੮. ਅਟ੍ਠਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ

ਪਕਿਣ੍ਣਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੪੭੫-੬. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਪਾਕਟਭਾਵਤ੍ਥਂ –

‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਚੇਵ,

ਗਾਮਿਲ੍ਲੋ ਅਮ੍ਬਗੋਲ਼ਿਯੋ;

ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋ ਪੀਠਸਪ੍ਪੀ ਚ,

ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਮਤ੍ਥਸੋ’’ਤਿ. (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੮ ਵਿਪਾਕੁਦ੍ਧਾਰਕਥਾ) –

ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਗਤਮਾਤਿਕਾਯ ਵਸੇਨ ਪਕਿਣ੍ਣਕਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਮਨਸਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ. ‘‘ਮਾਨਸ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ. ਪਨ੍ਥਮਕ੍ਕਟਕੋਤਿ ਪਾਣਕਪਟਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਸਞ੍ਚਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਜਾਲਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਰਕ੍ਖਣਤੋ ‘‘ਪਨ੍ਥਮਕ੍ਕਟਕੋ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਉਣ੍ਣਨਾਭਿ. ਦਿਸਾਸੁ ਪਨ ਪਞ੍ਚਸੂਤਿ ਉਪਮੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਪਞ੍ਚਪਸਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਮਗ੍ਗੇ, ਤਤ੍ਥ ਜਾਲਮਜ੍ਝੇਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾਤਿ ਜਾਲਬਨ੍ਧਨਮਾਹ.

੪੭੮-੮੦. ਨ੍ਤਿ ਰੁਧਿਰਮਾਹ. ਦਿਸਾਸੁ ਦੁਤਿਯਾਦੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇ…ਪੇ… ਘਟ੍ਟਿਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਪਸਾਦਾ ਪਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿਆਦਿ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਵਿਯਾਤਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਲਮਜ੍ਝੇ ਨਿਪਨ੍ਨਮਕ੍ਕਟਕੋ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੪੮੨-੫. ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਨ੍ਤਿ ਪਸਾਦੇ ਘਟ੍ਟਿਤਂ. ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਨ੍ਤਿ ਭਵਙ੍ਗਂ ਆਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਾ ਕਾਚਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਧਮ੍ਮਮੇਵ ਚਲਨੇਨ ਸਹ ਉਪਮੇਤਿ. ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਂਵਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਗਮਨਂ ਵਿਯ. ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਯੂਸਪਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਵਤ੍ਥੁਂਯੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਗਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਭਵਙ੍ਗਂ. ਤਂ ਪਨ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਰਰਹਿਤਂ ਕੇਵਲਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਮੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਭਵਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ. ਭਵਙ੍ਗਾਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਭੇਦੇਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਏਕਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨੇਵ ਮਕ੍ਕਟਕੇਨ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੮੬-੯੦. ਉਪਮਾ ਏਵ ਓਪਮ੍ਮਂ. ਤਤੋ ਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਦੀਪਿਤਂ ਇਮਿਨਾ ਓਪਮ੍ਮੇਨ. ਏਕੇਕਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਏਕੇਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿ ਏਕੇਕਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵੀਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਆਪਾਥਗਮਨਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਰੂਪਂ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦਮ੍ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖੇ ਆਕਾਸੇ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਖਗੋ, ਪਕ੍ਖਿ. ਸਾਖਿਨੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ.

੪੯੨-੩. ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਘਟ੍ਟਨਂ, ਆਪਾਥਗਮਨਮ੍ਪਿ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਹ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਸਾਦਸ੍ਸਾਤਿ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਆਪਾਥਗਮਨਮ੍ਪਿ ਚਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ, ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨੇਨ ਚ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਆਪਾਥਂ ਵਿਯ ਉਪਗਮਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੪੯੪-੫. ਤਤੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਤੋ ਪਰਂ, ਕੁਸਲਂ ਜਵਨਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਜਵਨਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਕੁਸਲਮੇਵ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਕੋ ਪਨੇਤਂ ਜਵਨਂ ਕੁਸਲਤਾਯ ਵਾ ਅਕੁਸਲਤਾਯ ਵਾ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ? ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚੇਵ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਚਤੁਚਕ੍ਕਸਮ੍ਪਦਾਵਸੇਨ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਨਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਞ੍ਚ ਯੋਨਿਸੋਵ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ, ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਨਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਞ੍ਚ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ, ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਿ ਚ, ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਜਵਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਕੁਸਲਤਾਯ, ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਕੁਸਲਤਾਯ ਚ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮੇਵ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਂ ਪਨ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ ਨਿਯਮੇਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਸ੍ਸਾਪੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੪੯੭. ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾਦੀਨੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਏਕੋ ਰਾਜਾ ਸਯਨਗਤੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਕੋ ਪਾਦੇ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਿ, ਬਧਿਰਦੋਵਾਰਿਕੋ ਦ੍ਵਾਰੇ ਠਿਤੋ, ਤਯੋ ਪਟਿਹਾਰਾ ਸਯਨਸ੍ਸ, ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਠਿਤਾ. ਅਥੇਕੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਵਾਸੀ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਆਦਾਯ ਦ੍ਵਾਰਂ ਆਕੋਟੇਸਿ, ਬਧਿਰਦੋਵਾਰਿਕੋ ਸਦ੍ਦਂ ਨ ਸੁਣਾਤਿ, ਪਾਦਪਰਿਮਜ੍ਜਕੋ ਸਞ੍ਞਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਿ, ਪਠਮਪਟਿਹਾਰੋ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ, ਦੁਤਿਯੋ ਤਤਿਯਸ੍ਸ, ਤਤਿਯੋ ਰਞ੍ਞੋ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ. ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਜਵਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਪਾਦਪਰਿਮਜ੍ਜਕੋ ਵਿਯ ਆਵਜ੍ਜਨਂ, ਬਧਿਰਦੋਵਾਰਿਕੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਯੋ ਪਟਿਹਾਰਾ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਵਾਸਿਨੋ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਆਦਾਯ ਦ੍ਵਾਰਾਕੋਟਨਂ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਂ, ਪਾਦਪਰਿਮਜ੍ਜਕੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਿਤਕਾਲੋ, ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾਯ ਬਧਿਰਦੋਵਾਰਿਕਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਵਿਵਰਕਾਲੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਕਾਲੋ, ਪਠਮਪਟਿਹਾਰੇਨ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਸ੍ਸ ਗਹਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਕਾਲੋ, ਪਠਮੇਨ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਰਿਤਕਾਲੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਤਤਿਯਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਕਾਲੋ, ਤਤਿਯੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਦਿਨ੍ਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨੇਨ ਜਵਨਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਕਾਲੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਰਿਭੋਗਕਾਲੋ ਵਿਯ ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਕਾਲੋਤਿ ਅਯਂ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ.

