੭. ਸਤ੍ਤਮੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ

ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੩੭੬. ਅਨਨ੍ਤਞਾਣੇਨਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣੇਨ. ਨਿਰਙ੍ਗਣੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਰਾਗਾਦਯੋ ਅਕੁਸਲਾ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਤੇਹਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਨਿਹੀਨਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਙ੍ਗਣਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਰਾਗੋ ਅਙ੍ਗਣਂ, ਦੋਸੋ ਅਙ੍ਗਣਂ, ਮੋਹੋ ਅਙ੍ਗਣਂ, ਪਾਪਕਾਨਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾਵਚਰਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਯਦਿਦਂ ਅਙ੍ਗਣ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਆਦਿ (ਵਿਭ. ੯੨੪).

ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸੀਲਾਦਿਗੁਣੇ ਏਸੀ ਗਵੇਸੀਤਿ ਗੁਣੇਸੀ, ਤੇਨ ਗੁਣੇਸਿਨਾ. ਕਰੁਣਾਯਂ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਸਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਵਾ ਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਤੇਨ ਕਾਰੁਣਿਕੇਨ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਞਾਣੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਮਾਹ, ‘‘ਨਿਰਙ੍ਗਣੇਨਾ’’ਤਿ ਖੀਣਾਸਵਭਾਵਂ, ‘‘ਗੁਣੇਸਿਨਾ’’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਚਰਿਯਂ, ‘‘ਕਾਰੁਣਿਕੇਨਾ’’ਤਿ ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਙ੍ਗਿਭਾਵਂ. ਏਤ੍ਤਕੇਨ ਪਨ ਥੋਮਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਵਿਪਾਕਦੇਸਨਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾਦਿਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨਾ ਹਿ ਦੇਸਿਤਂ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਅਖੀਣਾਸਵੇਨ ਦੇਸਿਤਂ ਨ ਪਾਕਟਂ, ਅਪੁਞ੍ਞਵਤਾ ਦੇਸਿਤਂ ਨਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਕਾਰੁਣਿਕੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਦਾਯਕਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਤੋ ਤੇਨ ਦੇਸਿਤਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਂ, ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਤਾ ਪਾਕਟਂ, ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਤਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਙ੍ਗਿਤਾਯ ਸੁਖਦਾਯਕਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ.

੩੭੭-੮੬. ਇਦਾਨਿ ਵਿਪਾਕਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਠਪਿਤੇ ਦਸਪ੍ਪਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਦ੍ਧਾਯ ਵਿਪਾਕਕਥਾਯ ਮੂਲਕਾਰਣਭਾਵਤੋ ‘‘ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਕਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ. ਕਮ੍ਮੇ ਪਨ ਕਥਿਤੇ ਵਿਪਾਕਕਥਾਯ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਾ ਵਿਪਾਕਾਪਿ ਕਥੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ‘‘ਪਾਕਾ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਦਸ੍ਸਿਤਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਵਿਪਾਕਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤਂ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨਞ੍ਚ ਅਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਅਦਿਸ੍ਸਨਤੋ ‘‘ਤੀਸੁ…ਪੇ… ਦਿਸ੍ਸਰੇ’’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਵਿਪਾਕਦ੍ਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਚਨਪ੍ਪਸਙ੍ਗੇਯੇਵ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਮਾਗਮ੍ਮ ਅਨੇਕਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਕੁਸਲਂ…ਪੇ… ਵਿਵਿਧਂ ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਸੁ ਨਾਨਾਫਲਨਿਪ੍ਫਾਦਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ –

‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ;

‘‘ਏਕਂ ਪੁਪ੍ਫਂ ਚਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਸੀਤਿਕਪ੍ਪਕੋਟਿਯੋ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ਚ –

ਏਵਮਾਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਚ੍ਛਾਯਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਯਪਿ ਚੇਤਨਾਯ ਪੁਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਏਕਾਯ…ਪੇ… ਪਕਾਸਿਤਾ’’ਤਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਏਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਏਕਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ ਨਾਨਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾ ‘‘ਦਿਸ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਂ ਸਤਪੁਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ‘‘ਨਾਨਾਕਮ੍ਮੇਨ ਏਕਾਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਾਨਾ…ਪੇ… ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ’’ਤਿ ਛਟ੍ਠਂ ਨਾਨਾਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਨਾਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਏਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੋਲ਼ਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸਮਗ੍ਗੋ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕਮ੍ਪੀਤਿ ਅਯਂ ਵਿਪਾਕਵਿਭਾਗੋ ਹੇਤੁਭੇਦਵਸੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕਂ…ਪੇ… ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਆਗਤਹੇਤੁਕਿਤ੍ਤਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਹੇਤੁਕਿਤ੍ਤਨਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਵਿਭਾਗਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ, ਮੋਰਵਾਪਿਵਾਸਿਮਹਾਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ, ਤਿਪਿਟਕਮਹਾਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਣ੍ਣਂ ਥੇਰਾਨਂ ਵਾਦੇਸੁ ‘‘ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਦਸਕਮਗ੍ਗੋ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਆਗਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਤ੍ਥੇਰਵਾਦਸ੍ਸ, ‘‘ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਦਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਆਗਤਸ੍ਸ ਤਤਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਵਾਦਸ੍ਸ ਚ ਨ ਸਮ੍ਮਾਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਠਮਤ੍ਥੇਰਵਾਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵਿਪਾਕੇਸੁ ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਵਿਧਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਬਲੇਨ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਕਮ੍ਮਬਲੇਨਾਤਿ ਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਅਟ੍ਠਮਂ, ‘‘ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸਹ ਅਸਮਾਨਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਭਾਵੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ…ਪੇ… ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਨਵਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵੇਦਨਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਚੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ ਅਨਿਯਤਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਜਵਨਵਸੇਨ ਨਿਯਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤਦਾਰਮ੍ਮਣ…ਪੇ… ਨਿਯਾਮਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸਮਂ ਜਵਨੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ.

ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਾਨੀਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਨਵ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੀਤਿ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸਾ ਵਟ੍ਟਵਸੇਨ ਵਿਪਾਕਕਥਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਏਕੂਨਤਿਂਸੇਵ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਵਂ ‘‘ਪਾਕਾ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਤੇਵੀਸਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾ, ਨਵ ਮਹਗ੍ਗਤਾਤਿ ਪਾਕਾ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ. ਤੀਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੂਤਿ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਦ੍ਵਾਰਵਸੇਨ ਤੀਸੁ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰੇਸੁ. ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਮੇਵ. ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਪਨੇਤਂ ਅਟ੍ਠਸਾਲਿਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਹਟ੍ਠਕਥਾਯ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰ), ਤਂਸਂਵਣ੍ਣਨਾਦਿਤੋ ਚ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਕਾਮਂ ਕਮ੍ਮਾਨਿਪਿ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਪਨ ਅਵਿਪਾਕਾਨਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਯਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਪਾਕਦਾਯਕਾਨਮੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਤੀਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਸੂਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਞ੍ਚਾਤਿ ਛਸੁ ਵਿਪਾਕਦ੍ਵਾਰੇਸੁ.

ਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਮਾਗਮ੍ਮਾਤਿ ਕਾਲਸਮ੍ਪਦਾਦਿਕਂ ਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਮਾਗਮ੍ਮ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਕਾਲੋਪਧਿਪ੍ਪਯੋਗਾਨਂ, ਗਤਿਯਾ ਚ ਯਥਾਰਹਂ;

ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਵਿਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ, ਕਮ੍ਮਮਾਗਮ੍ਮ ਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦਿਹੇਤੁਭੂਤਂ ਤਂ ਤਂ ਸਹਕਾਰਿਪਚ੍ਚਯਂ. ਵਿਵਿਧਂ ਫਲਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਸਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਫਲਂ. ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਭੂਤਾਯ, ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਭੂਤਾਯ ਵਾ ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਭੂਤਾ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਮੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮੇਵ ਪਨ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮਂ ਤਿਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮੇਵ ਦੁਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਓਮਕਂ ਪਨ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮਂ ਦੁਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠਸਦਿਸਂ, ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਮੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਤਥਾ ਦੁਹੇਤੁਕਮ੍ਪਿ ਅਹੇਤੁਕਮੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤੀਤਿ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋਮਕਵਿਭਾਗੋ ਚ ਪਨੇਸ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਪਰਿਵਾਰਲਾਭਤੋ, ਆਸੇਵਨਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਾਭਾਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਆਸੇਵਨਲਾਭੇਨ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਂ, ਤਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ. ਯਂ ਪਨ ਕਰਣਕਾਲੇ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਮਯਾ’’ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਪਰਿਭਾਵਿਤਂ, ਤਂ ਓਮਕਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.

ਅਥੇਤ੍ਥ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਕਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੀਨਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ, ਉਦਾਹੁ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਚੇ? ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਨ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਤਿਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਓਮਕੇਨ ਪਨ ਦੁਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕੇਨ ਪਨ ਅਹੇਤੁਕਾਵਾਤਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਞਾਣਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਂ ਅਤਿਦੁਬ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਨਾਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਅਹੇਤੁਕਾ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ਸੁਗਤਿਯਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਬਧਿਰਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –

‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਜਾਤਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੧-੨੩੨) –

ਏਵਂ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਪਨ ‘‘ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨੇਵ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੁਹੇਤੁਕੇਨਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੁਹੇਤੁਕੇਨ…ਪੇ… ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਹਿ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਸਿਯਾ, ਯਥਾ ‘‘ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਕਤੋ, ਏਵਂ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਪਨੇਵਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ‘‘ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ –

‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਛਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ…ਪੇ… ਹੋਤਿ? ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ –

ਏਵਂ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਕਤਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਤਯੋ ਹੇਤੂ ਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਕੁਸਲਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵੇ ਹੇਤੂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ…ਪੇ… ਨਾਮਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਪਿ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ ਸਾਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਚੇ? ਨੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕਕਮ੍ਮੇਨ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਵਿਯ ਤਿਹੇਤੁਕੋਮਕੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਵ ਦਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਵਿਪਾਕਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪਨ ਮਹਾਥੇਰੇਨ ਪਾਠੋ ਸਾਵਸੇਸੋ ਕਤੋ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਇਦਂ ਸਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਤਾਭਾਵਤੋਤਿ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਨ ਪਨ ਅਲਬ੍ਭਨਤੋਤਿ? ਤਂ ਨ, ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਲੋਭਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ, ਅਲੋਭਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਵਿਯ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ. ਪਞ੍ਞਾਬਲਸਮ੍ਪਯੋਗਤੋ ਹਿ ਤਂਞਾਣਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ.

ਏਤ੍ਥਾਹ – ਕਿਂ ਪਨੇਤਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦੇਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦਿਸਵੇਦਨਮੇਵ ਦੇਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਸਦਿਸਵੇਦਨਮ੍ਪੀਤਿ? ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕਮੇਵ ਵਿਸਦਿਸਵੇਦਨਂ ਦੇਤਿ, ਇਤਰਂ ਪਨ ਸਦਿਸਵੇਦਨਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਮਹਾਕਮ੍ਮਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਾਦਿਕਮ੍ਮਵਣ੍ਣਨਾਯ –

‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਜਨਨਤੋ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਕਾਮਾਵਚਰਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇਵ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਮ੍ਪਿ.

‘‘ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਪਵਤ੍ਤੇ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਨਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ.

‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚੇਤਨਾ, ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਚੇਤਨਾਤਿ ਏਵਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਤਤਿਯਵੇਦਨਾਯ ਜਨਨਤੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂਯੇਵ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਜਨੇਤਿ, ਪਵਤ੍ਤੇ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਖਮ੍ਪੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੩੦੦) –

ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਹੋਤੇਵ, ਵੇਦਨਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਨਿਯਮੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਮਾਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਨਿਯਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਕਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਂ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਵੇਦਨਾਨਿਯਮੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਇਟ੍ਠਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਬਲੇਨੇਵ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣਕਾਲੇ ਤਸ੍ਸ ਬਲੇਨ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਮਾਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਕਮ੍ਮੇਨ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਨਿਯਮੋਤਿ. ਅਪਿਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਹੋਤੇਵ, ਵੇਦਨਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਵੇਦਨਾਭਾਵੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕਂ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਹੀਨਤਾਯ ਦੁਹੇਤੁਕਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ, ਅਹੇਤੁਕਾਯ ਚ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦਿਸਵੇਦਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮੁਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦੇਤਿ.

