ਪਿ ਆਹਾਰਉਤੁਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਮ੍ਪਿ ਏਵਂ ਵੇਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਯਂ ਖਣਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਤੋਪੇਤ੍ਥ ਖਣਤੋ ਉਦਯਬ੍ਬਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਤਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵੇਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ, ਏਵਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਪੀਤਿ ਨਯਵਸੇਨ ਅਤੀਤਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਦ੍ਵੇਧਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਲਕ੍ਖਣਭੇਦਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪਾਕਟੀਭੂਤਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸਭਾਵਸ੍ਸ ‘‘ਏਵਂ ਕਿਰ ਨਾਮਿਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਚ੍ਚਨਵਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਨਿਚ੍ਚਨਵਾਵ, ਉਦਕੇ ਦਣ੍ਡਕੇਨ ਕਤਲੇਖਾ ਵਿਯ, ਆਰਗ੍ਗੇ ਠਪਿਤਸਾਸਪੋ ਵਿਯ, ਵਿਜ੍ਜੁਸਞ੍ਚਾਰੋ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਤ੍ਤਕਾਲਟ੍ਠਾਯਿਨੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦਕੇ ਦਣ੍ਡਰਾਜੀਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਦਕੇ ਦਣ੍ਡਰਾਜਿਆਦਯੋਵ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਭਾਵਨਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਦਨ੍ਧਨਿਰੋਧਾ ਏਵ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਾ, ਤਤੋਪਿ ਲਹੁਤਰਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਗਮਨਸ੍ਸਾਦਾਨਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯੇਨ ਪਰਿਮੁਖਂ ਧਾਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਰਸਿ, ਪਾਦੇ ਚ ਬਦ੍ਧਖੁਰਧਾਰਾਸਨ੍ਨਿਪਾਤਤੋਪਿ ਸੀਘਤਰੋ ਰੂਪਨਿਰੋਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਪਗੇਵ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤਰਕਾਲਟ੍ਠਾਯਿਨੋਵ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਸਾਰਾਪਿ ਖਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਦਲੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰੇਨ ਆਵਿਜ੍ਝਿਯਮਾਨਂ ਅਲਾਤਮੇਵ ਅਲਾਤਚਕ੍ਕਂ. ਮਨ੍ਤੋਸਧਪ੍ਪਭਾਵਿਤਾ ਇਨ੍ਦਜਾਲਾਦਿਕਾ ਮਾਯਾ.
੧੨੭੬-੭. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਤਿ ਯ੍ਵਾਯਂ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਨਿਯੋਜਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਵੇਧਾਯ ਭਾਵਨਾ ਵਿਧਿ ਆਰਦ੍ਧੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਾਵਨਾਵਿਧਾਨੇਨ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਮ੍ਪਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਦਸ੍ਸਨਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਚ…ਪੇ… ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਵਯਧਮ੍ਮਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਯਂ ਉਪੇਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਸਮਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਅਧੁਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਤਾਵ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਰੁਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਮ੍ਮਸਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਤਿ. ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮੇਵ ਲਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੧੨੭੮-੮੦. ਅਥਸ੍ਸ ਇਮਾਯ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤਾਯਾਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਨ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਨਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਹਿ ਤਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸਾਤਿ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ ਲੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਤੇਨੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਾਦਿਵਤ੍ਥੁਭਾਵੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੋ ਚਤੁਸਚ੍ਚਫਲਪਟਿਵੇਧੋ ਯੇਨ ਸੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧੋ, ਸੋ ਚ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦਿਨੋ’’ਤਿ. ਅਪਿਚਾਤਿ ਅਯਂ ਵਕ੍ਖਮਾਨਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਬਲਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਪਟਿਵੇਧਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਸਨ੍ਨਾਰਹਦੇਸੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਪਟਿਵੇਧੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਅਪਿਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਸੀਲਵਿਪਤ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਸ੍ਸ, ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਨ ਵਿਰਹਿਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ.
੧੨੮੧. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਹਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਤਦਞ੍ਞਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖੇ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਵ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਾ ਚ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਸ੍ਸਾਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਵ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਏਵ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਨ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਸ੍ਸ ਵਾ. ਯੁਤ੍ਤਯੋਗਸ੍ਸਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ, ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨਸੀਲਸ੍ਸ. ਸਾ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਯੋਗਿਤਾ ਸਮਥਵਸੇਨਾਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਸਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸੇਵਾ’’ਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ, ਤੇਨ ਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਿਰਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸੁਤਿਯਂ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਅਨੁਸ੍ਸੁਤਿ ਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨੇਵ ਆਗਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਕਥਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਓਭਾਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਓਭਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੨.੬).
