੧੦. ਦਸਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ

ਰੂਪਵਿਭਾਗਵਣ੍ਣਨਾ

੬੨੨. ਆਦਿਮ੍ਹੀਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਗਾਥਾਯਂ. ਇਦਾਨੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਵਿਭਾਵਨਾਨਨ੍ਤਰਂ. ਵਿਭਾਵਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਪਕਾਸਨਂ.

੬੨੩. ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਸੀਤੁਣ੍ਹਾਦੀਹਿ ਵਿਕਾਰਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਾਦੀਯਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿ ਚ ਸੀਤਾਦਿਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਧਾਨੇ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ. ਨ ਹਿ ਯਥਾਸਕਂ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕੇਨਚਿ ਵਿਕਾਰਾਪਾਦਨਂ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿ ਵਿਯ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਵਿਸਭਾਗਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇਨ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਇਧ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਿਯਾਨਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਵਾਦੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਹੋਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਪਨ ਵਿਭੂਤਤਰਾ. ਵਿਭੂਤਤਰਾ ਹੇਤ੍ਥ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗਤਿਵਸੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਅਭਿਰੂਪਸ੍ਸ ਕਞ੍ਞਾ ਦਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੮).

ਕੁਤੋ ਏਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਚੇ? ਸੀਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਕਿਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪਂ ਵਦੇਥ, ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ? ਸੀਤੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਉਣ੍ਹੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਜਿਘਚ੍ਛਾਯਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਪਿਪਾਸਾਯਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨਪਿ ਰੁਪ੍ਪਤਿ, ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯).

ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਸੀਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਸੀਤਾਦਿਨਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਰੁਪ੍ਪਨਂ ਵਿਭੂਤਤਰਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ. ਇਤਰਥਾ ਰੁਪ੍ਪਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨੇਨੇਵ ਸਿਦ੍ਧੇ ਸੀਤਾਦਿਗ੍ਗਹਣਂ ਨਿਰਤ੍ਥਕਂ ਸਿਯਾਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਾ? ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪਘਾਤਕੋ ਸੀਤਾਦਿਫਸ੍ਸਵਿਸੇਸੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਰੁਪ੍ਪਨਸ੍ਸਾਪਿ ਹਿ ਰੁਪ੍ਪਨਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਅਦੁਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਖੀਰਂ ਤਂਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਦੁਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪਘਾਤਕੋ ਸੀਤਾਦਿਫਸ੍ਸਵਿਸੇਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਨੁਗ੍ਗਾਹਕੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਉਤੁਜਰੂਪਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥੇਵ ਤਤ੍ਥ ਰੁਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਾਯ ਵਿਬਨ੍ਧੋਤਿ.

ਰੂਪਯਤੀਤਿ ਵਾਤਿ ਸਯਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਕਾਰਮਾਪਾਦਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਕਾਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ‘‘ਰੁਪ੍ਪਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਨ ਵਿਰੋਧਿਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸੇਵ ਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਵਿਸਦਿਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ, ਤਂ ਰੁਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਕ੍ਖੇ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਾਪਸਙ੍ਗੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਨਿਰੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹਿ ਤਂ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਘਟ੍ਟਨੇ ਵਿਕਾਰਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰੁਲ਼੍ਹੀ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਘਟ੍ਟਨਾਭਾਵਤੋ ਨ ਤੇਸੁ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਾਤਿ ਕੇਚਿ. ਪਟਿਘਾਤੋ ਰੁਪ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਅਪਰੇ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਰੂਪਾਨਮੇਵ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਾਪਸਙ੍ਗੋ, ਅਥ ਖੋ ਅਵਯਵਵੋਹਾਰੇਨ ਸਮੁਦਾਯੋਪਿ ਵੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵ ਰੂਪਂ ਰੂਪਸਮਞ੍ਞਂ ਲਭਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਰੂਪਯਤੀਤਿ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰੂਪਯਤਿ, ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਉਪਰਿ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਇਧ ਸਂਵਣ੍ਣਨੇ ਪਯੋਜਨਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਸੁਰੂਪੋਤਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਅਸੀਤਿਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾਕੇਤੁਮਾਲਾਦੀਹਿ ਅਲਙ੍ਕਤਤ੍ਤਾ ਸੋਭਨਰੂਪਕਾਯੋ, ਸਭਾਵਤ੍ਥੋ ਵਾ ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਯਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੧੪) ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਰੂਪੋਤਿ ਸੋਭਨਸਭਾਵੋ, ਤੇਨ ਦਸਬਲਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਦਿਅਸਾਧਾਰਣਗੁਣਵਿਸੇਸਸਮਾਯੋਗਦੀਪਨਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਕਾਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਸੋਭਨਤਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ.

੬੨੪. ਭੂਤੋਪਾਦਾਯਭੇਦਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਦਧੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਭਵਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਭੂਤਂ. ਅਥ ਵਾ ਮਹਾਭੂਤਾਯੇਵ ਇਧ ਪੁਰਿਮਪਦਲੋਪਵਸੇਨ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿ. ਭੂਤਾਨਿ ਉਪਾਦਿਯਤੇਵ, ਨ ਪਨ ਸਯਂ ਤੇਹਿ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਵਾ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਯਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਤਾਪਸਙ੍ਗੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਨ ਹਿ ਤੇ ਕੇਵਲਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਸਯਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪੇਹਿ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਾਦਾਯ-ਸਦ੍ਦਗ੍ਗਹਣਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਨ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਤਾਪਸਙ੍ਗੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੫੮੪) ਵਚਨਤੋ ਚਤੁਮਹਾਭੂਤਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਵ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਲਕ੍ਖਣਂ, ਨ ਭੂਤਤ੍ਤਯਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤਾਪੀਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਤਾਤਿ. ਭੂਤਞ੍ਚ ਉਪਾਦਾਯਞ੍ਚ ਭੂਤੋਪਾਦਾਯਂ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਭੇਦਤੋਤਿ ਭੂਤੋਪਾਦਾਯਭੇਦਤੋ. ਭੂਤਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਭਯਲਿਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾ’’ਤਿ. ਉਪਾਦਾਤਿ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਏਤ੍ਥ ਯ-ਕਾਰਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

੬੨੫. ਕਤਮੇ ਪਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਕਥਞ੍ਚ ਤੇ ਮਹਾਭੂਤਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਕਾਨਿ ਚ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ, ਕਥਞ੍ਚ ਤਾਨਿ ‘‘ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਇਦਂ ਚੋਦਨਂ ਹਦਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਮੇਨ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਪਥਵੀਧਾਤੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਮੇ. ਮਹਾ ਚ ਸੋ ਭੂਤੋ ਚਾਤਿ ਮਹਾਭੂਤੋ, ਤੇਨ ਮਹਾਭੂਤੇਨ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਮਹਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਾਤੁਭੂਤੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ –

‘‘ਕਾਲੋ ਘਸਤਿ ਭੂਤਾਨਿ,

ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਸਹਤ੍ਤਨਾ;

ਯੋ ਚ ਕਾਲਘਸੋ ਭੂਤੋ,

ਸ ਭੂਤਪਚਨਿਂ ਪਚੀ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੧੯੦) –

ਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਭੂਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤੇਸੁ, ਖੀਣਾਸਵੇਸੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਮਹਾਭੂਤੇਨਾਤਿ ਮਹਤਾ ਸਤ੍ਤੇਨ, ਮਹਾਖੀਣਾਸਵੇਨਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਖੀਣਾਸਵੋਪਿ ਹਿ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਤ੍ਤਾ ਭੂਤੋਯੇਵ ਨ ਭਵਤਿ, ਨ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭੂਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੬੨੬. ਮਹਨ੍ਤਾ ਪਾਤੁਭੂਤਾਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਨ੍ਤਾਨੇਪਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਨ੍ਤਾਨੇਪਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਧਾਤੁਵਸੇਨ ਮਹਨ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭੂਤਾ ਜਾਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਨ੍ਤਾਨੇ –

‘‘ਦੁਵੇ ਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਹੁਤਾਨਿ ਚ;

ਏਤ੍ਤਕਂ ਬਹਲਤ੍ਤੇਨ, ਸਙ੍ਖਾਤਾਯਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੫੮੪) –

ਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਮਹਨ੍ਤਪਾਤੁਭੂਤਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਸਨ੍ਤਾਨੇਪਿ ਅਨੇਕਯੋਜਨਸਤਿਕਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਤਿਗਾਵੁਤਪ੍ਪਮਾਣਦੇਵਦਾਨਵਾਦਿਸਰੀਰਵਸੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੨੦; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੮੫; ਉਦਾ. ੪੫).

ਮਹਾਭੂਤਸਮਾਤਿ ਅਨੇਕਬ੍ਭੁਤਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਅਨੇਕਭੂਤਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਮਹਨ੍ਤਾ ਭੂਤਾ, ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਅਬ੍ਭੁਤਾਨਿ ਵਾ ਏਤੇਸੂਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਮਾਯਾਕਾਰਾ, ਯਕ੍ਖਾਦਯੋ ਵਾ ਜਾਤਿਵਸੇਨੇਵ ਮਹਨ੍ਤਾ ਭੂਤਾਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਤੇਹਿ ਏਤੇ ਸਮਾਤਿ ਮਹਾਭੂਤਸਮਾ. ਏਤੇ ਹਿ ਯਥਾ ਮਾਯਾਕਾਰਾ ਅਮਣਿਂ ਏਵ ਉਦਕਂ ਮਣਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਵਣ੍ਣਂਯੇਵ ਲੇਡ੍ਡੁਆਦਿਕਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਸਯਂ ਨੇਵ ਯਕ੍ਖਾ ਨ ਪਕ੍ਖਿਨੋ ਸਮਾਨਾ ਯਕ੍ਖਾਦਿਭਾਵਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸਯਂ ਅਨੀਲਾਨੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨੀਲਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਸਯਂ ਅਪੀਤਾਯੇਵ…ਪੇ… ਸਯਂ ਅਨੋਦਾਤਾਯੇਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਓਦਾਤਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮਾਯਾਕਾਰਮਹਾਭੂਤਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਮਹਾਭੂਤਾ.

ਯਥਾ ਚ ਯਕ੍ਖਾ ਮਹਾਭੂਤਾ ਯਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਸਰੀਰੇ ਠਾਨਂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਸਰੀਰਤੋ ਬਹਿ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤਾ, ਸਕਲਸਰੀਰੇ ਬ੍ਯਾਪਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਬਹਿ ਠਿਤਾ, ਯਕ੍ਖਗ੍ਗਹਿਤਕੇਨ ਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਦਿ ਚਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਠਿਤਾ, ਯਕ੍ਖਗ੍ਗਹਿਤਕੇ ਪਹਟੇ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਸਰੀਰੇ ਰਾਜਿਉਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਾ, ਏਵਮੇਤੇਪਿ ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਨ ਬਹਿ ਠਿਤਾ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਠਿਤਾ, ਨ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਕਰਾ ਸਿਯੁਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪਵੇਸਨਤੋ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤੋ ਬਹਿ ਠਿਤਾ, ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤਾ ਸਿਯੁਂ, ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੁਤ੍ਤਵਾਦੋ ਪਰਿਹਾਯੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਾਤਿ. ਯਕ੍ਖਮਹਾਭੂਤਸਮਾਨਤਾਯ ਮਹਾਭੂਤਸਮਾ. ਅਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਾਪਿ ਚੇਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਦਿਨਾ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚਵਿਸੇਸੇਨ ਸੇਸਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਉਪਕਾਰਕਾ ਹੋਨ੍ਤਾ ਸਹਜਾਤਾਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ.

ਵਞ੍ਚਕਤ੍ਤਾ ਅਭੂਤੇਨਾਤਿ ਯਕ੍ਖਿਨੀਆਦਯੋ ਵਿਯ ਅਭੂਤੇਨ ਅਤਚ੍ਛੇਨ ਮਨਾਪਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਨਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਞ੍ਚਕਤ੍ਤਾ ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਅਭੂਤਾਨਿ ਏਤੇਸੂਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਸਮ੍ਮਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਯਕ੍ਖਿਨੀਆਦਯੋ ਮਨਾਪੇਹਿ ਕਾਲ਼ਸਾਮਾਦਿਵਣ੍ਣੇਹਿ, ਪੁਥੁਲਪੀਵਰਕਿਸਾਦਿਸਣ੍ਠਾਨੇਹਿ, ਹਤ੍ਥਭਮੁਆਦਿਵਿਕ੍ਖੇਪੇਹਿ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਯਾਨਕਭਾਵਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤੇ ਵਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਨੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਤੇਪਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਦੀਸੁ ਮਨਾਪੇਨ ਛਵਿਵਣ੍ਣੇਨ, ਮਨਾਪੇਨ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਸਣ੍ਠਾਨੇਨ, ਮਨਾਪੇਨ ਚ ਹਤ੍ਥਪਾਦਅਙ੍ਗੁਲਿਭਮੁਕਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਦਿਸਰੀਰਲਕ੍ਖਣਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਬਾਲਜਨਂ ਵਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਨ ਦੇਨ੍ਤਾ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਨੇਨ੍ਤਿ.

੬੨੭-੩੦. ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਰੂਪਮੇਵ ਰੂਪਤਾ. ਹਦਯਞ੍ਚ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਚ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਨ੍ਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ, ਹਦਯਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ, ਪੁਰਿਮਪਦਲੋਪੇਨ ਪਨ ‘‘ਵਤ੍ਥੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋਯੇਵ ਆਹਾਰਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ ਰੂਪਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਓਸਾਨੇ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਇਧ ਪਨ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਰੂਪਾਨਂ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ. ਲਹੁਤਾ ਆਦਿ ਯਾਸਂ ਮੁਦੁਤਾਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਨਨ੍ਤਿ ਲਹੁਤਾਦਯੋ, ਤਾਸਂ ਤਯਂ ਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਂ, ਤਤ੍ਥ ਲਹੁਭਾਵੋ ਲਹੁਤਾ, ਤਥਾ ਮੁਦੁਤਾਪਿ. ਕਮ੍ਮਨਿ ਸਾਧੁ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ. ਲਹੁਤਾਦੀਨਂ ਸਯਂ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਰੂਪਵਿਕਾਰਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਿਸੇਸਨਂ ਕਤਂ. ਚਤੁਵੀਸਤੀਤਿ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਬਲਵਰੂਪਾਦੀਨਂ ਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਵ, ਨ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨਪਿ. ਚਤੂਹਿ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਨਿਮੁਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਨਤੋ ਮਾਨਸਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੁਪਾਦਾਨਮਾਨਸੋ.

੬੩੧-੨. ਪਤ੍ਥਟਤ੍ਤਾਤਿ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਨ ਪੁਥੁਭਾਵਤੋ ਪੁਥਵੀ, ਪੁਥਵੀ ਏਵ ਪਥਵੀਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਸਦ੍ਦਸਿਦ੍ਧਿ ਦੀਪਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵਿਯਾ ਵਸੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਪੁਥੁਭੂਤਾ ਪਤ੍ਥਟਾਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਪਥਵਿਯਾ ਵਸੇਨ ਪਨ ਪਥਨਟ੍ਠੇਨ ਪਥਵੀ, ਸਹਜਰੂਪਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵੇਨ ਪਕ੍ਖਾਯਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਰਿਮੋਪਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਲਕ੍ਖਣਪਥਵਿਯਾ ਵਸੇਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਵਾਯਨਤੋਤਿ ਸਮੁਦੀਰਣਤੋ, ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਭੂਤਸਙ੍ਘਾਟਸ੍ਸ ਪਾਪਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਜੇਤਿ ਪਰਿਪਾਚੇਤਿ, ਨਿਸੇਤਿ ਵਾ, ਤਿਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਂ ਉਸ੍ਮਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦਲੋਪਤੋ ‘‘ਤੇਜੇਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ‘‘ਆਪੇਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਜੇਤੀਤਿ ਤੇਜੋ, ਆਪੇਤੀਤਿ ਆਪੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਪੇਤਿ ਪਾਲਨਾਤਿ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਰੂਪਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਆਪੇਤਿ ਪਤ੍ਥਰਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਤਂ ‘‘ਆਬਨ੍ਧਨਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਪੀਯਤੀਤਿ ਆਪੋ. ਸੋਸੀਯਤਿ ਪਿਵੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਯਂ ਪਨਤ੍ਥੋ ਸਸਮ੍ਭਾਰਾਪੇ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਾਪੇਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਫਰੁਸਪਾਚਨਵਿਸੋਸਨਾਕਾਰੇਨ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯੇਨ ਪੀਯਮਾਨੋ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ. ਆਪਾਯਤੀਤਿ ਵਾ ਆਪੋ, ਬ੍ਰੂਹੇਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਰਸੋ. ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭੂਤੋਪਾਦਾਯਭੇਦਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ. ਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਲਕ੍ਖਣਾਦੀਸੁ ਞਾਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਪਰਤੋ ਆਵਿਭਾਵਹੇਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੬੩੩-੪. ਕਾਨਿ ਪਨ ਤਾਨਿ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਨਾਮ, ਯੇਸੁ ਞਾਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਂ ਚੋਦਨਂ ਸੋਧੇਤੁਂ ਲਕ੍ਖਣਰਸਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਰੂਪਤੋ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕੋ. ਸਭਾਵੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਾਦਿਫੁਸਨਾਦਿਕੋ ਅਸਾਧਾਰਣਭਾਵੋ. ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ. ‘‘ਸੁਰਸੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਹਿ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰਸ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਰਸੋਤਿ. ਫਲਨ੍ਤਿ ਸਹਜਾਤਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਵਸੇਨ ਠਿਤਂ ਫਲਂ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਨਯੋਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਕਾਰੋ. ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਪਧਾਨਕਾਰਣਂ.

