੧੭. ਸਤ੍ਤਰਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ

ਅਭਿਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੦੪-੫. ਪਞ੍ਚ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਾਦੀਨੀਤਿ –

‘‘ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਂ, ਪਰਚਿਤ੍ਤਵਿਜਾਨਨਾ;

ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਤਿ ਪਞ੍ਚਧਾ’’ਤਿ. –

ਏਵਮਾਗਤਾ ਪਞ੍ਚ. ਸਤ੍ਤਾਭਿਞ੍ਞਾ ਇਮਾ ਪਨਾਤਿ ਅਤੀਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇ, ਮਨੋਮਯਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣੇ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤੀਤਂਸਞਾਣਂ ਨਾਮ ਪਰੇਸਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਵੇ ਯਾਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਞਾਣਂ. ਮਨੋਮਯਞਾਣਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮਨੋਮਯਕਾਯਾਭਿਨਿਮ੍ਮਾਨਾਦਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਂ.

੧੧੦੬. ਇਦਾਨਿ ਇਮੇਸਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤ੍ਥਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਤ੍ਤਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੋ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੋ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੋਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਦਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਕਿਂ ਤਿਕਾਨਂ, ਉਦਾਹੁ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਿਕਾਨਂ, ਤਦਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਤਿਕੇਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਥਾ ਹੋਤੁ. ਭਵਤੁ ਤਾਵ ਤਿਕਾਨਂ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਕੇਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਿ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਨਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ ਤਿਕਵੋਹਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂਯੇਵ ਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਪਨ ਹੋਤੁ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਾਮਸਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਨ ਦੋਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣੇਨੇਵਾਤਿ.

੧੧੦੭-੧੦. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੂਤਿ ਅਸਤਿਪਿ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇ ਭੂਮਿਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨਭੇਦਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਾਗੇਸੁ. ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਇਧ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਕਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਰਣਞ੍ਚ ਤਂ ਵਿਯ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨਸੀਘਗਤਿਕਤਾਵਸੇਨ ਤਗ੍ਗਤਿਕਤਾਪਾਦਨਂ. ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸੀਘਗਮਨਞ੍ਚ, ਏਵਂ ਕਾਯਮ੍ਪਿ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ, ਸੀਘਗਮਨਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਿਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮੇਤੀਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਰੋਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਞ੍ਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ, ਸੀਘਗਮਨੋ ਚ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਤਥੇਵ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਹਗ੍ਗਤੇ ਪਾਦਕਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮਾਰੋਪੇਤਿ, ਤਗ੍ਗਤਿਕਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਯ, ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ, ਸੀਘਗਮਨਞ੍ਚ ਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਸੀਘਗਮਨਤ੍ਥਂ ਅਭਾਵਿਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਵਿਯ ਦਨ੍ਧਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਯਚਿਤ੍ਤਵਾਰੇਹੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨੇਵ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਏਵਂ ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਂ, ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੮) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞ-ਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਯੁਤ੍ਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ, ਨ ਚ ਇਦ੍ਧਿਬਲੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਰੂਪਕਾਯਂ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨੇ ਸਮਾਰੋਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯਾਰਮ੍ਮਣਤੋ’’ਤਿ, ਕਾਯੇ ਵਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਾਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਂ ਵਿਯ ਦਨ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਿਨ੍ਤੁ ਦਨ੍ਧਦਿਸ੍ਸਮਾਨਗਤਿਕਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੧੧੨-੩. ਅਨਾਗਤਮਤੀਤਞ੍ਚ ਕਰੋਤਿ ਵਿਸਯਂ ਯਦਾਤਿ ਮਹਾਧਾਤੁਨਿਧਾਨੇ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਅਨਾਗਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਾਗਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਣਾਮਨਕਾਲੇ ਤਦੇਵ ਚਿਰਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤੀਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਦਾ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਨਾਗਤਗੋਚਰਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗੋਚਰੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ. ਹਤ੍ਥਿਆਦਯੋ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ. ਉਪਚਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਯ ਹਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਸਹ ਪਾਤੁਭੂਤਮੇਵ ਤਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ.