੧੨੮੨. ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਓਭਾਸਾਦੀਨਂ ਸਰੂਪਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਂ ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਸ੍ਸਨਾਕਾਰਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਓਭਾਸੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਸਸਨ੍ਤਤਿਪਤਿਤਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਭਾਸੁਰਂ ਰੂਪਂ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯੋਗਿਨੋ ਸਰੀਰਟ੍ਠਮੇਵ ਪਭਸ੍ਸਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਇਤਰਂ ਸਰੀਰਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਾਨੁਭਾਵਾਨੁਰੂਪਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਫਰਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਰੂਪਗਤਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਵੀਮਂਸਿਤਬ੍ਬਮੇਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਨ ‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਲਾਭਿਨੋ ਵਿਯ ਤਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾ. ੨.੭੩੩) ਵੁਤ੍ਤਂ.
੧੨੮੩-੪. ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਫਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਅਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਗਣ੍ਹਤੀਤਿ ‘‘ਨ ਵਤ ਮੇ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵਰੂਪੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ, ਅਦ੍ਧਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ, ਫਲਂ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਅਮਗ੍ਗਂਯੇਵ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਪਨ ਗਣ੍ਹਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਮਗ੍ਗਂਯੇਵ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥੀਤਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਉਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਯੋਗਿਨੋ ‘‘ਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਗਣ੍ਹਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਤਤੋਯੇਵ ਵੀਥਿਂ ਉਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਓਭਾਸਮੇਵ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਆਰਦ੍ਧਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਮੇਵ ਲੋਭਵਸੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਓਭਾਸੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨ੍ਤੋਗਬ੍ਭਂ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਬਹਿਗਬ੍ਭਂ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਕਲਵਿਹਾਰਂ ਗਾਵੁਤਂ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਂ ਯੋਜਨਂ ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਂ ਤਿਯੋਜਨਂ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਥਵੀਤਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਅਕਨਿਟ੍ਠਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਏਕਾਲੋਕਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ, ਯਥਾ ਸਮੁਦ੍ਦਮ੍ਹਿ ਯੋਜਨਮਤ੍ਤੇ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਉਦਪਾਦਿ.
੧੨੮੫. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੀਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪੀਤਿ. ਖੁਦ੍ਦਿਕਾਦਿਕਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਣ੍ਣਿਤਾਯੇਵ, ਅਯਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਪੀਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਾਯ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤੇਨ ਪਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਫਰਣਾਪੀਤਿਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਕ੍ਖਣਤੋ ਅਞ੍ਞਦਾਪਿ ਹਿ ਫਰਣਾਪੀਤਿ ਹੋਤਿਯੇਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਪੂਰਯਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੩੪; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰ ਝਾਨਙ੍ਗਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ).
੧੨੮੬-੭. ਯੋਗਿਨੋ…ਪੇ… ਹੋਨ੍ਤਿ ਹੀਤਿ ਯਸ੍ਸਾਯਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੇਵ ਦਰਥੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਨਿ ਛ ਯੁਗਲ਼ਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਯੋਗੀਨੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਇਤਰਾਪਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ਤਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਲਹੂਨਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਾਯ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸੇਵ. ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦਯੋ ਹਿ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਾਪਿ ਦਰਥਾਦਿਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਕਾਤਿ. ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਾਨੇਵ ਸੁਵਿਸਦਾਨਿ ਉਜੁਕਾਨਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਵਿਨਾਭਾਵਿਤਾਯ ਪਨ ਤਦੁਭਯਂ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਚ ਤੇਸਂ ਅਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਹੇਤੁਭੂਤਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਦਿਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾਦਿਸੇਸਨੀਵਰਣਾਦਿਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦਿਮਾਯਾਸਾਠੇਯ੍ਯਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਵਸੇਨੇਵ ਤਦਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ.
੧੨੮੮-੯੦. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨੁਸੀ, ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਗ੍ਯਕਾਮਸੁਖਰਤਿ. ਤਾਦਿਸੇਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਵਿਸੇਸੇਹਿ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਤਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਦਿਬ੍ਬਰਤਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਮਾਨੁਸੀਸਦਿਸਤਾਯ, ਕਾਮਸੁਖਭਾਵੇਨ ਦਿਬ੍ਬਾ ਰਤਿ ਵਾ ਮਾਨੁਸੀ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਾਯ ਨ ਮਾਨੁਸੀਤਿ ਅਮਾਨੁਸੀ, ਤਂ ਅਮਾਨੁਸਿਂ. ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਨ੍ਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਏਵ ਵਾ, ਸਾਪਿ ਹਿ ਨਿਚ੍ਚਭਾਵਾਦਿਸੁਞ੍ਞਤਾਯ, ਯੋਗਿਨੋ ਸੁਖਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਾਯ ਚ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਂ ਲਭਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸਮਕਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਿਗਮੇਨ ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਸਾਰੇ ਭਯਸ੍ਸ ਇਕ੍ਖਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਮ੍ਮਾ ਞਾਯੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤੋ ਸਮ੍ਮਾਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਿਸਯਤਾਯ ਅਮਾਨੁਸੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੀਤਿਸੁਖਸਞ੍ਞਿਤਾ ਰਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਗਾਥਾਯ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯਗਾਥਾ ਪਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਞਾਣਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਤੋ ਯਤੋਤਿ ਰੂਪਤੋ, ਅਰੂਪਤੋ ਵਾ.