ਲਕ੍ਖੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾ. ਨਨੁ ਚ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਮੇਵ ਪਥਵੀਧਾਤੂਤਿ? ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਾਵਿਞ੍ਞਾਤਸਦ੍ਦਤ੍ਥਤਾਵਸੇਨ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨੇਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਕਪ੍ਪਨਾਸਿਦ੍ਧੇਨ ਭੇਦੇਨ ਏਵਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਕਕ੍ਖਲ਼ਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਿਯਮਾਨਾ ਧਾਤੁ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਾਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਰਸਾਤਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਕਿਚ੍ਚਾ. ਅਸਹਜਾਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਹੋਤੇਵ. ਤਤੋ ਏਵ ਨੇਸਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਕਾਰੇਨ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਇਮਿਨਾ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਖਤਿ.

ਪਗ੍ਘਰਣਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਦ੍ਰਵਤਾਭਾਵਤੋ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਬ੍ਰੂਹਨਰਸਾਤਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮਿਲਾਤਭਾਵੂਪਗਮਨਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਨਕਿਚ੍ਚਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਾ ਤੇਸਂ ਪੀਣਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਙ੍ਗਹਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਬਾਹਿਰਕਉਦਕਂ ਵਿਯ ਨਹਾਨਿਯਚੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪ੍ਪਕਿਰਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਪਰਿਪਾਚਨਰਸਾਤਿ ਪਰਿਣਤਭਾਵਕਰਣਰਸਾ. ਮਦ੍ਦਵਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਬਾਹਿਰਗ੍ਗਿ ਵਿਯ ਜਤੁਲੋਹਾਦੀਨਂ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੁਦੁਭਾਵਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਪੂਰਣਲਕ੍ਖਣਾ. ਸਮੁਦੀਰਣਰਸਾਤਿ ਕਮ੍ਪਨਰਸਾ. ਅਭਿਨੀਹਾਰੋ ਭੂਤਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋ, ਨੀਹਰਣਂ ਵਾ ਬੀਜਤੋ ਅਙ੍ਕੁਰਾਦਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ. ਏਕੇਕਾ…ਪੇ… ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਆਪਾਦਿਭੂਤਤ੍ਤਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ, ਆਪੋਧਾਤੁ ਪਥਵੀਤੇਜਾਦਿਭੂਤਤ੍ਤਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਏਵਂ ਏਕੇਕਾ ਧਾਤੁ ਅਵਸਿਟ੍ਠਭੂਤਤ੍ਤਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ.

ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਵਸੇਨ ਹਿ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਰੀਰੇ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਾ ਪਰਮਾਣੁਭੇਦਸਞ੍ਚੁਣ੍ਣਾ ਸੁਖੁਮਰਜਭੂਤਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਦੋਣਮਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ. ਸਾ ਚ ਤਤੋ ਉਪਡ੍ਢਪ੍ਪਮਾਣਾਯ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਯਥਾ ਨ ਵਿਕਿਰਤਿ, ਏਵਂ ਆਬਨ੍ਧਨਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਪਗ੍ਘਰਣਸਭਾਵਾਯ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਵਸੇਨ ਕਿਲਿਨ੍ਨਭਾਵਂ ਪਿਚ੍ਛਲਭਾਵਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਪਾਲਿਤਾ. ਯਥਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸਾ ਵਸੇਨ ਨ ਵਿਕਿਰੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਸਙ੍ਘਾਤਭਾਵਂ ਪਾਪਿਤਾ. ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਰਜਭੂਤਾਪਿ ਆਬਨ੍ਧਨਪਰਿਪਾਚਨਸਮੁਦੀਰਣਕਿਚ੍ਚਾਹਿ ਆਪੋਤੇਜੋਵਾਯੋਧਾਤੂਹਿ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਾ ਸਿਨੇਹੇਨ ਤੇਮਿਤਾ, ਤੇਜਸਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਾ, ਵਾਯੁਨਾ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਪਿਟ੍ਠਚੁਣ੍ਣਾਨਿ ਵਿਯ ਨ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਕਿਰੀਯਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸੀਯਤਿ, ਅਵਿਕਿਰਿਯਮਾਨਾ ਅਵਿਦ੍ਧਂਸਿਯਮਾਨਾ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਾਦਿਭਾਵਵਿਭਾਗਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਣੁਥੂਲਦੀਘਰਸ੍ਸਥਿਰਕਥਿਨਾਦਿਭਾਵਞ੍ਚ ਪਕਾਸੇਤਿ.

ਯੂਸਗਤਾ ਆਬਨ੍ਧਨਾਕਾਰਭੂਤਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਪੋਧਾਤੁ ਪਥਵੀਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਤੇਜਾਨੁਪਾਲਿਤਾ ਵਾਯੋਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਨ ਗਲ਼ਤਿ, ਨ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਨ ਪਰਿਸ੍ਸਵਤਿ. ਏਵਂ ਤੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਨੁਪਾਲਿਤਾ ਅਪਗ੍ਘਰਮਾਨਾ ਅਪਰਿਸ੍ਸਵਮਾਨਾ ਪਿਣ੍ਡਿਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸਾ ਹਿ ਅਨੁਬ੍ਰੂਹਨਰਸਾ.

ਅਸਿਤਪੀਤਾਦਿਪਰਿਪਾਚਿਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਉਸੁਮਾਕਾਰਭੂਤਾ ਉਣ੍ਹਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਪਥਵੀਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਆਪੋਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਵਾਯੋਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤਿ, ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚਸ੍ਸ ਆਵਹਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਯਥਾਨੁਭੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਣਾਮਨੇਨ ਰਸਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤਿ, ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਆਵਹਤਿ. ਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਯ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਪਸਾਦਹੇਤੁਕਾਯ ਚ ਸਰੀਰੇ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਗੇਵ ਉਤੁਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਯ ਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ. ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਪਰਿਪਾਚਿਤੋ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਨ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨੁਸਟਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮੁਦੀਰਣਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੀਯਤਿ. ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਸੁਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਯਥਾ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਸ੍ਸਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਅਨੁਪਾਲੀਯਤਿ. ਸਾ ਏਵਂ ਤੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਯਥਾਰਹਂ ਅਨੁਪਾਲਿਯਮਾਨਾ ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤਿ. ਤਾਯ ਪਨ ਵਿਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤੋ ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਨ ਪਰਿਪਤਤਿ, ਉਜੁਕਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਏਕੇਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕੇਕਾ ਚੇਤ੍ਥ ਸੇਸਭੂਤਤ੍ਤਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਭੂਤਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਚਨਤ੍ਥੇਹਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦਯੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਨਂ ਚਕ੍ਖਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਭਾਵਨਤ੍ਥਤਾਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਭਾਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸਮਵਿਸਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਅਭਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ ਵਦਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਰੂਪਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖਤੀਤਿ ਹਿ ਅਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਮਧੁਂ ਚਕ੍ਖਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਸ੍ਸਾਦਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਖੋ, ਮਾਗਣ੍ਡਿਯ, ਰੂਪਾਰਾਮਂ ਰੂਪਰਤਂ ਰੂਪਸਮੁਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੦੯). ਵਕ੍ਖਤਿ ਚ ‘‘ਰੂਪੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ‘‘ਸੋਤਂ ਖੋ, ਮਾਗਣ੍ਡਿਯ, ਸਦ੍ਦਾਰਾਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੦੯) ਸੋਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਾਦਿਅਸ੍ਸਾਦਕਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਸਦ੍ਦਾਭਿਧੇਯ੍ਯਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ. ਨਿਰੁਲ਼੍ਹੋ ਹਿ ਏਸ ਚਕ੍ਖੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਲੋਚਨੇਯੇਵ ਪਦੁਮਾਦੀਸੁ ਪਙ੍ਕਜਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਵਿਯਾਤਿ.

੬੩੫-੬. ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪ੍ਪਕਰਣੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁ-ਸਦ੍ਦਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਆਗਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਂ ਪਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਖੁਨਿਦ੍ਦੇਸੇ. ਪਞ੍ਞਾਮਂਸਪ੍ਪਭੇਦਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ ਮਂਸਚਕ੍ਖੂਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਮਂਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਭੇਦਤੋ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਵਿਧੇ ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ. ਪਞ੍ਞਾਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾਮਯਂ. ਨਾਮਤੋਤਿ ਨਾਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਨਾਮੇਹੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਤੇਹੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮੇਹਿ ਨਾਮੇਹਿ. ਞਾਣਦਿਬ੍ਬੇਹੀਤਿ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਤਿ ਚ ਨਾਮੇਹਿ. ਯਥਾਨੁਕ੍ਕਮਤੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਅਨੁਕ੍ਕਮਤੋ. ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭੇਦਂ. ਮੇਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਸਨ੍ਤਿਕਾ, ਮਯ੍ਹਂ ਵਚਨਤੋਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬੋਧਥ ਜਾਨਾਥ.

੬੩੭. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੩) ਆਗਤਂ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਸਯਾਨੁਸਯੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਯਾਨੁਸਯੇਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੇ ਚੇਵ ਅਨੁਸਯੇ ਚ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਯੋ. ਬ੍ਯਗ੍ਘਾਸਯੋ ਵਿਯ. ਯਥਾ ਹਿ ਬ੍ਯਗ੍ਘੋ ਗੋਚਰਤ੍ਥਾਯ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ ਪੁਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਗਹਨੇਯੇਵ ਸਯਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਚ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਸਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਸਯਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਸਯੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੋ ਪਨ ਸਸ੍ਸਤਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠੀ ਚ, ਖਨ੍ਤਿ ਚੇਵਾਨੁਲੋਮਿਕਾ;

ਯਥਾਭੂਤਞ੍ਚ ਯਂ ਞਾਣਂ, ਏਤਂ ਆਸਯਸਞ੍ਞਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾ. ੧.੧੩੬; ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੧.ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ; ਸਾਰਤ੍ਥ. ਟੀ. ੧. ਪਠਮਮਹਾਸਙ੍ਗੀਤਿਵਣ੍ਣਨਾ; ਵਿ. ਵਿ. ਟੀ. ੧.ਵੇਰਞ੍ਜਕਣ੍ਡਵਣ੍ਣਨਾ)

ਅਨੁਸਯਕਥਾ ਉਪਰਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰੋਪਰੇਤਿ ਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਚਮਕਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਿਕ੍ਖਮੁਦੁਭਾਵੇ. ਤਿਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਗਤਤ੍ਤਾ ਪਰਂ, ਮੁਦੁ ਅਪਰਂ ਅਨੁਕ੍ਕਟ੍ਠਗਤਤ੍ਤਾ. ਇਦਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣੇਸੁ ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੬੩੮. ਹੇਟ੍ਠਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਿਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਸਨੇ ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤੀਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਿਤਂ. ਞਾਣਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾ ਪਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਅਭਿਧਾਨਸ੍ਸ, ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਞੇਯ੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਞੇਯ੍ਯਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਿਧਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ,

ਅਥੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਮਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ;

ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਯਦਤ੍ਥਿ ਞੇਯ੍ਯਂ,

ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂ’’ਤਿ. (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੋਘਰਾਜਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੮੫);

੬੩੯. ਯਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਆਗਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਞਾਣਂ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੧੫) ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਆਗਤਂ, ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਤੇਪਰਿਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਦ੍ਵਾਦਸਵਿਧੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ, ਇਦਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁ. ਯਾ ਪਨ ‘‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੮੪) ਆਗਤਾ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੂਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਜਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮਤਤਿਯਞਾਣਾਨਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿਯੇਵ. ਚਤੁਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਯਮਿਵ ਕਾਮਾਵਚਰਨ੍ਤਿ ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਂ ਸਹਅਰਿਯਮਗ੍ਗਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਨ੍ਤਿਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਪਰੇ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਸਹ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.

੬੪੦-੪. ਏਵਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਾਪਿ ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਸਾਦਤੋਤਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ਸਮ੍ਭਰੀਯਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਸਮ੍ਭਾਰਾ, ਅਵਯਵਾ. ਤੇ ਪਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭੂਤਾ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸਹ ਸਮ੍ਭਾਰੇਹੀਤਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਂ. ਸਸਮ੍ਭਾਰਞ੍ਚ ਨਾਮ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡੋ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਕ੍ਖਿਕੂਪਟ੍ਠਿਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾਗਤਅਕ੍ਖਿਕੂਪਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਿਨਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਉਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਕ੍ਖਿਕੂਪਤੋ ਉਦ੍ਧਂ. ਉਭਤੋ ਅਕ੍ਖਿਕੋਟੀਹੀਤਿ ਅਕ੍ਖਿਕੂਪਸ੍ਸ ਉਭਯਭਾਗੇ ਅਕ੍ਖਿਕੋਟੀਹਿ. ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗੇਨ ਅਨ੍ਤਤੋਤਿ ਅਕ੍ਖਿਕੂਪਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਠਿਤੇਨ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗੇਨ. ਨ੍ਹਾਰੁਸੁਤ੍ਤੇਨ ਆਬਨ੍ਧੋਤਿ ਨਹਾਰੁਰਜ੍ਜੂਹਿ ਅਨ੍ਤੋ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗੇਨ ਸਹ ਆਬਨ੍ਧੋ. ਸਕਲੋਪਿ ਚ ਲੋਕੋਤਿ ਸਕਲੋਪਿ ਬਾਲਪੁਥੁਜ੍ਜਨਲੋਕੋ. ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡਂ. ਕਮਲਸ੍ਸ ਦਲਂ ਵਿਯਾਤਿ ਪੁਥੁਲਵਿਪੁਲਨੀਲਤਾਯ ਨੀਲੁਪ੍ਪਲਦਲਂ ਵਿਯ. ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਨ ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਥਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਪਰਮਤ੍ਥਚਕ੍ਖੁਨੋ. ਇਦਂ ਪਨਾਤਿ ਨਿਗਮਨਂ.

੬੪੫-੭. ਤਂ ਪਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁ ਯੇਹਿ ਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਭਰੀਯਤਿ, ਤੇ ਸਰੂਪਤੋ, ਗਣਨਤੋ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਣ੍ਣੋ ਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਾਵੋਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪੁਮ੍ਭਾਵੋਤਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਭਾਵੋ. ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਆਪੋਧਾਤੁਮੇਵ ਸਮ੍ਭਵਭੂਤਮਾਹ. ਸਣ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇਨ ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਸਨ੍ਨਿਵਿਟ੍ਠੇਸੁ ਮਹਾਭੂਤੇਸੁ ਤਂਤਂਸਣ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਮਾਹ. ਆਪੋਧਾਤੁਵਣ੍ਣਾਯਤਨੇਹਿ ਚ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭੂਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਸਣ੍ਠਾਨਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਚਨਂ ਤਥਾਭੂਤਾਨਂ, ਅਤਥਾਭੂਤਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੀਨਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਂਸਪਿਣ੍ਡੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਆਪੋਧਾਤੁਵਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਞ੍ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸੋ ਸਮ੍ਭਵੋ ਸਣ੍ਠਾਨਞ੍ਚਾਤਿ. ਦਸੇਤੇਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਣ੍ਣਾਦਯੋ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਦਸ. ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਨ੍ਤੋਗਤਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥਮਿਦਂ ਵਿਸੇਸਨਂ, ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੬੪੮. ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜੀਵਿਤਮੇਵ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਏਕਨ੍ਤਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਞ੍ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਰੂਪਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਰੂਪਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੬੪੯-੫੨. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਰੂਪਾਨਂ ਵਸੇਨਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਵਸੇਨ. ਪਰਿਪਿਣ੍ਡਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ. ਯਤ੍ਥ ਸੇਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਣ੍ਹਮ੍ਪਿ ਲੋਹਿਤਮ੍ਪਿ ਪਥਵੀਪਿ ਆਪੋਪਿ ਤੇਜੋਪਿ ਵਾਯੋਪਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਸੇਮ੍ਹੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਸੇਤਂ ਹੋਤਿ, ਪਿਤ੍ਤੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਕਣ੍ਹਂ, ਰੁਹਿਰੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਲੋਹਿਤਕਂ, ਪਥਵੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਥਿਨਂ ਹੋਤਿ, ਆਪੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਪਗ੍ਘਰਤਿ, ਤੇਜੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਪਰਿਡਯ੍ਹਤਿ, ਵਾਯੁਸ੍ਸਦਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਭਮਤਿ. ਇਦਂ ਸਮ੍ਭਾਰਵਨ੍ਤਤਾਯ ਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੂਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਪਕਾਸਿਤਂ ਪਰਿਦੀਪਿਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਸਿਤੋਤਿ ਏਤਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਤਦਾਯਤ੍ਤਭੂਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਨ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਨ੍ਨਤਾਸਭਾਵੋ ਪਸਾਦੋ, ‘‘ਸੇਤੇਨ ਮਣ੍ਡਲੇਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਪਾਠੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਸੇਤੇ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲੇ ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤਿ. ਕਣ੍ਹਮਣ੍ਡਲਮਜ੍ਝੇਤਿ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਕਣ੍ਹਮਣ੍ਡਲਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਚਤੁਤ੍ਥਦੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਛਨ੍ਦਾਨੁਰਕ੍ਖਣਤ੍ਥਂ ਵਿਭਤ੍ਤਿਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਣ੍ਹਮਣ੍ਡਲਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਯੋਜਨਾ ਚ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ‘‘ਸੇਤਮਣ੍ਡਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਣ੍ਹਮਣ੍ਡਲਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੫੯੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਯਥਾਠਿਤਵਸੇਨੇਵ ਪਾਠਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਸਮ੍ਭਾਰਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨੋ ਮਜ੍ਝੇ ਸੇਤਮਣ੍ਡਲੇ ਕਣ੍ਹਮਣ੍ਡਲੇ ਮਜ੍ਝੇ’’ਤਿ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਮਣ੍ਡਲੇਤਿ ਅਭਿਮੁਖੇ ਠਿਤਾਨਂ ਸਰੀਰਸਣ੍ਠਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੇਸਭੂਤੇ ਦਿਟ੍ਠਮਣ੍ਡਲੇ.