‘‘ਇਦਂ ਪਨ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਿਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਉਚ੍ਛੁਯਨ੍ਤੂਪਮਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਗਾਮਦਾਰਕਾ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਂ ਪਂਸੁਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਕਹਾਪਣੋ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿ. ਸੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਹਤ੍ਥੇ ਪਟਿਹਤਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਥੇਕੋ ‘‘ਪਣ੍ਡਰਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੋ ਸਹ ਪਂਸੁਨਾ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਅਞ੍ਞੋ ‘‘ਪੁਥੁਲਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੋ ‘‘ਕਹਾਪਣੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁ ਅਦਂਸੁ, ਸਾ ਕਮ੍ਮੇ ਉਪਨੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਦਾਰਕਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਵੀਥਿਯਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਕਹਾਪਣਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਪਟਿਹਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਪਸਾਦਸ੍ਸ ਘਟ੍ਟਿਤਕਾਲੋ, ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਿਤਕਾਲੋ, ‘‘ਪਣ੍ਡਰਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਾਧਿਤਕਾਲੋ, ਸਹ ਪਂਸੁਨਾ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਗਹਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਕਾਲੋ, ‘‘ਪੁਥੁਲਂ ਚਤੁਰਸ੍ਸਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਰਿਤਕਾਲੋ, ‘‘ਕਹਾਪਣੋ ਏਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਕਾਲੋ, ਮਾਤਰਾ ਕਮ੍ਮੇ ਉਪਨੀਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਗਾਮਦਾਰਕੋਪਮਾ.

ਇਦਂ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਿਂ ਦੀਪੇਤਿ? ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਭਵਙ੍ਗਂ ਆਵਟ੍ਟੇਤਿ, ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਤਿ, ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਸਨ੍ਤੀਰੇਤਿ, ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਵਵਤ੍ਥਾਪੇਤਿ, ਜਵਨਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾਵ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਪੀਠਸਪ੍ਪੀਉਪਮਾ ਉਪਰਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ.

੪੯੮-੫੦੯. ਏਤ੍ਤਕਾ ਉਪਮਾ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾਦੀਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਮਤ੍ਥਸੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਸਮ੍ਭੇਦੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਅਸਮ੍ਭੇਦੇਨਾਤਿ ਅਵਿਨਟ੍ਠਭਾਵੇਨ, ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਅਨੁਪਹਤਭਾਵੇਨ ਚ. ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਦਿਉਪਹਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਤੋ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ ਖਣਵਸੇਨ ਅਸਮ੍ਭੇਦੋਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੋਤਪਸਾਦਾਦੀਸੁਪਿ. ਰੂਪਾਪਾਥਗਮੇਨਾਤਿ ਦੂਰੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਫਲਿਕਾਦੀਹਿ ਅਨ੍ਤਰਿਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸੇ ਅਵਟ੍ਠਿਤਵਸੇਨ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਪਾਥਗਮਨੇਨ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਦੂਰੇ ਠਿਤਂ, ਪਰਮ੍ਮੁਖੇ ਠਿਤਮ੍ਪਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਪਾਥਗਤਮੇਵ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਆਲੋਕਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਪੀਤਿ ਰੂਪਾਵਭਾਸਨਸਮਤ੍ਥਆਲੋਕਸਙ੍ਖਾਤਨਿਸ੍ਸਯੇਨ. ਆਲੋਕੇ ਸਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ ਚੇਤ੍ਥ ਆਲੋਕਨਿਸ੍ਸਯਤਾ, ਨ ਆਲੋਕਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ. ਮਨਕ੍ਕਾਰੋਵ ਹੇਤੁ ਮਨਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁ, ਤੇਨ ਸਹ ਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਸਮਨਕ੍ਕਾਰਹੇਤੁ. ਤੇਨ ਆਲੋਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮੇਤੇਹੀਤਿ ਸਂਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਏਕੀਭੂਤੇਹਿ, ਨ ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਵਿਰਹੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਆਕਾਸਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਤਿ ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤਆਕਾਸਨਿਸ੍ਸਯੇਨ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਨ ਹਿ ਪਿਹਿਤਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬਾਹਿਰਾਕਾਸਮ੍ਪਿ ਪਨ ਇਚ੍ਛਿਤਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਵਿਵਰੇ ਗੇਹੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਬਹਿ ਠਿਤਾ ਨ ਸੁਣਨ੍ਤਿ. ਵਾਯੋਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਤਿ ਨਾਸਿਕਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਪਵਿਸਨਵਾਯੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ. ਆਪੋਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਤਿ ਖੇਲ਼ਸਙ੍ਖਾਤਆਪੋਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ. ਪਥਵੀਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨਾਤਿ ਕਾਯਪਸਾਦਵਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਪਥਵੀਧਾਤੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਜਵਨਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ.