੧੧੧੪-੫. ਕਾਯਂ …ਪੇ… ਸਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮਨਕਾਲੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਸੇਨ ਪਰਿਣਾਮਨਕਾਲੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨ ਗਹਿਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਮਾਰਵਣ੍ਣਾਦਿਅਭਿਨਿਮ੍ਮਾਨਕਾਲੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਿਯਾ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿਰੂਪਦਸ੍ਸਨਕਾਲੇ.

੧੧੧੬-੮. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਰਿਤ੍ਤੇ ਚਾਤਿ ਸਰੂਪਵਿਭਾਵਨਮੇਤਂ. ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਸ੍ਸ ਹਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਵ ਸਦ੍ਦੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਸਭਾਵਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋਵ. ਕੁਚ੍ਛਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਵਾਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਣਕਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਨ ਸਵਨੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ. ਵਸਿਤਾਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਸਵਨੇਪਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਨ ਏਕਾਦਸਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਤੋ ਉਪਰਿ ਭਵਙ੍ਗਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਮਦਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾਵਸੇਨ ਵਸਿਤਾਪਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਪਰਸ੍ਸ ਕੁਚ੍ਛਿਸਦ੍ਦਸਵਨੇਯੇਵ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦਸਵਨੇਪੀਤਿ.

੧੧੧੯-੨੨. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੂਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਅਪ੍ਪਮਾਣਮਗ੍ਗਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਾਨਂ. ਮਜ੍ਝਿਮਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਾਨਂ. ਮਜ੍ਝੇਭਵਤਾ ਚ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ, ਨ ਸਭਾਵਵਸੇਨ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਵਸੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਂ ਪਨ ਨ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਮਂ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਤੋ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਾਤਿ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ –

‘‘ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਞਾਣਸ੍ਸ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੪) –

ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ.

੧੧੨੩-੫. ਅਤੀਤਸਤ੍ਤਦਿਵਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ, ਅਨਾਗਤਸਤ੍ਤਦਿਵਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇਯੇਵ ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ, ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਤੀਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ, ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨਾਹ ‘‘ਅਤੀਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਤੀਤਸ੍ਸ, ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਚ ਪਰਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਾਨਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ‘‘ਕਥਞ੍ਚ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਤਰੋ ਯਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਾਵ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਖਣਸਨ੍ਤਤਿਅਦ੍ਧਤੋਤਿ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਖਣਸਨ੍ਤਤਿਅਦ੍ਧਾਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੧੨੬. ਤਿਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਟ੍ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਖਣਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਖਣ-ਸਦ੍ਦਾਦਿਕਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਆਲੋਕਟ੍ਠਾਨਂ ਗਤਸ੍ਸ ਨ ਚ ਤਾਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਯਾਵ ਪਨ ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ, ਅਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ ਵਾ ‘‘ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਆਲੋਕਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਓਵਰਕਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਤਾਵ ਸਹਸਾ ਰੂਪਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਯਾਵ ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਦੂਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਨ ਰਜਕਾਦੀਨਂ ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਂ, ਘਣ੍ਟਿਭੇਰੀਆਦਿਆਕੋਟਨਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਪਨ ਤਾਵ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਯਾਵ ਪਨ ਤਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੧੬) ਏਵਂ ਤਾਵ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਤ੍ਥੇਰਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਣਕਾ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ ਅਰੂਪਸਨ੍ਤਤੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਨ੍ਤਤਿਯੋ ਵਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਅਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਤਸ੍ਸ ਯਾਵ ਤੀਰੇ ਅਕ੍ਕਨ੍ਤਉਦਕਲੇਖਾ ਨ ਵਿਪ੍ਪਸੀਦਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਤੋ ਆਗਤਸ੍ਸ ਯਾਵ ਕਾਯੇ ਉਸੁਮਭਾਵੋ ਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਆਤਪਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਯਾਵ ਅਨ੍ਧਕਾਰਭਾਵੋ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨ੍ਤੋਗਬ੍ਭੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਵਾਤਪਾਨਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾਵ ਅਕ੍ਖੀਨਂ ਫਨ੍ਦਨਭਾਵੋ ਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਅਯਂ ਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ ਨਾਮ. ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਜਵਨਵਾਰਾ ਅਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੧੬) ਏਵਂ ਏਕਮੇਵ ਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਵਾਦੇ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸੀਘਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾਤਿ ਏਕ-ਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਕਤਂ. ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ‘‘ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਸਭਾਵਉਤੁਆਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਵਾ ਏਕਦ੍ਵੇਸਨ੍ਤਤਿਵਾਰਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿਪਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾ. ੨.੪੧੬) ਆਹ.