੬੫੩-੫. ਸਨ੍ਧਾਰਣਾ…ਪੇ… ਹੁਤ੍ਵਾਨਾਤਿ ਸਨ੍ਧਾਰਣਨਹਾਪਨਮਣ੍ਡਨਬੀਜਨਕਿਚ੍ਚਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਾਤੀਹਿ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਵਿਯ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਬਨ੍ਧਨਪਰਿਪਾਚਨਸਮੁਦੀਰਣਕਿਚ੍ਚਾਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਕਤੂਪਕਾਰਂ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਦਿਨਾਤਿ ਤੀਹਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕੇਹਿ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰੇਹਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਗਤਾ ਉਤੁਆਹਾਰਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਆਯੁਨਾ ਕਤਪਾਲਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਧਾਤੁਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨੇਵ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਰਕ੍ਖਿਯਮਾਨਂ. ਤਥਾ ਹੇਤਂ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਪਰਿਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਓਜਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ‘‘ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੋਜਾਹੀ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਞ੍ਚ ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਸਾਧਯਮਾਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਮੁਖਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ. ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਂ ਪਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਵਸਾਨਾਨਂ ਅਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਮੇਵ ਸਾਧੇਤਿ, ਨ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਂ. ਊਕਾਸਿਰਸਮਾਨੇਨ ਪਮਾਣੇਨਾਤਿ ਊਕਾਸਿਰਸਮਾਨੇਨ ਪਦੇਸਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਲਕ੍ਖਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਊਕਾਸਿਰਸਮਾਨਪ੍ਪਮਾਣੇ ਠਾਨੇਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਤ੍ਤ ਅਕ੍ਖਿਪਟਲਾਨਿ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਸੁ ਪਿਚੁਪਟਲੇਸੁ ਆਸਿਤ੍ਤਤੇਲਂ ਵਿਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਅਨੇਕਕਲਾਪਗਤਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਉਪਦ੍ਦਵਾਨਂ ਪਟਲਨਿਰਾਕਰਣੇਪਿ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਜ੍ਜਤੇਵਾਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਚਕ੍ਖੁ, ਏਵਮਿਮਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਧਾਤੁਯੋ, ਆਯੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਿ ਚ ਸਤ੍ਤ ਅਕ੍ਖਿਪਟਲਾਨਿ ਬ੍ਯਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨੇਵ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

੬੫੬. ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਾਨਿ ਮਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮਣਮਚਲੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ. ਅਥ ਵਾ ਮਨੂਤਿ ਮਚ੍ਚੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਮਞ੍ਚਾ ਉਕ੍ਕੁਟ੍ਠਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਿਰਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੋਹਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਚਰਿਯਜੋਤਿਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨਾਪਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਂ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਚਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮਙ੍ਗਿਨੋਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਕੁਟ੍ਟਾਦਿਅਨ੍ਤਰਿਤਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਘਾਤਤ੍ਤਾ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਯਸ੍ਸ ‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਤਂ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਖੁ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਧਿਟ੍ਠਿਤਮੇਵ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਤਂ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਨਿਸ੍ਸਿਤਮੇਵ, ਤਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਿਤੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਆਲੋਕਸ੍ਸ ਕੁਟ੍ਟਾਦੀਹਿ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧੋ, ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ ਫਲਿਕਅਬ੍ਭਪਟਲਾਦਿਮ੍ਹਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਤਰਿਤੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਿਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਂ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ. ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਭਿਸਨ੍ਧਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਕਿਰਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਮਞ੍ਚਾ ਉਕ੍ਕੁਟ੍ਠਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਊਕਾਸਿਰਸਮੂਪਮਨ੍ਤਿ ਊਕਾਸਿਰਸਮਾਨੂਪਮਂ, ਊਕਾਸਿਰਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨੋਕਾਸਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਮਾਣਵਸੇਨ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਰਮਾਣੁਪਰਿਯਨ੍ਤੇਨ ਪਮਾਣੇਨ ਅਤਿਸੁਖੁਮਮੇਵਾਤਿ. ਊਕਾਸਿਰਪ੍ਪਮਾਣੇ ਪਨ ਪਦੇਸੇ ਇਦਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਇਦਮੇਵ, ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਿਕਰੂਪਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਵ. ਇਦਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਤਂ ਪਦੇਸਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਏਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਏਕੂਨਪਣ੍ਣਾਸਕਲਾਪਵਸੇਨ ਚ ਸਹੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਤ੍ਤਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਨਂ, ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਸੁ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ.

੬੫੭. ਸੁਣਾਤੀਤਿ ਸੋਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਂ ਸੋਤਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਨੁਤਮ੍ਬਲੋਮਾਚਿਤੇਤਿ ਸਸਮ੍ਭਾਰਸੋਤਬਿਲਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਸੁਖੁਮੇਹਿ ਤਮ੍ਬਵਣ੍ਣਲੋਮੇਹਿ ਸਞ੍ਚਿਤੇ. ਅਙ੍ਗੁਲਿਵੇਧਕਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਦੇਸੇਤਿ ਅਙ੍ਗੁਲਿਮੁਦ੍ਦਿਕਾਸਣ੍ਠਾਨਮਂਸਯੁਤ੍ਤੇ ਪਦੇਸੇ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਹੀਤਿ ਸਨ੍ਧਾਰਣਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾਹਿ. ਆਯੁਨਾ ਪਰਿਪਾਲਿਯਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤਂ ਪਦੇਸਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਘਾਯਤੀਤਿ ਗਨ੍ਧੋਪਾਦਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਸਾਯਤੀਤਿ ਰਸਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ. ਜੀਵਿਤਮਵ੍ਹਾਯਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰਸਗ੍ਗਹਣਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਣਰਸੋ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਂ ਅਵ੍ਹਾਯਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਅਵ੍ਹਾਯਨ੍ਤਮਿਵ ਹੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਲਦਲਗ੍ਗਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਦੇਸੇਤਿ ਮਜ੍ਝੇ ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਲਦਲਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਭਾਗਸਣ੍ਠਾਨੇ ਪਦੇਸੇ. ਮਲਾਨਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾਦਿਮਲਾਨਞ੍ਚੇਵ ਮਲਵਿਸਯਾਨਞ੍ਚ ਸਾਸਵਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਸੁ ਕਾਮਰਾਗਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਜਨਿਤੇਸੁ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯੇਸੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਤੋ ਸਾਸਵਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸੋਯੇਵ ਤੇਸਂ ਆਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸੁਖਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਮੇਥੁਨਮ੍ਪਿ ਸੇਵਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਤ੍ਥੁਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਬਲਵਕਾਮਰਾਗਾਦਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਵਿਸੇਸਤੋ ਮਲਾ, ਤੇਸਮਯਂ ਆਯੋ ਹੇਤੂਤਿ ਕਾਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਸਮ੍ਭਾਰਕਾਯੇ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਕੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਕੇਸਾਦਿਮਲਾਨਂ ਆਯਭਾਵਤੋ ਕਾਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਾਵਤਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਕੇਸਗ੍ਗਨਖਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਕਾਯਪਸਾਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਮਾਹ. ਕਪ੍ਪਾਸਪਟਲੇ ਸ੍ਨੇਹੋ ਵਿਯਾਤਿ ਇਮਿਨਾਸ੍ਸ ਨਿਰਨ੍ਤਰਭਾਵਂ. ਇਮੇ ਚ ਪਨ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਰੂਪਾਦਿਗੋਚਰਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਵਮ੍ਮਿਕਉਦਕਆਕਾਸਗਾਮਸਿਵਥਿਕਾਸਙ੍ਖਾਤਗੋਚਰਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਅਹਿਸੁਂਸੁਮਾਰਪਕ੍ਖਿਕੁਕ੍ਕੁਰਸਿਗਾਲਾ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਮ੍ਮਿਕਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਭਿਰਤਸਪ੍ਪੋ ਵਿਯ, ਬਿਲਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਸੋਤਂ ਉਦਕਬਿਲਾਭਿਰਤਸੁਂਸੁਮਾਰੋ ਵਿਯ, ਆਕਾਸਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਘਾਨਂ ਅਜਟਾਕਾਸਾਭਿਰਤਪਕ੍ਖਿ ਵਿਯ, ਗਾਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਜਿਵ੍ਹਾ ਗਾਮਾਭਿਰਤਕੁਕ੍ਕੁਰੋ ਵਿਯ, ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਕਾਯੋ ਆਮਕਸੁਸਾਨਾਭਿਰਤਸਿਗਾਲੋ ਵਿਯਾਤਿ. ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਚਕ੍ਖੁਮਤੋ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਸਮਜ੍ਝਾਸਯਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਦਟ੍ਠੁ…ਪੇ… ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਟ੍ਠੁਂ ਕਾਮੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾ, ਰੂਪਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਾ ਪਨ ਅਨਾਗਤੇ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਆਦੀਨਵਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਕਾਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਪਤ੍ਥਨਾਸਭਾਵਾ ਪਾਕਟਾ ਅਪਾਕਟਾਤਿ ਦੁਵਿਧਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਅਯਂ ‘‘ਈਦਿਸਂ ਈਦਿਸਞ੍ਚ ਸੁਖੁਮਤਮਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਂ ਚਕ੍ਖੁ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਕਟਾ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਸੇਸਂ ਪਨ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਭਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ, ਅਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਅਨੁਸਯਿਤਾ ਅਪਿ ਕਮ੍ਮਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਿਚਿਤ੍ਤਹੇਤੁਭੂਤਾ ਅਪਾਕਟਾ. ਸਾ ਦੁਵਿਧਾਪਿ ਨਿਦਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਂ, ਤਦੇਵ ਕਮ੍ਮਂ, ਤਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ, ਏਵਂਵਿਧਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾ…ਪੇ… ਪਸਾਦੋ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮਸ੍ਸ, ਤਥਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖੀਯਤੀਤਿ ਵਾ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮਤਾਨਿਦਾਨਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭੂਤਪਸਾਦਲਕ੍ਖਣਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇਵ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਤਨਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਮੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਕਲਮਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਪਨ ਏਕਕਮ੍ਮੁਨਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਤਂਤਂਭਵਪਤ੍ਥਨਾਭੂਤਾ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾ ਤਂਤਂਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਯਤਨਾਭਿਲਾਸਤਾਯ ਸਯਂ ਵਿਚਿਤ੍ਤਰੂਪਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਤਂਤਂਭਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਤਭੇਦਤਂ ਵਿਦਹਤਿ. ਯਤੋ ਤਦਾਹਿਤਵਿਸੇਸਂ ਤਥਾਵਿਧਸਮਤ੍ਥਤਾਯੋਗੇਨ ਅਨੇਕਰੂਪਾਪਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਅਨੇਕਵਿਸਿਟ੍ਠਸਭਾਵਂ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਸਮਤ੍ਥਤਾਸਮਤ੍ਥਤਾਸਭਾਵਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਾਰਣਵਿਸੇਸੇਨ ਆਹਿਤਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਭਾਵਤੋ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸਾਦਿਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਚ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਲੋਕੇਪਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਸਾਲਿਬੀਜਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤਣ੍ਡੁਲਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਹੇਤੁਤਾ ਦਿਸ੍ਸਤੇਵ. ਕਿਂ ਵਾ ਏਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਚਿਨ੍ਤਾਯ, ਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ. ਯਤੋ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਚ ਸਬ੍ਬਸੋ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਅਤਕ੍ਕਾਵਚਰਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ, ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ, ਯੋ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਨਵਂ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੭) ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ.

ਰੂਪੇਸੁ ਆਵਿਞ੍ਛਨਰਸਨ੍ਤਿ ਆਵਿਞ੍ਛਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ, ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੋ. ਆਧਾਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਆਲੋਕਾਦਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਕਦਾਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਚਕ੍ਖੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਯੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੇਸੁ ਮਨ੍ਦਾਮਨ੍ਦਮਜ੍ਝਿਮਾਯੁਕੇਸੁ ਏਕੂਨਪਣ੍ਣਾਸਚਕ੍ਖੂਸੁ ਕਤਮਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਧਾਰਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ –

‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਤਿਯਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਤਤਿਯਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੦੦) –

ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤੀਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪੇ ਘਟ੍ਟਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨੇਸੁ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਇਧ ਸੀਹਲ਼ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸੀਹਲ਼ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਤਲ਼ਾਕਗਾਮਮੂਲਵਾਸਿਦਾਠਾਨਾਗਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਨ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ, ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਭਵਙ੍ਗੇਨ ਵਾ ਸਹ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਖੁ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਦੁਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਘਟ੍ਟਿਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥੇਹਿ ਯਾਵ ਤੇਰਸਮਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਚੇਤਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਦੁਤਿਯਭਵਙ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ‘‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤੀਤਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤੀਤਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤੇਨ ਭਵਙ੍ਗੇਨ ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਹਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਾਤੀਤਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਯਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ ਚ ਅਨਤੀਤੇਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਪਨ ਦ੍ਵਿਤਿਚਤੁਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਤੀਤਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ‘‘ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਾਨਿ ਤਦੁਦ੍ਧਂ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਨੋਰਥਮੇਵਾਤਿ ਨ ਸਾਰਤੋ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਹਜਾਤੇਸੁ ਬਹੂਸੁ ਪਸਾਦੇਸੁ ਕਿਂ ਏਕੋ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਸਬ੍ਬੇਯੇਵਾਤਿ? ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਕਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ, ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਨ੍ਤਿ? ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਦਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਰੂਪਾਭਿਘਟ੍ਟਨਾਰਹਂ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਸੀਹਲ਼ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘ਰੂਪੇ ਚਾ’ਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਯ ‘ਚਕ੍ਖੂਨੀ’ਤਿਪਿ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂਵਿਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ‘ਸਸਮ੍ਭਾਰਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਯਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਪਸਾਦਦ੍ਵਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਕਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਇਮਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਰਾਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਬਹੁਵਚਨਮਕਤ੍ਵਾ ‘ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨) ਵਿਯ ਸਾਮਞ੍ਞਵਸੇਨ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਨ ਤਦੇਵ ਸੀਹਲ਼ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਵਚਨਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਏਕਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਅਨੇਕਮੇਵ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵਿਸੇਸਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਅਮ੍ਹੇਹਿਪਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ. ਯੇਸਂ ਭੂਤਾਨਮਯਂ ਪਸਾਦੋ, ਤੇਯੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਦਟ੍ਠੁ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋਤਪਸਾਦਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.

੬੫੮. ਕੇਚੀਤਿ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਯੇਸੁ ਏਕਚ੍ਚੇ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਤੇਜਾਦਿਅਧਿਕਤਾ ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਂ ਤਦਧਿਕਤਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਜਾਧਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਜਾਧਿਕਾਨਨ੍ਤਿ ਪਮਾਣਵਸੇਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਸਮਾਨਭਾਵੇਪਿ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਤੇਜੋਧਾਤੁਅਧਿਕਾਨਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਆਕਾਸ …ਪੇ… ਸੇਸਕਾਤਿ ਆਕਾਸਾਧਿਕਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋ ਸੋਤਂ, ਵਾਯੁਅਧਿਕਾਨਂ ਘਾਨਂ, ਤੋਯਾਧਿਕਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤਪਥਵਾਧਿਕਾਨਂ ਕਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੬੫੯. ਏਵਂ ਪਨ ਵਦਨ੍ਤਾਨਂ ਕਿਂ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਤੇ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਥਾਤਿ ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਸਕ੍ਕਾ ਸਦ੍ਧਾਤੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਦੀਪਕਂ ਸੁਤ੍ਤਮਾਹਰਥ. ਸੁਤ੍ਤੇ ਹਿ ਆਹਟੇ ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਤ੍ਥਤਂ ਨੀਤਤ੍ਥਤਂ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯਦਿ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ, ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯਾਮ ਨਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਸੁਤ੍ਤਮੇਵ…ਪੇ… ਕਿਞ੍ਚਿਪੀਤਿ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗਵੇਸਮਾਨਾਪਿ ਅਦ੍ਧਾ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿਪਿ ਏਕਗਾਥਾਪਦਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਦਤ੍ਥਪਰਿਦੀਪਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨ ਦਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੇਵ ਤੇਪਿਟਕੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ.

