੧੪. ਚੁਦ੍ਦਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ
ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੭੮੯. ਏਵਂ ਪਰਮਤ੍ਥਸਮ੍ਮੁਤਿਵਸੇਨ ਉਭਯਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਸੁ ਉਗ੍ਗਹਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦਿਵਸੇਨ ਕਤਪਰਿਚਯੇਨ ਅਤ੍ਥਕਾਮੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਏਕਂਸਤੋ ਭਾਵਨਾਯ ਅਭਿਯੋਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਨਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਭਾਵਨਾਨਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਨਯਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵਨਾਨਯਂ, ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਡ੍ਢਨਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਂ ਹਿਤਂ ਆਨਯਤਿ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਹਿਤਾਨਯੋ, ਤਂ ਹਿਤਾਨਯਂ. ਮਾਨਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨੇਨ੍ਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤ੍ਥੇਹਿ ਅਨੁਸਾਸਨਤੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਂ ਆਨੇਤੀਤਿ ਸੁਖਾਨਯੋ, ਤਂ ਸੁਖਾਨਯਂ. ਪਰਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਮਿ, ਪਰਮਂ ਭਾਵਨਾਨਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਯੋਜਨਾ.
੭੯੦. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਕਤਿਧਮ੍ਮਭੂਤਾ ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ, ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ. ਤੇ ਹਿ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਵਿਯ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ‘‘ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਯਥਾਠਿਤਵਸੇਨੇਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਬਾਲਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਝਾਯੀਨਞ੍ਚੇਵ ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੯੧. ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੇਤਿਆਦੀਹਿ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਯੋਜਨਦਸ੍ਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਕਾਯ ਸਰਿਤਬ੍ਬੋ ਸਮਾਚਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲਾਮਕਕਮ੍ਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਅਸੁਕੇਨ ਕਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਯ ਸਙ੍ਕਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਪਰੇ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਮਨ੍ਤੇਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਮ ਇਦਞ੍ਚਿਦਞ੍ਚ ਅਸਾਰੁਪ੍ਪਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਸਙ੍ਕਾਯ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਸਮਾਚਾਰੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਸ੍ਸੀਲੇਤਿ ਏਤਦੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਸੀਲਵਜ੍ਜਿਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਸ੍ਸੀਲੇਤਿ ਵਾ ਦੂਸਿਤਸੀਲੇ ਖਣ੍ਡਾਦਿਭਾਵਂ ਉਪਗਤਸੀਲੇ. ਸੀਲਵਜ੍ਜਿਤੇਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸੀਲਵਿਰਹਿਤੇ. ਨਤ੍ਥਿ ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਤਾਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਕੁਤੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਕੁਤੋ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਹੇਤੁਯੇਵ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੭੯੨. ਚਰਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੀਲੇ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ. ਵਾਰਿਤਂ ਤਾਯਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤੇਨ, ਵਾਰਿਤਤੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤਾਯਤੀਤਿ ਵਾਰਿਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਇਦਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪੂਰਣਂ, ਇਦਂ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਯਂ ‘‘ਨ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ ਵਾਰਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸੁ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਭਿਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਛਿਦ੍ਦਸਾਟਕੋ ਵਿਯ ਛਿਦ੍ਦਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਂ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ. ਯਸ੍ਸ ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਵਾ ਅਨ੍ਤੇ ਵਾ ਭਿਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਛਿਨ੍ਨਸਾਟਕੋ ਵਿਯ ਖਣ੍ਡਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਦਞ੍ਞਂ ਅਕ੍ਖਣ੍ਡਂ. ਕਮਸ੍ਸ ਆਦਰਕਰਣਵਸੇਨ ਅਕ੍ਖਣ੍ਡਨ੍ਤਿ, ਕਮਵਿਲਙ੍ਘਨਵਸੇਨ ‘‘ਅਕ੍ਖਣ੍ਡਮਚ੍ਛਿਦ੍ਦ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਅਕਮ੍ਮਾਸ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਸਬਲਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸਬਲਕਮ੍ਮਾਸਾਨਂ ਭੇਦਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਭਾਵਤੋ. ਏਤ੍ਤਕੋ ਹਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਕੁਚ੍ਛਿਯਾ ਵਾ ਉਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਿਸਭਾਗਵਣ੍ਣੇਨ ਕਾਲ਼ਰਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਸਬਲਵਣ੍ਣਾ ਗਾਵੀ ਵਿਯ ਸਬਲਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਵਿਸਭਾਗਵਣ੍ਣਬਿਨ੍ਦੁਚਿਤ੍ਰਗਾਵੀ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਾਸਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਤਥਾਵਿਧਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ‘‘ਅਸਬਲਂ ਅਕਮ੍ਮਾਸ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭੁਜਿਸ੍ਸਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਅਪਰਾਮਟ੍ਠਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਭਾਵੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸਬ੍ਯਤੋ ਮੋਚਿਤਤ੍ਤਾ ਭੁਜਿਸ੍ਸਂ ਨਾਮ. ਅਦਾਸਞ੍ਹਿ ਲੋਕੇ ਭੁਜਿਸ੍ਸੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਗੁਣਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਪਸਂਸਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਂ. ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਠਿਤਿਭਾਗਿਯਂ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਨਾਮ. ਝਾਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਨਾਮ.
੭੯੩-੭. ਵਿਵੇਕਸੁਖਨ੍ਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤੂਪਧਿਵਿਵੇਕਸੁਖਂ. ਕਾਯਵਿਵੇਕਸੁਖਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸੀਲਸ੍ਸੇਵ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਾਦੀਸੁ ਵਸਤੋਪਿ ਭੇਰਵਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਆਪਾਥਗਮਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋਤਿ ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਅਨਞ੍ਞਸਾਧਾਰਣਸੋਭਾਪਟਿਲਾਭਹੇਤੁਤਾਯ ਨਿਰੁਤ੍ਤਰੋ ਅਲਙ੍ਕਾਰਵਿਸੇਸੋ. ਰਤਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀਨਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਾਦਿਤੋਪਿ ਸਵਿਸੇਸਂ ਰਤਿਜਨਨਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਰਤਨਂ. ਚਕ੍ਕਰਤਨਾਦਿਕਞ੍ਹਿ ਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਮੇਵ ਰਤਿਂ ਜਨੇਤਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਮ੍ਪਿ ਜਨੇਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਤੋ ਰਤਿਜਨਕਂ ਹੋਤਿ. ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਸਮਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿ. ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਕਨ੍ਤਾਰਤਰਣੇ ਯਾਨਂ. ਸੀਤਲਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸੀਤਿਭਾਵਕਰਣੇਨ ਸੀਤਲਂ. ਕਿਲੇਸਮਲਧੋਵਨਨ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਾਦੀਹਿਪਿ ਦੁਬ੍ਬਿਸੋਧਨੀਯਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਕਾਲੁਸਿਯਸ੍ਸ ਧੋਵਨਂ. ਗੁਣਾਨਂ ਮੂਲਭੂਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਾਨਂ ਮੂਲਭੂਤਂ. ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩), ਕੋ ਚਾਦਿ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੬੯) ਚ ਆਦਿਵਚਨਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਦੋਸਾਨਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਵਤ੍ਥੁਭੂਤਸ੍ਸ ਬਲਸ੍ਸ ਵਿਨਾਸਨਤੋ ਦੋਸਾਨਂ ਬਲਘਾਤਿ.
ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂਵਿਧਾਨਿਸਂਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸੀਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਦੁਵਿਧਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਾਦਿਵਸੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਅਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਾਸਾਧਨਤੋ ਸਮਾਧਾਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਭਾਵਤੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੁਵਿਧਲਕ੍ਖਣਂ, ਚਾਰਿਤ੍ਤਵਾਰਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵਾ ਦੁਵਿਧਸਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਕਾਮੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਹਿਤਾਸੀਸਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਕਾਮੋ. ਪਿਯਂ ਸੀਲਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਿਯਸੀਲੋ.
੭੯੮-੯. ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਪਲਿਬੋਧਸ੍ਸੁਪਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਤਿਵਿਧੋ ਪਨਾਯਂ ਪਲਿਬੋਧੋ, ਕਿਂ ਸਰੂਪੋ ਚਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਲਿਬੋਧਾ ਦਸਾ’’ਤਿਆਦਿ, ‘‘ਆਹ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਾਸੋਤਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਓਵਰਕਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਸਕਲੋਪਿ ਸਙ੍ਘਾਰਾਮੋ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਲਿਬੋਧੋ, ਨ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਕੁਲਨ੍ਤਿ ਞਾਤਿਕੁਲਂ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਕੁਲਂ ਵਾ, ਤਂ ਤੇਹਿ ਸਂਸਟ੍ਠਵਿਹਰਤੋਵ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਲਾਭੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਾਪੇਕ੍ਖਸ੍ਸੇਵ ਪਲਿਬੋਧਾ. ਗਣੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਗਣੋ ਵਾ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਗਣੋ ਵਾ. ਸੋ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਾਨੇਨ ਸਮਣਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਓਕਾਸਾਲਾਭਿਨੋ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਨਵਕਮ੍ਮਂ, ਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਵਡ੍ਢਕਿਆਦੀਹਿ ਲਦ੍ਧਾਲਦ੍ਧਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਤਾਕਤੇ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਗਮਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਿਨੋਦਨੀਯਤਾਯ ਤਂ ਸਮਣਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਞਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੁਲ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਞਾਤਿਕੁਲਸ੍ਸਪਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਏਕੇਕਾ ਞਾਤਿ ਇਧ ਗਹਿਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯੇ ਪਨ ਵਿਹਾਰੇ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਦਯੋ, ਘਰੇ ਮਾਤਾਦਯੋ, ਤੇ ਗਿਲਾਨਾ ਪਲਿਬੋਧਾ. ਆਬਾਧੋਤਿ ਯੋ ਕੋਚਿ ਰੋਗੋ, ਸੋ ਬਾਧਯਮਾਨੋ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਗਨ੍ਥੋਤਿ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਰਿਹਰਣਂ, ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਾਦੀਹਿ ਨਿਚ੍ਚਬ੍ਯਾਵਟਸ੍ਸੇਵ ਪਲਿਬੋਧੋ. ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਇਦ੍ਧਿ. ਸਾ ਹਿ ਦੁਪ੍ਪਰਿਹਾਰਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪਲਿਬੋਧੋ, ਨ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਤੇਤਿ ਤੇ ਪਲਿਬੋਧਾ.