ਨਨੁ ਚ ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਮਹਾਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਹਾਸਿਵਤ੍ਥੇਰੋ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤੇਨ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਹਿ ਮਹਜ੍ਝਾਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਕੁਸਲਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ ਯਥਾ ਚ, ਏਵਂ ਤਥਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਪੀਤਿ ਕਥਂ ਕਮ੍ਮਸਦਿਸਵੇਦਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ? ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮੇਵਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਿਯਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਅਪਿਚਾਯਂ ਵਾਦੋ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰੇਹਿ ‘‘ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਯਂ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਨੋਰਥੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਹਿਤੂਪਚਾਰੋ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮੇਤ੍ਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤਿਹੇਤੁਕਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਵਾਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਚਨਂ ਚਾਲੇਤੁਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ ਕਮ੍ਮਸਦਿਸਵੇਦਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਤਿ. ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਸਾਧੁਕਂ ਕਥੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਅਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਕਮ੍ਮਂ. ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਮ੍ਪਿ ਫਲਂ ਦੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਆਰਮ੍ਮਣੇਨਾਤਿ ਇਟ੍ਠਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਨ. ਵੇਦਨਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਦਿਵੇਦਨਾਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਂ, ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਨਿ, ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਂ ਪਨ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨਿਟ੍ਠੇ, ਅਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮੇਵ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਭੇਦੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦ੍ਵੀਸੁਪਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮੇਵ. ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇਸੁ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਦ੍ਵਯਂ ਸੇਸਾਨਿ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ, ਤਥਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਇਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਸੁਖਸਹਗਤਂ, ਅਨਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਖਸਹਗਤਨ੍ਤਿ. ਜਵਨੇਨ ਨਿਯਮਿਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਹੇਤੁਨਿਯਮਨਮੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਜਵਨਵਸੇਨ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾਭੇਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨੇਵ, ਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨੇਵ ਨਿਯਮਿਤਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ ਵਿਭਾਗਾਭਾਵਤੋ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਜਵਨਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਨਿਯਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਸਰੂਪਤੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ – ਤਿਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠਕਮ੍ਮੇਨ ਹਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਜਵਨਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਆਰਮ੍ਮਣਜਵਨਵਸੇਨੇਵ ਵਾ ਨਿਯਤਂ ਏਕਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਥਂ? ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾਨਿਯਮੋ ਹੋਤਿ, ਜਵਨਵਸੇਨ ਹੇਤੁਨਿਯਮੋ, ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਯਮੋ. ਅਹੇਤੁਕੇਸੁ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਨਿਯਮਨਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਵੇਦਨਾਨਿਯਮਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਵਨਵਸੇਨ ਹੇਤੁਨਿਯਮਨੇ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਹੇਤੁਵਸੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਾਨਿ ਦੁਹੇਤੁਕਾਨਿ ਅਹੇਤੁਕਾਨੀਤਿ ਤੀਣਿ ਜਵਨਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਹੇਤੁਵਸੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਨਿ ਨਾਮ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜਵਨਾਨਿ, ਦੁਹੇਤੁਕਜਵਨਾਨਿ ਨਾਮ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜਵਨਾਨਿ, ਅਹੇਤੁਕਾਨਿ ਨਾਮ ਅਕੁਸਲਜਵਨਾਨਿ ਚੇਵ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਜਵਨਞ੍ਚ. ਅਕੁਸਲਜਵਨਾਨਿਪਿ ਹਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਹੇਤੁਵਸੇਨ ਅਹੇਤੁਕਾਨਿ ਕੁਸਲਹੇਤੂਨਂ ਤੇਸੁ ਅਭਾਵਤੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਸਦਿਸਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇ ਸਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਤਿਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਦੁਹੇਤੁਕਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਦੁਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਹੇਤੁਕਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਜਵਨਵਸੇਨ ਹੇਤੁਨਿਯਮਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਕਥਂ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਯਮੋਤਿ? ਕਾਲਸਮ੍ਪਦਾਦੀਨਂ, ਉਤੁਸਮ੍ਪਦਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਂ. ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਦਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁਪਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਜਵਨਸ੍ਸ ਤਿਹੇਤੁਕਭਾਵੇ ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕੇ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਤਿਹੇਤੁਕਮੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਿਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁਪਿ ਅਨਿਯਮੇਨ ਜਵਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਤਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਮੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਸੇਸਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਤਂਤਂਜਵਨਾਨੁਰੂਪਤੋ ਨਿਯਮਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚੇਵ ਜਵਨਵਸੇਨ ਚ ਨਿਯਮਨਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਯੇਭੁਯ੍ਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਯਮਨਂ. ਕਦਾਚਿ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ, ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ, ਪਰਿਚਿਤਵਸੇਨ ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨਿਯਮੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚੇਵ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਚ ਨਿਯਮਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਪਰਿਚਿਤਵਸੇਨ ਪਨ ਨਿਯਮਨੇ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇਸੁ ਪਰਿਚਿਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਦੁਹੇਤੁਕੇ, ਅਹੇਤੁਕੇ ਵਾ ਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਚ ਦੁਹੇਤੁਕਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚਿਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਤਿਹੇਤੁਕੇ, ਅਹੇਤੁਕੇ ਵਾ ਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਥੇਵ ਅਕੁਸਲੇਸੁ ਪਰਿਚਿਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਤਿਹੇਤੁਕਦੁਹੇਤੁਕੇਸੁਪਿ ਜਵਨੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ –

‘‘ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਸਹੇਤੁਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਹੇਤੁਕੇ ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਅਹੇਤੁਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ –

ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਅਕੁਸਲਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਮ੍ਪਿ ਸਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਹੇਤੁਕੋਮਕੇਨ, ਪਨ ਦੁਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਿਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਦਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨੇਪਿ ਜਵਿਤੇ ਦੁਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕੇਨ ਪਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਸਹੇਤੁਕਜਵਨੇਪਿ ਜਵਿਤੇ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

੩੮੭-੯੧. ਤੁਲ੍ਯੇਨ ਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਨ ਮਹਾਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਬਲਵਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ –

‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਸਯਂ ਆਹੁ, ਚਤੁਧਾ ਏਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਿਤਾ;

ਮਹਨ੍ਤਾਤਿਮਹਨ੍ਤਤੋ, ਪਰਿਤ੍ਤਾਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤੋ’’ਤਿ.

ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਾਦਿਭਾਵੋ ਚਸ੍ਸ ਆਪਾਥਗਤਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਆਪਾਥਗਤਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਯਾਵ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾ, ਤਾਵ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯੁਕਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਪਨ੍ਨਰਸਚੁਦ੍ਦਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਰਸਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਜਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਪਰਿਤ੍ਤੇ ਜਵਨਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮੇਵ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਤਿਪਰਿਤ੍ਤੇ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਮਤ੍ਤਮੇਵ. ਕਥਂ? ਅਤਿਮਹਨ੍ਤੇ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਗਤੇ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਾਨੁਭਾਵੇਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਿ ਵੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਵੋਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਚ ਸਹਸਾ ਨ ਓਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਵੇਗੇਨ ਧਾਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਠਾਤੁਕਾਮੋਪਿ ਏਕਦ੍ਵੇਪਦਵਾਰੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਵ ਠਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਪਨ ਠਾਤੁਕਾਮਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂਯੇਵ, ਏਵਮੇਵ ਦੀਪਸਿਖਾ ਵਿਯ, ਗਙ੍ਗਾਸੋਤੋ ਵਿਯ, ਵੇਗੇਨ ਜਵਮਾਨਾ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਓਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਤੋ ਪਰਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਵ ਓਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਚਲਨਾਕਾਰੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਂ ਨਾਮ, ਦੁਤਿਯਂ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਭਵਙ੍ਗੁਪਚ੍ਛੇਦੋ ਨਾਮ. ਚਲਨਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸਦਿਸਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਗਮਨਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ –

‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਰਾਪਾਥੇ, ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਚਲਿਤੇ ਮਨੋ;

ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁਤ੍ਤਂ, ਯਾਨਂ ਚਲਨਮੀਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਮਿਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਨ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਨਾਮਤੋ ਵਿਸਦਿਸਨਾਮਂ ਕਾਤੁਂ ‘‘ਭਵਙ੍ਗੁਪਚ੍ਛੇਦੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਰੂਪਾਦੀਹਿ ਪਸਾਦੇ ਘਟ੍ਟਿਤੇ ਪਸਾਦਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸੇਵ ਚਲਨਂ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਕਥਂ ਪਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯ ਭਵਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਚਲਨਨ੍ਤਿ? ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਏਕਾਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਭੇਰਿਯਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਤਲੇ ਠਿਤਸਕ੍ਖਰਾਯ ਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨਾਯ ਅਪਰਸ੍ਮਿਂ ਤਲੇ ਦਣ੍ਡਾਦਿਨਾ ਪਹਟੇ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਭੇਰਿਚਮ੍ਮਵਰਤ੍ਤਾਦੀਨਂ ਚਲਨੇਨ ਸਕ੍ਖਰਾਯ ਚਲਿਤਾਯ ਮਕ੍ਖਿਕਾਯ ਪਲਾਯਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਰੂਪਾਦਿਮ੍ਹਿ ਪਸਾਦੇ ਘਟ੍ਟਿਤੇ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਸੁ ਮਹਾਭੂਤੇਸੁ ਚਲਿਤੇਸੁ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਨਂ ਸੇਸਰੂਪਾਨਮ੍ਪਿ ਚਲਨੇਨ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਚਲਿਤੇ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚਲਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਚ –

‘‘ਘਟ੍ਟਿਤੇ ਅਞ੍ਞਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ, ਅਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਿਤਕਮ੍ਪਨਂ;

ਏਕਾਬਦ੍ਧੇਨ ਹੋਤੀਤਿ, ਸਕ੍ਖਰੋਪਮਯਾ ਵਦੇ’’ਤਿ. (ਸ. ਸ. ੧੭੬);

ਏਵਂ ਭਵਙ੍ਗਚਲਨਭਵਙ੍ਗੁਪਚ੍ਛੇਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸੁ ‘‘ਕਿਂ ਨਾਮੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਪਟਿਪਾਦੇਨ੍ਤੀ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਯਥਾਰਹਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਾਯ ਗਹਿਤਮੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਮਾਨਾ ਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਨ੍ਤੀਰਯਮਾਨਾ ਵਿਪਾਕਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਤਮੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਵਤ੍ਥਾਪਯਮਾਨਾ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਜਵਨੇਸੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲਦ੍ਧਪਚ੍ਚਯਂ ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਬ੍ਭ ਜਵਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਜਵਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਏਕਾਦਸਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕਮ੍ਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਜਵਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਰਿਚਿਤਤਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਅਨੁਰੂਪਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋ ਹੋਤਿ.

ਇਧ ਠਤ੍ਵਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਅਮ੍ਬੋਪਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ? ਏਕੋ ਕਿਰ ਪੁਰਿਸੋ ਫਲਿਤਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਸੀਸਂ ਪਾਰੁਪਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਅਥੇਕਂ ਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਂ ਵਣ੍ਟਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਕਣ੍ਣਸਕ੍ਖਲਿਂ ਪੁਞ੍ਛਮਾਨਂ ਵਿਯ ‘‘ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਤੋ ਵਤ੍ਥਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕੇਸਿ, ਤਤੋ ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਿਙ੍ਘਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਗਤਂ ਸਹ ਸੇਮ੍ਹੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਥੇਵ ਨਿਦ੍ਦਾਯਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨਕਾਲੋ ਵਿਯ ਭਵਙ੍ਗਸਮਙ੍ਗਿਕਾਲੋ, ਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਤਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਕਾਲੋ, ਪਤਨਸਦ੍ਦੇਨ ਪਬੁਦ੍ਧਕਾਲੋ ਵਿਯ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਆਵਟ੍ਟਿਤਕਾਲੋ, ਉਮ੍ਮੀਲੇਤ੍ਵਾ ਓਲੋਕਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਨਕਾਲੋ, ਹਤ੍ਥਂ ਪਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਕਾਲੋ, ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੀਰਿਤਕਾਲੋ, ਉਪਸਿਙ੍ਘਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਕਾਲੋ, ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਜਵਨਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਅਨੁਭਵਿਤਕਾਲੋ, ਮੁਖਗਤਂ ਸਹ ਸੇਮ੍ਹੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਜਵਨੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਅਨੁਭਵਨਕਾਲੋ, ਪੁਨ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨਂ ਵਿਯ ਪੁਨ ਭਵਙ੍ਗਕਾਲੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਉਪਮਾਸਂਸਨ੍ਦਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਅਯਂ ਪਨ ਉਪਮਾ ਕਿਂ ਦੀਪੇਤਿ? ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਸਾਦਘਟ੍ਟਨਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਕਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਵਿਪਾਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਸਨ੍ਤੀਰਣਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਵਵਤ੍ਥਾਪਨਮੇਵ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਜਵਨਸ੍ਸੇਵ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਏਤੇਨ ਅਨੁਭੂਤਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਭਵਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਸਂਕਿਣ੍ਣਤਂ ਦੀਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਨਾਮ ਹੋਹਿ, ਤ੍ਵਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਯੁਞ੍ਜਕੇ ਕਾਰਕੇ ਅਸਤਿਪਿ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਤੁਨਿਯਾਮਾਦੀਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾਵਸਾਨੇ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਭਾਵਨਾ.

ਮਹਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਪਾਥਗਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਜਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇਸੁ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਨ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਯੁਕਤ੍ਤਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਪ੍ਪਮਾਣੇਪਿ ਵਾ ਆਯੁਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਸਮਾਸਨ੍ਨਮਰਣੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਤੋ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਪਿਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਨਿਯਮਤੋ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਏਕਵਾਰਂ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਵਸਿਟ੍ਠੇ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਨ ਹਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਏਕਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਏਕਂ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਮ੍ਪਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਸਕਿਮ੍ਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇਪਿ ਚ ਤਮੇਵ ਵਾਦਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਕਿਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤਦਾਲਮ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਰਮ. ਵਿ. ੧੧੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਗਣਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਚਿਤ੍ਤਵਾਰਾਨਿ ਆਗਤਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਹਨ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋਵ ਹੋਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਅਯਞ੍ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਹਿ ਤੁਚ੍ਛਤਾਯ ‘‘ਮੋਘਵਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਜਵਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸਪਿ ਅਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਵਸਾਨੇਸੁ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮੇਵ ਆਸੇਵਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਜਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਤੋ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋ ਹੋਤਿ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਜਵਨਂ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਾਯੁਕਭਾਵੇਨ ਪਰਿਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਤਿਪਯਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਪਨ ਪਠਮਜਵਨਮੇਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਦਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਞ੍ਹਿ ਇਤਰਾਨਿਪਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਨਤ੍ਥਿ ਜਵਨੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਮੋਘਵਾਰੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਟੀਕਾਕਾਰੋ ਪਨ ਤਥਾ ਅਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦੁਤਿਯਮੋਘਵਾਰਂ ਪਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤੇਨ ਤੀਸੁ ਮੋਘਵਾਰੇਸੁ ਦੁਤਿਯਮੋਘਵਾਰੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਯਦਿ ਹਿ ਅਨੁਲੋਮੇ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇ ਪਟਿਚ੍ਚਵਾਰਾਦੀਸੁ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ, ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਸੋਪਿ ਮੋਘਵਾਰੋ ਲਬ੍ਭੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਚ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ. ਅਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਵ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ ‘‘ਅਸਮਾਨਵੇਦਨਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਜਾਤਿਭੇਦਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ, ‘‘ਭੂਮਿਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦੀਨਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵਿਯ ਜਾਤਿਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਏਵ ਸਿਯਾ, ਅਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਸਹੇਤੁਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਤੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇਪਿ ਸਂਖਿਤ੍ਤਾਯ ਗਣਨਾਯ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨਮਗ੍ਗੇ ਏਕਂ, ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਗਣਨਾਯ ਨਿਦ੍ਧਾਰਿਯਮਾਨਾਯ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਦੁਤਿਯੋ ਮੋਘਵਾਰੋ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਨ ਵੀਥਿਵਿਪਾਕਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਆਵਟ੍ਟਨਤੋ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਵਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਕਰਣਤੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ’’ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ ਜਵਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਰੂਪਾਦਿਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਯਮੇਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵੋਤਿ ਜਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਦੁਤਿਯੋ ਮੋਘਵਾਰੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਿਯਾਤਿ.