੬੬੦. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਸੇਨ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਪਨ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਚੇ, ਤਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਸੇਸੇ ਸਤੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਭੂਤਾਨਞ੍ਹਿ ਵਿਸੇਸੇ ਸਤਿ ਪਸਾਦੋ ਕਥਂ ਭਵੇ, ਨੇਵ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਮਾਨਾਨਞ੍ਹਿ ਭੂਤਾਨਂ, ਪਸਾਦੋ ਪਰਿਦੀਪਿਤੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨਾਨਮੇਵ ਭੂਤਾਨਂ ਪਸਾਦੋ ਪੋਰਾਣੇਹਿ ਪਰਿਦੀਪਿਤੋ, ਨ ਵਿਸਮਾਨਾਨਂ. ਪਥਵੀਧਾਤੁਅਧਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਹਿ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾ, ਆਪੋਧਾਤੁਅਧਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨਤੋ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਅਧਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਅਧਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਚ ਵਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਨ ਤੇਸੁ ਪਸਾਦੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਸਮਾਨਾਨਂਯੇਵ ਪਸਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਵਿਸਮਾਨਾਨਨ੍ਤਿ.

੬੬੧-੨. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਪਸਾਦਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਭੂਤਾਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਸਂ ਪਸਾਦਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਂ ਇਦਮੂਨਂ, ਇਦਮਧਿਕਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਵਿਸੇਸਪਰਿਕਪ੍ਪਨਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਪਹਾਯ ਞੇਯ੍ਯਾ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇਨ ਪਸਾਦਾਨਂ ਵਿਸੇਸਤਾ. ਯਥਾ ਅਵਿਸੇਸੇਪਿ ਭੂਤਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਰਸਾਦਯੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋਪਿ ਭੂਤਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵੋ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਿਕਤ੍ਤਭਾਵਪਤ੍ਥਨਾਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਿਸੇਸਹੇਤੁਤਾਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਸਾਧਾਰਣਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਵਿਸੇਸਤੋ. ਨ ਹਿ ਯੇਨ ਵਿਸੇਸੇਨ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਤੇਨੇਵ ਸੋਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਰਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ. ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤਨਾ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਏਕਾ ਚੇਤਨਾ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਨਾਨਾਚੇਤਨਾਯ ਹਿ ਤਦਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮੇਨ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਚੇਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਅਨੇਕਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਮੇਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਨੇਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਭੂਤਵਿਸੇਸੇਨ, ਹੋਤਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੬੬੩. ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠੇਸੁ ਚ ਏਤੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇਪਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਮੇਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਗਾਹਕਨ੍ਤਿ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਸਹ ਅਨਲ੍ਲੀਯਨਨਿਸ੍ਸਯੇ ਏਵ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਤਮ੍ਪਿ ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸਾਨ੍ਤਰੇ ਅਧਿਕੇ ਚ ਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਨਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਮੇਵ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਤੋ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੇਸੇ ਠਿਤੇਸੁ ਤਾਰਕਾਦੀਸੁ ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚ ਪਮਾਣਤੋ ਅਧਿਕੇਸੁ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਾਦੀਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨੇਸੁ ਸੋਤਪਸਾਦਤੋ ਚ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਦੇਸਸਮ੍ਭੂਤੇਸੁ ਉਦਰਚਮ੍ਮਸਨ੍ਧਿਚਮ੍ਮਾਦਿਅਨ੍ਤਰਿਤੇਸੁ ਕੁਚ੍ਛਿਸਦ੍ਦਸਨ੍ਧਿਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਪੁਥੁਲੇਸੁ ਚ ਸਮੁਦ੍ਦਸਦ੍ਦਾਦੀਸੁ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਸਿਯਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਤਥਾ ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਦੇਯ੍ਯ – ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਬਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਮੇਵ ਯਤ੍ਤਕਂ ਵਿਸਯਂ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਵਿਸਯਂ ਗਹਣਾਕਾਰਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ ‘‘ਸਾਨ੍ਤਰੇ ਅਧਿਕੇ ਚ ਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ’’ਤਿ? ਤਂ ਨ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤੋ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਅਭਾਵਾ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸੇ ਏਵ ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਤਤ੍ਥ ਕਿਚ੍ਚਾਦਿਪ੍ਪਯੋਗਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਸਤਿ ਚ ਏਤਸ੍ਸ ਬਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇ ਪਿਹਿਤੇਪਿ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਦੇਸੇ ਠਿਤਾਨਂਯੇਵ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਨਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਤੋ ਨਾਸਿਦ੍ਧਮੇਤਂ ‘‘ਸਾਨ੍ਤਰੇ ਅਧਿਕੇ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਸਬ੍ਬਗੋਚਰਯੋਗੇਪਿ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਰੂਪਰਵੇਸੁ ਯਂ;

ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪੁਥੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਬਾਧਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਗੋਚਰੇਨ ਰੂਪਾਦਿਨਾ ਯੋਗੇ ਏਕਕਾਰਿਯਸਾਧਕਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਘਟ੍ਟਨੇ ਵਾ ਸਮਾਨੇ ਸਤਿ ਰੂਪਰਵੇਸੁ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਯਤਨੇਸੁ ਵਿਸਯਭੂਤੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦਿਤੋ ਦੂਰਭਾਵੇਨ ਚੇਵ ਕੇਨਚਿ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਭਾਵੇਨ ਚ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਸੁ ਪਮਾਣਤੋ ਪੁਥੁਲੇਸੁ ਚ ਵਿਸਯੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਾਨਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਬਾਧਕਨ੍ਤਿ.

ਅਪਿਚ ਯਦਿ ਚਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਂ ਸਿਯਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਣ੍ਡਲੇ ਠਿਤਂ ਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਤਥਾ ਅਕ੍ਖਿਪੁਟੇ ਅਞ੍ਜਨਂ ਪਖੁਮਮੂਲੇ ਅਕ੍ਖਿਵਣ੍ਣਂ ਪਖੁਮਮੂਲੇ ਘਟ੍ਟਿਯਮਾਨਂ ਅਞ੍ਜਨਸਲਾਕਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਦੇਸੇ ਠਿਤਮੇਵ ਵਿਸਯਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੋਤਾਯਤਨਮ੍ਪਿ ਯਦਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ‘‘ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨) ਅਵਿਸੇਸੇਨੇਵ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਿਞ੍ਚ ਯਦਿ ਸੋਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਂ ਸਿਯਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸਯਪਦੇਸੇਯੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਗਨ੍ਧਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਸਾਦੇਸਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਾਨੁਸਾਰੇਨ ਕਣ੍ਡਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਵੇਧਿਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਣ੍ਣਬਿਲੇਯੇਵ ਸਰਪਾਤਨਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਦ੍ਦੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਠਿਤੋ ਸੋਤਪਥੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਦੂਰੇ ਠਿਤੇਹਿ ਰਜਕਾਦਿਸਦ੍ਦਾ ਚਿਰੇਨ ਸੁਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤੇ ਹਿ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨਦੇਸਵਤ੍ਤੀਨਂ ਸਮਕਮੇਵ ਸਵਨੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨਾਨਂ ਯਥਾਪਾਕਟੇ ਸਦ੍ਦੇ ਗਹਣਵਿਸੇਸਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨਾਨਂ ਵਚਨਸਦ੍ਦੇ ਯਥਾਪਾਕਟੇਵ ਗਹਣਵਿਸੇਸਤੋ ਅਕ੍ਖਰਵਿਸੇਸਨਂ ਗਹਣਂ, ਅਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਰਜਕਾਦਿਸਦ੍ਦੇਪਿ ਆਸਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਦਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵ ਅਵਸਾਨਾ ਕਮੇਨ ਪਾਕਟੀਭੂਤੇ, ਦੂਰਸ੍ਸ ਚ ਅਵਸਾਨੇ, ਮਜ੍ਝੇ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਪਾਕਟੀਭੂਤੇ ਯਥਾਪਾਕਟਂ ਨਿਚ੍ਛਯਗ੍ਗਾਹਕਾਨਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਪਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਗਹਣਵਿਸੇਸਤੋ ਲਹੁਕਂ ਸੁਤੋ, ਚਿਰੇਨ ਸੁਤੋਤਿ ਅਭਿਮਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਨ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਮਾਨਾ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੇਸੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਸੋਤਾਪਾਥਗਮਨਤੋ. ਯਦਿ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਥਂ ਪਟਿਘੋਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ? ਦੂਰੇ ਠਿਤੋਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਟਿਘੋਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਭਾਜਨਾਦਿਚਲਨਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ ਅਯੋਕਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਅਯੋਚਲਨਸ੍ਸਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਸੇਸਂ…ਪੇ… ਗਾਹਕਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਨ ਅਵਸੇਸਂ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਸਾਦਤ੍ਤਯਂ, ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਂ ਹੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਚੇਵ ਸਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯੇ ਅਲ੍ਲੀਨੇਯੇਵ ਵਿਸਯੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵਤੋ. ਗਨ੍ਧਰਸਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯੇਸੁ ਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਸਹ ਅਲ੍ਲੀਨਾਯੇਵ ਗਨ੍ਧਰਸਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ. ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਞ੍ਚ ਭੂਤਤ੍ਤਯਰੂਪਂ ਕਾਯਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਅਲ੍ਲੀਨਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ.

ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਮਾਪਜ੍ਜਮਾਨਨ੍ਤਿ ਦੋਸਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਮਨਾਪਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ. ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਗਤਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਂ. ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਮਿਵ ਪਕਾਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਸਵਿਗ੍ਗਹਮਿਵ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਹਿ ਧਾਤੂਨਂ ਪਕਾਸਨਤ੍ਥੋ ਏਵ ਰੂਪ-ਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਪਟਿਹਨਨਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਏਵਂ ਸੋਤਪਟਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਪਟਿਹਨਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸਯਵਿਸਯੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਭਿਮੁਖਭਾਵੋ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸਾਵਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਘਾਤੋ ਵਿਯਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਥਾ ਪਟਿਘਾਤੇ ਸਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ ਚਲਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਸਯਾਭਿਮੁਖਭਾਵੇ ਸਤਿ ਵਿਸਯਿਨੋ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਸ੍ਸ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਚ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚਲਨਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਰੂਪੇ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਮ੍ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਹਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਮ੍ਹਿ ਰੂਪਂ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿ ਵਾ, ਯਂ ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਰੂਪਮ੍ਹਿ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਮ੍ਹਿ ਸਪ੍ਪਟਿਘਮ੍ਹਿ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿ ਵਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੫੯੭) ਚ ਆਦਿ. ਵਿਸਯਭਾਵੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਗੋਚਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਨਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਵਿਸਯਤਾ, ਤਬ੍ਬਹੁਲਤਾ ਗੋਚਰਭਾਵੋਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸਯਗੋਚਰਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸਦ੍ਦਾਯਤੀਤਿ ਉਦਾਹਰੀਯਤਿ, ਸਕੇਹਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਭਾਵਂ ਉਪਨੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਨ੍ਧਯਤੀਤਿ ਸੁਗਨ੍ਧਂ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸੂਚਯਤੀ’’ਤਿ.

੬੬੪. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਯਿਦਂ ਤਥਾ. ਇਦਂ ਪਨ ਨਿਯਮੇਨ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਪਿ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਭਾਵੋ, ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਭਵਤਿ ਏਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਭਿਧਾਨਂ ਵਾਤਿ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੋ. ਏਤੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਲਿਙ੍ਗਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਇਮਸ੍ਸ ਅਪਾਤੁਭਾਵਮਾਹ. ਯਞ੍ਚੇਤਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਤਿ ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਫਲਭੂਤਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿ. ਆਦਿ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਦਅਵਿਸਦਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਤਾ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ. ਇਤ੍ਥੀਨਞ੍ਹਿ ਹਤ੍ਥਪਾਦਗੀਵਾਉਰਆਦਿਸਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਾਸਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯੋ ਵਿਸਦੋ, ਉਪਰਿਮਕਾਯੋ ਅਵਿਸਦੋ, ਹਤ੍ਥਪਾਦਾ ਖੁਦ੍ਦਕਾ, ਮੁਖਂ ਖੁਦ੍ਦਕਂ, ਥਨਮਂਸਾ ਅਵਿਸਦਾ, ਤਾ ਨਿਮ੍ਮਸ੍ਸੁਦਾਠਿਕਾ. ਕੇਸਬਨ੍ਧਵਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਦਹਰਕਾਲੇਪਿ ਸੁਪ੍ਪਕਮੁਸਲਕਾਦੀਹਿ ਕੀਲ਼ਾ ਮਕਚਿਵਾਕੇਨ ਸੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦਿ ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਂ, ਇਤ੍ਥਿਕਿਰਿਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਸਦਟ੍ਠਾਨਗਮਨਾਦਿਆਕਾਰੋ ਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪੋ. ਪੁਰਿਸਮ੍ਪਿ ਹਿ ਅਵਿਸਦਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਵਿਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਸੀਦਤਿ ਖਾਦਤਿ ਭੁਞ੍ਜਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਪਰਿਦੀਪਨਂ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਕਥਂ? ਯੋਨਿਪਦੇਸੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਸਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਸਦਟ੍ਠਾਨਗਮਨਾਦਯੋ ਇਤ੍ਥਿਕੁਤ੍ਤਂ, ਇਤ੍ਥਿਸਣ੍ਠਾਨਂ ਇਤ੍ਥਾਕਪ੍ਪੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਿਂ ਮੇਥੁਨਤਣ੍ਹਾ. ਸਾ ਹਿ ਤਾਸਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਬਲਵਤਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਤੋ ਸਾਪਿ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਕੁਤ੍ਤਾਕਪ੍ਪਾਨਮ੍ਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਤੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣਤੋ ਸਰਾਧਿਪ੍ਪਾਯਾ ਏਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ.

੬੬੫. ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਯਥਾਸਕਂ ਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਹਿਤੇਯੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਤਂਤਦਾਕਾਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਇਤਰਤ੍ਥ ਚ ਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚੇਵ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਿ…ਪੇ… ਕਾਰਣਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਈਦਿਸੇਨੇਵ ਕਾਰਣਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੇਨ ਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਹਿਤੇ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨਤੋ, ਨ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਥਾ ਹੇਤਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਯ ਏਕਕਲਾਪਗਤਾਨਂ ਆਹਾਰੋ ਵਿਯ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਰੂਪਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਮਨੁਪਾਲਕਂ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਆਹਾਰਾਨਂ ਵਿਯ ਇਮਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਅਤ੍ਥਿਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਚ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਾਧੀਨਾਨਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਧਿਪਚ੍ਚਂ, ਤਂਸਦਿਸੇਸੁ ਮਤਚਿਤ੍ਤਕਤਰੂਪੇਸੁਪਿ ਤਂਸਣ੍ਠਾਨਤਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤੇ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤਾਪਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਪਵਤ੍ਤੇਯੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇ…ਪੇ… ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

੬੬੬-੭. ਸਂਸੇਦਜਓਪਪਾਤਿਕਾਨਂ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਹ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਨ ਚਾਤਿ ਚ-ਕਾਰੋ ਵਚਨੀਯਨ੍ਤਰਸਮੁਚ੍ਚਯੇ. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਲਿਙ੍ਗਾਦਿਆਕਾਰੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਯੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਯਥਾਯੋਗਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਚੇਵ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਵਾ’’ਤਿ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਪਪਞ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਪਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤਿਦੇਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਏਸੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੇਸੇਪੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ਇਤੋ ਸੇਸੇਸੁ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪੀਤਿ ਕਦਾਚਿ ਕੋਚਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ’’ਤਿ. ਪਠਮਕਪ੍ਪਾਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਕਪ੍ਪਿਕਨਰਾਨਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਆਭਸ੍ਸਰਲੋਕਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਦੀਘਸ੍ਸ ਕਾਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਆਹਾਰਂ ਆਹਰਤਂ ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸੇਸੁ ਸਞ੍ਜਾਤੇਸੁ ਤੇਸਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨਤ੍ਥਾਯ ਵਣਮੁਖਾਨਿ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਭਾਵੋ, ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਚ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਪੁਰਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਉਪਚਾਰਝਾਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਕਾਮਰਾਗਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੇਗੋ ਨ ਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਨ ਤਾਵ ਬਲਵਕਾਮਰਾਗੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਾਤੁਰਹੇਸੁਂ. ਯਦਾ ਪਨਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਬਲਵਕਾਮਰਾਗੋ ਲਦ੍ਧਾਵਸਰੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਦਾ ਤਦੂਪਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ.