੧੧੨੭-੮. ਏਕਬ੍ਭਵਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚੁਤਿਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਏਕਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯੋ ਚਾਵੁਸੋ ਮਨੋ, ਯੇ ਚ ਧਮ੍ਮਾ, ਉਭਯਮੇਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਚੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਆਗਤਂ, ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤੇ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ.

੧੧੨੯-੩੦. ਯਥਾ ਚਾਤਿਆਦਿ ਏਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਓਪਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਕਪੁਪ੍ਫਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਣ੍ਟੇਨ ਏਕਸ੍ਸ ਵਣ੍ਟਂ ਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਮਹਾਜਨਸ੍ਸਾਪਿ…ਪੇ… ਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ‘‘ਅਤੀਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਨਾਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਪਰਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਮਿਚ੍ਚੇਵ ਰਾਸਿਵਸੇਨ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਆਵਜ੍ਜਿਤੇ ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਵਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੧੩੧-੨. ਤਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇਨਾਵਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਏਵਂ ਆਵਜ੍ਜਯਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਠਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਚੇ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਸਹ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਮੇਵ ਜਾਨਾਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਹ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵਤੋ ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਭਵਤੁ ਤਾਵ ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਦੋਸੋਤਿ ਚੇ ਆਹ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਜਵਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਗ੍ਗਫਲਵੀਥਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਅਨਿਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਮਗ੍ਗਫਲਵੀਥਿਯਞ੍ਹਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਆਦੀਨਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਇਟ੍ਠਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ ਅਨਿਟ੍ਠਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਠਾਨੇ ਜਵਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਂ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪਤ੍ਤਿਦੋਸੋ ਅਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੧੩੩-੪. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਥਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਅਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਕਾਸਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਜਵਨਵਾਰਤੋਤਿ ਏਕਜਵਨਵਾਰਵਸੇਨ. ਇਦਂ ਪਨ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਲਹੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਜਵਨਵੀਥਿਤੋ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਤਿਜਵਨਵੀਥਿਪਰਿਮਾਣਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਰਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੧੬) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਵਨਵਾਰਤੋਤਿ ਦ੍ਵਿਤਿਜਵਨਵਾਰਵਸੇਨ ਦੀਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਸਕਲੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦ੍ਧੁਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਂਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਦੀਪਨਾਤਿਆਦਿ ਜਵਨਵਾਰਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਦੀਪਨਮੁਖੇਨ ਇਦ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦੀਪਨਂ.

੧੧੩੯-੪੧. ਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਅਦ੍ਧਾਵਸਾ…ਪੇ… ਪਨਾ’’ਤਿ. ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਭਿਧਮ੍ਮਮਾਤਿਕਾਯ ਆਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਦਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਸਨ੍ਤਤਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਦਤ੍ਥਤਾ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਯਮਾਨਂ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚ ਤਂ ਤਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਨਪਰਿਕਮ੍ਮਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਂ ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਤਾਨਗ੍ਗਹਣਤੋ ਏਕਤ੍ਤਵਸੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਿ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤੇਵ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ, ਯਂ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਨ ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਠਾਨੇ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਖਣਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਵਸੇਨੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਇਤਰਾਨੀਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਪਰਿਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ.