੮੦੦-੨. ਪਲਿਬੋਧਸ੍ਸੁਪਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਚਿਤ੍ਤਤਾਯ, ਦੁਤਿਯੋ ਅਸਂਸਗ੍ਗੇਨ, ਤਤਿਯੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਮਨੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਯਥਾਰਦ੍ਧਗਨ੍ਥਸਮਾਪਨੇਨ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਹਣੇਨ ਵਾ, ਪਞ੍ਚਮੋ ਯਥਾਰਦ੍ਧਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਟ੍ਠਾਪਨੇਨ, ਸਙ੍ਘਾਦੀਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤਨੇਨ ਵਾ, ਛਟ੍ਠੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕਿਚ੍ਚਤੀਰਣੇਨ, ਸਤ੍ਤਮੋ ਉਪਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਞਾਤੀਨਂ ਪਾਕਤਿਕਕਰਣੇਨ, ਅਟ੍ਠਮੋ ਭੇਸਜ੍ਜਕਰਣੇਨ, ਵੀਰਿਯਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ, ਨਵਮਦਸਮਾ ਤਤ੍ਥ ਅਬ੍ਯਾਵਟਤਾਯ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਸੋ ਵਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਵਿਧਿਞ੍ਚੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਤੋ ਪਰਞ੍ਹਿ ਗਨ੍ਥਵਿਤ੍ਥਾਰਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਆਗਤਵਿਤ੍ਥਾਰਂ ਪਹਾਯ ਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯੋਗਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ, ਉਪਰੂਪਰਿਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਚ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਪਾਰਿਹਾਰਿਯਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤਾ, ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯਿਤਬ੍ਬਤੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਂ ਪਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਇਮਂ ਦੁਵਿਧਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਯੋ ਦੇਤਿ, ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਦਾਯਕੋ, ਸੋਪਿ ਈਦਿਸੋ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਿਯੋ ਗਰੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਿਯੋਤਿ ਸੀਲਸਮ੍ਪਦਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਿਯਾਯਿਤਬ੍ਬੋ. ਗਰੂਤਿ ਤਤੋਯੇਵ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬੋ ਪਾਸਾਣਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਭਾਵਨੀਯੋਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨੀਯੋ. ਵਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਆਲਸਿਯਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚੋਦੇਤ੍ਵਾ ਓਵਾਦਵਸੇਨ ਵਦਨਸੀਲੋ. ਵਚਨਕ੍ਖਮੋਤਿ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਕ੍ਖਮੋ, ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਅਸਂਹੀਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਸਨਕ੍ਖਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਂ ਅਕਥੇਤ੍ਵਾ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਗਮ੍ਭੀਰਮੇਵ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾ. ਨੋ ਚਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਯੋਜਕੋਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਅਹਿਤੇ ਨ ਨਿਯੋਜਕੋ. ਏਵਮਾਦਿਗੁਣੋਪੇਤਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਦਾਦਿਗੁਣਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਾਲੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਕਾਲੇਨ.
੮੦੩. ਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਨਵਕਮਹਲ੍ਲਕਭਾਵਾਨੁਰੂਪੇਨ ਖਨ੍ਧਕੇ ਆਗਤਂ ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਇਦਾਨਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਨਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਪੀਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਦਾਯਕੇਨਪਿ. ਚਰਿਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਲਾਭਿਨਾ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ, ਹਦਯਲੋਹਿਤਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਇਤਰੇਨ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਕਿਂਚਰਿਤੋਸਿ, ਕੇ ਵਾ ਪਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੁਲਂ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਚਰਿਤਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਦਨੁਰੂਪੇਨ ਦਾਤਬ੍ਬਂ.
੮੦੪. ਇਰਿਯਾਪਥਾਦਿਤੋਪਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਚਰਿਤਂ ਜਾਨਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਂ ਪਨ ਨ ਏਕਨ੍ਤਿਕਂ, ‘‘ਚਰਿਤਂ ਞਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਕਤਿਵਿਧਾ ਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਰਿਤਂ ਪਨਿਦਂ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਵਸੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚਰਤੀਤਿ ਚਰਿਤਂ, ਅਸਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਨਾਯਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਨਾਰਹਾ ਰਾਗਾਦਯੋ.
੮੦੫. ਵੋਮਿਸ੍ਸਕਨਯਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ, ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਵਸੇਨ ਚ ਨੇਸਂ ਸਂਸਗ੍ਗਭੇਦਾ. ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ –
‘‘ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ ਸਤ੍ਤ, ਸਤ੍ਤ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ;
ਏਕਦ੍ਵਿਤਿਕਮੂਲਮ੍ਹਿ, ਮਿਸ੍ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਕ’’ਨ੍ਤਿ –
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਹਿ ਸਤ੍ਤਕੇਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਵਿਭਜਿਯਮਾਨਾ ਤੇਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਉਪਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰੇਨ –
‘‘ਰਾਗੋ ਦੋਸੋ ਚ ਮੋਹੋ ਚ, ਰਾਗੇਨ ਪਟਿਘੋਪਿ ਚ;
ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਾਗੇਨ ਮੋਹੋ ਚ, ਮੋਹੋਪਿ ਪਟਿਘੇਨ ਚ.
‘‘ਰਾਗਾਦਿਤ੍ਤਯਮੇਕਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਰਾਗਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ;
ਸਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤਕ੍ਕੋ ਚ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਦ੍ਧਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ.
‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਤਕ੍ਕਨਞ੍ਚੇਵ, ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਤਕ੍ਕਨਮ੍ਪਿ ਚ;
ਸਦ੍ਧਾਦਿਤ੍ਤਯਮੇਕਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਤਿਕੇ.
‘‘ਰਾਗਾਦਿਕਂ ਤਿਕਞ੍ਚੇਕ-ਮੇਕਦ੍ਵਿਤਿਕਭੇਦਤੋ;
ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ, ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਿਮਿਸ੍ਸਿਯ.
‘‘ਏਕਮੂਲੇ ਦ੍ਵਿਮੂਲੇ ਚ, ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਤ੍ਤਯਂ;
ਤਿਮੂਲੇ ਸਤ੍ਤਕਞ੍ਚੇਕਂ, ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਂ ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਕਂ.
‘‘ਸਦ੍ਧਿਂ ਰਾਗੇਨ ਸਦ੍ਧਾ ਚ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਨੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ;
ਤੇਨੇਵ ਤਕ੍ਕਨਂ ਤੇਨ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਨ ਚ.
‘‘ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ;
ਵਿਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਨ ਤੇਨੇਵ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ.
‘‘ਰਾਗਮੂਲਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ;
ਸਦ੍ਧਿਂ ਦੋਸੇਨ ਸਦ੍ਧਾ ਚ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਨੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ.
‘‘ਤੇਨੇਵ ਤਕ੍ਕਨਂ ਤੇਨ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਨ ਚ;
ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ.
‘‘ਵਿਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਨ ਤੇਨੇਵ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ;
ਦੋਸਮੂਲਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ.
‘‘ਸਦ੍ਧਿਂ ਮੋਹੇਨ ਸਦ੍ਧਾ ਚ, ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਨੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ;
ਤੇਨੇਵ ਤਕ੍ਕਨਂ ਤੇਨ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਨ ਚ.
‘‘ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ;
ਵਿਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਨ ਤੇਨੇਵ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ.
‘‘ਮੋਹਮੂਲਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ;
ਏਕਮੂਲੇ ਨਯੇ ਚੇਵਂ, ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਂ ਸਤ੍ਤਕਤ੍ਤਯਂ.
‘‘ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਰਾਗਦੋਸੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਤੇਹੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ;
ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਹਿ ਚ.
‘‘ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ;
ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ.
‘‘ਰਾਗਦੋਸਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ;
ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਰਾਗਮੋਹੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਤੇਹੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ.
‘‘ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਹਿ ਚ;
ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ.
‘‘ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ;
ਰਾਗਮੋਹਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ.
‘‘ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਦੋਸਮੋਹੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਤੇਹੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ;
ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਹਿ ਚ.
‘‘ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ;
ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹੇਵ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ.
‘‘ਦੋਸਮੋਹਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ;
ਦ੍ਵਿਮੂਲਮ੍ਹਿ ਨਯੇ ਚੇਵਂ, ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਂ ਸਤ੍ਤਕਤ੍ਤਯਂ.
‘‘ਰਾਗਪ੍ਪਟਿਘਮੋਹੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾ ਤੇਹੇਵ ਬੁਦ੍ਧਿ ਚ;
ਤੇਹਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿ ਚ ਤੇਹਿ ਚ.
‘‘ਸਦ੍ਧਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਂ ਤੇਹਿ, ਬੁਦ੍ਧਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ ਚ;
ਤੇਹਿ ਤੀਹੇਵ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਦ੍ਧਾਬੁਦ੍ਧਿਵਿਤਕ੍ਕਨਂ.
‘‘ਤਿਮੂਲਮ੍ਹਿ ਨਯੇ ਚੇਵ-ਮੇਕਂ ਸਤ੍ਤਕਮੁਦ੍ਦਿਸੇ;
ਏਵਂ ਤੇਸਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀਤਿ, ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਵਸਤ੍ਤਕਂ;
ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਪਿ ਚ ਹੋਤੇਵ, ਚਤੁਸਟ੍ਠੀਤਿ ਕੇਚਨਾ’’ਤਿ.
੮੦੬-੭. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਚਰਿਤਂ ਞਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਿਂਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਿਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਕੂਲਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਂਤਂਚਰਿਤਾਨੁਕੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸ ਗਣਨਤੋ ਅਪ੍ਪਨਾਵਹਤੋ ਝਾਨਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਵਡ੍ਢਨਾਵਡ੍ਢਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਭੂਮਿਤੋ ਗਹਣਤੋ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸੁਭਾ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਦਸ ਅਸੁਭਾਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਂ ਵਿਨੀਲਕਂ ਵਿਪੁਬ੍ਬਕਂ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਂ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਕਂ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ ਹਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਂ ਲੋਹਿਤਕਂ ਪੁਲ਼ਵਕਂ ਅਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਦਸ. ਤਥਾ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਏਕਾਦਸ ਰਾਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭਾਵਤੋ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲਾ. ਅਸੁਭ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸਮਾਧਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹਿਤਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ, ਮੇਤ੍ਤਾ ਕਰੁਣਾ ਮੁਦਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤੇ ਪਨ ਸਵਣ੍ਣਕਸਿਣਾ ਨੀਲਕਸਿਣਂ ਪੀਤਕਸਿਣਂ ਲੋਹਿਤਕਸਿਣਂ ਓਦਾਤਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣੇਹਿ ਸਹਿਤਾ ਅਟ੍ਠ ਦੋਸਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੁਪਾਯਭਾਵਤੋ, ਅਪ੍ਪਟਿਘਾਤਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਚ ਦੋਸਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲਾ.
੮੦੮. ਤਂ…ਪੇ… ਪਨੇਕਕਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਅਪੇਕ੍ਖਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਤੀਸੁ ਏਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨ ਮੋਹਚਰਿਤਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਾਪੇਕ੍ਖਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨੁਕੂਲਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਤਂ ਪਨ ਮੋਹਚਰਿਤਸ੍ਸ, ਵਿਤਕ੍ਕਚਰਿਤਸ੍ਸ ਚ ਗਣਨਬਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਨੁਕੂਲਂ.
੮੦੯-੧੧. ਪੁਰਿਮਾ…ਪੇ… ਦੇਹਿਨੋਤਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਦੇਵਤਾਨੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਾਲ਼ਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪੁਰਿਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਛਕ੍ਕਂ ਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਤਿਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਅਨੁਕੂਲਂ. ਮਰਣੂਪਸਮਾਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤੀਤਿ ਮਰਣੇ, ਉਪਸਮੇ ਚ ਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿ, ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਉਪਸਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਹਾਰਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞਾ. ਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਕਤਿਜਨ੍ਤੁਨੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਚਰਿਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਸੇਸਾਨਿ ਕਸਿਣਾਨੀਤਿ ਦੋਸਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣੇਹਿ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਪਥਵੀਆਪੋਤੇਜੋਵਾਯੋਆਲੋਕਾਕਾਸਕਸਿਣਾਨਿ, ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਇਮਾਨਿ ਛਾਤਿ ਦਸ ਇਮਸ੍ਸੇਵ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਾ, ਇਮਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਰਾਗਾਦਿਸਬ੍ਬਚਰਿਤਾਨਂ ਅਨੁਕੂਲਾਤਿ ਵਣ੍ਣਿਤਾ.