੫੧੦-੧੧. ਮਨੋ…ਪੇ… ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਸਮ੍ਭੇਦਾ ਮਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨ ਚੁਤਿਵਸੇਨ ਨਿਰੁਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਕਿਰਿਯਾਮਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਭਵਙ੍ਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਮਨ੍ਦਥਾਮਗਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਚਤੁਵੋਕਾਰੇ ਅਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਭਵਂ ਤੁ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵੋਕਾਰੋ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੋ. ਹੋਤਿ ਹਿ ਭਿਨ੍ਨਾਧਿਕਰਣਮ੍ਪਿ ਅਞ੍ਞਪਦਤ੍ਥਸਮਾਸੋ ਯਥਾ ‘‘ਉਰਸਿਲੋਮੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵੋਕਰੀਯਤੀਤਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰੋ. ‘‘ਅਤ੍ਥਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਪਦਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਸੇਸਨਨ੍ਤਿ ਨ ਤਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੫੧੨-੪. ਸਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਭੇਦਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਭੂਤਾ, ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਭੂਤਾ ਵਾ ਚੇਤਨਾ. ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਯੂਹਨਕਾਲੇ ਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਤਿ, ਤਂ ਦਾਨੂਪਕਰਣਾਦਿਕਂ, ਪਾਣਘਾਤੋਪਕਰਣਾਦਿਕਞ੍ਚ. ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਭਵਨ੍ਤਰਮੁਪਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ, ਤਂ ਪਨ ਸੁਗਤਿਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਸਦਿਸਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਵਣ੍ਣਵਸੇਨ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਯ੍ਯਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਵਣ੍ਣਵਸੇਨ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾਦਿਵਣ੍ਣਵਸੇਨ, ਪੇਤਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨੀਸੁ ਪੇਤਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾਨਂ ਨਿਬਦ੍ਧਸਞ੍ਚਰਣਟ੍ਠਾਨਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਵਣ੍ਣਵਸੇਨ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਤਿਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਾਰੂਪਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀਨਂ ਪਨ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਹਗ੍ਗਤਵਿਪਾਕਾਨਿ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਸਦਿਸਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ.

ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤੀਤਂ ਵਾਤਿ ਖਣਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤੀਤਂ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ, ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤੀਤਂ ਵਾ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਅਤੀਤਮੇਵ. ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਨਾਪਾਥਗਤਤ੍ਤਾ, ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਨਨੁਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚ ਵਿਭੂਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨੋਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤਿਸਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਮਹਗ੍ਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਮ੍ਮਸਦਿਸਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਤੀਤਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਨ ਤਾਸਂ ਵਿਸੁਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਦ੍ਧਟਂ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਰੂਪਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਅਤੀਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਇਤਰਾਸਂ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੫੧੭-੨੦. ਮਹਾਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਿਚਤੁਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਵਸੇਨ ਤਂਤਂਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵੇਨ ਤਤ੍ਥ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਮਹਾਪਾਕਾ…ਪੇ… ਦ੍ਵਯੇ’’ਤਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਅਸਮ੍ਭਵੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਠਤ੍ਵਾ ਇਧ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਰੂਪਭਵੇਪਿ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤ੍ਤਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਸਚ੍ਚਸਙ੍ਖੇਪਾਦੀਸੁਪਿ ਹਿ ਇਮਿਨਾਵ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਰੂਪਲੋਕੇ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਕਾਮਭਵੇ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤ੍ਤਯਂ, ਰੂਪਭਵੇ ਸਨ੍ਤੀਰਣਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਲਾਭਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਕਦਾਚਿਪੀਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਜਵਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਪਿ. ‘‘ਬੀਜਸ੍ਸਾਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਦ੍ਵਯੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਪਕਾਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੇਵ ਬੀਜਭੂਤਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਬੀਜਂ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ.

੫੨੧. ਯਦਿ ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿਬੀਜਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਅਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਭੂਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ. ਪਵਤ੍ਤਾਨੁਭਾਵਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਤਾਨੁਭਾਵਤੋ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿਆਨੁਭਾਵਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਤਿ ਚ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਨਿਯਤੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਾਨਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ.