ਅਯਞ੍ਹਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ, ਯਥਾ ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪਚ੍ਚਨਿਯੇ, ਪਚ੍ਚਨਿਯਾਨੁਲੋਮੇ ਚ ‘‘ਸੁਖਾ…ਪੇ… ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਵਸੇਨ ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਾਠੋ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਵਾਰਦ੍ਵਯਵਸੇਨ ਗਣਨਾਯ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨਮਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵੇ, ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ ਨਮਗ੍ਗੇ ਏਕਂ, ਨਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚ ਯਦਿ ਹਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮ੍ਪਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਯਾ, ਦੁਤਿਯਮੋਘਵਾਰੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਮਵਾਰੇਸੁਪਿ ਸਿਯਾ. ਤਥਾ ਚ ਸਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਯ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਮ੍ਪਿ ਸਿਯਾ. ਨ ਹਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀ ਧਮ੍ਮੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਵੁਤ੍ਤੋਵ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਫਸ੍ਸਾਦਿਕੁਸਲਾਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜਵਨਸ੍ਸ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਤੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾਲਾਭਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਨਾਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਵ.

ਅਥਾਪੇਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨਂ ਸਿਯਾ, ਸਮਾਨਵੇਦਨਾਨਂ ਏਵ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤੋ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨੇਨ ਅਸਮਾਨਵੇਦਨਾਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਵਸੇਨਾਯਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਸਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਸਮਾਨਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਹਿ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਚੇ. ਯਥਾ ਭੂਮਿਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਵਸੇਨ ਠਿਤਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਰੂਪਾਵਚਰਾਦੀਨਂ ਆਸੇਵਨਭਾਵੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਬਨ੍ਧੋ, ਅਪਿਚ ਅਭਿਨ੍ਨਵੇਦਨਸ੍ਸ, ਅਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਮਹਾਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯਥਾ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਸਹੇਤੁਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਪਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਤੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਤ੍ਤਿਕੇਪਿ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯੋ ਮੋਘਵਾਰੋ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਨ ਅਨਤ੍ਥਨ੍ਤਰਭਾਵਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਜਵਨਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨੇਵ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਮੁਞ੍ਛਾਮਰਣਾਸਨ੍ਨਵੇਲਾਦੀਸੁ ਜਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਮਨ੍ਦੀਭੂਤਵੇਗਤਾਯ ਅਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯਂ ਜਵਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਰੁਕ੍ਖਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਭਵਮੂਲਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਭਾਵੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਵੁਤ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਿਰਿਯਾ ਨੇਵਕੁਸਲਾ, ਨਾਕੁਸਲਾ, ਨ ਚ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਜਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਜਵਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਟ੍ਠਾਨੇ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨ ਜਵਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਸੇਵਨਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਆਸੇਵਨਂ ਵਿਯ ਆਸੇਵਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋਤਿ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਸ੍ਸ ਪਨ ਸਤੋ ਦ੍ਵਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯੇਵੇਤ੍ਥ ਆਸੇਵਨਸਦਿਸਤਾ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਤਾਯ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਿਕਮ੍ਪਿ ਜਵਨਂ ਵਿਯ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨ ਇਮਸ੍ਸ ਪਾਠੇ ਆਸੇਵਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਫਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ. ਯਦਿਪਿ ‘‘ਜਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ…ਪੇ… ਯੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਠਮਮੋਘਵਾਰਤੋ ਏਤਸ੍ਸ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਸੇਸੋਤਿ.

ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸਾਪਾਥਮਾਗਤੇਤਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਯੋਗ੍ਯਦੇਸਾਵਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਆਪਾਥਮਾਗਤੇ. ਤਾਯਾਤਿ ਮਨੋਧਾਤੁਯਾ ਭਵਙ੍ਗਾਵਟ੍ਟਨੇ ਪਾਕਟਤਾਯ ਕਿਰਿਯਾਮਨੋਧਾਤੁਂ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ. ਆਵਟ੍ਟਿਤੇਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤੇ, ਪਰਿਣਾਮਿਤੇ ਵਾ. ਜਾਤੇਸੁ ਜਾਯਤੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਗਤੇਤਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ. ਤਦੇਵਾਤਿ ਜਵਨਾਨੁਭੂਤਮੇਵ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਤੇਨੇਵਾਤਿ ਜਵਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਨ ਤੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸਞ੍ਞਿਤਨ੍ਤਿ ਜਵਨਗ੍ਗਹਿਤੇਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਸਰੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਮਜ੍ਝਪਦਲੋਪਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਿਤਂ. ਤੁਲ੍ਯਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਿਸਦਿਸਭਾਵੇਪਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਦਿਨਾ ਸਦਿਸਤ੍ਤਾ. ਮੂਲਸਦਿਸਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਮੂਲਭਵਙ੍ਗਂ. ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਭਵਙ੍ਗਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ‘‘ਭਵਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਅਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੩.੧.੧੦੨). ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ‘‘ਭਵਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਵਸੇਨ ਭੇਦੋਤਿ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਂ ਭਵਙ੍ਗਂ ਅਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਨਾਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਂ ਚੁਤਿਂ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ. ਭਵਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਵੋਹਾਰਾਲਾਭਤੋਤਿ ‘‘ਸਹੇਤੁਕਂ ਭਵਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ‘‘ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸਞ੍ਞਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਮੂਲਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਾਮਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ.

੩੯੨. ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ. ਗਣਨੂਪਗਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਿਪਾਕਗਣਨੂਪਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ.

੩੯੪. ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਭਾਵੇਨ ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾ.

੩੯੬. ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਇਮਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਛ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਯੇਭੁਯ੍ਯਤੋ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਵਨਸ੍ਸ ਪਨ ਪਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਚ ਤਦਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਜਵਨੇਸੁਪਿ ਜਵਿਤੇਸੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਮੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ.

੩੯੯-੪੦੩. ਤਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ. ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਭਾਵੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵਿਪਾਕਵੇਦਨਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵੇਪਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਤਂਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਜਵਨੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੂਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਜਵਿਤੇਸੁ ਚਤੂਸ੍ਵਪੀ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਜਾਯਰੇਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ. ਵੇਦਨਾਯਾਤਿ ਵੇਦਨਾਯ ਕਰਣਭੂਤਾਯ. ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਸਹ ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਪੁਰਿਮੇਹੀਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਤੁਕ੍ਕਤੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਾ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਯੋਜਨਾ. ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਸਹ ਅਸਮਾਨਭਾਵੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਧਿਯਾ ਸਹ ਅਸਮਾਨਭਾਵੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਨਾਮਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਭਵਙ੍ਗਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਚ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਵਙ੍ਗਾਨਿ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਜਵਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਸਸਙ੍ਖਾਰਵਿਧਾਨਂ ਜਵਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾਪਿ ਉਤੁਭੋਜਨਾਦਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇ ਜਵਨਸ੍ਸੇਵ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਅਸਙ੍ਖਾਰਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਮੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਨਿਯਮੋ. ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਪਨ ਬਲਵਭਾਵੇ ਸਤਿਪਿ ਪਰੇਸਂ ਉਸ੍ਸਾਹਬਲੇਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਜਵਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਸਸਙ੍ਖਾਰਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰਮੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਅਸਙ੍ਖਾਰਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਮੇਵਾਤਿ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਮ੍ਪਿ ਸਸਙ੍ਖਾਰਮ੍ਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਸਸਙ੍ਖਾਰਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰਮ੍ਪਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਮ੍ਪਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ.