੮੧੨. ਏਕਨ੍ਤਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭਾਵਤੋਤਿ ਰਾਗਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਅਸੁਭਾਦਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਤਾਯ. ਅਤਿਸਪ੍ਪਾਯਤੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਦਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਤਿਸਪ੍ਪਾਯਤੋ. ਏਵਂ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਵਸੇਨ, ਅਤਿਸਪ੍ਪਾਯਵਸੇਨ ਚ ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਤੇਸਂ ਅਨੁਕੂਲਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਨਨੁਕੂਲਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਰਾਗਾਦੀਨਂ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਕਾ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪਕਾਰਿਕਾ ਕੁਸਲਭਾਵਨਾ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਮੇਘਿਯਸੁਤ੍ਤੇ –
‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਸੁਭਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ, ਮੇਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਵਿਤਕ੍ਕੁਪਚ੍ਛੇਦਾਯ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤਾਯਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩; ਉਦਾ. ੩੧) –
ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੨.੧੨੦) ਸਤ੍ਤ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਚਾਯਸ੍ਮਤੋ ਮੇਘਿਯਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਚਰਿਤਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਨਾਪਿ ਰਾਹੁਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਚਰਿਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੮੧੩-੪. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਂ, ਸਙ੍ਕਰਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸੁਖੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ, ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਜਾਤਿਤੋ ਚ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੇਤਿ ਪਾਲ਼ਿਤੋ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਤੋ ਚ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯ. ਕਥਂ? ਕਸਿਣਾਨਿ ਦਸ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ ਚਾਹਾਰਤਾ ਇਤਿ. ਅਸੁਭਾਨੁਸ੍ਸਤੀ ਦਸਾਤਿ ਦਸ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਦਸ ਅਸੁਭਾ, ਦਸ ਅਨੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਦਸ ਅਸੁਭਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਥਿਤਾਵ. ‘‘ਪੁਰਿਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿਛਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾ ਛ, ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਉਪਸਮਾਨੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਾ ਦਸ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ. ਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਿ ਪਥਵਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ. ਸਞ੍ਞਾ ਚਾਹਾਰਤਾਤਿ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਗ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਗਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ‘‘ਆਹਾਰਤਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਹਾਰੋਯੇਵ ਵਾ ਆਹਾਰਤਾ, ਤਗ੍ਗਤਾ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪਚਾਰਤੋ ‘‘ਆਹਾਰਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਆਹਾਰੇ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸਞ੍ਞਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੧੫-੬. ਕਿਂ ਇਮੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁਯੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ? ਆਮ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ, ਅਪ੍ਪਨਾਝਾਨਂ ਪਨ ਕੇਸੁਚਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਨਿਚਿ ਉਪਚਾਰਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਕਾਨਿਚਿ ਅਪ੍ਪਨਮ੍ਪਿ. ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਚਾਰਮੇਵ ਆਵਹਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਚਾਰਾਵਹਾ ‘‘ਅਪੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਹੇਤ੍ਥ ਅਵਧਾਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਂ, ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਞ੍ਚ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ, ਸਞ੍ਞਾ, ਵਵਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਏਤੇ ਦਸ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾ, ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਤਾ, ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਚ ਅਸਤਿ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇ ਉਪਚਾਰਾਵਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.
੮੧੭-੮. ਏਵਂ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਹਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਝਾਨਪ੍ਪਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾਯਾਵਹੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਰੂਪਾਵਚਰਜ੍ਝਾਨਵਨ੍ਤੋ, ਤੇਸਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚਕਨਯਵਸੇਨ ਪਨ ‘‘ਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਿਕਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ, ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਭਾਵਤੋ ਪਨ ਇਤਰੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਕ੍ਕੂਲੇਪਿ ਹਿ ਵਿਸਯੇ ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ ਚਣ੍ਡਸੋਤਨਦਿਯਂ ਅਰਿਤ੍ਤਬਲੇਨ ਨਾਵਾ ਵਿਯ. ਸੇਸਾਨਿ ਪਨ ਤਦਭਾਵਤੋ ਨ ਤੇਸੁ ਅਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ.
੮੧੯. ਤਿਕਜ੍ਝਾਨਵਹਾਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇਨ ਤਿਕਜ੍ਝਾਨਵਹਾ, ਪਞ੍ਚਕਨਯੇਨ ਪਨ ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਵਹਾ, ਮੇਤ੍ਤਾਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾ ਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਨਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾਦਯੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਵਿਨਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥੋਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਾਨਂ ਵਿਹਾਰੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਾ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ, ਸੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕੋ. ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸੇਵੇਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਨੇਤਰਸ੍ਸ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮੇਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਸਿਣਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾ ਆਰੁਪ੍ਪਾ, ਯਥਾ ਚ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ. ਆਰੁਪ੍ਪਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਿਕਾਤਿ ਅਙ੍ਗਸਮਤਾਵਸੇਨ ਆਰੁਪ੍ਪਾਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸੇਵ ਪਭੇਦਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੮੨੦. ਏਵਂ ਝਾਨਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਸੇਨਾਰਮ੍ਮਣਙ੍ਗਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਅਙ੍ਗਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਅਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਦੁਵਿਧੋ. ਕਿਂ ਸਬ੍ਬੇਸ੍ਵੇਵ ਦੁਵਿਧੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਗੋਚਰਾ…ਪੇ… ਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ. ਚਤੂਸੁ ਹਿ ਆਰੁਪ੍ਪੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋਵ ਹੋਤਿ ਆਕਾਸਕਸਿਣਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਨਵਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸ੍ਸ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਚ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਾਦੀਨਂ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਅਙ੍ਗਾਤਿਕ੍ਕਮੋ ਪਨ ਅਰੂਪੇ ਨਤ੍ਥਿ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚਾਪਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਰੂਪੇ ਝਾਨਙ੍ਗਤਿਕ੍ਕਮੋਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਿਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਇਦਞ੍ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇਸੁ ਦੁਵਿਧੋਪਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਨੀਵਰਣਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਇਧ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਨ ਗਹਿਤੋ.
੮੨੧. ਏਵਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਡ੍ਢਨਾਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਸੇਵ ਕਸਿਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਇਮੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਦਸ ਕਸਿਣਾਨੇਵ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਨ ਚ…ਪੇ… ਅਸੁਭਾਦਯੋਤਿ ਸੇਸਾ ਅਸੁਭਾਦਯੋ ਪਨ ਨੇਵ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ, ਆਨਿਸਂਸਾਭਾਵਤੋ ਚ. ਤਥਾ ਹਿ ਦਸ ਅਸੁਭਾਨਿ, ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਿਤੋਕਾਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਵਡ੍ਢਿਤੇਸੁਪਿ ਕੁਣਪਰਾਸਿ ਏਵ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਆਨਿਸਂਸੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਵਡ੍ਢਿਤੇਸੁਪਿ ਹਿ ਤੇਸੁ ਕਾਮਰਾਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਾ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਾਨਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵਚਨਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ? ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੋ ਹਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕੇ ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਕੇ ਵਾ ਮਹਨ੍ਤੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਪ੍ਪਕੇਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਜ੍ਝਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਯੋ ਵਾ ਏਤਂ ਆਨਿਸਂਸਾਭਾਵਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਨਾਪਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਵਡ੍ਢਯਤੋਪਿ ਚ ਵਾਤਰਾਸਿਯੇਵ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਪਿਚੁਪਿਣ੍ਡਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾਤਸਙ੍ਘਾਟਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਰਾਸਿਯੇਵ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਨ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਵਿਭ. ੬੬੩), ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਡ੍ਢਨਵਸੇਨ. ਕਿਞ੍ਚਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਮਯਂ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਆਰੁਪ੍ਪਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਆਕਾਸਂ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਸਿਣਾਪਗਮਵਸੇਨੇਵ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਵਡ੍ਢਯਤੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹੋਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁਂ, ਪਰਿਕਮ੍ਮਮੇਵ ਹਿ ਵਡ੍ਢੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਪਗਮੋ ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਯੇਵ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿਪਿ ਨ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਆਰੁਪ੍ਪਾਨਂ ਵਿਪੁਲਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸੇ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਆਦਯੋ ਚ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਅਯਂ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚ ਨੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਅਸੁਭਾਦਯੋ ਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਕਾਸਤ੍ਤਾ, ਪਯੋਜਨਾਭਾਵਤੋ, ਅਵਡ੍ਢਨਤੋ ਚ ਨ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.
੮੨੨-੩. ਏਵਂ ਵਡ੍ਢਨਾਵਡ੍ਢਨਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦਸੇਵ ਕਸਿਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਵੀਸ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਾਤਿ ਅਵਸੇਸਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਨੇਵ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਸਿਯੁਂ.
੮੨੪-੫. ਇਦਾਨਿ ਭੂਮਿਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸੁਭਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੇਵੇਸੁ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਅਸੁਭਾਨਂ, ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਸ੍ਸ ਚ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਤਚਪਞ੍ਚਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਦਿਬ੍ਬਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾਕਾਰੇਨ ਨੋਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਝਾਨਾਨੁਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ.
੮੨੭. ਇਦਾਨਿ ਗਹਣਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਂ…ਪੇ… ਦਿਟ੍ਠੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਾਯੋਕਸਿਣਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਨਵ ਕਸਿਣਾ, ਦਸ ਅਸੁਭਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇਨੇਵ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੇਸਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੪੭).
੮੨੮-੩੧. ਸਤਿਯਮ੍ਪਿ ਚ ਕਾਯਮ੍ਹੀਤਿ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਯਮ੍ਪਿ. ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਤਚਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ ਤਚਪਞ੍ਚਕਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦਿਟ੍ਠੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਸੁਤੇਨੇਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਯਂ ਸੇਸਂ ਵਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਾਦਿ ਸੁਤੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਤਿ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇਸੁ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਏਤ੍ਥ, ਫੁਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਦੀਪਿਤਾ’’ਤਿ. ਉਚ੍ਛੁਸਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਚਲਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ, ਸਰੀਰਸਮ੍ਫਸ੍ਸਵਸੇਨ ਚ ਵਾਤਸ੍ਸ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਾਯੋਕਸਿਣਮੇਵੇਤ੍ਥ, ਦਿਟ੍ਠਫੁਟ੍ਠੇਨ ਗਯ੍ਹਤੀ’’ਤਿ. ਆਦਿਤੋਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਵਸੇਨ ਨ ਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਹੇਟ੍ਠਿਮੇ ਤਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ, ਕਸਿਣੇਸੁ ਰੂਪਾਵਚਰਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚ ਅਨਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ.
੮੩੨-੫. ਏਵਂ ਗਹਣਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਹੇਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਤੇਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਝਾਨਾਨਞ੍ਚ ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਕਾਸਕਸਿਣਸ੍ਸ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਕਾਸਕਸਿਣਂ ਵਿਨਾ’’ਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਦਿਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਤੀਣਿ ਤੀਣਿ ਝਾਨਾਨਿ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਜਵਨਾਨਂ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾ ਨਿਰੋਧਂ ਫੁਸਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਮਾਰੁਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸੁਖਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ, ਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੩੬-੯. ਏਵਂ ਪਸਙ੍ਗੇਨ ਆਗਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਗੇਹੇ, ਏਕਵਿਹਾਰੇ ਵਾ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਕਥੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਆਗਤਸ੍ਸਾਗਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਸ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਮਤ੍ਤਕਰੋ, ਆਗਤਾਗਤਕ੍ਖਣੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਆਗਤਸ੍ਸ ਆਗਤਕ੍ਖਣੇ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਈਦਿਸੇਸੁ ਹਿ ਠਾਨੇਸੁ ਆਮੇਡਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋਵ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਵਾਰਮੇਵ ਆਗਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਨ ਕਥੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
ਨਾਤਿਸਙ੍ਖੇਪਵਿਤ੍ਥਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਂਖਿਤ੍ਤਂ, ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਞ੍ਚ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੇਨ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਪ੍ਪਮਾਣਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਸੋ ਪਕਤਿਯਾਵ ਉਗ੍ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਜ੍ਝਾਯਵਸੇਨ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵਾ ਕਤਪਰਿਚਯੋ, ਤਸ੍ਸ ਏਕਂ, ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗਹਿਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਤੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਾਤਬ੍ਬਵਿਧਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤੇਨਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਪਹਟੋ ਸਮਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਇਦਂ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਹਿਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੇਰੀ ਅਭਿਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਹਿਤੇ ਮਨੋਭੁਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸੇ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਨੋ ਅਭਿਭਵਤੀਤਿ ਮਨੋਭੂ, ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਭੁਨੋ. ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ…ਪੇ… ਵਿਵਜ੍ਜਿਤੇਤਿ –
‘‘ਮਹਾਵਾਸਂ ਨਵਾਵਾਸਂ, ਜਰਾਵਾਸਞ੍ਚ ਪਨ੍ਥਨਿਂ;
ਸੋਣ੍ਡਿਂ ਪਣ੍ਣਞ੍ਚ ਪੁਪ੍ਫਞ੍ਚ, ਫਲਂ ਪਤ੍ਥਿਤਮੇਵ ਚ.