੫੨੩-੪. ਅਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞੇ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ. ਨਾਨੁਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਨਾਨੁਵਤ੍ਤਤਿ. ਜਨਕਂ…ਪੇ… ਅਨੁਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਗੇਹਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਤਰੁਣਦਾਰਕੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਨਕਂ ਪਿਤਰਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪਿਤੁਸਦਿਸਂ ਹਿਤਕਾਮਂ ਞਾਤਿਂ ਅਙ੍ਗੁਲਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾਦਿਂ, ਤਥਾ ਏਤਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਕਾਮਸਭਾਗਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਨਕਂ ਪਠਮਕੁਸਲਾਦਿਕਂ ਸਦਿਸਂ ਵਾ ਦੁਤਿਯਕੁਸਲਾਦਿਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨਮੇਵ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਮਹਗ੍ਗਤਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਦਿਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੋ ਪਨ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੧.੯੮) ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਵਨ੍ਤਞ੍ਹਿ ਜਵਨਂ ਨਾਵਂ ਵਿਯ ਨਦੀਸੋਤੋ ਭਵਙ੍ਗਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ, ਨ ਪਨ ਛਲ਼ਙ੍ਗੁਪੇਕ੍ਖਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਂ ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਂ ਪਣ੍ਣਪੁਟਂ ਵਿਯ ਨਦੀਸੋਤੋਤਿ ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਆਚਰਿਯਜੋਤਿਪਾਲਤ੍ਥੇਰਾਦਯੋ ਪਨ ‘‘ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਕੇਨਚਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਵਚਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹੇ ਅਕੁਸਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋਪਿ ਅਧਿਪਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਅਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਣ੍ਣਪੁਟਂ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਤਂ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੇਨ ਸਮਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਨਾਵਾਪਣ੍ਣਪੁਟਾਨਞ੍ਹਿ ਨਦੀਸੋਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਂ ਗਤਿ ਚ ਵਿਸਦਿਸੀਤਿ ਨਾਵਾਯਂ ਨਦੀਸੋਤਸ੍ਸ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਂ, ਪਣ੍ਣਪੁਟਸ੍ਸ ਅਨਨੁਬਨ੍ਧਨਞ੍ਚ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਕਿਰਿਯਾਜਵਨੇਤਰਜਵਨਾਨਂ ਭਵਙ੍ਗਸੋਤਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਨਂ ਗਤਿ ਚ ਸਦਿਸੀਤਿ ਏਤਸ੍ਸ ਅਨਨੁਬਨ੍ਧਨਂ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਞ੍ਚ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਮੇਵ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੫੨੫-੬. ਯਥਾ ਚੇਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਨਾਨੁਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਥਾ ਯਦਾ ਏਤੇ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਪਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤੇਪਿ ਨਾਨੁਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਾਪੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਹਗ੍ਗਤਾ-ਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤੇ ਚਾਪੀਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਗਹਣਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਨਾਨੁਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਤਥਾਪਰਿਚਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾ ਜਵਨਂ, ਏਵਂ ਅਪਰਿਚਿਤਤ੍ਤਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਹਿ ਸੋ ਪਿਤਰਂ, ਪਿਤੁਸਦਿਸਂ ਵਾ ਕਞ੍ਚਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਤਰੁਣਦਾਰਕੋ ਘਰਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਰਵੀਥਿਚਤੁਕ੍ਕਾਦਿਮ੍ਹਿ ਪਰਿਚਿਤੇਯੇਵ ਦੇਸੇ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਅਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਕ੍ਖਸਭੂਮਿਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਪਰਿਚਿਤੇਯੇਵ ਦੇਸੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਤਿ, ਨ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਪਿ.

੫੨੭-੩੨. ਇਦਾਨਿ ਕਿਂ ਇਮਾਯ ਯੁਤ੍ਤਿਕਥਾਯ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਪਮਾਣਤੋ ਚੇਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਂ ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਜਵਨੇਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨੇ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ‘‘ਤਦਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਤਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਵਾਤਿ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭਾਤਿ ਕਾਮਭਵੇਪਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਾਯਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਾਰਮ੍ਮਣਾਯ, ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕੇ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਲਕ੍ਖਣਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਭਾਵੇਨ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ ‘‘ਸੇਖਾ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੬) ਵਚਨਤੋ ਖਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤੇਸੂਤਿ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਾ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੨੬) ਏਵਮਾਗਤੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਜਵਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜਵਿਤੇਸੁ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਞ੍ਹਿ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਓਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਪਨ ਜਵਿਤੇਸੁ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਥ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤੇਸੂਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਭਾਵਨਿਯਤਸਭਾਵੇਸੁ ਤਂਵਿਸਯੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਗਹਣਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਅਵਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਸਭਾਵੇ ਆਰਬ੍ਭ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤੇਸੁਪੀਤਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤਿ, ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨ ਤੇਸਂ ਵਿਸੁਂ ਉਦ੍ਧਰਣਂ ਕਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਵਤ੍ਥੁਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਾਪਿ ਉਦ੍ਧਟਾ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਸਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸਭਾਵਸ੍ਸਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਂ ਅਵਿਭੂਤਭਾਵੇਨ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਨਿ ਆਰਬ੍ਭ ਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਪੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਸੁਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਪਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਅਹੇਤੁਕਦੁਹੇਤੁਕਾਦੀਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਤੋਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਅਨੁਕ੍ਕਮਤੋ.

੫੩੩. ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਘਭਾਵੇਨ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਭਵਙ੍ਗਤੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਾਨਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਾ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਾਨੇ, ਤਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਾ ਸਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ.

੫੩੫-੬. ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਪਾਪਪਾਕਾਤਿ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾ. ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਾਪੁਞ੍ਞਚਿਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਾਪਪਾਕਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ‘‘ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤਚੀਵਰਪ੍ਪਮਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਸਞ੍ਞਾਸਦ੍ਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕਾਦਸਵਿਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਨਮਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਾਭਾਵਤੋ ਆਹ ‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਮਾਨਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਿਰਹੇਨ ਸਬ੍ਬਦੁਬ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਭਾਵਤੋ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਨਾਕਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ‘‘ਬਲਵਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਨਾਕਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵੇਸੁਯੇਵ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨੇ ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ.

ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ. ਤਿਵਿਧਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੦੮). ਤੇ ਹਿ ਪਠਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨੇਵ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ? ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਞ੍ਹਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਪਨ ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ. ਯਥਾਹ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਦ੍ਵੇ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੦੯). ਤੇ ਹਿ ਅਪਾਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਵਤ੍ਥਾਯ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ, ਸੇਸਾਵਤ੍ਥਾਯ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗੇਹਿ ਪਹੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਧ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਅਕੁਸਲਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਸੁਗਤਿਯਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਪਾਯੇਸ੍ਵੇਵ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਿਯਾ, ਇਤਰਥਾ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸੇਖਾਨਂ ਅਪਾਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਚਤੂਹਪਾਯੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੧੧; ਸੁ. ਨਿ. ੨੩੪), ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨੇਹਿ ਸਹ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ, ਸਤਿ ਚ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ‘‘ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਸਿਯਾ ‘‘ਅਪਾਯਗਮਨੀਯੋ ਰਾਗੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਕ੍ਕਾ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ? ਤਂ ਨ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਯਾਮਤੋ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਵਚਨਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਾਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਵਾ ਪਨਾਰਬ੍ਭ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤਿ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ. ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੩੧) –

ਏਵਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋਪਿ ਉਦ੍ਧਟੋਤਿ ਕਥਮਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਾਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਨ ਇਦਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਉਦ੍ਧਟਂ, ਅਥ ਖੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ –

‘‘ਸਹਜਾਤਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੮੯) –

ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਏਵ ਸਹਜਾਤਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਸਹਜਾਤਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਵ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਨ ਪਨ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ. ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਨੀਯਨਯੇਪਿ –

‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਹਜਾਤ… ਉਪਨਿਸ੍ਸਯ…ਪੇ… ਪਚ੍ਛਾਜਾਤ… ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੯੮) –

ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਹਜਾਤ… ਉਪਨਿਸ੍ਸਯ… ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੯੯) –

ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਨ ਚ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਵਿਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ. ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਪਨਸ੍ਸ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ, ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਕਤ੍ਵਾ ਯਦੇਕੇ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾ ਉਭਯਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿ ਨ ਦੇਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਯਦਿ ਚ ਤੇ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ਯਥਾ ‘‘ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਪਾਕ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਵਿਪਾਕਾਰਹਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਇਧਾਪਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾਨਂ ਵਿਪਾਕਾਰਹਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਪਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਸਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਧਮ੍ਮੋ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਰਹਭਾਵਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਵਿਪਾਕਾਰਹਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਦਿ ਚ ਤੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਦਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਯਥਾ –

‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੨.੫੭) –

ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸਪਿ ਵਸੇਨ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਵਮੇਤ੍ਥਾਪਿ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਅਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨੇ ਅਵਚਨਮ੍ਪਿ ਅਭਾਵਮੇਵ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਪਿਚ ਯਦਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਨਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ ਸਿਯਾ, ਤਦਾ ‘‘ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਪਟਿਸੇਧੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ, ਤਯਿਦਮੇਤੇਸਂ ਅਭਿਲਾਪਮਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਯਂ ਤਾਵ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਪਾਕਾਰਹਭਾਵਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਸਬ੍ਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਵਿਪਾਕਾਰਹਭਾਵੇ ਸਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਪਾਕਤਾਯ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਵਚਨਂ ਵਿਪਾਕਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤੀ’’ਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ, ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕੇਨਚਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਅਵਚਨਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕਦਾਨਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਸ੍ਸ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨੁਪਾਦਾਨਿਯਂ ਪਤਿ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਂ, ਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਕੁਸਲਾਦਿਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਨ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਯਥਾ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਚੇਤਨਾ, ਏਵਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾਪਿ ‘ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾਯ ਤਤ੍ਥ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨਾਯ ਯਥਾ ਇਤਰਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਸ੍ਸਪਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਵਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾਪੀਤਿ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਾਭਾਵਤੋਤਿ.

ਆਚਰਿਯਬੁਦ੍ਧਮਿਤ੍ਤਾਦਯੋ ਪਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਉਭਯਵਿਪਾਕਦਾਨਂ, ਏਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਵਿਪਾਕਾਭਾਵਂ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਅਤ੍ਥਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਤੇਸੁ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸੇਖਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ. ਫਲਦਾਨਞ੍ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ, ਨੇਤਰਸ੍ਸ. ਤਥਾ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਨਂ ਅਭਾਵੇਪਿ ਯੇਸਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ, ਸੇਖਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤੇਸਂ ਤਦੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਤਾਹਿ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਅਕੁਸਲਾ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਨ ਭਾਵਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਚਿਨ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤੇ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਪਿ ‘‘ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਕੇਚਿ ਕਦਾਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਾਦਯੋ ਕੇਚਿ ਅਤੀਤਾਦੀਸੁ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਚ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਮਕੁਸਲਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਪਰਿਯਾਯੋ. ਯਦਿ ਤਤ੍ਥ ਅਵਚਨਮੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸੇਖਸਨ੍ਤਾਨਪਵਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਪਰਿਯਾਯੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੇਖਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਖਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹੀਨਭਾਵੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਾਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਹੀਨਤਾਯ ਏਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਾ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਹੇਤੁਭੂਤਾ ਚ ਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸੇ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਰਿਯਾ ਰਾਗਦੋਸਵਿਕ੍ਖੇਪੇ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਯੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ, ਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਪੁਨੇਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸੁਗਤੋ, ਸਕਦਾਗਾਮਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ…ਪੇ… ਸੁਗਤੋ’’ਤਿ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਆਰਬ੍ਭ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੦੭) ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਚੇਤਸਿਕਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਤਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਾਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੫) ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਖਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਮਕੁਸਲਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਮਕੁਸਲਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਨੁਦ੍ਧਰਣਂ ਸੇਖਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਪਰਿਯਾਯਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨੇਯੇਵ ਨਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਮਕੁਸਲਾਨਂ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਪਰਿਯਾਯਭਾਵਂ ਨ ਸਾਧੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਹਿ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਅਤੀਤਾਦਿਭਾਵੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇਪਿ ਯਾਦਿਸਾਨਂ ਤਾਹਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਾ ਆਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਤਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ. ਸੇਖੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਤਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਮ੍ਪਿ ਤਦਪੇਕ੍ਖਾਯ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ. ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਤੇਸੁ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਹਾਯਵਿਰਹਤੋ ਵਿਪਾਕਂ ਨ ਜਨੇਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ ਸਹਾਯਭੂਤਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਰਹਿਤਾਨਂ ਪਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦੀਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਚ ਸਂਯੋਜਨਤ੍ਤਯਤਦੇਕਟ੍ਠਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤਾਯ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਸਹਾਯਾਨਂ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ, ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਦਸ੍ਸਨਭਾਵਨਾਰਹਿਤਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ‘‘ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਭਾਵਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ‘‘ਨੇਵਦਸ੍ਸਨੇਨਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਹਾਤਬ੍ਬਵਿਰੁਦ੍ਧਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕੁਸਲਾਨਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤਿਕੇ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਕਣ੍ਡੇ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਖਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਕਾਲਵਸੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਪਿ ਅਤੀਤਾ ‘‘ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨੁਰੂਪੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ, ਏਵਂ ਇਧਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ‘‘ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਤਿਕਦੁਕੇਸੁ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਪਤ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਕੋਚਿ ਨਿਯੋਗਤੋ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਦੇਸੁ ਵਿਯ ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜੇਤਬ੍ਬੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜੇਤਿ ‘‘ਸਿਯਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ, ਤਦਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਿਕੇ, ਇਧ ਚ ਤਥਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਯਥਾ ਸਪ੍ਪਟਿਘੇਹਿ ਸਮਾਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ‘‘ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਸਪ੍ਪਟਿਘਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਯਥਾਹ ‘‘ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸਮਾਨਸਭਾਵਾ ‘‘ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤਾਪਸਙ੍ਗੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦਯੋ ਪਰਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦੀਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ, ਰਾਗੋ ਚ ਰਾਗਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਲਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ –

‘‘ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੮੪) –

ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀਧਮ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ – ਪਤ੍ਥਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਰਾਗੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਮਾਨੋ ਪਤ੍ਥਨਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਰਾਗਸ੍ਸ ਦੋਸਸ੍ਸ ਮੋਹਸ੍ਸ ਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਪਰਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਉਪ…ਪੇ… ਸਕਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੮੪) –

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਤ੍ਥਨਾਦਯੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ਅਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਤਯੋ ਮਹਾਭੂਤਾ ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਸਪ੍ਪਟਿਘਾ, ਏਵਂ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਭਾਵਨਾਰਹਿਤਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸਕਭਣ੍ਡੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਦਯੋ ਪਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਤਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਹਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਲੇਸਾ, ਨ ਤੇ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾਪਿ ਪਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਵੇਕਲ੍ਲਮਤ੍ਤਮੇਵ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਕਤਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਕੋਚਿ ਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦਿਤੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਏਕਸਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਤਿ ਸਹਾਯੇ ਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਾਦਨਵਚਨਂ, ਅਸਤਿ ਚ ਵਿਪਾਕਾਨੁਪ੍ਪਾਦਨਵਚਨਂ ਨ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਸਬ੍ਬਮੇਤੇਸਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਹੋਪੁਰਿਸਿਕਾਰਮਤ੍ਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੦੬). ਯਦਿ ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਨਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਿਕੇ ‘‘ਨਿਯੋਗਾ ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੩੩) ਵਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜ੍ਜ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ‘‘ਨਿਯੋਗਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੋ’ਤਿਪਿ ‘ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬੋ’ਤਿਪੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਾ ਚ ‘‘ਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੇਹਿ ਯਦਿ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੁਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾਪਿ ਅਯੁਤ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਰਾਗਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਨਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਯਞ੍ਚ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਰਣਂ ਕਾਰਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਕਾਰਣਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਪਿ ਸਾਵਸੇਸਪਾਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਅਤੀਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਅਨਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਮ੍ਪਿ ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਂ ਨ ਗਹਿਤਂ. ਯਮ੍ਪਿ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਦਾਨਮ੍ਹਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਹਾਯਭਾਵੂਪਗਮਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਚਾਰੇਤਬ੍ਬਂ – ਕਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿ ਵਿਯ ਦਾਨਸੀਲਾਦੀਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਵਿਪਾਕਦਾਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਠਾਨਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕਿਲੇਸੋ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਮ੍ਹੀਤਿ? ਕਿਞ੍ਚੇਤ੍ਥ – ਯਦਿ ਤਾਵ ਪੁਰਿਮੋ ਨਯੋ, ਸੇਖਸਨ੍ਤਾਨੇ ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਕਿਰਿਯਾਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਹੀਨਾਵਿਜ੍ਜਾਮਾਨਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯਸ੍ਮਿਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਦਾਨਾਦਿ ਵਿਯ ਸਹਾਯਵੇਕਲ੍ਲੇਨ ਅਵਿਪਾਕਸਭਾਵਤਂ ਆਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਦੁਤਿਯੋ, ਭਾਵਨਾਯਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਮਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨੇ ਸਤਿ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਸਭਾਵਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਦਾਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਵਚਨਂ. ਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸਾਰੀਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

੫੩੭-੮. ਯਨ੍ਤਿ ਯਂ ਆਵਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ. ਕਰਣਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਕਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਫਲਦਾਨਾਭਾਵਤੋ. ਵਾਤਪੁਪ੍ਫਸਮਨ੍ਤਿ ਮੋਘਪੁਪ੍ਫਸਮਂ, ਯਥਾ ਤਂ ਪਠਮਸਞ੍ਜਾਤਂ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੇਪਿ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਅਦਿਨ੍ਨਫਲਤ੍ਤਾ ਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਮਿਦਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਵਮੂਲੇਪਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਅਨਾਸੇਵਨਭਾਵੇਨ ਫਲਦਾਯਕਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਜਵਨਤ੍ਤਂ ਤੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਿਧਂ ਖੀਣਾਸਵਾਵੇਣਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮਾਹ. ਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਤੋਤਿ ਭਵਤਣ੍ਹਾਮੂਲਸ੍ਸ ਅਵੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਾਵੇ ਸਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਾਧਨਤੋ, ਦਾਨਾਦਿਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਵਾ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਥਾ ਹਿ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪੁਪ੍ਫਂ ਪੁਪ੍ਫਨਮਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਫਲਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਤਮ੍ਪਿ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਮਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਵਤਣ੍ਹਾਮੂਲੇ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਫਲਮੇਵਾਤਿ.

੫੩੯-੪੦. ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਹੇਤੁਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟਿਮੁਖਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ. ਏਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਏਤੀ’’ਤਿ ਹਿ ਇਦਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਪਰਿਦੀਪਕਂ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਠਿਤਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੋ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਠਿਤਿਯਾ ਏਵ ਉਪਕਾਰਕੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵ ਯਥਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਦਿਕੋ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਉਭਯਸ੍ਸ ਯਥਾ ਹੇਤੁਆਦਯੋ. ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿ. ਯੋਤਿ ਹੇਤੁਧਮ੍ਮੋ. ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਫਲਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਠਿਤਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਵਾਤਿ ਠਿਤਿਤ੍ਥਂ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤ੍ਥਂ ਵਾ. ਠਿਤਿਯਾਤਿ ਵਾ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ. ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰੋ, ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਉਪਕਾਰੋ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਧਮ੍ਮਸਤ੍ਤਿਉਪਕਾਰਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਸਮ੍ਭਵੋ’’ਤਿਆਦਿ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਯਾਯਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ. ਤਥਾ ਪਭਵੋ. ਹਿਨੋਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਹੇਤੁ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਮੂਲ-ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਪਤਿਟ੍ਠਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਹਿਨੋਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਭੂਤੇਨ ਉਦ੍ਧਂ ਓਜਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤੇਨ ਮੂਲੇਨ ਵਿਯ ਪਾਦਪੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਫਲਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਹੇਤੁ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਾਰਣਂ. ਪਚ੍ਚਯੋ ਮਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋਵ ‘‘ਸਮ੍ਭਵੋ’’ਤਿਆਦਿਤੋ ਮਤੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਤੇ ਸਮਾਨਾ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਂਯੇਵ ਨੇਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੫੪੧-੫. ਏਵਂ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਆਗਤਸਬ੍ਬਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸੇਵ ਸਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਲੋਭਾਦਿ ਪਨ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੂਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਸਙ੍ਖਾਤਮੂਲਟ੍ਠੇਨ. ਛਲ਼ੇਵਾਤਿ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨੂਪਕਾਰਕਭਾਵਸ੍ਸ ਤੇਸਮੇਵ ਆਵੇਣਿਕਭਾਵੇਨ ਏਤੇ ਛਲ਼ੇਵ. ਜਾਤਿਤੋਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਜਾਤਿਤੋ. ਨਵਧਾਤਿ ਤਯੋ ਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਤਯੋ ਅਕੁਸਲਹੇਤੂ, ਤਯੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤਹੇਤੂਤਿ ਨਵਧਾ. ਧਮ੍ਮਾਨਂ…ਪੇ… ਸਾਧਕੋਤਿ ਯਥਾ ਸਾਲਿਵੀਹਿਬੀਜਾਦੀਨਿ ਸਾਲਿਵੀਹਿਆਦਿਭਾਵਸ੍ਸ ਸਾਧਕਾਨਿ, ਮਣਿਆਦਿਪਭਾਵਤ੍ਥੂਨਞ੍ਚ ਨੀਲਾਦਿਵਣ੍ਣਾਨਿ ਨੀਲਾਦਿਮਣਿਪਭਾਯ ਸਾਧਕਾਨਿ, ਏਵਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ ਯਥਾਰਹਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਤ੍ਤਸਾਧਕੋਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵਸਾਧਕੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੇ ਆਚਰਿਯਾਤਿ ਰੇਵਤਾਚਰਿਯਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਿਸ੍ਸਾਨੁਸਿਸ੍ਸੇ ਚ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ. ਅਥ ਵਾ ਗਰੁਮ੍ਹਿ ਬਹੁਵਚਨਮ੍ਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਰੇਵਤਾਚਰਿਯਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਕੇ ਆਚਰਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਯਦਿ ਮੂਲਟ੍ਠੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਸਾਧਕੋ, ਏਵਂ ਸਤਿ. ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਪੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਿਸੂ’’ਤਿ, ਹੇਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਹੇਤੂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਾਯ ਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋਪਿ ਹੇਤੁ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵਾਯ ਨ ਪਰਿਯਤ੍ਤੋ. ਸਭਾਵੇਨ ਹਿ ਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਹੀ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਦਿ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਂ ਨ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਤੇਸ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੧) ਵਚਨਤੋ ਤੇ ਅਲੋਭਾਦਯੋ ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੫੪੬-੭. ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋਤਿ ਨ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਦਿ ਕੁਸਲਾਦਿਹੇਤੁਯੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਪਿ ਤੇ ਵਿਯ ਕੁਸਲਾਦਯੋ ਸਿਯੁਂ, ਹੇਤੁਯੋ ਵਾ ਰੂਪਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਸਾਧਕੋ ਮੂਲਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ. ਅਪਿਚ ਯਦਿ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਤਦਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੋਪਿ ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਸਿਯਾ, ਅਹੇਤੁਕਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੋ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ. ਯਦਿ ਚ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਹੇਤੂਨਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਸੇਸਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਮੋਮੂਹਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਅਕੁਸਲਭਾਵੋ ਨ ਸਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਅਞ੍ਞਹੇਤੁਕੋ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸੇਸਹੇਤੂਨਮ੍ਪਿ ਤਂਹੇਤੁਕੋਵ ਸਿਯਾ. ਯਥਾ ਚ ਸੇਸਹੇਤੂਨਂ, ਏਵਂ ਅਵਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਤਂਹੇਤੁਕੋਵ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਸਿਯਾ ਹੇਤੂਨਂ ਸਭਾਵਤੋਵ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲੋ ਵਾ ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਵਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਸੋ ਸਭਾਵਤੋ ਕੁਸਲੋ, ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ, ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲੋ ਨ ਸਿਯਾ ਅਲੋਭਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਦੋਸਤ੍ਤਾਭਾਵੋ ਵਿਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਭਯਥਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਉਭਯਥਾ ਹੋਨ੍ਤੇਸੁ ਸਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਂ ਪਰਿਯੇਸਥ, ਨ ਸਭਾਵਤੋ, ਏਵਂ ਹੇਤੂਸੁਪਿ ਕੁਸਲਾਦਿਤਾ ਅਞ੍ਞਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਸਭਾਵਤੋ. ਸਾ ਪਨ ਪਰਿਯੇਸਿਯਮਾਨਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਹੇਤੂਸੁ ਵਿਯ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਨ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਯੋਨਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੬੭).