੧੨੯੧. ਞਾਣਾਦਯੋਤਿ ਞਾਣਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸਤ੍ਤ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ, ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨੇਵ ਞੇਯ੍ਯਾ. ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਤੁਲਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਇਨ੍ਦਵਜਿਰਮਿਵ ਅਵਿਗਤਵੇਗਂ ਤਿਖਿਣਂ ਸੂਰਂ ਅਤਿਵਿਸਦਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇਨ ਯੋਗੀ ‘‘ਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸਿਯਾਪਗਮੇਨ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਤਿਸਯਪਸਾਦਭੂਤਾ ਬਲਵਤੀ ਸਦ੍ਧਾ, ਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮਫਲਂ, ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਹਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ. ਸਤਿਪਿ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਅਚਲਾ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਸਦਿਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਸੋ ਯਂ ਯਂ ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਓਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਣ੍ਡਭੂਤਸ੍ਸ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਪਰਲੋਕਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਵਿਸਯਮਤੀਤਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਲੋਕੋ ਵਿਯ ਸਤਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਸੁਖਂ ਪਨ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਅਭਿਸਨ੍ਦਮਾਨਂ ਅਤਿਪਣੀਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਹਿ ਅਤਿਪਣੀਤੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ ਸਬ੍ਬੋ ਕਾਯੋ ਪਰਿਫੁਟੋ, ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਿਤੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਚੇਵ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਚਿਨਿਤਵਿਚਯਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਚਿਨਨੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਠਿਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਵ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਆਵਜ੍ਜਨੇ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦੁਵਿਧਾ ਪਨੇਸਾ ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯੇ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਬਲਵਤੀ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾਪਿ. ਸਾ ਹਿਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਇਨ੍ਦਵਜਿਰਮਿਵ, ਪਤ੍ਤਪੁਟੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਤ੍ਤਨਾਰਾਚੋ ਵਿਯ ਚ ਸੂਰਾ ਤਿਖਿਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਵੀਰਿਯਮ੍ਪਿ ਅਸਿਥਿਲਮਨਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਤੋ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਤੋ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਂ ਸੁਪਗ੍ਗਹਿਤਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਚ ਓਭਾਸਾਦਿਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਲਯਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾਯ ਸਾਤਿਸਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸੁਖੁਮਾ ਸਨ੍ਤਾਕਾਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਾ ਕਿਲੇਸੋਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਚ ਓਭਾਸੇ, ਏਵਂ ਏਤੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ‘‘ਨ ਵਤ ਮੇ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵਰੂਪਾ ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਞਾਣਂ ਸਦ੍ਧਾ ਸਤਿ ਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵੀਰਿਯਂ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ, ਅਦ੍ਧਾ ਮਗ੍ਗਫਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਗਣ੍ਹਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵੀਥਿਉਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤੇਯੇਵ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਇਮੇ ਚ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਾਭਿਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਸਮੁਦਾਚਾਰਤੋ ‘‘ਅਰਹਾ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ.
੧੨੯੨-੩. ਉਪਕ੍ਲੇਸਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਤੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਤਣ੍ਹਾ ਇਧ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਤੇਸਂ ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ, ਨ ਸਭਾਵਤੋ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਓਭਾਸਾਦਯੋ, ਏਵਂ ਨਿਕਨ੍ਤਿਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹਾਦੀਨਂ ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵੋਪਿਸ੍ਸਾ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ. ਤਂਤਮਾਵਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ, ਭਾਵਨਾ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਓਭਾਸਾਦਿਕਂ ਆਵਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ‘‘ਮਮ ਓਭਾਸੋ’’ਤਿਆਦਿਗ੍ਗਾਹਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵੀਥਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਪ੍ਪਂ ਸੁਤਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ.
੧੨੯੪-੭. ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਪਨ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖਯਧਮ੍ਮੋ ਵਯਧਮ੍ਮੋ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮੋ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵਾ, ਸਚੇ ਓਭਾਸੋ ਅਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਚ ਪਨਾਯਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਜਟਂ ਵਿਜਟੇਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਮਗ੍ਗੋ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਨ ਵੀਥਿਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਅਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੋਭਾਸਾਦਯੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਂ, ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਤੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ? ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਤਾਵ ਨਾਮਰੂਪਵਵਤ੍ਥਾਪਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ, ਇਮਿਸ੍ਸਂ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਤਦੁਪਾਯਭੂਤਸ੍ਸ ਹਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਤਂ ਅਵਧਾਰਿਤਮੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਲੋਕਿਯੇਨੇਵ ਤਾਵ ਞਾਣੇਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ.
ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ
ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੁਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.