‘‘ਨਗਰਂ ਦਾਰੁਨਾ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਵਿਸਭਾਗੇਨ ਪਟ੍ਟਨਂ;
ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਸੀਮਾਸਪ੍ਪਾਯਂ, ਯਤ੍ਥ ਮਿਤ੍ਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ.
‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸੇਤਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;
ਆਰਕਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਮਗ੍ਗਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ ਯਥਾ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੫੨) –
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਵਿਹਾਰਦੋਸੇਹਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਵਿਯੁਤ੍ਤੇ. ਅਨੁਰੂਪੇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਦੋਸੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨਪਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਨਨੁਰੂਪੋ ਨਾਮ, ਤਦਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯੋਗਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲੇ. ਮਹਾਵਿਹਾਰਾਦਯੋ ਹਿ ਯੋਗਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨੁਕੂਲਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਾਵਿਹਾਰੇ ਤਾਵ ਵਤ੍ਤਕਰਣਾਦਿਨਾ ਪਲਿਬੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸਬ੍ਬਂ ਕਤਮੇਵ, ਅਵਸੇਸਾਪਿ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਰੂਪੋ ਮਹਾਵਿਹਾਰੋਪਿ ਅਨੁਰੂਪੋਵ. ਨਵਵਿਹਾਰੇ ਬਹੁਂ ਨਵਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਅਸਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਨੁਕੂਲੇ ਕਾਰਣੇ ਅਨਨੁਰੂਪੋ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਜਿਣ੍ਣਵਿਹਾਰੋਪਿ ਬਹੁਪਟਿਜਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਰਾਯਿਕੋ. ਪਨ੍ਥਨਿਸ੍ਸਿਤਕੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਸਮੋਕਿਣ੍ਣਤਾਯ. ਯਤ੍ਥ ਸੋਣ੍ਡੀ ਨਾਮ ਪਾਸਾਣਪੋਕ੍ਖਰਣੀ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸੋਣ੍ਡਿਵਿਹਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਬਹੂ ਪਾਨੀਯਤ੍ਥਾਯ ਸਮੋਸਰਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਪਣ੍ਣਪੁਪ੍ਫਫਲਵਤਿ ਵਿਹਾਰੇ ਤਂਤਦਤ੍ਥਾਯ. ਪਤ੍ਥਨੀਯੇ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ‘‘ਅਰਹਾ’’ਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵੇਨ੍ਤਾ ਬਹੂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨਗਰਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਪਿ ਵਿਹਾਰੇ ਵਿਸਭਾਗਾਰਮ੍ਮਣਾਪਾਥਗਮਨਾਦੀਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦਾਰੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਕਟ੍ਠਹਾਰਿਕਾਦੀਹਿ ਅਫਾਸੁ ਹੋਤਿ. ਖੇਤ੍ਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਵਿਹਾਰਮਜ੍ਝੇਯੇਵ ਖਲਮਣ੍ਡਲਕਰਣਾਦਿਨਾ ਅਫਾਸੁ ਹੋਤਿ. ਵਿਸਭਾਗਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਵੁਤ੍ਥੇਪਿ ਕਲਹਨਿਵਾਰਣਾਦੀਸੁ ਤੇ ਉਪਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਟ੍ਟਨਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਨਾਵਾਸਤ੍ਥੇਹਿ ਆਗਤਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਅਫਾਸੁ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰਜ੍ਜਸੀਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜੂਨਂ ਕਲਹੇ ਸਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਜਿਤੇਸੁ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਵਿਚਰਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ‘‘ਅਯਂ ਚਰਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਨਾਦਿਕਂ ਪਾਪੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਸਪ੍ਪਾਯੇ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਦਿਉਪਦ੍ਦਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਾਨਧਿਵੁਤ੍ਥੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕਙ੍ਖਾਯ ਵਿਨੋਦਕੇ ਅਸਤਿ ਮਹਾਦੋਸੋਯੇਵਾਤਿ ਏਤੇਪਿ ਵਿਹਾਰਾ ਅਨਨੁਰੂਪਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਦਿਸੇ ਵਿਹਾਰੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਦੋਸਵਿਰਹਿਤੇ ਅਨੁਰੂਪੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ.
ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਭਾਵੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਗਾਮਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਾਮਤੋਤਿ ਗੋਚਰਗਾਮਤੋ. ਨਾਤਿਦੂਰੇਤਿ ਗੋਚਰਗਾਮਸ੍ਸ ਅਡ੍ਢਗਾਵੁਤਤੋ ਓਰਭਾਗਤਾਯ ਨ ਅਤਿਦੂਰੇ. ਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਮਾਣੇਨ ਗੋਚਰਗਾਮਤੋ ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਤਾਯ ਨ ਅਤਿਸਨ੍ਨੇ. ਇਮਿਨਾ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗੋਚਰਗਾਮਸ੍ਸ ਪਨ ਉਤ੍ਤਰਦਿਸਾਯ ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਾਯ ਵਾ ਨਾਤਿਦੂਰਂ ਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਨਾਤਿਦੂਰਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਂਯੁਤੇਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਾਤਿਦੂਰਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਤਾਯ ਸਹ ਦਿਵਾ ਅਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਤਾਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਂਯੁਤ੍ਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਨਾਤਿਦੂਰਂ ਹੋਤਿ ਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਂ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਵਾ ਅਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਂ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਂ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਂ ਅਪ੍ਪਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸੇਨਾਸਨੇ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਗਤਾਗਮਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਮਾਤਿਕਾਧਰਾ, ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਞ੍ਹਂ ‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਥਂ; ਇਮਸ੍ਸ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਵਿਵਟਞ੍ਚੇਵ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਤਞ੍ਚ ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤੇਸੁ ਚ ਕਙ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਙ੍ਖਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੧).
ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਾਤਿਦੂਰਨਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਗਮਨਾਗਮਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ, ਦਿਵਾ ਮਹਾਜਨਸਂਕਿਣ੍ਣਤਾਭਾਵੇਨ, ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਜਨਾਲਾਪਸਦ੍ਦਾਭਾਵੇਨ, ਸਬ੍ਬਦਾਪਿ ਜਨਸਨ੍ਨਿਪਾਤਨਿਗ੍ਘੋਸਾਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਭਾਵੋ ਦੁਤਿਯਂ, ਡਂਸਮਕਸਾਦਿਪਰਿਸ੍ਸਯਾਭਾਵੋ ਤਤਿਯਂ, ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਲਾਭੋ ਚਤੁਤ੍ਥਂ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਤਾਦਿਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਵਸਨਭਾਵੋ ਪਞ੍ਚਮਨ੍ਤਿ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਵਿਹਾਰਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ.
੮੪੦-੧. ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਆਵਾਸਾਦਿਮਹਾਪਲਿਬੋਧੇ ਉਪਾਦਾਯ ਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧੋ, ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਪਲਿਬੋਧਂ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਾਕਾਰਂ ਆਵਿ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਦੀਘਾ ਕੇਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਪਤ੍ਤੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਚਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੮੪੨-੫. ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੇਤਿ ਜਨਵਿਵਿਤ੍ਤੇ ਓਕਾਸੇ. ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਲੋਹਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਸਿਣਦੋਸਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਾ ਮਤ੍ਤਿਕਾ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਸਣ੍ਹਾਯਾਤਿ ਅਪਨੀਤਤਿਣਮੂਲਸਕ੍ਖਰਵਾਲੁਕਾਯ ਸੁਮਦ੍ਦਿਤਾਯ ਸੁਖੁਮਾਯ. ਅਰੁਣਵਣ੍ਣਾਯਾਤਿ ਅਰੁਣਨਿਭਾਯ, ਅਰੁਣਵਣ੍ਣਪ੍ਪਭਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾਪਿ ਤਾਦਿਸੇਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਪਿ ਵਿਹਾਰਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨੇ. ਸਂਹਾਰਿਮਨ੍ਤਿ ਸਂਹਰਿਤਬ੍ਬਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਰਣਯੋਗ੍ਯਂ. ਤਤ੍ਰਟ੍ਠਕਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨਕਂ.
੮੪੭-੫੦. ਪਮਾਣਤੋਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਪ੍ਪਮਾਣਤੋ. ਵਟ੍ਟਂ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ. ਤਨ੍ਤਿ ਤਂ ਚਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਟਸਾਰਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਪਟ੍ਟਂ ਵਾ. ਕਣ੍ਣਿਕਨ੍ਤਿ ਕਣ੍ਣਿਕਾਸਦਿਸਂ, ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਤੋ ਪਦੁਮਕਣ੍ਣਿਕਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਮ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਣ੍ਣਿਕਾਸਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਾਧਿਕਵਿਦਤ੍ਥਿਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਏਤਦੇਵ ਹਿ ਪਮਾਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸੁਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਰਾਵਮਤ੍ਤੇ ਵਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੫੫) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਏਤ੍ਤਕੇਯੇਵ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾਯੇਵ ਵਾਯਮਤਿ. ਭੇਰੀਤਲਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਪਾਣਿਕਾਯ ਘਂਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਨ੍ਨਤੁਨ੍ਨਤਟ੍ਠਾਨਾਭਾਵੇਨ ਭੇਰੀਤਲਂ ਵਿਯ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਨ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਸਿਣਂ ਓਲੋਕੇਤਿ, ਤਂ ਠਾਨਂ ਸਚੇ ਉਕ੍ਲਾਪਂ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਨ੍ਹਤ੍ਵਾਤਿ ਸਰੀਰਦਰਥਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ.