ਸਮਯਞ੍ਞੁਨਾਤਿ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਮਤਵੇਦਿਨਾ. ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਸਾਧਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਥਿਰਭਾਵਸ੍ਸ ਸਾਧਨੇਨ. ਲਦ੍ਧਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਮੂਲਾ ਵਿਯ ਪਾਦਪਾ ਥਿਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਅਹੇਤੁਕਾ ਤਿਲਬੀਜਾਦਿਸੇਵਾਲਾ ਵਿਯ ਨ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ.

੫੪੮. ਸਬ੍ਬਸੋਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਦਿਸਬ੍ਬਭਾਗੇਨ.

੫੫੦-੧. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਮੇਵ ਚ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ…ਪੇ… ਜਾਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ ਚ ਨ ਇਸ੍ਸਰਾਦਿਹੇਤੁਨੋ ਸਮ੍ਭੂਤਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਿ, ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨੇਵ ਜਾਤਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਜਾਤਾਨਿ. ਤਥੇਵਾਤਿ ਯਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ, ਏਵਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਕਡ੍ਢਤਿ.

੫੫੩. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ.

੫੫੫. ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਸਮ੍ਭੂਤਧਮ੍ਮੋ, ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਤੋ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਾਕਾਰੋ ਵਾ. ਸਞ੍ਜਾਤਸੁਖਹੇਤੁਨਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਞਾਣੇਨ, ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਞਾਣਞ੍ਹਿ ‘‘ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸੁਖਂ ਹੇਤੁ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ,

‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਯੋ ਅਤ੍ਥੋ,

ਯੋ ਚਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ;

ਅਤ੍ਥਾਭਿਸਮਯਾ ਧੀਰੋ,

ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੯) –

ਆਦਿਵਚਨਤੋ ਸੁਖਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ਵਾ ‘‘ਸੁਖਹੇਤੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

੫੫੬. ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਧਿਪਤਿ ਲੋਕਾਧਿਪਤਿ, ਸਕਲਲੋਕਨਾਯਕੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਾਨਂ ਪਤਿਨੋਤਿ ਅਧਿਪਤੀ. ਛਨ੍ਦਂ ਤੁ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਛਨ੍ਦਵਤੋ ਕਿਂ ਨਾਮ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਪੁਰਿਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਛਨ੍ਦੋ ਜੇਟ੍ਠਕਭੂਤੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹੀਨਾਦਿਭਾਵੇਨ ਤਦਨੁਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਤੁ ਜੇਟ੍ਠਕਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਤ੍ਵਾ ਧੁਰਨ੍ਤਿ ਸਹਜਾਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਨਾਮ ਸੋ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਨਾਮ ‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਅਧਿਪਤਿ ਇਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਏਸੇਵਾਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਲਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋਵ ਨਯੋ. ਸੇਸੇਸੂਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਛਨ੍ਦਂ…ਪੇ… ਕਾਲਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਾਲਸ੍ਸ ਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪੇਤੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੩) ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਅਧਿਪਤੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਤੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਸਿਯੁਂ, ਤਦਾ ਯਥਾ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਹੇਤੂ ਹੇਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਉਪਕਾਰਕਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਹੇਤੂਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ, ਏਵਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਬਹੂਨਂ ਜੇਟ੍ਠਕਭਾਵੇ ਸਤਿ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ‘‘ਅਧਿਪਤੀ ਅਧਿਪਤਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਵਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿ ਛਨ੍ਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋਵ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕੇਕਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਜੇਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਮੁਖਭਾਵੇਨ.

ਸੋਭਨਾ ਮਤਿ, ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਮਤਂ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸੁਮਤਿਨੋ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਸਂ ਮਤਿਂ ਵਿਬੋਧੇਤਿ ਪਬੋਧੇਤੀਤਿ ਸੁਮਤਿਮਤਿਵਿਬੋਧਨਂ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਾ ਮਤਿ, ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਵਾ ਮਤਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਕੁਮਤਿਨੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ, ਤੇਸਂ ਮਤਿਭੂਤਾ ਮਤਿਭਾਵੇਨ ਪਰਿਕਪ੍ਪਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਕੁਮਤਿਮਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਾਯੇਵ ਇਨ੍ਧਨਸਦਿਸਤਾਯ ਇਨ੍ਧਨਂ ਤਸ੍ਸ ਪਾਵਕਂ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਯਾਤਿ ਕੁਮਤਿ…ਪੇ… ਪਾਵਕਂ. ਅਤਿਮਧੁਰਨ੍ਤਿ ਨਿਪੁਣਗਮ੍ਭੀਰੇਨ ਅਤ੍ਥਰਸੇਨ ਚੇਵ ਸੁਵਿਮਲਸਖਿਲੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਰਸੇਨ ਚ ਮਧੁਰਂ. ਅਵੇਦੀਤਿ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ. ਯੋ ਯੋਤਿ ਥੇਰਨਵਮਜ੍ਝਿਮੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ. ਜਿਨਵਚਨਂ ਸਕਲਂ ਅਵੇਦੀਤਿ ਤੇਪਿਟਕਸ੍ਸਪਿ ਸਕਲਜਿਨਵਚਨਸ੍ਸ ਗਹਣਸਮਤ੍ਥਤਾਪਟਿਲਾਭੇਨ ਤਂ ਅਵਗਚ੍ਛਤਿ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਪਕਿਣ੍ਣਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.