ਪਞ੍ਚਿਮਾਨੀਤਿ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਾਨਿ. ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹੀਤਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਵਿਨਿਦ੍ਦਿਸੇ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੪੦੫-੬. ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯਾਤਿ ਏਕਾਯ ਤਿਹੇਤੁਕਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚੇਤਨਾਯ. ਏਵਂ ਸਮਸਟ੍ਠਿ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਥ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਗਹਿਤਾਨਮੇਵ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁਪਿ ਗਹਣੇਨ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਗਹਿਤਾਯ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਗਹਣਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁਪਿ ਸਮਸਤ੍ਤਤਿ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਯਪਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਗਹਿਤਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਅਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਨਯਦਸ੍ਸਨਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਸੋਲ਼ਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਗਹਿਤਾਗ੍ਗਹਣੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੪੦੮-੯. ਤੀਹਿ ਵਿਪਾਕੇਹੀਤਿ ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮਾਨੇਹਿ ਤੀਹਿ ਵਿਪਾਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਿਤਦ੍ਵਯੇਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੁਗਲ਼ੇ. ਇਧ ਠਤ੍ਵਾ ਨਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤੂਪਮਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ? ਉਚ੍ਛੁਪੀਲ਼ਨਸਮਯੇ ਕਿਰ ਏਕਸ੍ਮਾ ਗਾਮਾ ਏਕਾਦਸ ਯਨ੍ਤਵਾਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਉਚ੍ਛੁਵਾਟਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਪਕ੍ਕਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਛੁਸਾਮਿਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਨ੍ਤਵਾਹਾ ਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਸੋ ‘‘ਅਹਂ ਤੁਮ੍ਹੇਯੇਵ ਪਰਿਯੇਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਚ੍ਛੁਸਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਗਮਾਸਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਨਾਲ਼ਿਯਨ੍ਤਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਂ ਏਕਾਦਸ ਜਨਾ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਏਕਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ, ਵਤ੍ਤਨੇਨ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਉਚ੍ਛੁਸਾਮਿਕੋ ‘‘ਅਹਮੇਵ ਸਹਾਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਉਚ੍ਛੁਸਾਲਂ ਪੂਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਸਹਾਯੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਫਾਣਿਤਪਾਚਕੇਨ ਉਚ੍ਛੁਰਸੇ ਪਕ੍ਕੇ ਗੁਲ਼ੇ ਬਦ੍ਧੇ ਉਚ੍ਛੁਸਾਮਿਕੇਨ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਭਾਗੇਸੁ ਦਿਨ੍ਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਭਾਗਂ ਆਦਾਯ ਸਾਲਂ ਸਾਲਸਾਮਿਕਂ ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਤੇਨੇਵ ਉਪਾਯੇਨ ਅਪਰਾਸੁਪਿ ਚਤੂਸੁ ਸਾਲਾਸੁ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਯਨ੍ਤਸਾਲਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਪਞ੍ਚ ਉਚ੍ਛੁਵਾਟਾ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਏਕਾਦਸ ਵਿਚਰਣਕਯਨ੍ਤਵਾਹਾ ਵਿਯ ਏਕਾਦਸ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਉਚ੍ਛੁਸਾਲਸਾਮਿਨੋ ਵਿਯ ਪਞ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ, ਪਠਮਕਸਾਲਾਯ ਸਾਲਸਾਮਿਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਜਨਾਨਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤਕਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਗਗ੍ਗਹਣਕਾਲੋ ਵਿਯ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਕਰਣਕਾਲੋ, ਸਾਲਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਸਾਲਾਯ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਅਕਰਣਂ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਸਾਲਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਤਕਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਗਗ੍ਗਹਣਕਾਲੋ ਵਿਯ ਏਕਾਦਸਨ੍ਨਂ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਕਰਣਕਾਲੋ, ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਕਾਲੋ ਵਿਯ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਕਨ੍ਤਿਅਕਰਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੪੧੪. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਬੀਜਸ੍ਸ. ਹੇਤੁਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ.

੪੧੫. ਇਦਾਨਿ ਤਿਹੇਤੁਕੋਮਕਕਮ੍ਮੇਨ ਗਹਿਤਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਦੁਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠੇਨ ਗਹਿਤਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਾਨਾਤਿ ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਗਹਿਤਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸੇਵ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਹੇਤੁਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੧੮-੯. ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵੇਪਿ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਾਨੇਵ ਜਵਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਦੁਹੇਤੁਕੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਾਵਸਾਨੇਪਿ ਪਨਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਕਕਮ੍ਮਂ ਤਿਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਦਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵਤੋ, ਜਵਨਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਹੇਤੁਵਸੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਭਾਵਤੋ ਦੁਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ.

੪੨੪. ਇਮਾਨਿ ਚ ਭਵਙ੍ਗਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਮੂਲਾਗਨ੍ਤੁਕਪਿਟ੍ਠਿਭਵਙ੍ਗਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ ਹੀਤਿ ਅਟ੍ਠੇਵ.

੪੨੬. ਸੋਤਘਾਨਾਦਿਨਾਤਿ ਸੋਤਘਾਨਾਦਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਅਮ੍ਬੋਪਮਾ ਪਾਕਟਿਕਾਵ. ਯਨ੍ਤਵਾਹੋਪਮਾਯ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤ ਯਨ੍ਤਵਾਹਾ ਤੇਹਿ ਹਤ੍ਥਯਨ੍ਤੇ ਨਾਮ ਸਜ੍ਜਿਤੇ ਸਾਲਸਾਮਿਕਂ ਅਟ੍ਠਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੪੩੪-੬. ਵੁਦ੍ਧਿਮੁਪੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਰਾਸਂਵਰੇ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਜਵਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਦੁਹੇਤੂਨਂ…ਪੇ… ਵਸਾਨਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਹੇਤੁਕਜਵਨਮ੍ਪਿ ਪਨ ਤੇਸਂ ਜਵਤਿ, ਜਵਨਸ੍ਸ ਦੁਹੇਤੁਕਭਾਵੇਪਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਦੁਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਦਾਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ‘‘ਅਹੇਤੁਕ…ਪੇ… ਜਾਯਤੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੪੪੩-੮. ‘‘ਅਹੇਤੁਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤੋਵ. ਅਪਾਯੇਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਕਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਹੀਨਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤੋ ਤਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਟ੍ਠਾਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਗਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਾਮਾਵਚਰਸੁਗਤਿਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਜਾਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕੇਨ. ‘‘ਚਤੂਸੁ ਅਪਾਯੇਸੁ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਥੇਰੋ ਨੇਰਯਿਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਥੇਰੋਤਿ ਨਿਰਯਚਾਰਿਕਾਯ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਮਾਹ. ਨਿਰਯੇ ਭਵਾ ਨੇਰਯਿਕਾ. ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀਤਿ ਨਿਰਯੇ ਪਦੁਮਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਦੁਮਕਣ੍ਣਿਕਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਵਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤੋਹੇਤ੍ਵਤ੍ਥਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਸ੍ਸਾਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਥੇਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁ. ਇਮਿਨਾ ਇਨ੍ਦਨੀਲਪਟਿਮਾਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਗਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਮਾਪਿਤਗਨ੍ਧਂ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਚਨ੍ਦਨਵਨੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੀਵਰਗਨ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੮ ਵਿਪਾਕੁਦ੍ਧਾਰਕਥਾ) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਘਾਯਤਨ੍ਤਿ ਘਾਯਨ੍ਤਾਨਂ. ਸਨ੍ਤੀਰਣਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਅਤਿਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਾਦਿਨੋ ਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤੀਰਣਦ੍ਵਯਂ. ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨਂ, ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰਯੇ ਸਮ੍ਭਵਦੀਪਨੇਨ ਸੇਸਾਪਾਯਤ੍ਤਯੇਪਿ ਸਮ੍ਭਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.

੪੫੦. ਨਿਯਮੋਯੇਵ ਨਿਯਮਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਜਵਨੇਨ ਨਿਯਾਮਿਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨਿਯਮੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੁਸਲਂ ਪਨ ਸਨ੍ਧਾਯਾਤਿ ਕੁਸਲਜਵਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦੀਪਿਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ, ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਸਦਿਸਵਿਪਾਕਾਭਾਵਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕੁਸਲਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਵਚਨਂ. ਜਵਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਹੇਤੁਵਸੇਨ ਸਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਜਵਨਾਨੁਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਚਿਤਵਸੇਨ ਪਨ ਅਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨਾਪਿ ਤਂ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਮੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਯਕਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਤਦਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਵਿਸਦਿਸਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੀਤਿ. ਅਕੁਸਲਜਵਨਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਅਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਜਵਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਤਦਨੁਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਨ ਸਹੇਤੁਕਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ.

੪੫੬-੭. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਸੋਲ਼ਸ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦ੍ਵਾਦਸਕਮਗ੍ਗੇਨ ਚੇਵ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕੇਨ ਚ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਮੋਰਵਾਪਿਵਾਸਿਮਹਾਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵਤੋ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਵਾਦੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਪਿਣ੍ਡਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਜਵਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਮਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਜਵਿਤੇਤਿ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਵਸੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤੇਸੁ ਤੇਰਸਸੁ ਜਵਨਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ. ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਮਾਨਸਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ…ਪੇ… ਜਵਿਤੇਸੂਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਜਵਨਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ. ਛ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਿ ਛ ਏਵ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤਾਯ ਕਿਰਿਯਾਜਵਨਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਕਿਰਿਯਾਜਵਨੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ, ਅਨਿਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਭਾਵਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਕਿਰਿਯਾਜਵਨੇਸੁ ਜਵਿਤੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵਾਤਿ ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੇਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਤਾਯ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ, ਅਨਿਟ੍ਠਅਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਜਵਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਜਵਨਾਵਸਾਨੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਨ੍ਤਿ ਨਾਯਂ ਨਿਯਮੋ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਕੁਸਲਾਦੋਸ-ਪਾਪਸਾਤਕ੍ਰਿਯਾਜਵਾ;

ਪਞ੍ਚਸ੍ਵੇਕਂ ਤਦਾਲਮ੍ਬਂ, ਸੁਖਿਤੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ.

‘‘ਪਾਪਾ ਕਾਮਸੁਭਾ ਚੇਵ, ਸੋਪੇਕ੍ਖਾ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਜਵਾ;

ਸੋਪੇਕ੍ਖੇਸੁ ਤਦਾਲਮ੍ਬਂ, ਛਸ੍ਵੇਕਮਨੁਰੂਪਤੋ’’ਤਿ.

੪੫੮-੬੨. ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਾਨਂ ਵਿਪਾਕਾਵਰਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਝਾਨੁਪ੍ਪਾਦੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਝਾਨਤੋ ਪਰਿਹੀਨਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਤੋ ਪਰਿਹੀਨਸ੍ਸ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋਤਿ ‘‘ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਵਾਯਾਮੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਮੇ ਪਣੀਤਧਮ੍ਮੋ ਨਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਕਿਂ…ਪੇ… ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਅਨੁਮਤਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਮਾਨਸਂ ਜਾਯਤੇ ਕਿਂ, ਨ ਵਾਤਿ ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋ ਵਾ ਹੋਤੁ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ, ਕੋ ਏਤ੍ਥ ਵਿਬਨ੍ਧੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਵਚਨਮੇਵ ਪਟਿਸੇਧੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੨.੪੫) ਵਿਯ ‘‘ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਗਣਨਵਾਰੇ ਏਕੇਕਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਾਨਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਇਤਰਵੇਦਨਾਦ੍ਵਯਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਨਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਪਨੇਵਂ ਪਾਲ਼ਿ ਆਗਤਾ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਗਣਨਦ੍ਵਯਂ ਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰੇ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨੇ ਅਵਚਨਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸੇਧਸਦਿਸਂ ਅਭਾਵਸ੍ਸੇਵ ਦੀਪਨਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ.

ਏਵਂ ਭਵਙ੍ਗਪਾਤਾਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਮਹਗ੍ਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਟਿਸਿਦ੍ਧਂ. ਕਿਂ ਨੁ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਏਤ੍ਤਕੇਨ ‘‘ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸਜਵਨਂ ਨਿਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਪਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਜਵਨੇ ਜਵਿਤੇ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸਮ੍ਭਵੋ, ਭਵਙ੍ਗਪਾਤੋ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ.

੪੬੪-੫. ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਿਤਾ ਹੇਤੂ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਚੋਦਕੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਕਿਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਆਚਰਿਯੋ ਪਨ ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਗਵੇਸਨੇਨ, ਤੇਨ ਵਿਨਾਵ ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਦੀਪੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਨ ਚੋਦਕੋ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਤਂ ਜਾਯਤੇ ਕਥ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਚਰਿਯੋ ਕਿਮੇਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ, ਕਿਞ੍ਚ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਨ ਏਕਨ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਦੀਪੇਤੁਂ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਭਵਙ੍ਗਾਵਜ੍ਜਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ, ਭਵਙ੍ਗਾਵਜ੍ਜਨਾਨਂ ਕਿਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ, ਨਨੁ ਨਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨਨੁ ਚ ਭਵਙ੍ਗਾਵਜ੍ਜਨਾਨਿ ਤਾਵ ਸਕਸਕਵਿਸਯੇਸੁ ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਬਹੁਲਂ ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਕਥਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਦਂ ਅਨੁਯੋਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪੁਨ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਅਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ ਕਿਂ ਆਵਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯਥਾ ਏਤੇਸਂ, ਏਵਮੇਤਸ੍ਸਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ.

ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਚ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਵਜ੍ਜਨੇਨ ਸਾਵਜ੍ਜਨਾਨਿ ਸਮਾਨਾਨਿ ਅਸਤਿਪਿ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਨ੍ਨਾਦਿਭਾਵੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਣ੍ਣੇਤਿ. ਅਯਂ ਹਿਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਵਜ੍ਜਨਾਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ ਤੇਹੇਵ ਏਤੇਸਂ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਤਾਸਿਦ੍ਧਿਤੋ, ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਚ ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਲੋਮਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਸਮਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਵਜ੍ਜਨਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਾਨਿ ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਵਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਾਨਿ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਣ੍ਣਾਨਿ, ਸਮੁਦਾਚਿਤਾਨਿ ਚ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਰੇ ਚਿਣ੍ਣਸਮੁਦਾਚਿਤਾਨੇਵ. ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਮਗ੍ਗਵੀਥਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ ਤਦਤ੍ਥਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਬ੍ਭਾਵਾਤਿ ਤੇਸਂ ਗਹਣਂ ਨ ਕਤਂ. ਅਨੁਲੋਮਾਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਣ੍ਣਸਮੁਦਾਚਿਤਂ, ਨ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਨਨ੍ਤਰਂ ਮਗ੍ਗਾਨਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਤਦਤ੍ਥਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਭਾਵਾਤਿ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਨਿਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ.

੪੬੭. ‘‘ਕਿਮਸ੍ਸਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਭਾਵਂ ਵਿਯ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਮ੍ਪਿ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤਬ੍ਭਾਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਚਨਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਰਿਚਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰਬ੍ਭ. ਨਨੁ ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਿਕਂ ਸਿਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਜਵਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਇਤਰਥਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਾਯੋਗਤੋਤਿ ਕਥਮਸ੍ਸਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਨਾਸ੍ਸਾ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਯੁਤ੍ਤੋ, ‘‘ਤਦਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਟ੍ਠਾਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਤਸ੍ਸਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਕਿਚ੍ਚਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕੇਨ ਚਰਹਿ ਕਿਚ੍ਚੇਨਾਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਕਿਚ੍ਚਂ ਤਾਵ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਾਰਣਤੋਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਨਾਪਿ ਸਨ੍ਤੀਰਣਕਿਚ੍ਚਂ ਤਥਾ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚੁਤੀਸੁ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਪਾਰਿਸੇਸਤੋ ਪਨ ਭਵਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਭਾਵਤੋ ਭਵਙ੍ਗਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭੂਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨਾਪਿ ਹਿ ਅਯਮਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਵ.

੪੬੮-੭੩. ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਕਾਰਕੇ ਕਥਂ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਸਾਵਜ੍ਜਨਭਾਵੇਨਾਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਚਿਤ੍ਤਨਿਯਾਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮੇਤਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਉਤੁਬੀਜਨਿਯਾਮੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਤੁਬੀਜਨਿਯਾਮੋ ਚਾਤਿ ਉਤੁਨਿਯਾਮੋ ਚੇਵ ਬੀਜਨਿਯਾਮੋ ਚ, ਉਤੁਸਭਾਵਨਿਯਾਮੋ ਬੀਜਸਭਾਵਨਿਯਾਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਾਮੋ ਏਵ ਕਮ੍ਮਧਮ੍ਮਨਿਯਾਮਤਾ. ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨਾਤਿ ਤਂ ਤਂ ਉਤੁਸਮਯਮਨਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਾਲੇ. ਫਲਪੁਪ੍ਫਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਲ੍ਲਵਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਲਾਦਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ. ਤਂਤਂਤੁਲ੍ਯਫਲੁਬ੍ਭਵੋਤਿ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਬੀਜੇਹਿ ਸਦਿਸਾਨਂ ਫਲਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਬੀਜਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਫਲਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਕੁਲਤ੍ਥਗਚ੍ਛਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਗ੍ਗਭਾਵੋ, ਦਕ੍ਖਿਣਵਲ੍ਲਿਯਾ ਦਕ੍ਖਿਣਰੁਕ੍ਖਪਰਿਹਰਣਂ, ਸੂਰਿਯਾਵਤ੍ਤਪੁਪ੍ਫਾਨਂ ਸੂਰਿਯਾਭਿਮੁਖਭਾਵੋ, ਮਾਲੁਵਲਤਾਯ ਰੁਕ੍ਖਾਭਿਮੁਖਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਛਿਦ੍ਦਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਛਿਦ੍ਦਵਨ੍ਤਭਾਵੋ, ਛਿਦ੍ਦਂਯੇਵ ਵਾ. ਬੀਜਜੋਤਿ ਬੀਜਸਮ੍ਭਵੋ ਨਿਯਾਮੋ. ਯਤੋ ਦੇਤੀਤਿ ਯਤੋ ਯਤੋ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਨਿਯਾਮਤੋ ਦੇਤਿ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਰੂਪਸ੍ਸ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ, ਵਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਚ ਫਲਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਨਿਯਾਮੋ. ਅਪਿਚ –

‘‘ਨ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਨ ਸਮੁਦ੍ਦਮਜ੍ਝੇ,

ਨ ਪਬ੍ਬਤਾਨਂ ਵਿਵਰਂ ਪਵਿਸ੍ਸ;

ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ ਸੋ ਜਗਤਿਪ੍ਪਦੇਸੋ,

ਯਤ੍ਥਟ੍ਠਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਪਾਪਕਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੧੨੭) –

ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਅਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਂ ਆਗਤਂ ਤਿਣਕਲਾਪਸ੍ਸ ਗਹਿਤਅਗ੍ਗਿਨੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇ ਗਚ੍ਛਤੋ ਕਾਕਸ੍ਸ ਗੀਵਾਯ ਪਟਿਮੁਚ੍ਚਨਂ, ਨਾਵਿਕਸ੍ਸ ਭਰਿਯਾਯ ਵਾਲੁਕਘਟਂ ਕਣ੍ਠੇ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਦੁਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪਨਂ, ਪਬ੍ਬਤਕੂਟਸ੍ਸ ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਲੇਣੇ ਵਸਨ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦ੍ਵਾਰਪਿਦਹਨਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਾਮੋਯੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਜਾਤਿਯਨ੍ਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗ੍ਗਹਣੇ ਚੇਵ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨੇ ਚ, ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਞ੍ਚੇਤਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਾਦੀਸੁਪਿ ਮੇਦਨੀਕਮ੍ਪਨਾਦਿਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਿਕਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਮੇਦਨੀਕਮ੍ਪਨਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਪਥਵੀਕਮ੍ਪਨਾਦਿਕਂ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਤ੍ਤਮਨੇਕਮ੍ਪੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਤਦਾ ਪਾਤੁਭੂਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਾਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਹੋਹਿ, ਤ੍ਵਂ ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਯੁਞ੍ਜਕਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਪਿ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

੪੭੪. ਹਦਯੇ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਵਿਯਾਤਿ ਹਦਯਨ੍ਧਕਾਰੋ, ਸਮ੍ਮੋਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨਂ ਪਹਾਨਕਰਣਨ੍ਤਿ ਹਦਯਨ੍ਧਕਾਰਵਿਦ੍ਧਂਸਨਂ. ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਅਨੋਸਕ੍ਕਮਾਨੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਵੀਰਿਯਵਾ. ਮੋਹਨ੍ਧਕਾਰਾਪਗਮਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਾਹ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.