੮੫੧-੨. ਤਮ੍ਹਾ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸਪ੍ਪਮਾਣਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇਤਿ ਤਮ੍ਹਾ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਸ੍ਸ, ਠਪਿਤਟ੍ਠਾਨਮ੍ਹਾ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਹਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਦੇਸੇ, ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਸ੍ਸ, ਪੀਠਸ੍ਸ ਚ ਮਜ੍ਝਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸਪ੍ਪਮਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ਉਚ੍ਚੇਤਿ ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚੇ, ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪਾਦਕੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੂਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਕਸਿਣਂ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਆਸਨ੍ਨਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਣਿਕਾਪਦਾਦਯੋ ਕਸਿਣਦੋਸਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ. ਉਚ੍ਚਤਰੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਚ ਗੀਵਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਨੀਚਤਰੇ ਜਣ੍ਣੁਕਾਨਿ ਰੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਤ੍ਥਪਾਸਪ੍ਪਮਾਣੇ ਪਦੇਸੇ ਵਿਦਤ੍ਥਿਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਪਾਦਕੇ ਪੀਠੇ ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ ਸਯਨਂ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਯਂ, ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਨਾਨਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਯਾਨਿ, ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਪਨ ਅਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਯਾ, ਸਨ੍ਤੋ ਇਰਿਯਾਪਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਸੁਖਾ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯਾ’’ਤਿ. ਉਪਰਿਮਂ ਸਰੀਰਂ ਉਜੁਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕੇ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਪਟਿਪਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਮ੍ਮਮਂਸਨਹਾਰੂਨਿ ਨ ਓਣਮਨ੍ਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਯਾ ਤੇਸਂ ਓਣਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਰਿਪਤਤਿ. ਤਤੋ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਫਾਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੁਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਹਿ ਸਮਾਨਤ੍ਥੋ ਇਧ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋ, ਅਥ ਵਾ ਸਮੀਪਤ੍ਥੇਨ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮੁਖਸ੍ਸ ਸਮੀਪੇ ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਅਯਂ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ ਸੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇ ਵਾ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੩੭). ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪਰੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ, ਮੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ, ਸਤੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੪) ਵਚਨਤੋ ‘‘ਪਰਿਣਾਯਿਕਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਪਰਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ, ‘‘ਸੁਞ੍ਞਤਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਮੁਖ-ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਗਹਿਤਾਸਮ੍ਮੋਸਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮ੍ਮੋਸਂ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੮੫੩-੫. ਕਾਮੇਸ੍ਵਾਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਕਾਮਾ ਨਾਮੇਤੇ ਅਟ੍ਠਿਕਙ੍ਖਲਿਕੂਪਮਾ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕਿਲੇਸਕਾਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਦਟ੍ਠੁ ਖੇਮਤੋਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਖੇਮਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਾਮਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਸਮਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਉਪਾਯਭੂਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਵਾ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਖੇਮਤੋ ਨਿਬ੍ਭਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਭਿਲਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਰਮਂ…ਪੇ… ਰਤਨਤ੍ਤਯੇਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਰਤਨਤ੍ਤਯੇ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਬਲਵਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ. ਭਾਗੀ…ਪੇ… ਮੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਇਮਾਯ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਅਰਿਯਸਾਵਕੇਹਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਯ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਾਦਿਪ੍ਪਵਿਵੇਕਜਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸਂ, ਲਾਭੀ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਆਨਿਸਂਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਬ੍ਬਿਸਯਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਆਕਾਰੇਨ ਸਮੇਨੇਵਾਤਿ ਅਤਿਉਮ੍ਮੀਲਿਤਅਤਿਮਨ੍ਦਾਲੋਚਨਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਾਤਿਉਮ੍ਮੀਲਿਤਨਾਤਿਮਨ੍ਦਾਲੋਚਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸਮੇਨ ਆਲੋਚਨਾਕਾਰੇਨ. ਅਤਿਉਮ੍ਮੀਲਯਤੋ ਹਿ ਅਤਿਸੁਖੁਮਂ, ਅਵਿਭੂਤਞ੍ਚ ਰੂਪਗਤਂ ਉਪਨਿਜ੍ਝਾਯਤੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁ ਕਿਲਮਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਵਿਭਾਵਨਤੋ ਚ ਮਣ੍ਡਲਂ ਅਤਿਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਵਣ੍ਣਤੋ, ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਤੇਨਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਤਿਮਨ੍ਦਂ ਉਮ੍ਮੀਲਯਤੋ ਚ ਗਜਨਿਮੀਲਕੇਨ ਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਰੂਪਗਤਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਅਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ. ਦਸ੍ਸਨੇ ਮਨ੍ਦਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਯ ਕੋਸਜ੍ਜਪਾਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਲੀਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਨਾਮ ਆਦਾਸਤਲੇ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਨ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਗਾਲ਼੍ਹਂ ਉਮ੍ਮੀਲਤਿ, ਨ ਅਤਿਮਨ੍ਦਂ, ਅਥ ਖੋ ਸਮੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨਾਤਿਉਮ੍ਮੀਲਨਾਦਿਨਾ ਸਮੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਤਾਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਗਹਿਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ.
੮੫੬-੭. ਇਦਾਨਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੋਪਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨ ਵਣ੍ਣੋ ਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਵਣ੍ਣੋ ਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ ਸੋਤਿ ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਪਥਵੀਕਸਿਣੇ ਅਰੁਣਵਣ੍ਣੋ, ਸੋ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ ਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਵਣ੍ਣਕਸਿਣਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਪਨ ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਾਰੇਤੁਂ, ਤੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਨ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਨਵਸੇਨ ਪੇਕ੍ਖਨਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨ ਚ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਥਦ੍ਧਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਾਰੇ ਧਾਤੁਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਵਣ੍ਣਂ ਪਨ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵਣ੍ਣਂ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ. ਉਸ੍ਸਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਸਤ੍ਤਿਤੋ ਅਧਿਕਭਾਵੇਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵਿਯਾ ‘‘ਪਥਵੀ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੇ ਆਦਾਸਤਲਗਤਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਏਕਗ੍ਗਮਾਨਸੋਤਿ ਪੁਨ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਪਥਵੀ ਪਥਵਿਚ੍ਚੇਵਂ ਵਤ੍ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਠਮਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੇ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਚੀਭੇਦੋਪਿ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੋ ਆਹ.
੮੫੮. ਯਦਿ ਵੋਹਾਰਮਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਨਾਮਨ੍ਤਰਵਸੇਨ ਪਥਵੀ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਹੋਤੁ, ਕੋ ਦੋਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪਥਵੀ ਮੇਦਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਂ ਪਥਵੀਨਾਮੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਮ੍ਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਥਵੀ ਮੇਦਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਂ ਵਤ੍ਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ ਏਤੇਸੁ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਗੁਣਤਾਯ ਵਾ ਪਚੁਰਤਾਯ ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਏਕਂ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਵਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਅਪਿਚ ‘‘ਪਥਵੀ’’ਤਿ ਏਤਦੇਵ ਨਾਮਂ ਪਾਕਟਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਕਟਵਸੇਨੇਵ ‘‘ਪਥਵੀ ਪਥਵੀ’’ਤਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ.
੮੫੯-੬੦. ਉਮ੍ਮੀਲਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਤਾਵ ਸੋਤਿ ਯਾਵ ਵਕ੍ਖਮਾਨਾਕਾਰੇਨ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮੀਲਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਪਥਵੀਮਣ੍ਡਲਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਚਕ੍ਖੂਨਿ ਨਿਮੀਲਿਤ੍ਵਾਤਿ ਏਵਂ ਵਾਰਸਤਮ੍ਪਿ ਵਾਰਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਉਮ੍ਮੀਲਿਤ੍ਵਾ ਸੋ ਯੋਗੀ ਆਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਂ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਤਂ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੬੧-੩. ਆਪਾਥਂ ਤੁ ਯਾਤਿ ਚੇਤਿ ਯਦਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਗੋਚਰਭਾਵਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਯਦਿ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤੇਪਿ ਪਥਵੀਮਣ੍ਡਲਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਸਿਯਾ. ਸਮੀਪਟ੍ਠੇਨ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਨੋਲੋਕੇਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਸੀਦਿਤਬ੍ਬਂ ਨੋ ਚੇਵ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾਸੁਖਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ, ਯਥਾਸੁਖਂ ਵਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੮੬੪-੫. ਪਪਞ੍ਚ…ਪੇ… ਧੋਵਨੇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਵਾਦਿਨਾ ਕੇਨਚਿ ਕਰਣੀਯੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਗਮ੍ਮ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੇਨ ਪਾਦਾ ਧੋਵਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਧੋਤਪਾਦੇਨ ਹਿ ਸੇਨਾਸਨਂ ਅਕ੍ਕਮਤੋ ਆਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਖਣੇ ਖਣੇ ਪਾਦਧੋਵਨੇ ਚ ਪਪਞ੍ਚੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵੇ ਉਪਾਹਨਾਯੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਵ ਬਹੁਤਲਿਕਾ ਸਦ੍ਦਮ੍ਪਿ ਜਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਦ੍ਦੋ ਚ ਝਾਨਕਣ੍ਟਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕਤਲਿਕਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ‘‘ਪਰਿਸ੍ਸਯਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਕਤ੍ਤਰਦਣ੍ਡੋ ਚ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੫੭) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕੇਨਚੀਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨੇਨ ਆਵਾਸਾਦਿਅਸਪ੍ਪਾਯੇਸੁ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਅਸਪ੍ਪਾਯੇਨ. ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਕਸਿਣਮਣ੍ਡਲਸ੍ਸ ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਦਾਯ ਤਂ ਪੁਨਾਤਿ ਯਥਾਜਾਤਂ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੮੬੬-੭. ਪੀਠੇ ਸੁਖਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨਾਤਿ ਪੁਨ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਪੀਠੇ ਸੁਖਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ. ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਂ. ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਆਵਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਨੁ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਕ੍ਕਾਹਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਕ੍ਕਨਤੋ ਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਨ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਨ ਆਹਨਨਪਰਿਯਾਹਨਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਹਤਂ, ਪਰਿਯਾਹਤਞ੍ਚ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਵਿਤਕ੍ਕੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੬੮-੭੦. ਤਂ ਇਚ੍ਛਤੀਤਿ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿਕਾਤੁਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਯਥਾ ਭਾਵਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਆਵਹਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਕਰੋਤੋ ਪਨ ਯਦਾ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸੁਵਿਸਦਾਨਿ ਤਿਕ੍ਖਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦੀਨਂ ਦੂਰੀਭਾਵੇਨ ਸਾਤਿਸਯਂ ਥਾਮਪ੍ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਬਲੇਹਿ ਲਦ੍ਧੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਾਨਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨੇਵ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਚ ਤੇਸਂ ਉਜੁਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਭੂਤਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤਦੇਕਟ੍ਠੇਹਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੇਹਿ ਦੂਰੀਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿਪੀ’’ਤਿ. ਸਮਾਧਿਯਤਿ…ਪੇ… ਯੋਗਿਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਅਭਾਵਤੋ.
੮੭੧-੪. ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਪੁਰਿਮਸ੍ਸਾਤਿ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਥਵਿਕਾਤਿ ਆਦਾਸਥਵਿਕਤੋ. ਬਲਾਕਾਵਿਯ ਤੋਯਦੇਤਿ ਮੇਘਸਮੀਪੇ ਬਲਾਕਾ ਵਿਯ. ਸਾ ਹਿ ਮੇਘਸ੍ਸ ਨੀਲਤ੍ਤਾ ਸਯਂ ਅਤਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਆਦਾਸਮਣ੍ਡਲੂਪਮਾਦੀਹਿ ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਤਂ, ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤਤੋਧਿਕਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਗ੍ਗਹਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਦਪਾਣਿਕਾਪਦਾਦਯੋ ਕਸਿਣਦੋਸਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਤੋਪਿ ਸਤਗੁਣਂ ਸਹਸ੍ਸਗੁਣਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਨੁਸਣ੍ਠਾਨਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਅਪਰਮਤ੍ਥਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਤਂ ਏਦਿਸਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਿਯਾ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸਮ੍ਮਸਨੂਪਗਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਹਟਂ, ਨ ਪਨੇਤਂ ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨੇਤਂ ਨ ਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਵਨ੍ਤਂ, ਕਥਂ ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾ…ਪੇ… ਮਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਜਨ੍ਤਿ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਪਞ੍ਞਾਜਨਿਤਂ, ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਭਾਵਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੁਤੋਚਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਮਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਸਮਾਧਿਲਾਭਿਨੋ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਜਨਿਤਂ ਤਮ੍ਮਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਾਨੁਭਾਵੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੭੫-੮. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਨੇਵ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨੇਵ ਨ ਪੁਨ ਤਦਤ੍ਥਂ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਯੇਵ ਤਂਵਿਸਯਂ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਂ ਨੀਵਰਣੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਨ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਲੇਸਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵਾਤਿ ਅਵਸੇਸਾ ਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾ ਚ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ, ਉਪਸਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਤਰੋਪਿ ਸਮਾਧਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਨ ਦ੍ਵੀਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਦੂਰੀਭਾਵੋ, ਥਿਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਸਮਾਧਿਅਵਤ੍ਥਾਮੁਖੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇਤਿ ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਂ ਉਪਚਾਰਾਵਤ੍ਥਾਯਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭੇਤਿ ਯਦਤ੍ਥਾਯ ਅਯਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭੇ ਅਧਿਗਮਾਵਤ੍ਥਾਯਂ. ਕਥਂ ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਕਥਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਨਾਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨੀਵਾਰਣਪ੍ਪਹਾਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ ਯਦਿਪਿ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਟੁਤਰਾਨਿ ਮਹਗ੍ਗਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਪਟਿਲਾਭਭੂਮਿਯਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਾਨਂ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵੇਨ ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੮੭੯-੮੦. ਅਙ੍ਗਾਨਿ…ਪੇ… ਨ ਚਾਤਿ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਨ ਚ ਥਾਮਜਾਤਾਨਿ ਨੇਵ ਭਾਵਨਾਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਯਾਤਿ ਅਪ੍ਪਨਕ੍ਖਣੇ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਥਾਮਜਾਤਾਨਿ ਜਾਯਰੇ, ਤਸ੍ਮਾ. ਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਆਸਨਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਸਕਿਂ ਭਵਙ੍ਗਵਾਰਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੇਵਲਂ ਰਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਜਵਨਪਟਿਪਾਟਿਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਂ ਦਿਵਸਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵਦਤਾ ਉਪਚਾਰਕ੍ਖਣੇ ਨ ਤਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਥਾਮਜਾਤਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਨਾਮ ਦਹਰੋ ਕੁਮਾਰੋ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਠਪਿਯਮਾਨੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਲੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਲੇਨ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ.
੮੮੧-੪. ਤੇਨੇਵ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ, ਤੇਨੇਵ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ. ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਞ੍ਹਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਵਡ੍ਢਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਯਗਬ੍ਭੋਵਾਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ ਭਵਿਤੁਂ ਪੁਞ੍ਞਵਾ ਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ. ਪਰਿਹਾਨਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਲਦ੍ਧੂਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਨਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਹਿ ਅਪਰਿਹੀਨੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਝਾਨਂ ਅਪਰਿਹੀਨਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਆਰਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਵਿਨਟ੍ਠੇ ਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਆਰਕ੍ਖਣੇ’’ਤਿਆਦਿ.
੮੮੫. ਆਵਾਸੋਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਸਤਿ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਸਮਾਹਿਤਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਅਯਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯੋ ਆਵਾਸੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਬਹੂ ਆਵਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਤੀਣਿ ਤੀਣਿ ਦਿਵਸਾਨਿ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਹਾਯ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ ਵਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਗੋਚਰੋਤਿ ਗੋਚਰਗਾਮੋ, ਸੋ ਸੇਨਾਸਨਤੋ ਅਤਿਦੂਰੇ ਅਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨੇ ਪੁਬ੍ਬਦਿਸਾਯ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯ ਵਾ ਅਸੁਲਭਭਿਕ੍ਖੋ ਅਸਪ੍ਪਾਯੋ. ਭਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਅਸਪ੍ਪਾਯਕਥਾ. ਸਾ ਹਿਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰਧਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਕਥਿਕੋ, ਸੀਲਾਦਿਗੁਣਵਿਰਹਿਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਸਮਾਹਿਤਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਸਮਾਹਿਤਂ ਵਾ ਥਿਰਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਰੂਪੋ. ਸੋ ਹਿ ਤਂ ਕਦ੍ਦਮੋਦਕਮਿਵ ਅਚ੍ਛਂ ਉਦਕਂ ਮਲੀਨਮੇਵ ਕਰੋਤਿ. ਭੋਜਨਂ ਪਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਮ੍ਬਿਲਂ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਮਧੁਰਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਹੋਤਿ. ਉਤੁਪਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸੀਤੋ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਉਣ੍ਹੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਭੋਜਨਂ ਵਾ ਉਤੁਂ ਵਾ ਸੇਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫਾਸੁ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਸੋ ਚ ਉਤੁ ਅਸਪ੍ਪਾਯੋ. ਇਰਿਯਾਪਥੋਤਿ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਨਾਦੀਸੁ ਯੋ ਇਮਸ੍ਸ ਅਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਾਨਾਯ, ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਥਿਰਭਾਵਾਯ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਅਸਪ੍ਪਾਯੋ ਇਰਿਯਾਪਥੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮ੍ਪਿ ਆਵਾਸਂ ਵਿਯ ਤੀਣਿ ਦਿਵਸਾਨਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਂ.
੮੮੬. ਸਪ੍ਪਾਯੇ ਸਤ੍ਤ ਸੇਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰੀਤਵਸੇਨ ਸਪ੍ਪਾਯੇ ਆਵਾਸਾਦਿਕੇ ਸਤ੍ਤ ਸੇਵੇਯ੍ਯ. ਤਤ੍ਥ ਭਸ੍ਸਸਪ੍ਪਾਯਂ ਨਾਮ ਦਸਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਮਤ੍ਤਾਯ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੋਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਸਤ੍ਤ ਅਸਪ੍ਪਾਯੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਸਪ੍ਪਾਯੇ ਸੇਵਨਵਸੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਸੇਵਨਬਹੁਲਸ੍ਸ.
੮੮੮-੯. ਯੇਨ ਵਿਨਾ ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਕੁਸਲੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਦਸਵਿਧੋ ਵਿਧਿ, ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ, ਤਨ੍ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਣਂ ਗਨ੍ਥਵਿਤ੍ਥਾਰਭਯੇਨ ਇਧ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਅਤ੍ਥਿਕੇਨ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੬੦) ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਟਿਲਦ੍ਧੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਾਦਯਤੋ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਅਪ੍ਪਨਾ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੮੯੦-੨. ਸਾਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਏਵਞ੍ਹੀਤਿ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ, ਯਸ੍ਮਾ ਠਾਨਮੇਤਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ ਭਾਵਨਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੀਨੁਦ੍ਧਤਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਯਂ ਉਪਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਸਮਤਂ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਵ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਤਂਯੇਵ ਯੋਜਯੇਥ, ਕਥਂ ਪਨ ਯੋਜਯੇਥਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਈਸਕਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਲਯਨ੍ਤਿ ਲੀਨਭਾਵਂ, ਸਙ੍ਕੋਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇਥੇਵ ਸਮਭਾਵਾਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਂ ਨਿਸੇਧੇਤ੍ਵਾ ਸਮਮੇਵ ਪਵਤ੍ਤਯੇ’’ਤਿ. ਤਂ ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੮੯੪-੯. ਏਵਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮਤਾਯੋਜਨਵਸੇਨ, ਪਟਿਪਨ੍ਨਭਾਵਨਾਮਾਨਸਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਠਪਨਵਸੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਭਿਮੁਖਂ ਪਟਿਪਾਦਯਤੋ ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ. ਸਮਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਥਵੀਕਸਿਣਨ੍ਤਿ ਪਥਵੀਤਿ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਂ ਤਦੇਵ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਜਵਨਾਨੀਤਿ ਕਾਮਰੂਪਾਵਚਰਜਵਨਾਨਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਕਂ ਤੁ ਰੂਪਾਵਚਰਿਕਂ ਭਵੇ’’ਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ ਪਾਕਤਿਕੇਹਿ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਹਿ. ਬਲਵਤਰਾਤਿ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਪਟੁਤਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਬਲਵਨ੍ਤੋ. ਪਰਿਕਮ੍ਮੋਪਚਾਰਤੋਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾ, ਉਪਚਾਰਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਕਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਰਣਤ੍ਤਾ. ਉਪਚਾਰਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾ ਗਾਮਾਦੀਨਂ ਆਸਨ੍ਨਦੇਸੋ ‘‘ਗਾਮੂਪਚਾਰੋ, ਨਗਰੂਪਚਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਮੀਪਚਾਰਿਤ੍ਤਾ. ਉਪਚਾਰਾਨਿ ਅਪ੍ਪਨਂ ਉਪੇਚ੍ਚ ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਅਪ੍ਪਨਾਯਾਨੁਲੋਮਤ੍ਤਾਤਿ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥਿਯਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਤੋਪਿ ਲਹੁਕਂ ਅਪ੍ਪਨਾਨਿਪ੍ਫਾਦਕਵਸੇਨ, ਗੁਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਅਨੁਕੂਲਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਪਰਿਕਮ੍ਮੋਪਚਾਰਾਨੁਲੋਮਸਞ੍ਞਿਤੇਸੁ. ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿਮਂ ਤਤਿਯਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਭੂਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਭਵਨਤੋ, ਮਹਗ੍ਗਤਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਤੋ ਚ.
੯੦੦-੩. ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਬ੍ਬਾ ਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਪਠਮੇ ਨਯੇ ਗਹਿਤਾਗਹਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਗਹਿਤਾਗਹਣੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਗਹਿਤਨਾਮਂ ਇਤਰੇਸਂ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ, ਏਕੇਕਨਾਮਵਸੇਨ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਇਤਰਨਾਮਵਸੇਨ ਅਗ੍ਗਹਣਤੋ ਵਾ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨਪਰਿਕਮ੍ਮਮੇਵ ਪਰਿਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਪਠਮਂ ਉਪਚਾਰਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਨਿਯਮੋ, ਸੋ ਪਨ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ. ਤਤੋ ਪਰਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਮਤੋ ਪਰਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਛਟ੍ਠੇ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਜਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਵਸੇਨ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਜਵਨੇਸੁ ਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮਜਵਨਵਾਰਗਲ਼ਨਟ੍ਠਾਨਭੂਤਤ੍ਤਾ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਂ ਜਵਨਂ ਪਤਤਿ. ਤਾਵਦੇਤਿ ਤਾਵਦੇਵ. ਛਟ੍ਠਂ, ਸਤ੍ਤਮਂ ਵਾ ਜਵਨਂ ਪਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਜਵਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੯੦੪-੬. ਅਥ ਕਿਮੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਛਟ੍ਠੇ ਸਤ੍ਤਮੇ ਵਾਪਿ ਅਪ੍ਪਨਾ ਨ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ? ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਹਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧੨) ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਅਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਪਠਮਜਵਨਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਪਨ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਤਿਯਂ ਵਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਤਾਯ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਛਟ੍ਠਂ, ਸਤ੍ਤਮਮ੍ਪਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਛਟ੍ਠਂ, ਸਤ੍ਤਮਮ੍ਪਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਨਿਧਾਯ ਥੇਰਸ੍ਸ ਤਂ ਮਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਤਮੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ‘‘ਪੁਰਿਮੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਰਿਯਨ੍ਤੇ ਠਾਤੁਂ ਨੇਵ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪਪਾਤੇ ਏਵ ਪਤਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪ੍ਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਪਦਂ ਸਾਧਕਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਲਾਭਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾਪਿ ਪਠਮਚੇਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾ ਹੋਤਿ, ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾ ਦੁਤਿਯਚੇਤਨਾ ਯਾਵ ਛਟ੍ਠਚੇਤਨਾ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨੇਪਿ ਛਟ੍ਠਸਤ੍ਤਮੇ ਅਪ੍ਪਨਾ ਨ ਹੋਤਿ ਆਸਨ੍ਨਭਵਙ੍ਗਤਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਾ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਾ ਹੋਤਿ? ਨਾਯਂ ਵਿਸੇਸੋ, ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਲਾਭੇਨ ਬਲਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਕਿਰਿਯਾਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਤੋ. ਕਿਰਿਯਾਵਤ੍ਥਾ ਹਿ ਆਰਮ੍ਭਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੋਸਾਨਾਵਤ੍ਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਭਾਵੇਨ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਾਦਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਬਲਵਭਾਵੇਨਾਤਿ ਆਚਰਿਯਾ.