੬੬੮. ਪਰਤੋਤਿ ਪਠਮਕਪ੍ਪਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ. ਪਵਤ੍ਤੇ…ਪੇ… ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸੋਰੇਯ੍ਯਕਸੇਟ੍ਠਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਠਮਪਾਰਾਜਿਕਾਯਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਿਯ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਿਸ੍ਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੯).

ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਸੋ ਅਭਾਵਕੋ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੬੬੯. ਕਿਂ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਉਭਯਸ੍ਸਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਵਿਨਾਸਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਰਣਂ, ਯਤੋ ਇਦਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਇਮਂ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਮਹਤਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਤਾਤਿ ਪਰਦਾਰਿਕਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾ ਮਹਾਬਲੇਨ. ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤੇਨ. ਮਹਤਾ ਕੁਸਲੇਨੇਵਾਤਿ ਇਦਂ ਸੁਗਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਜਾਯਤਿ.

੬੭੦. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਵਿਨਟ੍ਠੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਲਿਙ੍ਗਮ੍ਪਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ – ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਤ੍ਤਮਂ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੀਨਂ, ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਅਕੁਸਲੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਹੋਤਿ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਨ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਦੁਬ੍ਬਲਾਕੁਸਲੇਨ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਕੁਸਲੇਨ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਪਨ ਉਭਯਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਸੁਗਤਿਯਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਕਥਞ੍ਚਰਹਿ ‘‘ਪਰਦਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨ ਪਞ੍ਚਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਇਤ੍ਥੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਨ੍ਤਿ? ਨਾਯਂ ਵਿਰੋਧੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਤਾਵ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਾਰਹਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਦਾਚਿ ਪਰਦਾਰਿਕਾਦਿਨਾ ਬਲਵਪਾਪਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਅਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪਰਦਾਰਿਕਮਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿ ਲਦ੍ਧਸਾਮਗ੍ਗਿਤਾਸਞ੍ਜਾਤਬਲਵਿਸੇਸੇਨ ਪਰਦਾਰਿਕਾਦਿਨਾ ਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਦਾਰਿਕਾਦਿਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ਤਂ ਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੬੭੧-੨. ਯਦਾ ਪਨ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪੁਨ ਸਾਮਗ੍ਗਿਪਟਿਲਾਭਤੋ, ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਪਾਪਕਮ੍ਮਤਾਯ ਵਾ ਬਲਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਤਦਾ ਦਿਨ੍ਨਵੇਧਂ ਵਿਯ ਰੁਕ੍ਖਂ ਤਦਪਗਮੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲਾਨੁਰੂਪਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣਾਭਾਵਤੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਭਯਸ੍ਸ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਵਿਸਦਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ ਪੁਰੇ ਸਤ੍ਤਰਸਮਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿਕਾਲਮੁਪਾਦਾਯ ਤਂਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਕਮ੍ਮਂ ਤਂ ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨ ਜਨੇਤਿ. ਸਤ੍ਤਰਸਮਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਸਦਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਮਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਰਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਇਤਰਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਿਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਯਮ. ੩.ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਮਕ.੧੮੮) ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਹੇ ‘‘ਨੋ’’ਤਿ (ਯਮ. ੩.ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯਮਕ.੧੮੮) ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਿ ਕਤਿਪਯਦਿਵਸੇਹਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁ ਇਤਰਾਨਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਕਮ੍ਮਤੋ, ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਕਮ੍ਮਤੋ ਵਾਤਿ ਉਭਤੋ ਦੁਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨੋ. ਤਸ੍ਸਾਪੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਏਕਮੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਿਯਾ, ਕਿਂ ਪਨ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਦੁਵਿਧੇ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਸਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਵਯੇਨਾਪਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਹਿ ਤਂ ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਜਾਯਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਜਾਯਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਇਤ੍ਥਿਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਇਤ੍ਥਿਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਪੁਰਿਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪੁਰਿਸਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਨ ਤਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਹੇਤੁਤੋ ਜਾਯਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਚਾਭਾਵੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸੋਧਨਂ ਤੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਤਿ. ਅਭਾਵੋ ਚਾਤਿ ਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਜਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਪੁਰਿਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਭਾਵੋ, ਇਤ੍ਥਿਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਚਾਭਾਵੋ ਸਿਯਾਤਿ ਨੇਵ ਦੁਤਿਯਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵੋ ਸਿਯਾ. ਨ ਤਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੁਤਿਯਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਦਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਇਤ੍ਥਿਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸ ਹਿ ਯਦਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਰਾਗਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਪੁਰਿਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਇਤ੍ਥਿਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਗੁਲ਼੍ਹਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਇਤਰਸ੍ਸ ਇਤਰਂ. ਯਦਿ ਚ ਤੇਸਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੁਤਿਯਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਰਣਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸਦਾਪਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ‘‘ਨ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਆਹ ‘‘ਤਸ੍ਸਾ…ਪੇ… ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸਹਾਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਭਵਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਹਾਯਂ. ਰਾਗਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਮਿਂ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਯਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮੇਥੁਨਰਾਗਚਿਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਏਕਮੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਤ੍ਥਿਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਸਯਮ੍ਪਿ ਪਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਰਮ੍ਪਿ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਨ੍ਤਤਾਯ ਸਯਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਰੇਸੁ ਉਪਕ੍ਕਮਕਰਣਤੋ ਪਰਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ. ਪੁਰਿਸਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੋ ਪਰੇਸੁ ਉਪਕ੍ਕਮਕਰਣਤੋ ਪਰਂ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ, ਸਯਂ ਪਨ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਨ੍ਤਤਾਯ ਗਬ੍ਭਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸੁ ਚ ਸਨ੍ਤੇਸੁ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਪਕਾਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪਕਾਸਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਪਕਾਸਨਰਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਪਨੇਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਕਾਯਪਸਾਦੋ ਵਿਯ ਸਕਲਸਰੀਰਬ੍ਯਾਪਕਮੇਵ, ਨ ਚਸ੍ਸ ਕਾਯਪਸਾਦੇਨ ਸਙ੍ਕਰੋ ਲਕ੍ਖਣਭੇਦਤੋ, ਨਿਸ੍ਸਯਭੇਦਤੋ ਚ.

੬੭੩. ਸਹਜਰੂਪਪਰਿਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਰੂਪਾਨਿ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਕਮ੍ਮਜਤ੍ਤਾ ਸਹਜਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਜਭਾਵੋਵ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ ਕਮ੍ਮਜਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਂ. ਯਥਾਸਕਂ ਖਣਤ੍ਤਯਮਤ੍ਤਟ੍ਠਾਯੀਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨੇਵ ਤਂ ਅਨੁਪਾਲਕਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਨਰਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤੇਸਂ ਯਾਪਨਂ ਠਪਨਂ ਠਿਤਿਹੇਤੁਕਤਾ. ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਜਾਨਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਠਿਤਿਹੇਤੁ ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਆਹਾਰਜਾਦੀਨਂ ਆਹਾਰਾਦਿ ਵਿਯ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਤਙ੍ਖਣਾਭਾਵਤੋ. ਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਿ ਮਤਪਿਤਿਕਾ ਵਿਯ ਪੁਤ੍ਤਾ ਚੂਲ਼ਪਿਤੁਆਦਿਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਅਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਯਾਪਨਸਮਤ੍ਥਂ ਨਤ੍ਥਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨਾਤਿ ਤਦੇਵ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਨਰਸਂ. ਆਹਾਰਜਾਦਯੋ ਪਨ ਧਰਮਾਨਕਪਿਤਿਕਾ ਵਿਯ ਪੁਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਞਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਸਕਸਕਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਆਹਾਰਾਦਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਠਿਤਿਪਵਤ੍ਤਿਯਾਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾਨਿ. ਸੇਸਾਨਿਪਿ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਠਪਨਕਾਰਣਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯੇਵ ਅਨੁਪਾਲਕਂ. ਯਾਪੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਹਜਾਤਭੂਤਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਯਾਪੇਤਬ੍ਬਭੂਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.

੬੭੪. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਂ ਅਵਸੇਸਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇ ਮਨੋਧਾਤੁ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਚ ਯਂ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਂ ‘‘ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੇਤਿ ਚ ਵਿਸੇਸਨਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਸੇਨ ਕਤਂ, ਮਨੋਧਾਤੁ ਪਨ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇ ਨਤ੍ਥੇਵ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਆਗਮਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਗਮੋ ਤਾਵ –

‘‘ਯਂ ਰੂਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਨੋਧਾਤੁ ਚ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਰੂਪਂ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਚ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੮) –

ਏਵਮਾਦਿ ਪਟ੍ਠਾਨਵਚਨਂ. ਯੁਤ੍ਤਿ ਪਨ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਉਪਾਦਾਯਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਧਾਤੁਦ੍ਵਯਂ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ ਰੂਪਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ. ਯਂ ਯਞ੍ਹਿ ਰੂਪਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਉਪਾਦਾਯਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਾਵ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਨਂ, ਓਜਾਯ ਚ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਬਦ੍ਧਤੋ ਬਹਿਪਿ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਨਾਪਿ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਤਦੁਭਯਵਿਰਹਿਤੇ ਅਭਾਵਕਸਨ੍ਤਾਨੇਪਿ ਧਾਤੁਦ੍ਵਯਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸਾਪਿ ਸਹਜਪਰਿਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਾ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਰੇ ਪਸੁਤਂ ਨ ਇਮਾਸਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਰਿਸੇਸਤੋ ਤੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਹੋਤੁ ਤਾਵ ਧਾਤੁਦ੍ਵਯਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਤ੍ਥੁ, ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਞ੍ਚ, ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਨਿਯਤਕਿਚ੍ਚਂ ਹਦਯਪ੍ਪਦੇਸੇ ਠਿਤਮੇਕਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਥਮੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਵਤ੍ਥੁਰੂਪਭਾਵਤੋ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਯ. ਯਞ੍ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਰੂਪਂ, ਤਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਯਥਾ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਪਟਿਨਿਯਤਕਿਚ੍ਚਂ ਅਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸਾ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਦਯਪ੍ਪਦੇਸਸ੍ਸ ਖਿਜ੍ਜਨਤੋ ਤਤ੍ਥੇਦਂ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਯਥਾਹੁ ਆਚਰਿਯਾ –

‘‘ਕਮ੍ਮਜਂ ਵਤ੍ਥੁਭਾਵਾ ਤਂ, ਚਕ੍ਖੁਂਵ ਨਿਯਤਕ੍ਰਿਯਂ;

ਚਿਨ੍ਤਾਯ ਚ ਉਰੋਖੇਦਾ, ਤਤ੍ਰ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਜਾਨਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਦਿ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਂ ਰੂਪਕਣ੍ਡੇ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਅਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ? ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਰਣਨ੍ਤਰਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਕਾਰਣਂ? ਦੇਸਨਾਭੇਦੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ, ਨ ਏਵਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇਯੇਵ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ, ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਨਿਸ੍ਸਿਤਵਸੇਨੇਵ ਚ ਵਤ੍ਥੁਦੇਸਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁ, ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਨ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੫੮੪) ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤੇਹਿ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਮ੍ਪਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਯਂ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਦੁਕਾਦੀਸੁ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਸੁ ਨ ਤਦਨੁਗੁਣਾ ਆਰਮ੍ਮਣਦੁਕਾਦਯੋ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਨ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਦੁਕਾ ਭਿਨ੍ਨਗਤਿਕਾ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਏਕਰਸਾ ਦੇਸਨਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਕਰਸਞ੍ਚ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਏਸਾ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਪਕਤਿ, ਯਂ ਏਕਰਸੇਨੇਵ ਦੇਸਨਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਾਗੇਨ ਅਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਵਿਤਕ੍ਕਾਵਿਚਾਰਪਦਵਿਸਜ੍ਜਨੇ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਚਾਰੋ ਚਾਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤਪਦਵਿਸਜ੍ਜਨੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਤੋ ਉਪਰਿ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਹਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਉਬ੍ਬਾਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ.

੬੭੫. ਚਤੂਸੁ ਆਹਾਰੇਸੁ ਇਧ ਰੂਪਾਧਿਕਾਰਤੋ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਹਾਰਤਾਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਬਲ਼ਂ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ. ਆਹਰੀਯਤੀਤਿ ਆਹਾਰੋ, ਕਬਲ਼ਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਞ੍ਚ ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ਓਜਾ ਇਧ ਆਹਾਰੋ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਯਾਯ ਓਜਾਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਸੋ ਚ ਰੂਪਾਹਰਣਸਭਾਵੋ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਬਲਕਰੋ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨੁਸਾਰੀਰਸਾਹਰਣਭੂਤੋ ਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਏਕੋ ਵਿਸੇਸੋ. ਬਾਹਿਰਾਹਾਰਪਚ੍ਚਯਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਏਵ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਹਾਰੋ ਰੂਪਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਹਾਰਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨਾਪਿ ਰੂਪਂ ਆਹਰਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ ਰੂਪਂ ਆਹਰਤੀ’’ਤਿ. ਓਜਾ ਅਟ੍ਠਮੀ ਯਸ੍ਸ ਤਂ ਓਜਟ੍ਠਮਕਂ. ਯਾਯ ਓਜਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਦਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਰੂਪਜਨਨਤੋ ਓਜਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸਾਦਿਵਤ੍ਥੁਗਤਾਯ ਯਾਯ ਫਰਣਓਜਾਯ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਮ੍ਹਿ ਯਮ੍ਹਿ ਜਨਪਦੇ, ਨਗਰਾਦੀਸੁ ਚ. ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ’’ਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੁਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੬੭੬. ਕਿਂ ਪਨ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਕਿਂ ਓਜਾਯਾਤਿ ਚੇ? ਪਰਿਸ੍ਸਯਹਰਣਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਪਾਲਨਂ ਓਜਾਯਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਗ੍ਗਿਂ ਹਰਤਿ ਕਮ੍ਮਜਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਨ੍ਤੋਕੁਚ੍ਛਿਯਞ੍ਹਿ ਓਦਨਾਦਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਉਦਰਪਟਲਸਙ੍ਖਾਤਮੁਪਾਦਿਨ੍ਨਰੂਪਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ‘‘ਛਾਤੋਮ੍ਹਿ, ਆਹਾਰਂ ਮੇ ਦੇਥਾ’’ਤਿ ਵਦਾਪੇਤਿ, ਭੁਤ੍ਤਕਾਲੇ ਉਦਰਪਟਲਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਕਵਤ੍ਥੁਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਥ ਸਤ੍ਤੋ ਏਕਗ੍ਗੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਛਾਯਾਰਕ੍ਖਸੋ ਛਾਯਾਪਵਿਟ੍ਠਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਸਙ੍ਖਲਿਕਾਯ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਵਨੇ ਮੋਦਨ੍ਤੋ ਛਾਤਕਾਲੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਸੇ ਦਂਸਤਿ, ਸੋ ਦਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵਿਰਵਤਿ, ਤਂ ਵਿਰਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਆਗਤਾਗਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਸਕਭਵਨੇ ਮੋਦਤਿ, ਏਵਂ ਯਂ ਯਂ ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਕਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮਜਤੇਜੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜੀਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਦਰਪਟਲਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਕਂ ਵਤ੍ਥੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਦਰਪਟਲਂ ਪਵਿਟ੍ਠਕਾਲੇ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਤਤੋ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਣ੍ਹਾਪਨਵਸੇਨ ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਹਰਤਿ. ਕੇਵਲਨ੍ਤਿ ਓਜਾਵਿਯੁਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜੀਵਿਤਂ ਕਮ੍ਮਜਭੂਤਂ ਤਂ ਪਾਲੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ.

੬੭੭. ਓਜਾ…ਪੇ… ਪਾਚਕਨ੍ਤਿ ਓਜਾ ਜੀਵਿਤਂ ਪਾਲੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਜਂ ਤੇਜਂ ਹਰਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਆਮਾਸਯਸ੍ਸ ਅਪੁਣ੍ਣਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਓਜਟ੍ਠਮਕਰੂਪਹਰਣਵਸੇਨੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਕਾਯੇਨਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇਨ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਰੇਸਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਕਾਯਗ੍ਗਹਣਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਫਨ੍ਦਮਾਨਕਾਯਗਤਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਗਹਣਭੂਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਚ੍ਛਯਗ੍ਗਹਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਤੇਸਂ ਅਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਹਿ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਜਵਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਿਣ੍ਣੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਂ ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਪੁਨ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਸਯਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਜਵਨਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਜਵਨਵਾਰਾਨਮਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤਿਯਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਵੀਥਿਯਾ ਏਵ ਗਹਿਤਾਯ ਏਤਾਯ ਕਰਣਭੂਤਾਯ ਚਤੁਤ੍ਥਵਾਰੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਜਵਨੇਨੇਵ ਭਾਵੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਰਣਸਾਧਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਯਂ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਤ੍ਤਮਾਹ.

ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕਾਰਕਦ੍ਵਯੇ ਸਮ੍ਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵੋਹਾਰਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰੋ’’ਤਿਆਦਿਸੁਤ੍ਤਮਾਹ. ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਕਾਯੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਕਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿਪਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਤੋ ਤਂਹੇਤੁਕਂ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਜਾਨਨਤੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵੇਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਕਾਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ. ਤਥਾ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਯਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿਪਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ.

੬੭੮. ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਿਲਧਾਤੁਯਾਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਪਵਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ. ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਤਾਤਿ ਆਕਾਰਭੂਤੋ ਵਿਕਾਰੋ. ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਤਾਤਿ? ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਵਾਯੋਧਾਤੁਅਧਿਕਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਜਮਹਾਭੂਤਾਨਂ. ਕਿਂ ਤਂ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ? ਚਲਨਹੇਤੁਤਾ, ਚਿਤ੍ਤਜਤਾ, ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਤਾ ਚ. ਅਥ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਿਲਧਾਤੁਯਾ ਏਕਾ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਚਲਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਏਵ, ਅਥ ਖੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖਾਯਪੀਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਥਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਿਲਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾਵ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਤਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਏਕਭੂਤਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੫੮੪) ਵਚਨਤੋਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਿਕਾਰਤਾ ਚਤੂਸੁ ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਹੋਤਿ ਚਤੁਸਾਧਾਰਣਧਨਂ ਵਿਯ. ਅਨਿਲਧਾਤੁਅਧਿਕਕਲਾਪੋ ਵਾ ਇਧ ‘‘ਅਨਿਲਧਾਤੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਦਧਿਕੇ ਤਂਵੋਹਾਰਤੋ ਯਥਾ ਸਮ੍ਭਾਰਧਾਤੁਯਾ ਅਧਿਕਭਾਵੇਨ ਪਥਵੀਵੋਹਾਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁਅਧਿਕਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਜਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਏਕਾ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਤਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ. ਅਧਿਕਤਾ ਚਸ੍ਸਾ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਨ ਪਮਾਣਤੋ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਧਿਕਤਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਕਵਸੇਨ ਇਤਰੇਹਿ ਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਧਿਕਞ੍ਚ ਕਾਰਣਾਨੁਕਾਰਿਤਾਯ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਪਵਤ੍ਤਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਚਲਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸਭਾਵਂ ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇ ਕਲਾਪੇ ਅਨੁਕਰੋਨ੍ਤੇ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਏਵ ਅਧਿਕਤ੍ਤਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਏਵ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਤਾ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਉਪਾਦਾਰੂਪਤ੍ਤਂ ਦੁਰੂਪਪਨ੍ਨਂ. ਨ ਹਿ ਏਕਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ.

ਕੀਦਿਸੀ ਪਨਾਯਂ ਵਿਕਾਰਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਚਲਨੇ ਹੇਤੂ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਸ੍ਸ. ਯਸ੍ਮਾ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਜਾਨਂ ਚਲਨਂ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨੇਵ ਹੋਤਿ, ਨਦੀਸੋਤਚਲਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਸੁਕ੍ਖਗੋਮਯਪਿਣ੍ਡਾਦੀਨਂ ਵਿਯ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਮੇਵ ਚਲਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਹਜਾਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ. ਚਲਨੇਤਿ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਚਲਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਚਲਿਤਭਾਵੇ. ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਾਦਿਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਚਲਨਾਭਿਮੁਖਤਾਯ ਚਲਨਨ੍ਤਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਹੇਤੂਤਿ ਹੇਤੁਭੂਤਾ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤਾ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਨੇਵ ਫਨ੍ਦਮਾਨਰੂਪਕਾਯੋ, ਨ ਚ ਫਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਅਥ ਖੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਾਸਾਣਂ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾਮੇਨ ਗਹਣਕਾਲੇ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਾਹਨਵਿਕਾਰੋ ਵਿਯ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਏਕੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਵਿਕਾਰੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਗਹਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਕਥਮੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਨ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਰਹਿਤੇਸੁ ਰੁਕ੍ਖਚਲਨਾਦੀਸੁ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਹਤ੍ਥਚਲਨਾਦੀਸੁ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਾਦਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੋਚਿ ਵਿਕਾਰੋ ਅਤ੍ਥਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਕੋਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ. ਞਾਪਕੋ ਚ ਹੇਤੁ ਸਯਂ ਗਹਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਮਤ੍ਥਂ ਞਾਪੇਤਿ, ਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ. ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਅਨੁਮਾਨਤੋ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਦਨ੍ਤਿ –

‘‘ਵਿਸਯਤ੍ਤਮਨਾਪਨ੍ਨਾ,

ਸਦ੍ਦਾ ਨੇਵਤ੍ਥਬੋਧਕਾ;

ਨ ਸਤ੍ਤਾਮਤ੍ਤਤੋ ਅਤ੍ਥੇ,

ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਤਾ ਪਕਾਸਕਾ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਕਾਰਣਮਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ, ਕਸ੍ਮਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਗ੍ਗਹਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ? ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਗਹਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਰਿਮਸਿਦ੍ਧਸਮ੍ਬਨ੍ਧਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ ਇਮਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਰਞ੍ਞੇ ਉਦਕਤਿਤ੍ਥੇ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤਗੋਸੀਸਾਦੀਨਿ ਉਦਕਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਅਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਨ੍ਤਰਾਯ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਜਵਨਵੀਥਿਯਾ ਗੋਸੀਸਾਦੀਨਂ ਉਦਕਸਹਚਾਰੀਪਕਾਰਸਞ੍ਞਾਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਦਕਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਜਾਨਨਂ, ਏਵਂ ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਦਨਨ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਅਵਿਞ੍ਞਾਯਮਾਨਨ੍ਤਰਾਯ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵੀਥਿਯਾ ਪੁਰਿਮਗ੍ਗਹਿਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸਹਿਤਾਯ ਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂ ਹੋਤੀਤਿ.

੬੮੧-੨. ਸਹਜਰੂਪਚਲਨਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤਾਯ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਸਬ੍ਬਾ ਏਵ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਸਹਜਰੂਪਂ ਚਾਲੇਤੀਤਿ ਇਮਂ ਚੋਦਨਂ ਸੋਧੇਤੁਂ ‘‘ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥਿਯਨ੍ਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਵੀਥਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਵੀਥਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ. ਹੇਟ੍ਠਾਹਿ ਛਹਿ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਸੁ ਜਵਨੇਸੁ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਹਿ ਛਹਿ ਜਵਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਵਾਯੋਧਾਤੁਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ‘‘ਵਾਯੋਧਾਤੁਸਮੁਟ੍ਠਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਾਠਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਭਾਵਸਾਧਨਵਸੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਛਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਾਯੋਧਾਤੁਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯੋਜੇਨ੍ਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਹਿਤਤ੍ਤਨਾਤਿ ਸਯਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਹਿਤਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਂ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਚਲਯਤਿ, ਨ ਇਤਰਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਹਿ ਯੁਗੇਹਿ ਆਕਡ੍ਢਿਤਬ੍ਬਸਕਟੇ ਸਤ੍ਤਮਯੁਗਯੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਗੋਣਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਛਸੁ ਯੁਗੇਸੁ ਯੁਤ੍ਤਗੋਣੇਹਿ ਲਦ੍ਧੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਾ ਸਕਟਂ ਚਾਲੇਨ੍ਤਿ, ਪਠਮਯੁਗਾਦਿਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਾਧੇਨ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਛਹਿ ਜਵਨੇਹਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਵਾਯੋਧਾਤੁਤੋ ਲਦ੍ਧੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਾ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਂ ਚਾਲੇਤਿ. ਪਠਮਜਵਨਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਨ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਮਤ੍ਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਚਲਨਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੇਸਤੋ ਕੇਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਚਲਨਾਭਾਵਤੋ, ਇਤਰਥਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾ, ਖਣਿਕਤਾ ਚ ਨ ਸਿਯਾ. ਕਥਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਹਜਰੂਪਾਨਂ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਹੇਤੁਭਾਵੋਤਿ? ਯਥਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਰੂਪਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮਜਵਨਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਿਤਰੂਪੇਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਤੇਹਿ ਸਹ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵਸ੍ਸ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਹਿਤਾਤਿ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਯ ਏਵ ਚ ਵਿਸੇਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚਲਨਾਕਾਰਸਹਿਤਾਯੇਵ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਵਿਕਾਰਸਹਿਤਾਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਚਲਯਿਤੁਮਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿਯੋਪਿ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਮਤ੍ਤਕਰਣੇਨ ਪਠਮਜਵਨਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਯੋਧਾਤੁਯੋਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਿਕਾਰਸਹਿਤਾ ਏਵ. ਯੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦੀਨਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਕਾਮੋ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਿਕਾਰਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸਹਭਾਵਿਨਞ੍ਹਿ ਵਿਕਾਰਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ? ਯਾ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ…ਪੇ… ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ…ਪੇ… ਪਸਾਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਥਮ੍ਭਨਾ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਾ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਤ੍ਤਂ. ਇਦਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੭੨੦) ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਸਨ੍ਧਾਰਣਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਕਾਰੋ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤਾਵਚਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ.

੬੮੩-੪. ਚਿਤ੍ਤਜਾਤਾਯ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋ, ਅਯਂ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਜਾਤਾਯਾਤਿ ਵਚੀਭੇਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਯ. ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਘਟ੍ਟਨੇਤਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਕਕਲਾਪਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਘਟ੍ਟਨਸਞ੍ਞਿਤੇ ਕਿਚ੍ਚੇ ਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤੋ. ਏਕੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰੋਤਿ ਘਟ੍ਟਿਯਮਾਨਉਪਾਦਿਨ੍ਨਰੂਪਤੋ, ਘਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਯਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਤੋ ਚ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੋ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਘਟ੍ਟਨਪਚ੍ਚਯਸਭਾਵਰੂਪੋ ਏਕੋ ਆਕਾਰਵਿਕਾਰਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਥਵਿਧਾਤੁਯਾਤਿ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ‘‘ਉਭਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨਵਣ੍ਣਗ੍ਗਹਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਏਵਮਿਧ ਸੁਯ੍ਯਮਾਨਸਦ੍ਦਸਵਨਾਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਇਦਞ੍ਚ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਾਦੀਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ‘‘ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਨੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਯੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਘਟ੍ਟਨਞ੍ਹਿ ਪਠਮਜਵਨਾਦੀਸੁਪਿ ਲਬ੍ਭਤੇਵ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਦ੍ਦਵਸਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਘਟ੍ਟਨਚਲਨਾਨਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ? ਘਟ੍ਟਨਂ ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਭੂਤਕਲਾਪਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਸਨ੍ਨਤਰੁਪ੍ਪਾਦਤਾ, ਚਲਨਂ ਏਕਸ੍ਸਾਪਿ ਦੇਸਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਾਦਨਪਰਮ੍ਪਰਤਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਗੋਸੀਸਾਦਿਉਪਮਾਪੇਤ੍ਥ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਸਾਵਾਤਿ ਸਾ ਏਵ ਸਹਸਦ੍ਦਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸਕ੍ਯਕੁਲਿਨ੍ਦੁਨਾਤਿ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਗਗਨਤਲਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਰਾਜਕੁਲਸ੍ਸ ਅਵਭਾਸਕਟ੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸਾਕਰਭੂਤੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਇਨ੍ਦਤਿ ਪਰਮਿਸ੍ਸਰਿਯਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਇਨ੍ਦੁ. ਇਨ੍ਦੁ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਮਵਾਚਕਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਕੁਲੁਤ੍ਤਮੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੬੮੫. ਅਥ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਤਾਵ ਸਹਸਦ੍ਦਾਵ, ਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਜੋ ਅਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ? ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਚਿਤ੍ਤਜੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਘਟ੍ਟਨਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਂ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਘਟ੍ਟਨਂ. ਧਾਤੁਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨੇਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਧਾਤੁਸਙ੍ਘਟ੍ਟਨੇਨੇਵ ਸਦ੍ਦੋ ਜਾਯਤਿ, ਨ ਤੇਨ ਵਿਨਾ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੇਨ ਚ ਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦੋ ਨ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਨਾਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ‘ਯਾ ਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾ’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੩੬) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਅਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋਵ ਚਿਤ੍ਤਜੋਪਿ ਸਦ੍ਦਨਵਕੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾਦਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦੋਪਿ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਤਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰੇਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਵ. ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੋ ਪਨ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਵਾਦਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾਵ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਜਿਵ੍ਹਾਤਾਲੁਚਲਨਾਦਿਕਰਵਿਤਕ੍ਕਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਹਜਮੇਵ ਸੁਖੁਮਸਦ੍ਦਂ ਦਿਬ੍ਬਸੋਤੇਨ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤੀ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਤੇ, ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ.

੬੮੬-੭. ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤੋਤਿ ਵਚੀਘੋਸੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਹੇਤੁਤ੍ਤਾ. ਸਯਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤੋਤਿ ਗਹਣਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵਚੀਘੋਸੇਨ ਵਾ ਹੇਤੁਨਾ ਸਯਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਭਵੋ ਕਾਰਕਦ੍ਵਯੇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪਯਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ, ਕਮ੍ਮਨਿ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਉਦਾਹੁ ਕਮ੍ਮਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਅਟ੍ਠ ਰੂਪਾਨਿ ਵਿਯਾਤਿ ਸਕਸਕਕਲਾਪਗਤਅਟ੍ਠਰੂਪਾਨਿ ਵਿਯ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਏਕਤੋ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਹਜਕਲਾਪੇ ਸਦ੍ਦੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਕਲਾਪੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਟ੍ਠ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਕਾਰਗ੍ਗਹਣਮੁਖੇਨ ‘‘ਅਯਂ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਾਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਪ੍ਪਕਾਸਨਰਸਾ’’ਤਿ. ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਹੇਤੁਭੂਤਾਯ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਵਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਕਾਯਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਯ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਤਾਯ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਵਾਯੋਧਾਤੁਪਦਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਵਚੀਘੋਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਚੀਘੋਸਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਜਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਘਟ੍ਟਨੇ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਘਟ੍ਟਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਥਵੀਧਾਤੁ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਘਟ੍ਟਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਘਟ੍ਟਿਤਕ੍ਖਣੇ ਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋਵ ਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਜਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਤਾਪਨਕਾਲੇ ਅਨ੍ਤੋਉਦਕੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੇ ਘਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਕਾਲਮੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਲਾਪੇ ਨਵਮਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਭੂਤਿਕਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸਦ੍ਦੋਪਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਚ੍ਛਰਾਪਹਰਣਾਦਿਸਦ੍ਦੋ ਪਨ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਚਿਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਉਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨੋਯੇਵਾਤਿ.

੬੮੮. ਵਿਗ੍ਗਹਾਭਾਵਤੋ ਨ ਕਸ੍ਸਤਿ, ਕਸਿਤੁਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਅਕਾਸੋ, ਸੋਯੇਵ ਆਕਾਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਕਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਕਾਸੋ’’ਤਿ, ਕੋ ਪਨੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਵਰੋ’’ਤਿ, ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਦਿਰੂਪਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨੇਨ ਅਜਟਾਕਾਸਮਾਹ. ਯੋ…ਪੇ… ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮਾਕਾਸਂ, ਸੋ ਪਨ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਆਕਾਸੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਰੂਪਾਨਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਸਯਂ ਵਾ ਤੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦਲਕ੍ਖਣੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਂ ਤਂ ਰੂਪਕਲਾਪਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਰੂਪਪਰਿਯਨ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਨਰਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮੋ ਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਉਪਰਿਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਭਾਵਨਕਿਚ੍ਚੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਰੂਪਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਮਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰੂਪਮਰਿਯਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਿਂ ਪਨੇਸ ਰੂਪੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਲਾਪਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਅਥ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਬਹੁਕਲਾਪਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਏਕੇਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਏਕੇਕਕਲਾਪਤੋ, ਏਕੇਕਰੂਪਤੋ ਵਾਤਿ? ਏਕੇਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਏਕੇਕਕਲਾਪਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਯਦਿ ਹਿ ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਕਲਾਪਤੋ, ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਬਹੁਕਲਾਪਤੋ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਏਕਕਲਾਪਗਤਰੂਪਾਨਂ ਵਿਯ ਨਾਨਾਕਲਾਪਗਤਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਵਾ ਏਕੇਕਰੂਪਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਏਕੇਕਕਲਾਪਗਤਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਨਾਨਾਕਲਾਪਗਤਰੂਪਾਨਂ ਵਿਯ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਵੁਤ੍ਤਿਤਾਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ, ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਨੇਤਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਏਕੇਕਕਲਾਪਤੋ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਛਿਦ੍ਦਵਿਵਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਵਾਤਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਵਾ ਛਿਦ੍ਦਵਿਵਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਲਾਪੇ ਭੂਤਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤੇਹੇਵ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਭੂਤਾ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਭੂਤੇਹਿ ਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਾਵ ਏਕਘਨਪਿਣ੍ਡਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾਪਿ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾ ਏਵ. ਤੇਸਂ ਯਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਤਾ, ਅਯਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ. ਭੂਤਨ੍ਤਰੇਹਿ ਵਿਯ ਤੇਹਿ ਸੋ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠੋਵ, ਇਤਰਥਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾ ਨ ਸਿਯਾ ਤੇਸਂ ਭੂਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਿਭਾਵਾਪਤ੍ਤਿਤੋ. ਅਬ੍ਯਾਪਿਭਾਵੋ ਹਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਂ ਚਤੂਹਿ ਮਹਾਭੂਤੇਹੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੩੭).