੧੧੪੩-੭. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਸੂਤਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ. ਅਤੀਤੇ…ਪੇ… ਫਲਮ੍ਪਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਤਨਾਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ਪਰੇਹਿਪਿ ਭਾਵਿਤਮਗ੍ਗਂ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਫਲਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣੇਨ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਾ ਅਵੁਤ੍ਤਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਭਾਵਿਤਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਫਲਮ੍ਪਿ ਵਾ ਪਰੇਹਿ ਭਾਵਿਤਂ ਮਗ੍ਗਂ, ਫਲਮ੍ਪਿ ਵਾਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ, ਪਰੇਹਿ ਭਾਵਿਤਮਗ੍ਗਂ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਫਲਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਕਾਲੇ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੧੭). ਏਵ-ਕਾਰਂ ਪਨ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਫਲਮ੍ਪਿ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਭਾਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਫਲਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵਾਤਿ. ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ, ਪਰੇਹਿ ਵਾ ਭਾਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਨ੍ਤਤੋਤਿ ਨਿਯਮਤੋ.

੧੧੪੮-੫੦. ਨਨੁ ਚ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਾਨਿਪਿ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ, ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਸਂ, ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪੀਤਿ ਅਯਂ ਨਿਪਾਤਸਮੁਦਾਯੋ, ਏਕੋ ਵਾ ਨਿਪਾਤੋ ਵਿਸੇਸਾਨਭਿਧਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਗਮਨੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਖੋਤਿ ਵਿਸੇਸਾਭਿਧਾਨਸਮਾਰਮ੍ਭੇ. ਚਿਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਚਾਰਿਤਮੇਵ. ਅਤੀਤੇ ਚੇਤਨਾਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਚੇਤਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਨਾਪਿ ਇਤਰੇ ਧਮ੍ਮਾ, ਯਤੋ ਤਂ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਂ ਅਤੀਤਚੇਤਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤਪਾਲ਼ਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਖਨ੍ਧਾ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਖਨ੍ਧਂ ਵਾ ਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿਂ ਵਾ ਅਗੋਚਰਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਤੀਤਕ੍ਖਨ੍ਧਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸਮਾਨਗਤਿਕਮੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੧੫੧-੨. ਅਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਖਨ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਰਣਕਾਲੇ. ਸਰਣੇ…ਪੇ… ਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤੀਤੇ ਵਿਪਸ੍ਸੀ ਭਗਵਾ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਬਨ੍ਧੁਮਤੀ, ਪਿਤਾ ਬਨ੍ਧੁਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿਂ, ਪਥਵੀਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਕਾਲੇ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਪਨ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਕਾਲੇ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਅਵਸੇਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਕਾਲੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਿਦ੍ਧੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤ੍ਥੋ, ਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੪੯).

੧੧੫੪. ਦਿਬ੍ਬਸੋਤਸਮਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਪਰਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇ, ਪਰਸ੍ਸ ਹਦਯਨਿਸ੍ਸਿਤਲੋਹਿਤਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਹੋਤਿ.

੧੧੫੫-੬. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਸੂਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਸੁ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਜਾਨਨਮਾਹ. ਅਨਾਗਤਂਸਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਮਗੋਚਰਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਨਾਗਤਕ੍ਖਨ੍ਧਖਨ੍ਧਪਟਿਬਦ੍ਧੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸਮਾਨਗਤਿਕਮੇਵ.

੧੧੬੩. ਜਾਨਨੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ‘‘ਅਨਾਗਤੇ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਮ ਪਿਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਤੀ ਨਾਮ ਮਾਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਾਦਿਜਾਨਨਕਾਲੇ.

੧੧੬੪-੫. ਪਰਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੂਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਅਤੀਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ. ਕਾਮਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕਮ੍ਮਸ੍ਸ.

੧੧੬੯. ਵਿਵਿਧਤ੍ਥਵਣ੍ਣਪਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਅਤ੍ਥਪਦੇਹਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਦੇਹਿ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਮਧੁਰਤ੍ਥਮਤਿਨੀਹਰਨ੍ਤਿ ਮਧੁਰਤ੍ਥਂ ਅਤਿਨੀਹਰਞ੍ਚਾਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਅਭਿਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.