੯੦੭. ਏਕ…ਪੇ… ਪਨਾਤਿ ਅਯਂ ਅਪ੍ਪਨਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੇਵ ਏਕਵਾਰਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵੀਥਿਯਂ ਵਿਯ ਯਥਿਚ੍ਛਕਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਤ੍ਤਸੁ ਹਿ ਠਾਨੇਸੁ ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਠਮਪ੍ਪਨਾਯਂ, ਲੋਕਿਯਾਭਿਞ੍ਞਾਸੁ, ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ, ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰੇ ਫਲੇ, ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਭਵਙ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਸੁ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤਿਇਤ੍ਤਰਾ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਜਵਨਵੀਥਿ ਅਦ੍ਧਾ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਂ ਫਲਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਪਰਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਰਿਮਾਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੇਸੇਸੁ ਪਨ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਏਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਾਯੇਵ ਅਪ੍ਪਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
੯੦੮. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਨਨੁ ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਹਿ, ਨ ਪਨ ਤੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਭਵਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਅਸਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇ ਸਾ ਹੋਤਿ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਝਾਨਨ੍ਤਰਮਿਵ, ਸਤਿ ਪਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇ ਸਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਕਤਾਤਿ ਨ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਂ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਹੇਤੁਕਂ ਆਵਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਆਵਜ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ.
੯੧੧-੩. ਨਾਨਾਵਿਸਯਲੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਭਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਸੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਮਾਧਾਨੇਵਾਤਿ ਸਮਾਧਾਨਾ ਏਵ, ਸਮਾਧਾਨਕਰਣਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਭਾਵਤੋਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਸਮਾਨਯੋਗਕ੍ਖਮਤਾਯ ਤਸ੍ਸਾ ਤਬ੍ਭਾਵਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਘਟ੍ਟਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਮੁਦਿਤਭਾਵਕਰਣਤੋ ਪੀਤਿਯੇਵ ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਮੋਜ੍ਜਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੀਤਲਤ੍ਤਸਭਾਵਤੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਗ੍ਗਿਨਾ ਸਨ੍ਤਾਪਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਵਸੇਨ ਸੀਤਲਤ੍ਤਸਭਾਵਤ੍ਤਾ.
੯੧੪-੬. ਸਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਭਾਵੇਨਾਤਿ ਯੋਨਿਸੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਂ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਸਭਾਵੇਨ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦਿਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਵਜ੍ਜਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਗਹਿਤਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਤੀਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸਾਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਰੂਪਕਥਨੇਨ ਤਂਸਹਵਤ੍ਤਿਨੋ ਅਨੁਤਾਪਸਭਾਵਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸਾਪਿ ਸਰੂਪਂ ਕਥਿਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਸਯਞ੍ਚੇਵਾਤਿਸਨ੍ਤਤੋਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਟਿਪਕ੍ਖਸਭਾਵਵਚਨੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਪੀਤਿਭਾਵੋਪਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੁਖਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਦ੍ਵਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਮਤਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਤ੍ਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਰੂਪਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ‘‘ਵਿਚਾਰੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਪਤਿਰੂਪਕਸਭਾਵਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਪੀਤਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਚਾਰੋ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਸਭਾਵਵਨ੍ਤਤਾਯ ਪੀਤਿ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪੀਤਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਦੇਹਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ.
੯੧੭. ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਹਿ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦੀਹਿ ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਤਾਹਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੮). ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਦਾਵਸੇਨ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥਤੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ, ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦੀ’’ਤਿ. ਵਿਸੋਧੇਤਬ੍ਬਤਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਝਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਨਾਮ. ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਵਿਸੇਸਤੋ ਝਾਨਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਾਦਿਸਾਧਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਰਿਯੋਦਪਨਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਨਾਮ. ਸਾ ਝਾਨਸ੍ਸ ਓਸਾਨਕ੍ਖਣੇ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ ‘‘ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਸਸਮ੍ਭਾਰਿਕੋ ਉਪਚਾਰੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਨਾ, ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੭੫) ਏਵਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦਿਕੇ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਅਝਾਨਧਮ੍ਮੇਹਿ ਝਾਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗੁਣਸਂਕਿਤ੍ਤਨਂ ਨਾਮ ਕਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਭੂਮਨ੍ਤਰਂ ਭੂਮਨ੍ਤਰਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤੋਅਪ੍ਪਨਾਯਮੇਵ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾਦਯੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਨ੍ਤਰਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤਞ੍ਚ ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੮). ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਭਾਵੇਨ, ਏਕਗ੍ਗਤਾਯ ਚ ਸਿਖਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਦਨੁਗੁਣਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾਦਿ ਪਕ੍ਖਨ੍ਤਰਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਦਸਲਕ੍ਖਣਸਂਯੁਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਆਦਿਮ੍ਹਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਮਜ੍ਝੇ ਤੀਣਿ, ਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਸਪਰਿਮਾਣੇਹਿ ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਲਕ੍ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਰਿਪਨ੍ਥਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਝਾਨਾਦੀਹਿ ਸਂਯੁਤ੍ਤਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –
‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ. ਆਦਿਸ੍ਸ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ? ਆਦਿਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਪਰਿਪਨ੍ਥਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ, ਆਦਿਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ.
‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ? ਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ.
‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ? ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਤਦੁਪਗਵੀਰਿਯਵਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ, ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੮).
ਏਤ੍ਥ ਚ ਗੋਤ੍ਰਭੁਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਪਰਿਪਨ੍ਥਤੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਤੋ ਤਦਾਗਮਨਵਸੇਨ ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨਾਕਾਰਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗੋਤ੍ਰਭੁਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਆਵਰਣਵਿਰਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਤਨਯੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਖੀਰਸ੍ਸੇਵ ਦਧਿਭਾਵਾਭਾਵੇਪਿ ਤਦੇਵ ਖੀਰਂ ਦਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਗੋਤ੍ਰਭੁਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਭਾਵਾਭਾਵੇਪਿ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਣਾਮੂਪਗਮਨਵਸੇਨ ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤਅਨ੍ਤਦ੍ਵਯਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਵੂਪਸਮਨਤੋ ਯਥਾ ਸਮਥਸਙ੍ਖਾਤਂ ਯੋਗਿਨੋ ਸੁਖਵਿਸੇਸਾਨਂ ਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ, ਤਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਮਾਹਿਤਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਏਕਤ੍ਤਨਯਵਸੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਤ੍ਤਨਯਞ੍ਹਿ ਵਿਨਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਤਿਵਿਧਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ. ਯਥਾ ਹਿ ਲੋਕਿਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਯਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਵਿਸੋਧਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਕਰਣਤੋ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਸਮਥਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਸਮਾਧਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਕਰਣਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋਯੇਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਕਿਲੇਸਸਂਸਗ੍ਗਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਇਦਾਨਿ ਸਮਥਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਸਂਸਗ੍ਗਂ ਪਹਾਯ ਏਕਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਿਯ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਝਾਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਕਰਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਝਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਤਿਵਿਧਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਪਾਰਿਹਾਰਿਯਞਾਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨਕਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਦੀਨਵਾਨਿਸਂਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਭਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵਸੇਨ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਯੁਗਨਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਨਤਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਚਮਕਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਏਕਰਸਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਵਸੇਨ ਅਲੀਨਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤਦੁਪਗਵੀਰਿਯਵਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾ ਪਨਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਆਸੇਵਨਾ, ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਠਿਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰੋ, ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਾਦਿਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਪਰਿਯੋਦਾਪਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਝਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਚਤੂਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੯੧੯-੨੦. ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾਨ ਪਾਪਕੇਤਿ ਪਾਰਿਪਨ੍ਥਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸੇਸੇਨ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪਹਾਨਮਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਅਤਿਸਯਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪੁਨ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਵੇਪੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਯ ਵਿਪੁਲਭਾਵਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਮਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਨਮ੍ਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਙ੍ਗੁਲਾਦਿਵਸੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਬਹੁਲੀਕਾਰੇਨ ਝਾਨਭਾਵਨਾਪਿ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਚ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਵੇਪੁਲ੍ਲਂ…ਪੇ… ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
੯੨੧-੩. ਵਡ੍ਢਨਾਭੂਮਿਯੋ ਦ੍ਵੇਵਾਤਿ ਵਡ੍ਢਨਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਦ੍ਵੇਯੇਵ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਵਸ੍ਸਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਵਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭੂਮੀਸੁ. ਕਸਿਤਬ੍ਬਂ…ਪੇ… ਯਥਿਚ੍ਛਕਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਕਸ੍ਸਕੋ ਕਸਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਨਙ੍ਗਲੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਕਸਿਤੁਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਏਕਙ੍ਗੁਲਦ੍ਵਙ੍ਗੁਲਤਿਵਙ੍ਗੁਲਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲਮਤ੍ਤਂ ਮਨਸਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਵਿਦਤ੍ਥਿਰਤਨਪ੍ਪਮੁਖਪਰਿਵੇਣਵਿਹਾਰਸੀਮਾਨਂ, ਗਾਮਨਿਗਮਜਨਪਦਰਜ੍ਜਸਮੁਦ੍ਦਸੀਮਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਯਨ੍ਤੇਨ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਾ ਤਤੋ ਵਾਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਯਥਿਚ੍ਛਕਂ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਨ ਵਡ੍ਢੇਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਭਾਵਨਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਨ੍ਤਕੇ ਨੋ ਅਨਨ੍ਤਕੇ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵਡ੍ਢਿਤਞ੍ਚ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਡ੍ਢਿਤਵਡ੍ਢਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਪਥਵਿਯਾ ਉਕ੍ਕੂਲਵਿਕੂਲਨਦੀਵਿਦੁਗ੍ਗਪਬ੍ਬਤਵਿਸਮੇਸੁ ਸਙ੍ਕੁਸਤਸਮਬ੍ਭਾਹਤਂ ਉਸਭਚਮ੍ਮਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ.
੯੨੪-੬. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਇਦਾਨੇਵ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਅਧਿਗਮਾਯ ਉਸ੍ਸਾਹਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸੁਚਿਣ੍ਣਵਸਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਤ੍ਤੇਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੁਚਿਣ੍ਣੋ ਵਸੋ ਵਸਿਭਾਵੋ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸੁਚਿਣ੍ਣਵਸਿਨਾ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਆਸੇਵਿਤਵਸਿਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤਮਾ ਤਾ ਵਸਿਯੋ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨਾਯਂ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸੁਚਿਣ੍ਣਵਸੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਨ ਆਵਜ੍ਜਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਜਵਨੇਹਿਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਾਨਿ ਚ ਖੋ ਆਵਜ੍ਜਨਕਪ੍ਪਰਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਾਭਿਨੀਹਾਰਸ੍ਸ ਯਥਾਵਜ੍ਜਿਤਵਸੇਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਗਮੇਨ ਸਮਂ, ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਆਪਜ੍ਜਨਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਠਪਨਂ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਸਿਤਾਤਿ ਏਤੇਸੁ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਸੁ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋ, ਯਤ੍ਥਿਚ੍ਛਕਂ, ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ, ਯਾਵਤਿਚ੍ਛਕਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵੋ.
ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਪਠਮਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਆਵਜ੍ਜਯਤੋ ਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਜਵਨਾਨਿ ਜਵਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਦ੍ਵੇ ਭਵਙ੍ਗਾਨਿ, ਤਤੋ ਪੁਨ ਵਿਚਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਜਵਨਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਝਾਨਙ੍ਗੇਸੁ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੇਸੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵੋ, ਤਤ੍ਥ ਅਦਨ੍ਧਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭਵਙ੍ਗੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਅਯਞ੍ਚ ਮਤ੍ਥਕਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾ ਸਤ੍ਥੁ ਯਮਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਾਲਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਦੀਸੁ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖੇਨ ਸੀਸੇ ਪਹਾਰਦਾਨਸਮਯੇ, ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦੋਪਨਨ੍ਦਦਮਨਸਮਯੇ ਵਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ ਤਤੋ ਦਨ੍ਧਾਯੇਵ, ਸੇਤੁ ਵਿਯ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਨਦਿਯਾ ਓਘਂ ਭਵਙ੍ਗਵੇਗਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਝਾਨਂ ਠਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ, ਭਵਙ੍ਗਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਣਯੋਗ੍ਯਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਝਾਨਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ.
ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਉਪਰਿ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਠਪਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਅਨ੍ਤੋ ਅਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕਾਲਵਸੇਨੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਅਥ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਤੋ ਅਨੂਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਠਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਕਾਲਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਨਿਦ੍ਦਾਲੁਕਸ੍ਸ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਨਿਦ੍ਦੋਕ੍ਕਮਨਂ ਵਿਯ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸਮਾਪਤ੍ਤਿਮੇਵ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਸਮਤ੍ਥਤਾ, ਤਤ੍ਥ ਆਲਯਾਕਰਣਯੋਗ੍ਯਤਾ ਚ ਵੁਟ੍ਠਾਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ.
ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਤਾ ਪਨ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾਯ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਜਵਨਾਨੇਵ ਹਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਯਾ ਸਿਦ੍ਧਿ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਂ ਅਪਾਕਟਭਾਵੇਪਿ ਤੇਸੁ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ, ਤੇਸਂ ਯਥਾਸਭਾਵਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਅਥ ਵਾ ਸਤਿਪਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਜਵਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ, ਵਸਿਤਾਬਲੇਨ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਚਤੁਪਞ੍ਚਜਵਨੇਹੇਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਤਾ ਨਾਮ. ਅਥ ਵਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਪਿ ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਭਵਙ੍ਗੇਸੁ ਕਾਲਂ ਅਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸੀਘਮੇਵ ਆਵਜ੍ਜਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨਵਸਿਤਾ ਨਾਮ, ਵਸਿਤਾਬਲੇਨ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਬਲੇਨ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸਿਤਾ ਨਾਮਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਿਯਾਮੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਨਾ ਸਾਧੇਤਬ੍ਬਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ.
੯੨੭. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨਬਹੁਲੇਨੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਬਹੁਲੇਨ. ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਬਹੁਲਸ੍ਸ ਹਿ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਥੂਲਾਨਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਏਵ ਉਪਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪਰਿ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਨਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਪ੍ਪਗੁਣੇ ਝਾਨੇ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਮਾਨੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਵ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਠਮੇ ਅਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਭਤੋ ਭਟ੍ਠੋਤਿ ਪੁਨ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਅਖੇਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਅਕੁਸਲੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੋ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਸੇਵਤਿ, ਨ ਭਾਵੇਤਿ, ਨ ਬਹੁਲਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋ ਭਟ੍ਠੋ ਉਭਤੋ ਪਰਿਹੀਨੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੩੫).
੯੨੮-੩੧. ਕਾਮਸ੍ਸਹਗਤਾ…ਪੇ… ਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਕਾਮਸਹਗਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਾ ਚ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਸੀਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਂਸਹਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਗਹਿਤੋ, ਮਨਕ੍ਕਾਰ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਾਮਾਨੁਪਕ੍ਖਨ੍ਦਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਹਾਨਂ ਪਰਿਹਾਨਿਂ ਭਜਤੀਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਂਕਿਲੇਸਨ੍ਤਿ ਹਾਨਭਾਗਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੨੮) ਵਚਨਤੋ ਹਾਨਭਾਗਿਯਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾਦਿਕਾਤਿ ਤੇਹਿ ਪਰਿਹਾਪਿਯਮਾਨਂ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਕਾਰਣੂਪਚਾਰੇਨ ਹਾਨਭਾਗਿਯਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਝਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਤਦਨੁਗਤਾ ਸਤਿਪਤਿਰੂਪਕਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ. ਅਤਕ੍ਕਸਹਿਤਾਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਪਤ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਤਂ ਸਨ੍ਤਤੋ, ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਤਂਸਹਗਤਾ. ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸਭੂਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਤਂ ਭਜਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਂ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਸਂਯੁਤਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਮਣਾ.
੯੩੨-੫. ਪਗੁਣਤੋਤਿ ਵਸਿਤਪ੍ਪਤ੍ਤਤੋ. ਆਸਨ੍ਨਾਕੁਸਲਾਰਿਕਾਤਿ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਤਂਪਠਮਤਾਯ ਆਸਨ੍ਨਨੀਵਰਣਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ. ਥੂਲਂ ਨਾਮ ਵਿਪੁਲਮ੍ਪਿ ਫੇਗ੍ਗੁ ਵਿਯ ਸੁਖਭਞ੍ਜਨੀਯਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਥੂਲਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਦੁਬ੍ਬਲਾ’’ਤਿ. ਤਤੋਤਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਤੋ. ਦੁਬ੍ਬਲਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਙ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਾ. ਸਨ੍ਤਤੋ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ, ਸਨ੍ਤਧਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਚ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਵਸੇਨ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਪੀਤਿਸੁਖਾਦਯੋ, ਤੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਤੇ ਸਨ੍ਤਤਰਾ, ਪਣੀਤਤਰਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਨਿਕਾਮਨਂ ਅਪੇਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਯਾਦਾਯਾਤਿ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
੯੪੩-੪. ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯ ਯੋਗਤੋ ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਨੀਲਵਣ੍ਣਯੋਗਤੋ ਨੀਲਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ. ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਸਦ੍ਧਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਇਦਮੇਵ ‘‘ਸਮ੍ਪਸਾਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਕ੍ਖੋਭੇਨ ਵੀਚਿਤਰਙ੍ਗਸਮਾਕੁਲਮਿਵ ਜਲਂ ਨ ਸੁਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤਿਪਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਕ੍ਖੋਭਾਭਾਵੇਨ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸਾ ਬਲਵਤੀ ਸਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਬਲਵਸਦ੍ਧਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਇਦਮੇਵ ‘‘ਸਮ੍ਪਸਾਦਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਯਕਜ੍ਝਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਜਾਤਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਂ. ਸੇਸਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਆਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਬਲਵਭਾਵੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਜਵਨਾਨਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮੋਪਚਾਰਾਨੁਲੋਮਗੋਤ੍ਰਭੁਭਾਵੋ, ਛਟ੍ਠੇ ਸਤ੍ਤਮੇ ਵਾ ਅਪ੍ਪਨਾਯਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਤਾ, ਤਤੋ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋ, ਪੁਨ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤ੍ਥਾਯ ਆਵਜ੍ਜਨਂ, ਤਤੋ ਝਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਸਮੁਪਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
੯੪੮-੯. ਪਿਯਤੋਤਿ ਕਾਮਯਤੋ. ਉਪ੍ਪਿਲਾਪਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਞ੍ਚਾਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਪੇਮਸ੍ਸ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਿਨੋ ਤਣ੍ਹਾਸਹਗਤਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰੋ, ਇਧ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਪੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪੀਤਿਯਂ ਅਵਿਰਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਿਲਾਪਨਂ ਇਧ ਆਦੀਨਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸੇਵ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਵਿਯ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਿਲਾਪਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਿਲਾਪਨਂ ਵਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਿਲਾਪਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤਿਯਂ ਸਨ੍ਤਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੯੫੭-੮. ਸਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਸਰਣਲਕ੍ਖਣਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਅਸਮ੍ਮੋਹਲਕ੍ਖਣੇਨ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਕਾਮਂ ਪੁਰਿਮਜ੍ਝਾਨੇਸੁਪਿ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਨ ਹਿ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ, ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਤੋ ਚ ਉਪਚਾਰਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਗੇਵ ਅਪ੍ਪਨਾ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨ ਅਵਿਪ੍ਪਯੋਗੀਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਪੀਤਿਸੁਖੇਸੁ ਪੀਤਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨੇ ਸੁਖੁਮਤਾਯ ਇਧ ਸਾਤਿਸਯੋ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਇਧੇਵ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਕਙ੍ਗਹੀਨਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਯਾ ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਏਕਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨਂ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਨਾਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਹੀਯਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਸਾ ‘‘ਪਹਾਨਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
੯੭੨. ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਏਕਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਏਕਵੀਥਿਯਂ ਪੁਰਿਮਜਵਨੇਸੁਯੇਵ ਪਹੀਯਤਿ.
੯੭੪. ਪੁਰਿਮਜ੍ਝਾਨੇਸੁ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨਾਨਂ ਏਕਸਦਿਸਤ੍ਤਾ ਇਧ ਲਬ੍ਭਮਾਨਂ ਕਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਸੇਵਨਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਸ੍ਮਾ ਪਦਨ੍ਤਰਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਗ੍ਗਾਹਾਪਨਸਙ੍ਖਾਤਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਯ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਯ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਸਾਤਿਸਯਂ ਸੁਖਵਿਰਾਗਭਾਵਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜਵਨੇਹੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
੯੭੬. ਏਵਂ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਵਸੇਨ ਝਾਨਪ੍ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਞ੍ਚਕਨਯਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਨ ਕਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਹਾਨਙ੍ਗਵਸੇਨ ਗਣਨਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕਤ੍ਵਾ. ਦੁਤਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚੇਵ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਞ੍ਚ ਕਤਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਹਿ ਪਞ੍ਚਕਨਯੋ ਸਰੂਪਤੋ ਨ ਗਹਿਤੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਗਹਿਤੋਤਿ? ਪੁਗ੍ਗਲਜ੍ਝਾਸਯਤੋ, ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਦੇਵਪਰਿਸਾਯ ਹਿ ਯੇਸਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਏਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਇਤਰੇ ਸਨ੍ਤਤੋ, ਤੇਸਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਨਯੇਨ ਦੇਸੇਸਿ. ਯੇਸਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ, ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰਂ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯੇਨ ਦੇਸੇਸਿ. ਯੇਸਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇਹਿ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਕਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ. ਯੇਸਂ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ, ਤੇਹਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਏਕਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ.
੯੭੯. ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਮਧੁਰਂ, ਤਤੋਯੇਵ ਵਰਤਰਂ ਵਚਨਂ ਯਸ੍ਸ ਸੋਯਂ ਸੁਮਧੁਰਵਰਤਰਵਚਨੋ. ਕਂ ਨੁ ਜਨਂ ਨੇਵ ਰਞ੍ਜਯਤਿ, ਨ ਹਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਨ ਰਞ੍ਜਯਤਿ. ਅਤਿਨਿਸਿਤ …ਪੇ… ਨੀਯੋਯਨ੍ਤਿ ਅਤਿਤਿਖਿਣਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਪਸਾਦੇਹਿ ਜਨੇਹਿ ਵੇਦਨੀਯੋ ਅਯਂ ਗਨ੍ਥੋ, ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ
ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.