ਅਥ ਵਾ ਕਲਾਪਨ੍ਤਰਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਮੁਖਵਿਵਰਾਦਿਵਸੇਨ ਛਿਦ੍ਦਵਿਵਰਭਾਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਛਿਦ੍ਦਵਿਵਰਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਹਿ ਸਤਿ ਛਿਦ੍ਦਵਿਵਰਭਾਵੋ ਹੋਤਿ. ਯੇਸਂ ਰੂਪਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੇਸਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ.

੬੮੯-੯੧. ਰੂਪਸ੍ਸਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸਲਹੁਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸਮੁਦੁਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਰੂਪਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵਾਤਿ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾਦੀਸੁ ‘‘ਕਾਯਲਹੁਭਾਵੋ ਕਾਯਲਹੁਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਭਾਵੋ ਲਹੁਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਰੂਪਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਭਾਵੇਨ ਰੂਪਵਿਕਾਰਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਭਾਵੋ ਲਹੁਤਾ, ਸਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਗਰੁਭਾਵਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ, ਗਰੁਭਾਵਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਰਸਾ, ਅਦਨ੍ਧਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਲਹੁਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਮੁਦੁਭਾਵੋ ਮੁਦੁਤਾ, ਸਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਥਦ੍ਧਭਾਵਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ, ਥਦ੍ਧਭਾਵਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਰਸਾ, ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸੁ ਅਵਿਰੋਧਿਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਮੁਦੁਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਸਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ, ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਰਸਾ, ਸਰੀਰਕਿਰਿਯਾਸੁ ਅਨੁਕੂਲਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਾ ਪਨ ਤਿਸ੍ਸੋ ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਕਾਰਭਾਵਤੋ ‘‘ਰੂਪਵਿਕਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਵਿਭਾਵਿਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪਨੇਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਤ੍ਤਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਥਦ੍ਧਤ੍ਤਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਰੂਪਾਨਂ ਸਰੀਰਕਿਰਿਯਾਸੁ ਅਨਨੁਕੂਲਭਾਵਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭੋਤਿ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਪਕੋਪੋ, ਰਸਾਦਿਧਾਤੂਨਂ ਵਾ ਵਿਕਾਰਾਵਤ੍ਥਾ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦੀਨਂਯੇਵ ਵਿਕਾਰੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਾ ਸਪ੍ਪਾਯਉਤੁਆਹਾਰਾਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਤਾ, ਸਾ ਚ ਤਂਤਂਵਿਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾ, ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ਕਦਾਚਿਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨ ਵਿਜਹਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਦੁਬ੍ਬਿਜਾਨੀਯਂ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਂਪਕਾਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਤਾਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮਤੋਵ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਲਹੁਤਾਯ ਹਿ ਅਰੋਗੀ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਮੁਦੁਤਾਯ ਮਦ੍ਦਿਤਚਮ੍ਮਂ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਯ ਸੁਧਨ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਂ.

ਨਨੁ ਚੇਤ੍ਥ ਅਰੋਗਿਨੋ ਤਾਵ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਤ੍ਤਾ, ਸੁਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਚਮ੍ਮਸੁਧਨ੍ਤਸੁਵਣ੍ਣਾਨਂ ਪਨ ਕਥਂ. ਨ ਹਿ ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਸਨ੍ਤਾਨੇ ਲਹੁਤਾਦੀਨਿ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ? ਸਚ੍ਚਂ, ਮੁਦੁਕਮ੍ਮਞ੍ਞਸਦਿਸਰੂਪਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਮੁਦੁਤਾਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਸਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਥਂ ਤੂਲਪਿਚੁਆਦੀਸੁ ਲਹੁਭਾਵਾਦਿਕਨ੍ਤਿ? ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਲਹੁਭਾਵਾਦਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਗਰੁਭਾਵਾਦਿਹੇਤੂਨਂ ਪਨ ਅਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥ ਲਹੁਭਾਵਾਦਿਵੋਹਾਰੋ.

ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਤਾਸਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾ, ਇਤਰਥਾ ਸਬ੍ਬਦਾਭਾਵਿਨੀਹਿ ਲਹੁਤਾਦੀਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਅਦਨ੍ਧਤਾਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਗਰੁਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾ. ਗਰੁਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਂ ਖਿਪਨਂ ਅਪਨਯਨਂ ਕਿਚ੍ਚਮੇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਗਰੁਭਾਵਵਿਨੋਦਨਰਸਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਅਯਂ ਰੂਪਾਨਂ ਗਰੁਭਾਵਂ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਗਰੁਰੂਪਪਟਿਪਕ੍ਖਾਨਂ ਪਨ ਅਦਨ੍ਧਰੂਪਾਨਂ ਵਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਜਾਤਿ ਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਗਰੁਭਾਵਂ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਸਞ੍ਹਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਰੂਪਾਨਂ ਅਗਰੁਭਾਵੋਯੇਵਾਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਮੁਦੁਤਾਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਸੁ. ਚੇਤਸਿਕਲਹੁਤਾਦਯੋ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਤਂਤਂਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸਕਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਕਾਰਮਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਤਾਸਂ ਤਂਕਿਚ੍ਚਤਾ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਲਹੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਦਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਰੋਗੀਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵਿਯ ਅਦਨ੍ਧਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਕਾਰਭਾਵੇਨ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ਲਹੁਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਏਵਮਿਤਰਾਸੁਪਿ. ਅਥਦ੍ਧਤਾਤਿ ਅਕਥਿਨਤਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੁਦੁਭਾਵੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਸੁ ਅਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਵਿਰੋਧਿਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਮੁਦੁ ਹਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤੀਸੁਪਿ ਠਾਨੇਸੁ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਥੇ ਅ-ਕਾਰੋ. ਦਨ੍ਧਤਾਦਿਹੇਤੂਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਲਹੁਤਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤਾਪਟਿਸੇਧੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਰੀਰੇਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਕੂਲਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਰੀਰਕਿਰਿਯਾਨੁਕੂਲਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾ. ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਅਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

੬੯੨. ਰੂਪਾਨਮਾਚਯੋ ਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਯੋ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਰੂਪਾਨਂ ਆਦਿਤੋ ਚਯੋ, ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਤਤੋ ਤਤੋ ਆਗਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚਯੋਤਿ ਵਾ ਆਚਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਰੂਪਾਨਂ ਪਠਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਡ੍ਢਿ ਚ, ਸੋ ਉਪਚਯੋਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਉਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਉਪਸਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਉਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਠਮੂਪਰਿਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਯਾ ਪਨ ਤੇਸਂਯੇਵ ਰੂਪਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਤਾ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਸਨ੍ਤਤੀਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਆਦਿਚਯਭਾਵਤੋ ਆਚਯੋ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਯਾਵ ਸਤ੍ਤਰਸਮਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵਡ੍ਢਿਭਾਵਤੋ ਉਪਚਯੋ ਨਾਮ. ਤਦਾ ਹਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਚਿਤ੍ਤਉਤੂਹਿ ਚਯੋਯੇਵ, ਨ ਹਾਨਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਵ ਆਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਾ, ਤਾਵ ਉਪਚਯੋ ਨਾਮ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਨ੍ਤਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ –

‘‘ਯੋ ਆਯਤਨਾਨਂ ਆਚਯੋ, ਸੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ. ਯੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ, ਸਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੪੧-੬੪੨) –

ਏਵਂ ਉਪਚਯਸਨ੍ਤਤੀਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਨਾਨਤ੍ਤਾਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ –

‘‘ਆਚਯੋ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਉਪਚਯੋ ਨਾਮ ਵਡ੍ਢਿ, ਸਨ੍ਤਤਿ ਨਾਮ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਦੀਤੀਰੇ ਖਤਕੂਪਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਉਦਕੁਗ੍ਗਮਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਆਚਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਾਲੋ ਵਿਯ ਉਪਚਯੋ ਵਡ੍ਢਿ, ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਮਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਤਿ ਪਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੬੪੧; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੪੪) –

ਉਪਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਰੂਪਾਨਮਾਚਯੋ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਵਿਕਾਰੋ. ਵਿਕਾਰਤ੍ਤੇ ਚ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਕਾਰਵਨ੍ਤਧਮ੍ਮਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਬਹੂਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਵਿਕਾਰਭਾਵੋ, ਨ ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਮੇਵ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਈਦਿਸੀ, ਅਥ ਖੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਤਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਮੁਦੁਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੬੯੩. ਜਾਤਿਰੂਪਨ੍ਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਉਭਯਸ੍ਸਪਿ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦਸਭਾਵਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ, ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਭਜ੍ਜ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਭਗਵਤਾ ਤਥੇਵ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਭਗਵਤਾਪਿ ਕਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਦੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮਾਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਆਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਭਾਵਿਤਮੇਵ. ਅਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਉਪਚਯੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿ. ਏਵਂ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਆਕਾਰਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵਾਤਿ ਤਦਾ ਕਿਰ ਸੋਤੂਨਂ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਅਯਂ ਜਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਭਵੋ, ਸਯਂ ਪਨ ਨ ਕੁਤੋਚਿ ਜਾਯਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ‘‘ਪਕਤਿਵਾਦੀਨਂ ਪਕਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਜਾਤਿ ਨਾਮ ਨ ਅਞ੍ਞਾ, ਉਪਚਯਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਠਿਤਾ ਰੂਪੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯੇਵ ਪਨ ਤਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਚ ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੇਹੇਵ ਜਾਤਪਰਿਯਾਯਂ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਪਚਯੋ ਸਨ੍ਤਤੀਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ.

ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਤੋ ਪੁਬ੍ਬਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ, ਅਨਾਗਤਭਾਵਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਅਨਾਗਤਕ੍ਖਣਤੋ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਾਪਨਰਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਥ ਨੇ’’ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਤਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾ ਉਪਰਿ ਚਯੋ ਉਪਚਯੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਆਦਿਕਮ੍ਮੇ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣਗਤਂ ਉਪਚਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਚਿਤਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ.

ਪਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਤੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਰੂਪਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਨਰਸਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਨਕਿਚ੍ਚਾ. ਅਸਤਿ ਹਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਰਸਤ੍ਤਾਯੇਵ ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਨੁਪਚ੍ਛੇਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਵਸੇਨ ਘਟਿਤਰੂਪੇਸੁ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਬਨ੍ਧਰੂਪਪਦਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ.

੬੯੪. ਜੀਰਣਨ੍ਤਿ ਜਿਣ੍ਣਭਾਵੋ, ਅਭਿਨਵਭਾਵਹਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਾਕਟਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿਭਾਵੇਨ ਦਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਵਿਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤੋ, ਇਤਰਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਪਾਕਟਾ. ਕਾਮਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਖਣਿਕਜਰਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਏਵ, ਯਾ ‘‘ਅਵੀਚਿਜਰਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਨ ਜਰਾਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਪਾਕਟਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਾਦਿਵਿਕਾਰੋ ਪਨ ਖਣਿਕਜਰਾਯ ਨਤ੍ਥਿ. ਰੂਪਪਰਿਪਾਕੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਿਣ੍ਣਤਾ, ਜਰਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗੋ ਅਵਸ੍ਸਂਭਾਵੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਨਯਨਰਸਾ’’ਤਿ, ਭਙ੍ਗੂਪਨਯਨਕਿਚ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਭਾਵਾਨਪਗਮੇਪੀਤਿਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਦਿਸਭਾਵਾਨਪਗਮੇਪਿ, ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਜਰਾ ਨਾਮ, ਨ ਚ ਤਦਾ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਵਿਜਹਤਿ. ਨਵਭਾਵੋ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਪਗਮਭਾਵੇਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਵਭਾਵਾਪਗਮਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਵੀਹਿਪੁਰਾਣਭਾਵੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵੀਹਿਭਾਵਾਨਪਗਮੇਪਿ ਅਭਿਨਵਭਾਵਾਪਗਮਨਕਰੋ ਵੀਹਿਪੁਰਾਣਭਾਵੋ ਵਿਯ. ਵੀਹਿਪੁਰਾਣਭਾਵੋ ਸਬ੍ਬਾਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਨੇਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਕੇਵਲਂ ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਮੇਵ ਅਪਨੇਤਿ. ਪਰਿਤੋ ਸਬ੍ਬਤੋ ਭਿਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਪਰਿਭੇਦਲਕ੍ਖਣਾ. ਨਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਧੁਵਂ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਖਣਭਙ੍ਗਿਤਾਯ ਨ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ. ਸਾ ਪਨ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਰੂਪਂ ਠਿਤਿਯਮੇਵ ਵਿਨਾਸਨਭਾਵੇਨ ਸਂਸੀਦੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਸਂਸੀਦਨਰਸਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾ ਭਙ੍ਗਭਾਵਤੋ ਖਯਵਯਾਕਾਰੇਨੇਵ ਗਯ੍ਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਖਯਵਯਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਨਾਸੋ ਖਯੋ ਨਾਮ, ਦੀਪਵਟ੍ਟਿਕਾਯ ਸਹ ਤੇਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਹ ਨਿਰੋਧੋ ਵਯੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੬੯੬-੭. ਸਮੋਧਾਨਤੋਤਿ ਰਾਸਿਤੋ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ. ਮਿਦ੍ਧਰੂਪਸ੍ਸ ਵਦਨਸੀਲਾ, ਮਿਦ੍ਧਵਾਦੋ ਵਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਿਦ੍ਧਵਾਦਿਨੋ. ਮਿਦ੍ਧਰੂਪਂ ਨਾਮਾਤਿ ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਵਸੇਨ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਨਾਮ ਰੂਪਂ. ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਕਥਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਮੁਨੀਸੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਵਰਣਾਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੀਵਰਣਸ੍ਸ, ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਬ੍ਯਾਪਾਦਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨੀਵਰਣਾਨਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਾਨਞ੍ਚ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਮਿਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ ਸਿਯਾ, ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ ਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਕੁਸਲਂ, ਚਤੂਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਵਿਪਾਕੋ, ਤੀਸੁ ਭੂਮੀਸੁ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਰੂਪਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੦੭) ਵਚਨੇਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਭਾਵਤੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਭਾਵੋ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇ –

‘‘ਯਾ ਮੇ ਕਙ੍ਖਾ ਪੁਰੇ ਆਸਿ, ਤਂ ਮੇ ਅਕ੍ਖਾਸਿ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਅਦ੍ਧਾ ਮੁਨੀਸਿ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਵਰਣਾ ਤਵਾ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੫੪੬) –

ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਥੋਮਨਂ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਸਿਯਾ, ‘‘ਰੂਪਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ, ਤਂ ਪਜਹਥਾਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੪੭; ਸਂ. ਨਿ. ੩.੩੩-੩੪) ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਤਂ ਨ, ਤਬ੍ਬਿਸਯਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਪਹਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਤਬ੍ਬਿਸਯਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਧਕਵਚਨਭਾਵਤੋ, ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਤਤ੍ਥ ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਵਰਣਾ ਤਵਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ ਨ ਮਿਦ੍ਧਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ.

ਯਦਿ ਪਨ ਪਰੋ ਦਲ਼੍ਹਮੂਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਿਤਾਯ ਤਂਵਿਸਯਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨੇਵ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਸਕਵਾਦਂ ਓਡ੍ਡੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਤਨ੍ਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਚਨਞ੍ਚ ਆਹਰਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਞ੍ਚੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੀਵਰਣਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਚਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ’’ਤਿ (ਧਾਤੁ. ੩) ਵਚਨਤੋ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਨ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਰੂਪੇਨ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਮਿਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਚਨਮਰਹਤੀਤਿ. ਅਥ ਸਿਯਾ – ਯਥਾਲਾਭਵਚਨਮੇਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ‘‘ਸਕ੍ਖਰਕਥਲਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਗੁਮ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਰਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੪੯) ਵਿਯ. ਯਥਾ ਹਿ ‘‘ਸਕ੍ਖਰਕਥਲਿਕਂ ਮਚ੍ਛਗੁਮ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚਰਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮ੍ਪੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਕ੍ਖਰਕਥਲਿਕਸ੍ਸ ਚਰਣਾਯੋਗਤੋ ਮਚ੍ਛਗੁਮ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚਰਣਂ, ਉਭਯਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਥਾਲਾਭੋ ਯੋਜੀਯਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਥਿਨਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਉਭਯਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਨੀਵਰਣਵਚਨਨ੍ਤਿ? ਤਮ੍ਪਿ ਨ, ਰੂਪਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਅਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਸਿਦ੍ਧੇ ਹਿ ਰੂਪਭਾਵੇ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਯਥਾਲਾਭਯੋਜਨਾ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਕੇਨੇਵ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਰੂਪਭਾਵੇ ਸਿਦ੍ਧੇਪਿ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਬਨ੍ਧਂ ਸੁਬਨ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਨੇਕਸੁਤ੍ਤਸਾਧਿਤਂ ਅਪ੍ਪਧਂਸਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਕਰਣੇ ‘‘ਨੀਵਰਣਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੮.੮) ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਅਰੂਪੇ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੮.੮) ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਰੂਪਭਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਆਹਰਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਪਕਰਣਪਟ੍ਠਾਨੇ’’ਤਿਆਦਿ. ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿਆਦੀਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਤੋ ਲੋਭਾਦਿਭਾਵਤੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਾਦੀਹਿ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਰਣਾ ਨੀਵਰਣਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੫.੫੧) ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣਭਾਵੇਨ ਏਕਤੋ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਇਧਾਪਿ ‘‘ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਥਿਨਮੇਵ ਚ ਪਨ ਅਰੂਪਭਵੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ? ਤਯਿਦਮਸਾਰਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਨ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਏਕਤੋ ਗਹਿਤਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਇਧਾਪਿ ਏਕਤੋ ਗਹਣਂ ਸਿਯਾ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸਪਿ ਤਤ੍ਥ ਏਕਤੋ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਧ ਗਹਣਂ ਸਮ੍ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਪਨੇਵਂ ਅਤ੍ਥਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨੀਵਰਣਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਰੂਪਭਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਕੇਵਲੋ ਹਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕੁਸਲਰਾਸਿ, ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ (ਅ. ਨਿ. ੫.੫੨), ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ, ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤ੍ਤਾ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋਤਿ, ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਮਮ੍ਹਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਮ੍ਹਾ ਸੋਧੇਤਿ ਵਿਸੋਧੇਤਿ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ ਮੋਚੇਤਿ ਵਿਮੋਚੇਤਿ ਪਰਿਮੋਚੇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੫੧) ਏਵਮਾਦਿਂ ਪਾਲ਼ਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਯਦਿਪਿ ਸਿਯਾ ਦੁਵਿਧਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਰੂਪਂ, ਅਰੂਪਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਰੂਪਂ, ਤਂ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਦੇਸਿਤਂ, ਨ ਰੂਪਨ੍ਤਿ? ਤਮ੍ਪਿ ਨ, ਵਿਸੇਸਵਚਨਾਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਮਿਦ੍ਧਂ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਦੇਸਿਤਂ ‘‘ਯਦਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥਿਨਂ, ਤਦਪਿ ਨੀਵਰਣਂ, ਯਦਪਿ ਮਿਦ੍ਧਂ, ਤਦਪਿ ਨੀਵਰਣਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਹਿਦਂ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਦੁਵਿਧਤਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨੀਵਰਣਭਾਵਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ. ਸਕ੍ਕਾ ਹਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯਂ ਤਂ ਅਰੂਪਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਨੀਵਰਣਂ ਮਿਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਇਤਰਂ ਨੀਵਰਣਂ ਵਿਯਾਤਿ. ਯਦਿ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਰੂਪਭਾਵਂ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਥ, ਕਥਂ ਭਗਵਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾ ਹੋਤਿ, ਨਨੁ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ‘‘ਨਿਦ੍ਦਾ ਪਚਲਾਯਿਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦਾਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ, ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਨਿਦ੍ਦਾਹੇਤੁਨੋ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਾਭਾਵੇਨ ਵਿਭਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਿਦ੍ਦਾਹੇਤੁਨੋ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਕਥਂ ਭਗਵਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਤਿ ਚੇ? ਸਾ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ…ਪੇ… ਦਿਵਾ ਸੁਪਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੮੭) ਨ ਨਿਦ੍ਦਾ ਭਗਵਤੋ ਮਿਦ੍ਧੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਸਰੀਰਗੇਲਞ੍ਞੇਨ, ਤਞ੍ਚ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘‘ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ, ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੨; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੪੩) ਵਚਨਤੋ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਮਵਧਾਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ‘‘ਮਿਦ੍ਧਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦਾਹੇਤੂ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਦ੍ਦਾਹੇਤੁ. ਕੋ ਪਨ ਸੋਤਿ? ਸਰੀਰਗੇਲਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਭਗਵਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾ ਮਿਦ੍ਧਹੇਤੁਕਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੬੯੮. ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵਾਯੋਧਾਤੁਆਦਿਤੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਸੋ ਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਬਲਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪ੍ਫਾਰਭਾਵਤੋ. ਯਤੋ ਬਾਲਾਨਂ ਬਲਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਗਹਿਤਾਯ ਬਲਰੂਪਂ ਗਹਿਤਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਸਮ੍ਭਵੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਂ ਏਕਚ੍ਚਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੋ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਭਵਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਗਹਿਤਾਯ ਗਹਿਤਮੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਉਪਚਯਸਨ੍ਤਤਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤੋ ਰੂਪੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਪ੍ਪਾਦਾਵਤ੍ਥਾਯ ਚ ਅਞ੍ਞਾ ਜਾਤਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਪਚਯਸਨ੍ਤਤੀਹਿ ਜਾਤਿਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸਪਿ ਰੋਗਸ੍ਸ ਵਿਸਭਾਗਪਚ੍ਚਯਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭੋ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਂ, ਪਗੇਵ ਇਤਰਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਾਕਾਵਤ੍ਥਾ ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁ ਏਵ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦੀਹਿ ਰੋਗਰੂਪਂ ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੬੯੯-੭੦੪. ਰੂਪਾਨਿ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹੀਤਿ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਕਾਨਿ ਪਨ ਤਾਨੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ.

ਆਹਾਰੋ ਰੂਪਹੇਤੁਯੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਮ੍ਮਂ, ਉਤੁ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਹਾਰੋਤਿ ਇਮੇ ਰੂਪਹੇਤੁਯੋਤਿ. ਰੂਪਹੇਤੁਯੋਤਿ ਚ ਰੂਪਸ੍ਸ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਏਤੇਹੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਕਮੇਕਂਯੇਵ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ. ਨਨੁ ਏਕਤੋ ਏਵ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਰੂਪਜਨਕਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਏਕਤੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਭਿਸਨ੍ਧਿ. ਅਟ੍ਠਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦ੍ਵਯਂ, ਜੀਵਿਤਞ੍ਚਾਤਿ ਅਟ੍ਠਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ.

ਦ੍ਵੀਹੀਤਿ ਕੋਚਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਕੋਚਿ ਉਤੁਨਾ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਹਿ. ਨ ਹਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਦ੍ਵੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਉਤੁਆਹਾਰ…ਪੇ… ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਕੇਕਂ ਉਤੁਨਾ, ਆਹਾਰੇਨ, ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚਾਤਿ ਤੀਹਿ ਕਤਂ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਚਾਪਿ ਧਾਤੁਯੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਚਤੁਬ੍ਭਵਾ. ਦ੍ਵੇਤਿ ਜਰਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ.

੭੦੫-੬. ਇਦਾਨਿ ਮਿਸ੍ਸਕਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿਪਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਜਾਤਾਨਂ ਗਣਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥੁ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਂ ਸਨ੍ਤਤ੍ਯੂਪਚਯਾਕਾਸਾਤਿ ਵੀਸਤਿ ਕਮ੍ਮਜਾ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਂ ਸਦ੍ਦੋ ਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਂ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਾਦਯੋ ਏਕਾਦਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਰਸ ਚੇਤਸਾ ਜਾਯਰੇ, ਚਿਤ੍ਤਜਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਦੋ ਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਂ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਾਦਯੋ ਏਕਾਦਸਾਤਿ ਦਸਪਞ੍ਚੇਵ ਪਨ੍ਨਰਸ ਉਤੁਨਾ ਜਾਯਰੇ. ਲਹੁਤਾਦਿਤ੍ਤਯਂ ਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠਕਾਦਯੋ ਏਕਾਦਸਾਤਿ ਚੁਦ੍ਦਸ ਆਹਾਰਤੋ. ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾਹਿ ਤੇ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੭੦੭-੮. ‘‘ਜਰਤਾ…ਪੇ… ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਾਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਸ੍ਸ ਪਾਕਭੇਦਤ੍ਤਾਤਿ ਜਰਤਾਯ ਜਾਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਾਕਤ੍ਤਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਚ ਭੇਦਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਨਾਮ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ. ਯਦਿ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਸਿਯੁਂ, ਤਦਾ ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਜਾਯਮਾਨਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ ਯੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਨ ਜਾਤਿਤੋ ਪਰਂ ਇਮਾਸਂ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਕੋਚਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਭਾਵੇ ਕੋ ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਗ੍ਗਾਹਂ ਵਿਧਮੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਜਾਯੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਹੋਨ੍ਤੁ ਨਾਮ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਾਕਭੇਦਾ, ਤਦਾਪਿ ਕੋ ਵਿਰੋਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਾਕੋ ਨ ਪਰਿਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਏਤੇਨ ਨ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਕ੍ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਭਙ੍ਗੋ ਨਿਯਤੋ. ਭੇਦੋ ਵਾ ਨ ਚ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਪਾਕਭਾਵੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵ. ਨ ਹਿ ਅਪਕ੍ਕਂ ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਉਪ੍ਪਾਦਭਙ੍ਗਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਕਭੇਦਾਨਂ ਪਚ੍ਚਨਂ ਭਿਜ੍ਜਨਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਆਹ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯਦਿ ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਜਾਯੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਦਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨਾਮ ਜਰਾਯ, ਭਙ੍ਗੇਨ ਚ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾਪਿ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਾ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਜਰਤਾ ਅਞ੍ਞਜਰਾਯ ਜੀਰਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਵਾ, ਨ ਚ ਭਙ੍ਗੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਙ੍ਗੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਜੀਰਤਿ ਵਾ, ਇਤਰਥਾ ਸਾਪਿ ਜਰਾ ਅਪਰਾਯ ਜਰਾਯ, ਭਙ੍ਗੇਨ ਚ ਜੀਰਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਚ ਭਙ੍ਗੋ ਅਞ੍ਞਾਯ ਜਰਾਯ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਙ੍ਗੇਨ ਜੀਰਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੭੦੯-੧੦. ‘‘ਜਾਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਚੋਦਨਾਯ ਫਲਠਪਨਂ. ‘‘ਸਿਯਾ ਕਤ੍ਥਚੀ’’ਤਿਆਦਿ ਪਰਮਤਾਸਙ੍ਕਨਂ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਜਰਤਾਅਨਿਚ੍ਚਤਾਦ੍ਵਯਂ ਨ ਪਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਵਾ’’ਤਿ ਅਧਿਕਾਰੇ. ਰੂਪਸ੍ਸੂਪਚਯੋਤੀਤਿ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਆਦਿਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ ਸਨ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਪਾਕੋਪਿ ਪਚ੍ਚਤੁ, ਭੇਦੋਪਿ ਪਰਿਭਿਜ੍ਜਤੂਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਥਾ ਕਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਰੂਪਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਕਤਮਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ? ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਕਾਯਾਯਤਨਂ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਰੂਪਾਯਤਨਂ…ਪੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਰੂਪਸ੍ਸ ਉਪਚਯੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਤਿ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੬੫੨) ਉਪਚਯਸਨ੍ਤਤੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਜਾਤਿ ਜਾਯਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਪਰਜਾਤਿਯਾ ਅਭਾਵੇਪਿ. ਏਵਂ ਜਰਾਭਙ੍ਗਾਨਂ ਅਪਰਜਰਾਭਙ੍ਗਾਭਾਵੇਪਿ ਜੀਰਣਂ, ਭਿਜ੍ਜਨਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਤਰਥਾ ਜਾਤਿਯਾਪਿ ਭੇਦਨਾ ਤਦਵਤ੍ਥਾਯੇਵਾਤਿ.

੭੧੧. ‘‘ਨ ਚੇਵਾ’’ਤਿਆਦਿ ਯਥਾਸਙ੍ਕਿਤਪਰਮਤਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਨਂ. ਯਦਿ ਜਾਯਤੀਤਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਅਸਤਿਪਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਾਯਮਾਨਤ੍ਤੇ ਜਾਯਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਵੋਹਾਰੋ ਅਨੁਮਤੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਜਾਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਸ ਹਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਂ ਜਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਿਦ੍ਧੇਨ ਅਸਿਦ੍ਧਸਾਧਨਮੇਤਨ੍ਤਿ.

੭੧੨-੭. ‘‘ਤਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਨਪਿ ਪਰਮਤਾਸਙ੍ਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਾ ਜਾਤਿ, ਸਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਵੋਹਾਰਂ, ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸਮ੍ਮੁਤਿਞ੍ਚ ਲਭਤੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਥਾਤਿ ਯਥਾ ਲਭਤੇਵ, ਤਥਾ. ਯਂਤਂ-ਸਦ੍ਦਾ ਹਿ ਅਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾ. ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਭਾਵੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਂ, ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵੋਹਾਰੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਵੋਹਾਰੋ, ਤਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਦਿਵੋਹਾਰਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸਮ੍ਮੁਤਿਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਜਾਯਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸਮ੍ਮੁਤਿਂ. ਕਮ੍ਮਾਦਿਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਾਦਿਚਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ. ਜਨਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਆਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਭਾਵਤੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯੇ ਤੇ ਰੂਪਾਨਂ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯਾ, ਤੇਸਂ ਤਦੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਪਤਿ ਅਨੁਪਰਤਬ੍ਯਾਪਾਰਾਨਂ ਯੋ ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੂਪਲਕ੍ਖਣਿਯੋ ਕਿਚ੍ਚਾਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣੋ, ਤਦਾ ਜਾਯਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਕਾਰਭਾਵੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵਿਨੇਯ੍ਯਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਾਤਤ੍ਤਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਤਤੋ ਪੁਰੇ, ਪਚ੍ਛਾ ਚ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਜਾਤਿਯਾ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ਜਰਾਭਙ੍ਗਾਨਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਭਾਵਕ੍ਖਣਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਠਿਤਿਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਨ ਏਵਂ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ, ਜਾਤਿਯਾ ਪਨ ਲਬ੍ਭਤਿ ਸੋ ਵੋਹਾਰੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਵੋਹਾਰਨ੍ਤਿਆਦਿਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੭੧੮-੯. ਅਥ ਕਿਂ ਇਮਾਯ ਗੀਵਾਕਣ੍ਡੂਯਾਯ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੦), ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਮੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਜਰਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਚੇਵ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਯੋ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾ’’ਤਿ. ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

੭੨੦-੩. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਅਨਿਚ੍ਚਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਤ੍ਤਾ ਤੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁ ਹੋਤਿ, ਅਸਨ੍ਤੇਸੁ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਜਾਤਂ ਪਰਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਜਰਾਮਰਣਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤੋਯੇਵ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸੁਤ੍ਤੇ ਆਗਤਂ. ਯਥਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾਭਾਵੇਪਿ ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਂ ਵਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਵਿਯਾਤਿ ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਲਹੁਤਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਜਾਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸੇਵ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਰੂਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਦਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ. ਤਯਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਭਙ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਰੂਪਤ੍ਤਯਂ.

ਖਂਪੁਪ੍ਫਂਵਾਤਿ ਆਕਾਸਕੁਸੁਮਂ ਵਿਯ. ਯਥਾ ਆਕਾਸਕੁਸੁਮਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਜਾਤਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਅਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਧੁਵਂ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪਿ ਕੇਨਚਿ ਅਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚਂ ਸਸ੍ਸਤਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੋਭਯਂ ਪਨਿਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਖਂਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਯ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਸ੍ਸਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਜਾਯਮਾਨਪਰਿਪਚ੍ਚਮਾਨਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਜਾਤਿਆਦਿਮਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਜਾਯਮਾਨਾਦਿਨਿਸ੍ਸਯਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ. ਤਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਭਾਵੇ ਪਥਵਿਯਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਪਥਵੀਆਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਂ ਭਾਵੇ ਜਾਤਿਆਦਿਤ੍ਤਯਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਤੇਸਂ ਅਭਾਵੇ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਇਮਮੇਵ ਚ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਨਿਸੇਧੇਤੁਂ ਭਗਵਤਾ ਜਾਤਿਯਾ ਚਤੁਜਤ੍ਤਂ, ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਪਰਿਯਾਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੭੨੪-੫. ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨਿ ਨਾਮਾਤਿ ‘‘ਰੂਪਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰੋ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਦਿਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤ੍ਤਾਦਿਨਾ ਸਭਾਵੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਜ੍ਜ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਅਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾਨਿ ਨਾਮ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਤੋ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ.