੨. ਦੁਤਿਯੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ

ਚੇਤਸਿਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੬੭. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਰੂਪਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਜਾਤਿਭੂਮਿਸਮ੍ਪਯੋਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਰਮੁਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਵਿਭਾਜਨਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਭੂਮਿਆਦਿਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗਂ, ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਭਾਜਨਞ੍ਚ.

ਕਤਮੇ ਪਨ ਚੇਤਸਿਕਾ, ਯੇਸਂ ਵਿਭਾਜਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਤੇ ਸਹ ਨਿਬ੍ਬਚਨੇਨ ਸਰੂਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਚੇਤਸਿਕਲਕ੍ਖਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਤੇਨ ਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣੇਨ ਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਯੇਵ ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ? ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਏਕਨਿਰੋਧਏਕਵਤ੍ਥੁਕਏਕਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਕਾਰਾ. ਸਮਂ ਪਕਾਰੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਤਾਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਨਿਰੋਧ-ਗ੍ਗਹਣਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਰੂਪਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕ-ਗ੍ਗਹਣਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ‘‘ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਰੂਪੇਸੁ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਸੇਸਮਹਾਭੂਤੋਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਨਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾਨੀਤਿ, ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾਨਿ ਵਾ ਭੂਤਾਨਿ ਏਕਂ ਵਤ੍ਥੁ ਏਤੇਸੁ ਨਿਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾਨੀ’’ਤਿ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣ-ਗ੍ਗਹਣਂ.

ਪਟਿਲੋਮਤੋ ਵਾ ‘‘ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਕਵੀਥਿਯਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਦੀਨਂ, ਨਾਨਾਵੀਥਿਯਂ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਵਤ੍ਥੁਕਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕ-ਗ੍ਗਹਣਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਮਰਣਾਸਨ੍ਨਵੀਥਿਯਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਨਿਰੋਧ-ਗ੍ਗਹਣਂ. ਕਿਂ ਪਨ ਨਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾਪਿ ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਲਕ੍ਖਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਵਾਤਿ ਵਿਚਾਰਣਾਯ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਵ ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਲਕ੍ਖਣਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਚੇਤਸਿਕਾ ਨਾਮਾਤਿ ਏਵਂ ਚੇਤਸਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਠਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਥਂ ਪਨੇਤੇ ਚੇਤਸਿਕਾ ਨਾਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਚੇਤਸਿ ਭਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਚਿਤ੍ਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਚੇਤੋ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਹ ਸਮਾਨਤ੍ਥਤਾਯ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਵਾ ਚੇਤਸਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਨਿਯਤਾਤਿ ਨਿਯਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ, ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਦਯੋ ਵਿਯ ਕਦਾਚਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਦਾ ਯਦਾ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਤਦਾਵ ਤੇਨ ਅਵਿਨਿਭੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜਾਯਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਰੂਪੇਨ ਆਗਤਾਤਿ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਵਿਯ ‘‘ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਯੇਵਾਪਨਕਵਸੇਨ ਅਨਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧ. ਸ. ੧) ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾ. ਯੇਵਾਪਨਾਤਿ ਏਵਂ ਦੇਸਨਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਯੇਵਾਪਨਕਾ. ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਂ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਏਕੇਨੂਨਾ ਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦਤੋ ਗਹਣੇਨ ਛਪ੍ਪਞ੍ਞਾਸ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪਪੁਚ੍ਛਾ. ਫਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤੁਜੁਕਤਾਤਿ ਯਥਾਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਂ ਸਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ. ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਪਰਿਸਮਾਪਨੇ, ਨਿਦਸ੍ਸਨੇ ਵਾ. ਪੁਨ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇਯੇਵ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਕਦਾਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਥਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਇਮੇਸੂ’’ਤਿਆਦਿ. ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਵਸੇਨਾਤਿ ਪਠਮਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗੋਤ੍ਰਭੁਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਪਰਿਕਮ੍ਮਵਸੇਨ. ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਤਿ ਕਰੁਣਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ, ਪਰਿਕਮ੍ਮਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕਰੁਣਾਭਾਵਨਾਯ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਪੁਰਿਮਕੋਟ੍ਠਾਸੋ, ਪਠਮਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਗੋਤ੍ਰਭੁਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਪਰਿਕਮ੍ਮਕੋਟ੍ਠਾਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ‘‘ਮੁਦਿਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ. ਭਾਗ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਦ੍ਰਬ੍ਯਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਤਪ੍ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਉਤ੍ਤਰਪਦਤ੍ਥਪ੍ਪਧਾਨਤਾਯ ‘‘ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਨ ਗੁਣਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯ ਗੁਣਵਿਸੇਸਵਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸ ਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਰਿਣਮਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ‘‘ਏਤਾ’’ਤਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਨ ਪਨੇਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਕਰੁਣਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਵਾ ਮੁਦਿਤਾਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤਾ ਦ੍ਵੇ ਏਕਤੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ? ਭਿਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਕਰੁਣਾ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਸਤ੍ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਤੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਕਾਮਤਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਮੁਦਿਤਾ ਸੁਖਿਤਸਤ੍ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਤੇਸਂ ਸੁਖਾਨੁਮੋਦਨਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਨ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਦੀਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਾਨਂ ਗਹਣਂ. ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਦੀਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਕੋ ਵਿਰਤੀਤਿ ਤੀਸੁ ਏਕਾ ਵਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੀ ਪਠਮਾ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੀ ਦੁਤਿਯਾ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੀ ਤਤਿਯਾ ਵਿਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਹਿ ਸਹ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਾਸਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਵਿਰਤਿਯਾ ਚ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਨ ਚ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸਪਿ ਭਿਨ੍ਨਵਿਸਯਤ੍ਤਾ. ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਤਤੋ ਵਿਰਤਿਭਾਵਤੋ. ਏਤੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ.

੬੮. ਵਿਰਤੀਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਦੀਸੂ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦਲੋਪਵਸੇਨ ‘‘ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਏਕੇਨਾ’’ਤਿ, ਇਤਰਥਾ ‘‘ਏਕਾਯਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

੬੯-੭੧. ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਚਤੂਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇਸੁ ਦ੍ਵੇ ਇਧ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਨ ਇਤਰਾਤਿ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਚ ਨ ਉਦ੍ਧਟਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਨਵਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਹਿ ਜਨਂ ਰਞ੍ਜੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਤ੍ਥੇਹਿ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਅਨੁਸਾਸਤੀਤਿ ਸਤ੍ਥਾ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾ ਗਹਿਤਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਿਤਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵੂਪਗਮਨਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਹੇਸ ‘‘ਮੇਤ੍ਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ. ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਗਹਿਤਾ ਤਾਯੇਵ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਭਾਵਤੋ. ਆਦਿਚ੍ਚੇਨ ਸਹ ਸਮਾਨਗੋਤ੍ਤਤਾਯ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਭਾਵੇਨ ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪੁਤ੍ਤਤਾਯ ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਬਨ੍ਧੁ ਇਮਸ੍ਸ, ਆਦਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਵਾ ਬਨ੍ਧੂਤਿ ਆਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁ.

੭੨. ਰਾਸਿਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਾਦਿਸਤ੍ਤਰਸਰਾਸਿਂ. ਪਠਮਮਹਾਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਹਿ –

‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਚਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਪੀਤਿ ਹੋਤਿ, ਸੁਖਂ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਵੀਰਿਯਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਸਤਿਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਹਿਰਿਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਬਲਂ ਹੋਤਿ, ਅਲੋਭੋ ਹੋਤਿ, ਅਦੋਸੋ ਹੋਤਿ, ਅਮੋਹੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ ਹੋਤਿ, ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਹਿਰੀ ਹੋਤਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਲਹੁਤਾ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਲਹੁਤਾ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਮੁਦੁਤਾ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮੁਦੁਤਾ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਪਾਗੁਞ੍ਞਤਾ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਪਾਗੁਞ੍ਞਤਾ ਹੋਤਿ, ਕਾਯੁਜੁਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੁਜੁਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਥੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤਿ, ਪਗ੍ਗਾਹੋ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧) –

ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮੇ ਛਪ੍ਪਞ੍ਞਾਸ ਕਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਰਾਸਿ ਝਾਨਪਞ੍ਚਕਰਾਸਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਟ੍ਠਕਰਾਸਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਚਕਰਾਸਿ ਬਲਸਤ੍ਤਕਰਾਸਿ ਹੇਤੁਤ੍ਤਿਕਰਾਸਿ ਕਮ੍ਮਪਥਤਿਕਰਾਸਿ ਲੋਕਪਾਲਦੁਕਰਾਸਿ ਛਯੁਗਲ਼ਦੁਕਰਾਸਿ ਉਪਕਾਰਦੁਕਰਾਸਿ ਯੁਗਨਨ੍ਧਦੁਕਰਾਸਿ ਵੀਰਿਯਸਮਥਦੁਕਰਾਸੀਤਿ ਸਤ੍ਤਰਸਨ੍ਨਂ ਰਾਸੀਨਂ ਵਸੇਨ ਵਿਭਾਗੋ ਕਤੋ.

ਕਥਂ? ਏਤੇਸੁਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਬਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਦ੍ਧਾਬਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਹਿਰੀ ਬਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਹਿਰਿਬਲਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਲੋਕਪਾਲਦੁਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਹਿਰੀ’’ਤਿ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਲੋਭੋ ਮੂਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਲੋਭੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਭਿਜ੍ਝਾ’’ਤਿ. ਅਦੋਸੋ ਮੂਲਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਦੋਸੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ’’ਤਿ. ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਵੇਦਨਾ ਪਨ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੇਦਨਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਵੀਰਿਯਂ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ’’ਤਿ, ਬਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਵੀਰਿਯਬਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਵੀਰਿਯਸਮਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਗ੍ਗਾਹੋ’’ਤਿ. ਸਤਿਪਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਤੀ’’ਤਿ, ਬਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤਿਬਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਉਪਕਾਰਦੁਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਸਮਾਧਿ ਪਨ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਕਗ੍ਗਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ, ਬਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਾਧਿਬਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਯੁਗਨਨ੍ਧਦੁਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮਥੋ’’ਤਿ, ਵੀਰਿਯਸਮਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋ. ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ, ਬਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਬਲ’’ਨ੍ਤਿ, ਮੂਲਾਨਿ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਮੋਹੋ’’ਤਿ, ਕਮ੍ਮਪਥਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ, ਉਪਕਾਰਦੁਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ, ਯੁਗਨਨ੍ਧਦੁਕਂ ਪਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਏਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸਤ੍ਤਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ ਧਮ੍ਮਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਵਨ੍ਤਤਾਯ ਦ੍ਵਿਟ੍ਠਾਨਿਕਾਦਿਭੇਦੇਨ ਸਤ੍ਤਰਸਸੁ ਰਾਸੀਸੁ ਵਿਭਤ੍ਤਾ. ਇਤਰੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਏਕਟ੍ਠਾਨਿਕਾਯੇਵਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਸਤ੍ਤਰਸਸੁ ਰਾਸੀਸੁ ਯੇਵਾਪਨਕਧਮ੍ਮਾ ਏਕਰਾਸਿਮ੍ਪਿ ਨ ਭਜਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਭਾਵਤੋਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਰਾਸਿਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਨਾ’’ਤਿ.

ਨਨੁ ਚੇਤੇ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੇਸਰਾਸਯੋ ਨ ਭਜਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਸਦਿਸਕਿਚ੍ਚਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਰਾਸਿ ਪਨ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨੇਵ ਠਪਿਤੋਤਿ ਚੇਤਨਾਯ ਵਿਯ ਨੇਸਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਤੋ ਤਤ੍ਥ ਸਮਵਰੋਧੋ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਤਂ ਨ, ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਠਪਿਤੋਪਿ ਹਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਰਾਸਿ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋਤਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ, ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਸਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵਤੋ ਨ ਏਤੇਸਂ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕਰਾਸਿਭਜਨਮ੍ਪਿ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵੋਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚੇਤਨਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੁਪਿ ਪਰਾਧੀਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਦਿ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਵਿਯ ਤਾਨਿ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਨ ਪਨੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚੇਤਨਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਨ ਤੇਸਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਚੇਤਨਾਯਯੇਵ ਪਨ ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੋ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਫਸ੍ਸੋ ਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਕੇ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ (ਵਿਭ. ੨੨੫), ਫੁਟ੍ਠੋ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਤੋ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਪਿ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਫਸ੍ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੁਬ੍ਬਲਾਤਿ ਸਕਵਿਸਯੇਪਿ ਪਰਾਯਤ੍ਤਭਾਵੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲਾ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਹਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਸਮਾਧਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿ, ਮਨਸਿਕਾਰੋਪਿ ਚੇਤਨਾਯ ਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਚੇਤਨਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤੀਤਿ ਪਰਾਯਤ੍ਤਾਵ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੭੩. ਮਨਸੀ ਚ ਕਾਰੋਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਚ. ਮਨਸਿਕਾਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹਿ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਅਸਮਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਦੀਘਕਰਣਂ, ਮਜ੍ਝੇ ਚ ਚ-ਸਦ੍ਦਵਚਨਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਮੁਨਿਵਰੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੭੪-੮੦. ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਵਸੇਨ ਪਠਮਮੇਵ ਅਭਿਨਿਪਤਨਤੋ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚੇਤਸਿਕਾ ਚਿਤ੍ਤਾਯਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਭਾਵੇਨ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਰਾਤਿ ਅਰੁਚਿਸੂਚਨਂ. ਏਵਂ ਮਹਾਸਂਘਿਕਮਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਸਂਘਿਕਾ ਹਿ ‘‘ਪਠਮਂ ਫਸ੍ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਤਿ, ਅਥ ਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠਂ ਦੁਤਿਯਂ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਏਵਂ ਏਤੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਵੇਦਿਤਂ ਤਤਿਯਂ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਤੇਹਿ ਪਨ ਫੁਟ੍ਠਵੇਦਿਤਸਞ੍ਞਾਤੇ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਚੇਤਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾ ਪਾਸਾਦਂ ਪਤ੍ਵਾ ਥਮ੍ਭਾ ਸੇਸਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਾ, ਏਵਮੇਸ ਯਸ੍ਮਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਹੇਤੁਨਿਗਮਨਂ.

ਸਹੇਵ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਚਿਤ੍ਤਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਜਾਨਞ੍ਚ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭਾਵੇਨ ਸਹੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਪਦਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ, ਏਵਂ ‘‘ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਬਲਵ…ਪੇ… ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ, ਨੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਬਲਵਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਰਣਂ ਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਮਿਦਮਕਾਰਣਂ, ਕਥਞ੍ਚਰਹਿ ਫਸ੍ਸੋ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਦੇਸਨਾਕ੍ਕਮਤੋ’’ਤਿਆਦਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ, ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਹੋਤਿ, ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਹੋਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਹੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਆਹਰਿਤੁਮ੍ਪਿ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ, ਦੇਸਨਾਵਾਰੇਨ ਪਨ ਫਸ੍ਸੋਵ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ, ਏਵਂ ਸੇਸਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕ੍ਕਮੋ ਨਾਮ ਨ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਚਨਤ੍ਥਲਕ੍ਖਣਾਦੀਹੀਤਿ ਵਚਨਤ੍ਥਤੋ ਚ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਚ.

ਫੁਸਤੀਤਿ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ, ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨ ਵਾਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਤਂ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਸਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਫੁਸਨਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਫਸ੍ਸੋਤਿਪਿ ਸਾਧਨਤ੍ਤਯਮ੍ਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤੇਵ. ਫੁਸਨਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਂਘਟ੍ਟਨਰਸੋਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਂਘਟ੍ਟਨਤੋ ਸਂਘਟ੍ਟਨਕਿਚ੍ਚੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨਲ੍ਲੀਯਮਾਨੋਪਿ ਰੂਪਂ ਵਿਯ ਚਕ੍ਖੁਂ, ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਯ ਚ ਸੋਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ ਘਟ੍ਟੇਤਿ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਵਾ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਸਂਘਟ੍ਟਨੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਂਘਟ੍ਟਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ‘‘ਸਂਘਟ੍ਟਨਰਸੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਪਾਣੀ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਾਣਿਮ੍ਹਿ ਘਟ੍ਟਨਂ ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਭੂਤਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਂਘਟ੍ਟਨਂ ਤਬ੍ਬਿਸੇਸਭੂਤੋ ਏਕੋ ਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਵੇਦਿਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੪, ੪੦੦; ੩.੪੨੧, ੪੨੫; ਸਂ. ਨਿ ੨.੪.੬੦; ਕਥਾ. ੪੬੫) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ‘‘ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੨੫) ਵਚਨਤੋ ਵੇਦਨਾ ਫਲਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਤਜ੍ਜਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੇਨ ਚੇਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਤੇ ਵਿਸਯੇ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਆਪਾਥਗਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤੋ ਤਦਨੁਰੂਪਭੂਤੋ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋਤਿ ਤਜ੍ਜਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਚੇਵ ਚਕ੍ਖਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਵਸੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਤੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਆਪਾਥਗਤੇਯੇਵ ਵਿਸਯੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਆਪਾਥਗਤੋ ਵਿਸਯੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਂ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਆਪਾਥਗਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨੋ.

ਨਨੁ ਚਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਚੇਤਸਿਕੋ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੋ ਸਮਾਨੋ ਕਥਂ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤੋਲੀਨਚੋਦਨਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੋਪਿ ਸਮਾਨੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਰੂਪਸ੍ਸਾਪਿ ਸਤੋ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਯਂ ਸਭਾਵੋਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਿਲਂ ਅਮ੍ਬਪਕ੍ਕਾਦਿਂ ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸ ਖੇਲ਼ੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਪਰਂ ਬਾਧਿਯਮਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦਯਾਲੁਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰਕਮ੍ਪਨਂ, ਰੁਕ੍ਖਸਾਖਗ੍ਗੇ ਦੁਟ੍ਠਿਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਙ੍ਘਚਲਨਂ, ਪਿਸਾਚਾਦਿਭਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਊਰੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭੋਤਿ ਏਵਮਾਦਿ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸੋਤਿ ਸੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਾਦਿਕੋ ਫਸ੍ਸੋ.

ਸੁਨ੍ਦਰਨ੍ਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਸਤ੍ਥਂ. ਮਨੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਸੁਮਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋਤਿ ਸੁਮਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਭਾਵੋ. ਯ੍ਵਾਯਂ ਸਦ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਨਿਬਨ੍ਧਨੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਸੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹਿ ਸੁਮਨ-ਸਦ੍ਦੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਵੇਦੇਨ ਅਨੁਭਵਨਾਕਾਰੇਨ ਅਯਿਤਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ. ਇਟ੍ਠਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਤੋਵ ਅਨੁਭਵਨਂ ਕਿਚ੍ਚਮਸ੍ਸਾਤਿ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਾਨੁਭਵਨਰਸਾ. ਸਾ ਹਿ ਸਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਇਟ੍ਠਵਸੇਨ, ਇਤਰਞ੍ਚ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨੇਵ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰਾਨੁਭਵਨਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵੇਦਨਾਯ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸਪਿ ਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਗਹਣਤੋ, ਸਭਾਵਤੋ ਪਨ ਇਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਗ੍ਗਾਹਾਭਾਵਤੋ. ‘‘ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਸੁਭੋਜਨਰਸ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਇਮਂ ਦੀਪੇਤਿ – ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਫੁਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਚੇਤਨਾਯ ਸਞ੍ਚੇਤਨਾਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਜਾਨਨਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਏਕਂਸਤੋ ਪਨ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਸਾਮਿਭਾਵੇਨ ਵੇਦਨਾਵ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਰਾਜਾ ਵਿਯ ਸੂਦਕਾਰੇਨ ਸਮ੍ਪਾਦਿਤਸੁਭੋਜਨਰਸਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਸੁਖਵੇਦਨਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ. ਚੇਤੋਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤਸਿ ਭਵੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਚੇਤਸਿਕਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਚੇਤਸਿਕਅਸ੍ਸਾਦਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਿਯਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਪਦਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਨਿਰਾਮਿਸਸੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਨੀਲਾਦਿਭੇਦਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਾਨਨਂ ਤਮੇਵ ਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਾਨਨਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਕਰਣਰਸਾਤਿ ਪਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਦੇਵੇਤਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਕੋ ਆਕਾਰੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਰਣਰਸੋ ਕਿਚ੍ਚਮਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਕਰਣਰਸਾ. ਸਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਕਂ ਆਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਿਕਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਚ ਸਬ੍ਬਾਯ ਸਮਾਨਸਞ੍ਞਾਯ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤੀਪਿ ਹਿ ਪੁਨ ਅਪਰਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਚ ਸਞ੍ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਜਵਨਸਞ੍ਞਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਣਕਰਣਂ ਕਥਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਡ੍ਢਕਿਸ੍ਸ ਅਭਿਞ੍ਞਾਣਕਰਣਮਿਵਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਵਡ੍ਢਕਿਸ੍ਸ ਦਾਰੂਸੁ ‘‘ਇਦਂ ਉਦ੍ਧਂ, ਇਦਂ ਅਧੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਛਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਪਚ੍ਚਯਭੂਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਰਣਂ, ਏਵਮਸ੍ਸਾ ਪੁਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਹਤ੍ਥਿਦਸ੍ਸਕਅਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਯਥਾਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸਕਰਣਤੋ ਯਥਾ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਏਤੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਆਕਾਰਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਆਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਅਕੁਸਲਸਞ੍ਞਾਯ ਅਨੁਰੂਪਵਸੇਨ ਫਲਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਭਿਨਿਵੇਸਕਰਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਭਿਨਿਵੇਸਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾਭਾਵੇਨ ਯਥਾਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਕਾਰੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਆਕਾਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਣਪੁਰਿਸਕੇਸੁ ਮਿਗਪੋਤਕਾਨਂ ‘‘ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸਞ੍ਞਾ ਵਿਯ ਅਵਿਕਪ੍ਪਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਯਥਾਉਪਟ੍ਠਿਤਵਿਸਯਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਆਕਾਰਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਸਞ੍ਞਾਨੁਗਤਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਸਸਮ੍ਭਾਰਪਥਵਿਯਾ ਅਨੁਗਤਾ ਸੇਸਧਾਤੁਯੋ ਵਿਯ ਸਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਞਾਣਾਨੁਗਤਿਕਂ ਹੋਤਿ.

ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਤੀਤਿ ਪਬਨ੍ਧਤਿ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ‘‘ਗਣ੍ਹਥ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਯੋਜੇਤਿ, ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚੇ ਚ ਪਟ੍ਠਪੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੋਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਬੁਦ੍ਧਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਭਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਵਿਯ ਚੇਤਸੋ ਉਸ੍ਸਾਹਤਾਵ ਲਕ੍ਖਣਾ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਯੋਜਨਲਕ੍ਖਣਾਤ੍ਵੇਵ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਯੂਹਨਰਸਾਤਿ ਚੇਤਸਿਕਇਰਿਯਨਰਸਾ, ਪਯੋਗਰਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਜਵਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯਯੇਵ ਪਨੇਤਂ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਸਂਵਿਦਹਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਇਦਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਵਿਚਾਰੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਵਿਚਾਰਣਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਏਤਾਯ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾ ਸਕਿਚ੍ਚਪਸੁਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਹੇਸਾ ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਕਿਚ੍ਚਸਾਧਿਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਜੇਟ੍ਠਸਿਸ੍ਸੋ ਪਰੇ ਸਜ੍ਝਾਯਨੇ ਉਯ੍ਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਸਯਮ੍ਪਿ ਸਜ੍ਝਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇ ਸੇਸਸਿਸ੍ਸਾਪਿ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ. ਮਹਾਵਡ੍ਢਕਿਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਡ੍ਢਕਿਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੇ ਇਤਰੇਪਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਯੇਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਜੇਟ੍ਠਸਿਸ੍ਸਮਹਾਵਡ੍ਢਕਿਆਦਯੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਜੇਟ੍ਠਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾਦੀਨਂ ਗਹਣਂ.

ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਚਿ ਵਸਵਤ੍ਤਿਤਾਤਿ ਵਸਵਤ੍ਤਿਭਾਵਨਿਵਾਰਣਤ੍ਥਂ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਊਹਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੁਲ਼੍ਹਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਕੋਚਿ ਗਾਮਵਾਸੀ ਪੁਰਿਸੋ ਰਾਜਵਲ੍ਲਭਂ, ਤਂਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਰਾਜਗੇਹਂ ਆਰੋਹਤਿ ਅਨੁਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ, ਨ ਹਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਬਲੇਨ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਭਾਵਤੋ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕੋ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਬਲੇਨ ਆਰੋਹਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਚਯੇਨ ਤੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਨਿਰਾਸਙ੍ਕੋ ਰਾਜਗੇਹਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਏਵਂ ਪਰਿਚਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤਿ. ਪਰਿਚਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਪਰਿਚਯੋ. ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਰੋਹਨਂ ਚਿਰਪਰਿਚਿਤਂ, ਤੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਤੇਵ. ਯਥਾ ਤਂ ਞਾਣਸਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਚਿਰਪਰਿਚਿਤਂ ਕਦਾਚਿ ਞਾਣਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਥਾ ਵਾ ਕਿਲੇਸਸਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸਰਹਿਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਚਯੇਨ ਕਿਲੇਸਵਾਸਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਅਥ ਵਾ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਘਟ੍ਟਨਸ੍ਸ ਬਲਵਤਾਯ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਚ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮਭਾਵਨਾਯ ਬਲਵਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਹਤੀਤਿ. ਆਦਿਤੋ, ਅਭਿਮੁਖਂ ਵਾ ਹਨਨਂ ਪਹਰਣਮਤ੍ਤਂ ਆਹਨਨਂ, ਪਰਿਤੋ, ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਹਨਨਂ ਵਿਸੇਸੇਨ ਪਹਰਣਂ ਪਰਿਯਾਹਨਨਂ, ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਮਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹਨਨਪਰਿਯਾਹਨਨਰਸੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇਨ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਹਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਆਨਯਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪਨਯਨਂ, ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਵਾ, ਤਥਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਆਨਯਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.

ਤੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਵਿਚਾਰੇਨ ਕਰਣਭੂਤੇਨ, ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਚਰਤਿ ਅਨੁਵਿਚਰਤਿ, ਅਵਿਚਾਰਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਚਰਣਂ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਣਂ ਅਨੁਪਰਿਗਮਨਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਵਿਸੇਸੋ ਸਨ੍ਤਾਨਮ੍ਹਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨੋ ਜਵਨਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਂ ਅਨੁਮਸਨਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨਮਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੁਮਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਿਚਾਰੋ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨਹਤ੍ਥੋ ਵਿਯ, ਸਂਸਰਣਹਤ੍ਥੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ. ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਅਨੁਯੋਜਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਵਿਚਰਣਸਙ੍ਖਾਤਅਨੁਮਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਸਭਾਵਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕਾਚਿ ਕਿਰਿਯਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਥਾਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰੋ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਜਨਾਨੁਰੋਧੇਨ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਏਕਸਭਾਵੋਪਿ ਸਭਾਵਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨੇਹਿ ਵਿਸਯਸਮਾਰੋਪਿਤਰੂਪੇਹਿ ਬਹੂਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਪਕਾਸੀਯਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਕਾਸਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਨੁਪਬਨ੍ਧਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਤਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਚਾਰਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਟ੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਟ੍ਠੇਨ ਪਠਮਘਣ੍ਟਾਭਿਰਵੋ ਵਿਯ ਚੇਤਸੋ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਅਨੁਰਵੋ ਵਿਯ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਣਂ ਵਿਚਾਰੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਘਣ੍ਟਾਭਿਘਾਤਜੋ ਪਠਮਾਭਿਰਵੋ ਅਨੁਰਵਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਰੋਪਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਸਭਾਵੇਨ ਚ ਘਣ੍ਟਾਨੁਰਵੋ ਵਿਯ ਅਨੁਪਬਨ੍ਧੋ ਵਿਚਾਰੋ. ਵਿਪ੍ਫਾਰਵਾ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਭੂਤੋ ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਸਕੁਣਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਵਿਯ, ਪਦੁਮਾਭਿਮੁਖਪਾਤੋ ਵਿਯ ਚ ਗਨ੍ਧਾਨੁਬਨ੍ਧਚੇਤਸੋ ਭਮਰਸ੍ਸ. ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਭਾਵੋ, ਆਕਾਸੇ ਉਪ੍ਪਤਿਤਸ੍ਸ ਸਕੁਣਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਪ੍ਪਸਾਰਣਂ ਵਿਯ, ਪਦੁਮਸ੍ਸ ਉਪਰਿਭਾਗੇ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਂ ਵਿਯ ਚ ਪਦੁਮਾਭਿਮੁਖਪਤਿਤਸ੍ਸ ਭਮਰਸ੍ਸ. ਆਗਮਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਆਗਤਂ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਦੁਕਨਿਪਾਤਟ੍ਠਕਥਾਯਂ –

‘‘ਆਕਾਸੇ ਗਚ੍ਛਤੋ ਮਹਾਸਕੁਣਸ੍ਸ ਉਭੋਹਿ ਪਕ੍ਖੇਹਿ ਵਾਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖੇ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਗਮਨਂ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚੇਤਸੋ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਵਾਤਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਕ੍ਖੇ ਫਨ੍ਦਾਪਯਮਾਨਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਵਿਯ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤੋ ਵਿਚਾਰੋ’’ਤਿ.

ਤਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪਬਨ੍ਧੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਉਪਚਾਰੇ, ਅਪ੍ਪਨਾਯਂ ਵਾ ਸਨ੍ਤਾਨੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਨਿਚ੍ਚਲੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਠਮਾਭਿਨਿਪਾਤੇ ਵਿਯ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਪਿਨਯਤੀਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਵਾ. ਸਮ੍ਪਿਯਾਯਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਲ੍ਲਤੋ ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ. ਪੀਣਨਰਸਾਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਕਿਚ੍ਚਾ. ਫਰਣਰਸਾਤਿ ਪਣੀਤਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਨਰਸਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ ਸਕਲਰੂਪਕਾਯਬ੍ਯਾਪਨਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਫਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਯ ਕੇਸਗ੍ਗਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਕਮਨਾਭਾਵਤੋ. ਉਦਗ੍ਗਭਾਵੋ ਓਦਗ੍ਯਂ.

ਏਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਗ੍ਗਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਗ੍ਗਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਯੇਨ ਪਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਯੋਗਤੋ ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੋ. ਸੋ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੋ’’ਤਿ, ਨਿਵਾਤੇ ਦੀਪਸਿਖਾਯ ਠਿਤਿ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਸਾਰਸ੍ਸ ਬ੍ਯਗ੍ਗਭਾਵਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਸਭਾਵੋ ਅਵਿਸਾਰੋ, ਨ ਵਿਸਾਰਾਭਾਵਮਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਵਿਸਾਰਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤਾ, ਅਵਿਸਾਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਾਨਂ ਸਮਾਧਾਨਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਿਸੇਸਾਭਾਵੇਪਿ ਸਮੁਖੇਨ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੁਖੇਨ ਚ ਉਭਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਸਮਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਉਪਸਮਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ. ਸੁਖਵਿਰਹਿਤੋਪਿ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸਮਾਧੀਤਿ ਸੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਸੇਸਤੋਤਿ ਅਤਿਸਯੇਨ. ‘‘ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੧.੧੧) ਵਚਨਤੋ ਹਿ ਸੁਖਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਕਾਰਣਂ ਸੁਖਵਿਰਹਿਤਸ੍ਸਪਿ ਤਦੁਪਨਿਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਸਮਿਜ੍ਝਨਤੋ.

ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਕਮ੍ਮਫਲਾਦਿਸਦ੍ਦਹਨਕਿਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਆਧਿਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਸਦ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ. ਸਦ੍ਦਹਨਂ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਪਤ੍ਤਿਯਾਯਨਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਦ੍ਦਹਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਲੁਸਿਯਮਲਂ ਵਿਧਮੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਪਸਾਦਂ ਅਨਾਵਿਲਭਾਵਕਾਰਣਂ ਕਿਚ੍ਚਮੇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਪਸਾਦਨਰਸਾ. ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਉਦਕਪ੍ਪਸਾਦਕਮਣਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਅਕਾਲੁਸਿਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਨਾਵਿਲਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਰਤਨਤ੍ਤਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਫਲਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁ, ਤਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਆਸਨ੍ਨਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧੇਯ੍ਯਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨਾ. ਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਵਤ੍ਥੁਭੂਤੇਸੁ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਦੀਸੁ ਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਦਾਨੇ ਹਤ੍ਥੋ ਵਿਯ, ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਦਾਨੇ ਵਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਅਮਤਕਸਿਫਲਫਲਨੇ ਬੀਜਂ ਵਿਯ ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸਦ੍ਧਾਹਤ੍ਥੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ, ਸਦ੍ਧੀਧ ਵਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਂ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬; ਸੁ. ਨਿ. ੧੮੪), ਸਦ੍ਧਾ ਬੀਜਂ ਤਪੋ ਵੁਟ੍ਠੀ’’ਤਿਆਦਿਵਚਨਞ੍ਹੇਤ੍ਥ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੯੭; ਸੁ. ਨਿ. ੭੭) ਸਾਧਕਂ.

ਸਰਨ੍ਤਿ ੨੩੭ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਰਣਕਿਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਆਧਿਪਚ੍ਚਭਾਵੇਨ ਸਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਥਾ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੇ ਸਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘‘ਸਰਤੀ’’ਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ. ਉਦਕੇ ਅਲਾਬੁ ਵਿਯ ਪਿਲਵਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਪਾਸਾਣਸ੍ਸ ਵਿਯ ਨਿਚ੍ਚਲਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਠਪਨਂ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਤਾਕਰਣਂ ਅਪਿਲਾਪਨਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਸਾ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਦਲ਼੍ਹਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਏਸਿਕਾ ਵਿਯ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਮ੍ਮੋਸਪਚ੍ਚਨੀਕਕਿਚ੍ਚਂ ਅਸਮ੍ਮੋਸਰਸੋ, ਨ ਸਮ੍ਮੋਸਾਭਾਵਮਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਤਾਰਕ੍ਖੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੨੦) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਗੁਣਰਤਨਹਾਰਕਾਨਂ ਕਿਲੇਸਚੋਰਾਨਂ ਨਿਵਾਰਣਤੋ ਆਹ ‘‘ਆਰਕ੍ਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸਾ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਾਦਿਰਕ੍ਖਨਤੋ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਠਮਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਥਿਰੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇ ਪਚ੍ਛਾ ਸਤਿਯਾ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵਤੋ ਆਹ ‘‘ਥਿਰਸਞ੍ਞਾਪਦਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਸਤਿਸਞ੍ਞਾਨਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ? ਸਞ੍ਞਾ ਤਾਵ ਪਠਮਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪੁਨ ਪਚ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਠਮਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤੇ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਕਿਚ੍ਚਂ ਅਪ੍ਪਧਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਸਤਿ ਪਨ ਪਠਮਂ ਅਗ੍ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਰਤਿ ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਗਹਿਤਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਸਤਿਕਿਚ੍ਚਂ ਗੁਣਭੂਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਇਦਮੇਵ ਤਾਸਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ.

ਵੀਰਭਾਵੋਤਿ ਯੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਵੀਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਵੀਰਾਨਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਵੀਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਵੀਰਾਨਂ ਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਵੀਰਿਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਾਧਕਭਾਵਤੋ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੀਰਿਯਮੇਵ ਕਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਵਿਧਿਨਾ ਈਰੇਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੀਰਿਯਂ. ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਤਂ ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਂ ਸਮਾਰਮ੍ਭੋ, ਪਰਕ੍ਕਮੋ ਵਾ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਂ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕੋਸਜ੍ਜਪਕ੍ਖੇ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਧਾਰਣਂ ਅਨੁਬਲਪ੍ਪਦਾਨਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਸੀਦਨਭਾਵਨਿਵਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਨ ਸਂਸੀਦਨਾਭਾਵਮਤ੍ਤਂ, ਅਸਂਸੀਦਨਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਸਂਸੀਦਨਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਯੋਨਿਸੋ ਪਦਹਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੧੧੩) ਵਚਨਤੋ ਸਂਵੇਗਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਂਵੇਗੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਂਵੇਗਮਯਂ ਞਾਣਂ. ਅਸਂਵੇਗਪੁਬ੍ਬਿਕਾਯ ਪਨ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯਾਯ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨਾਮ –

‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਗਤੋ. ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਗਿਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਚਿਰਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਗੇਲਞ੍ਞਾ. ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤੋ ਨ ਲਭਤਿ, ਲੂਖਸ੍ਸ ਵਾ ਪਣੀਤਸ੍ਸ ਵਾ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਲਭਤਿ…ਪੇ… ਪਾਰਿਪੂਰਿ’’ਨ੍ਤਿ –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਏਤਾਨਿ ਅਨੁਰੂਪਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸਹਿਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਤਮ੍ਮੂਲਕਾਨਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਆਰੋਪੇਤਿ. ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਪਨ ਤੇ ਸਂਸੀਦਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਉਸ੍ਸਾਹੇਤੀਤਿ ਅਯਂ ਵਿਤਕ੍ਕਚੇਤਨਾਵੀਰਿਯਾਨਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਯਥਾਸਭਾਵਪਟਿਵੇਧਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਓਭਾਸਨਂ ਪਕਾਸਨਂ ਤਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਸਮ੍ਮੋਹਨ੍ਧਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਧਮਨਤੋਤਿ ਵਿਸਯੋਭਾਸਨਂ, ਤਂ ਕਿਚ੍ਚਮਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਯੋਭਾਸਨਰਸਾ. ਕਤ੍ਥਚਿ ਵਿਸਯੇ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਾਕਾਰੇਨ ਸਮ੍ਮੋਹਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਸਮ੍ਮੋਹਾਭਾਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਵਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਾਨਂ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਪਾਲਨਂ ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋ, ਤਞ੍ਚ ਤੇਸਂ ਜੀਵਨਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭਾਵਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ਰੂਪਾਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਤੋ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਵਿਨਿਭੁਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ. ‘‘ਅਵਿਨਿਭੁਤ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਯਾਨਿ ਅਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਰੂਪਾਨਿ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਿਨਿਭੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਵਿਸਂਸਟ੍ਠਾਨਿ. ਯੇ ਚ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਪਵਤ੍ਤਨਰਸਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਯਾਵ ਭਙ੍ਗਾ ਅਨੁਪਾਲਨਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਸਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤੇਸਂ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ, ਅਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਹਿ ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸ’’ਨ੍ਤਿ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੋ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸਦਿਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਉਪ੍ਪਾਦਤੋ ਯਾਵ ਭਙ੍ਗਾ ਠਪਨਤੋ ਠਪਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨੁਪਾਲਨਵਸੇਨ ਯਾਪਯਿਤਬ੍ਬਾ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਯਾਪਯਿਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਾਲਨਾਦਿਸਾਧਕਂ, ਕਥਂ ਤੇਸਂ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਠਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਾਦਿਮ੍ਹੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਰਸਾਦਿਮੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇਯੇਵ. ਉਦਕਨ੍ਤਿ ਤਲ਼ਾਕਗਤਜਲਂ, ਦਣ੍ਡਗਤਜਲਂ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਤਲ਼ਾਕਗਤਉਦਕਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਪਾਲੇਤਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਪਾਲਨਂ ਸਾਧਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਦਣ੍ਡਗਤਜਲਸ੍ਸ ਪਨ ਗਹਣੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਿਕ੍ਖਣੇ ਅਨੁਪਾਲਨਂ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਿਤਧਮ੍ਮੇ ਕਥਂ ਪਾਲੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਧਾਤਿ ਵਿਯ ਕੁਮਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਸੇਸਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣੇਨ ਕੇਨਚਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਪਨ ਕਿਂ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਯਂ…ਪੇ… ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਯਾਮਕੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਸੋਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਨਾਵਾਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਦਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਟਿਬਦ੍ਧਂ, ਭਙ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਕਿਂ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਭਙ੍ਗਤੋ ਉਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਾ’’ਤਿ. ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਨ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਠਪੇਤੀ’’ਤਿ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਲੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਲੋਭੋ ਹੋਤਿ, ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਨ ਲੁਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਸਯਮ੍ਪਿ ਕਦਾਚਿ ਨ ਲੁਬ੍ਭਤੇਵ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਾ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾਕਾਰੋ ਏਵ ਚ ਸੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਨ ਲੁਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਏਸ ਨਯੋ ‘‘ਨ ਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਅਲਗ੍ਗਭਾਵੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਸਤ੍ਤਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕਮਲਦਲੇ ਜਲਬਿਨ੍ਦੁ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਤ੍ਥੁਨੋ ਮਮਤ੍ਤਵਸੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹੋ. ਮੁਤ੍ਤਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯਾਤਿ ਖੀਣਾਸਵਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯ. ਸੋ ਹਿ ਮੁਤ੍ਤਰਾਗਤ੍ਤਾ ਕਤ੍ਥਚਿ ਮਮਾਯਨਰਹਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਨਲ੍ਲੀਨੋ ਭਾਵੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਲ੍ਲੀਨਭਾਵੋ. ਏਵਞ੍ਹਿ ‘‘ਅਸੁਚਿਮ੍ਹਿ ਪਤਿਤਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਉਪਮਾਯ ਸਮੇਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਤਿਪਿ ਕਾਯੇਨ ਅਲ੍ਲੀਯਨੇ ਭਾਵੋ ਅਨਲ੍ਲੀਨੋ, ਏਵਂ ਅਲੋਭੋਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਗਹਿਤੇਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਲਗ੍ਗਭਾਵੇਨ ਅਨਲ੍ਲੀਨਭਾਵੋ ਅਨਲ੍ਲੀਨਾਕਾਰੋਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਂਸਭਾਵੋ ਹਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ.

ਚਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ, ਫਰੁਸਭਾਵੋ, ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਕੋਪੋਯੇਵ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਫਰੁਸਭਾਵੋ ਅਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ. ਅਵਿਰੋਧੋ ਅਵਿਗ੍ਗਹੋ ਅਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਸਭਾਵੋ. ਆਘਾਤਵਿਨਯਨਰਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਘਾਤੋ ਨਾਮ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ, ਪਰਸ੍ਸੇਵ ਚ ਪਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤੋ ਉਪਨਾਹੋ ਬਲਵਕੋਪੋ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਨਯਨਰਸੋ ਅਪਨਯਨਰਸੋ. ਸੋਮ੍ਮਭਾਵੋ ਮਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਹਿਲਾਦਨਿਯਤਾ ਸੀਤਲਭਾਵੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ.

ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰੀਤਾਦੀਹੀਤਿ ਹੇਤੁਮ੍ਹਿ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਹਿਰੀਯਤਿ ਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇਨ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਯਤਿ. ਤੇਹਿਯੇਵਾਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਹਿਯੇਵ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਤਿ. ਹਿਰੀ ਪਾਪੇ ਗੂਥੇ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਾਪਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਲਕ੍ਖਣਾ ਹਿਰੀ’’ਤਿ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਤੇ ਉਣ੍ਹਂ ਵਿਯ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਸਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਉਤ੍ਤਾਸਲਕ੍ਖਣਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ. ਉਭੋਪਿ ਪਾਪਾਨਂ ਅਕਰਣਰਸਾਤਿ ਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇਨ ਪਾਪਾਨਂ ਅਕਰਣਰਸਾ ਹਿਰੀ, ਉਤ੍ਤਾਸਾਕਾਰੇਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਪਾਪਤੋ ਸਙ੍ਕੋਚਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਪਾਪਤੋ ਸਙ੍ਕੋਚਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਅਤ੍ਤਗਾਰਵਪਰਗਾਰਵਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਗਾਰਵਪਦਟ੍ਠਾਨਾ ਹਿਰੀ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾਯ, ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿਤਾਯ ਚ. ਪਰਗਾਰਵਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤਾਯ, ਲੋਕਾਧਿਪਤਿਤਾਯ ਚ. ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਹਿਰਿਯਾ ਪਾਪਂ ਪਜਹਤਿ ਕੁਲਵਧੂ ਵਿਯ. ਪਰਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਪਾਪਂ ਪਜਹਤਿ ਵੇਸਿਯਾ ਵਿਯ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦਿਤਾ ਚ ਨੇਸਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਾਕਟਭਾਵੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਪਨ ਤੇਸਂ ਕਦਾਚਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਯੋਗਤੋ. ਨ ਹਿ ਲਜ੍ਜਨਂ ਨਿਬ੍ਭਯਂ ਵਾ ਪਾਪਭਯਂ ਵਾ ਅਲਜ੍ਜਨਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਹਿਰਿਯਾ ਬਲਵਭਾਵੇ ਪਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇ ਹਿਰੀ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ. ਇਮੇ ਚ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ‘‘ਲੋਕਪਾਲਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਹਿਰੀ ਚ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਞ੍ਚ, ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦ੍ਵੇ ਸੁਕ੍ਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਨ ਪਾਲੇਯ੍ਯੁਂ, ਨਯਿਧ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ ‘ਮਾਤਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਮਾਤੁਚ੍ਛਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਮਾਤੁਲਾਨੀ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੯).

ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਦਰਥਵੂਪਸਮੋ, ਕਾਯ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੂਹਵਚਨੋ. ਸੋ ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਂ. ਵਤ੍ਤਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਦੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵੁਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਾਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਵੇਦਨਾਦਯੋਤਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ. ਤਥਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਤਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੪੦). ਦਰਥੋ ਸਾਰਮ੍ਭੋ ਦੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ, ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮਂ ਲਕ੍ਖਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤ…ਪੇ… ਰਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਮੇਵ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਭਵਨਰਸਾ. ਦਰਥਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੇਨ ਪਰਿਲ਼ਾਹਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਵਿਰਹਿਤੋ ਸੀਤਿਭਾਵੋ ਅਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਸੀਤਿਭਾਵੋ. ਅਵੂਪਸਮੋ ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਂ ਅਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਿਲੇਸਾਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪ੍ਪਧਾਨਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਧਿਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਾ. ਤੇਪਿ ਹਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਅਵੂਪਸਮਕਰਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਵਾ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਯੇਵ ਕਿਲੇਸਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਦਿਕਿਲੇਸਾ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਗਰੁਭਾਵੋ ਦਨ੍ਧਤਾ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਧਿਕਾਨਂ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਦਨ੍ਧਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਦਨ੍ਧਤਾ ਅਗਰੁਭਾਵੋ.

ਥਦ੍ਧਭਾਵੋ ਥਮ੍ਭੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾਧਿਕਾਨਂ, ਤਪ੍ਪਧਾਨਾਨਂ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਥਦ੍ਧਭਾਵਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਤੋਯੇਵ ਕਤ੍ਥਚਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਘਾਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਘਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਕਮ੍ਮਨਿ ਸਾਧੁ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ, ਨ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵੋ, ਦਾਨਸੀਲਾਦਿਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਯ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾ, ਤਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਕੁਸਲਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੇਨੇਵ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ, ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਾ ਸੇਸਨੀਵਰਣਾਦਯੋ. ਇਮਾ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੇਨ ਪਸਾਦਨੀਯਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਸਾਦਾਵਹਾ, ਹਿਤਕਿਰਿਯਾਸੁ ਵਿਨਿਯੋਗਕ੍ਖਮਭਾਵਾਵਹਾ ਸੁਵਣ੍ਣਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਿਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਗੇਲਞ੍ਞਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦਯੋ, ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਚ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਗੇਲਞ੍ਞਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖਣਂ ਏਤਾਸਨ੍ਤਿ ਅਗੇਲਞ੍ਞਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾ. ਗੇਲਞ੍ਞਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨੇਨੇਵ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਾਸਂ ਆਦੀਨਵੋ ਦੋਸੋ ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਵਾ, ਨ ਵਾ ਏਤਾ ਆਦੀਨਂ ਕਪਣਂ ਵਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰਾਦੀਨਵਾ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰਾਦੀਨਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਕਾਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ, ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੀ ਚ ਉਜੁਭਾਵੋਤਿ ਲਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਜ੍ਜਵਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਨਙ੍ਗਲਸੀਸਚਨ੍ਦਕੋਟਿਗੋਮੁਤ੍ਤਵਙ੍ਕਤਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਕੁਟਿਲਭਾਵਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਮਾਯਾਸਾਠੇਯ੍ਯਾਦਿਭੂਤਾਨਂ ਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਤੋ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਟਿਲਭਾਵਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਰਸਾ. ਤਤੋਯੇਵ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਅਜਿਮ੍ਹਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਜਿਮ੍ਹਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਜਿਮ੍ਹਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਨਨੁ ਚ ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕੇਕਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਦਰਥਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਂ ਏਕੇਕਮੇਵ ਕਰੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤਾਪਿ ਤਥੇਵ ਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਤਥਾ ਦੇਸਿਤਾ? ਸਭਾਵਧਮ੍ਮਭਾਵਤੋ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਨਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯੇਵ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸਭਾਵਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਮੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤਾ ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਹਾਪਨਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ. ਸਭਾਵਤੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਾਯ ਚੇਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨਮੇਵ ਪਮਾਣਂ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨਾਧਿਕਾਰੇ ਅਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਅਕਥਨਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਹੇਤੁਕਂ. ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਤਾਦਿਸੋ ਹੇਤੁ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਯੇਨ ਇਮੇਸੁ ਏਕੇਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕਥਨਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਏਕੋਯੇਵ ਵੇਰਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਓਤਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾਵ ਹਨਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਂ ਹਨਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਪਨੇਤੇ ਵਿਸੁਂ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਤਂ ਵੇਰਿਂ ਹਨਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਮੇਤੇ ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਹਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਨਾਭਾਵਤੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕੇਕਭਾਵੇਪਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ, ਅਪਿਚ ਚਿਤ੍ਤਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਲਹੁ ਮੁਦੁ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ ਪਗੁਣਂ ਉਜੁਞ੍ਚ ਹੋਤਿ. ਕਾਯਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਰੂਪਕਾਯੋਪੀਤਿ ਤਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਮਾਧਿਆਦੀਸੁ.

ਛਨ੍ਦਨਂ ਛਨ੍ਦੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਤਾ. ‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮਹਾਨਿ. ੧) ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਤਿ ਵਾਯਮਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੀਰਿਯਮ੍ਪੀਤਿ ਤਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਰਣਿਚ੍ਛਾ. ਚੇਤਸਿਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਕਰਣਿਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਕਾਮਤਾਮੁਖੇਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਿਚ੍ਛਾਲਕ੍ਖਣੋ ਛਨ੍ਦੋ ‘‘ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੇਸਨਰਸੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ ਚ. ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਪਨਾਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੇਸਨਰਸੋ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿਯੇਵ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਚੇਤਸੋ ਹਤ੍ਥਪ੍ਪਸਾਰਣਂ ਵਿਯਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਂ ਪਨ ਦਾਨਵਤ੍ਥੁਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਚੇਤਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਛਨ੍ਦੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ? ਨਨੁ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਿਚ੍ਛਾਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤਇਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਉਸੂਨਂ ਗਹਣੇ ਅਤ੍ਥਿਕਤਾ ਵਿਯ ਦਾਨਵਤ੍ਥੁਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦੋਪਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੇਨ ਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋਯੇਵਾਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਤੋ ਪਨ ਅਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦੋ.

ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਸਾਦਨਵਸੇਨ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਤਥਾ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਚ੍ਛਯਨਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਸੁ, ਦਾਨਾਦੀਸੁ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ, ਸਦ੍ਧਾ ਪਨ ਪਸਾਦਨੀਯੇਸੁ ਪਸਾਦਾਧਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਂ ਪਨ ਯਥਾ ਸਨ੍ਤੀਰਿਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਨਿਚ੍ਛਯਨਾਕਾਰੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਰਤੋ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਏਕਂਸੇਨੇਵ ਸਂਸਪ੍ਪਨਾਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਸਂਸਪ੍ਪਨਸ੍ਸ ‘‘ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਅਨਿਚ੍ਛਯਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਕਿਰਿਯਾ ਅਸਂਸਪ੍ਪਨਂ. ਯੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਅਯਂ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੋ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੋ. ਸੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਇਨ੍ਦਖਿਲੋਤਿ ਏਸਿਕਾਥਮ੍ਭੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤੇਪਿ ਹਿ ਤੇਸੁ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਉਦਾਸੀਨਭਾਵੋ ‘‘ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਮਂ ਅਵਿਸਮਂ ਵਾਹਿਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਂ ਲਕ੍ਖਣਮੇਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਵਾਹਿਤਲਕ੍ਖਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਅਪਕ੍ਖਪਤਿਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਤ੍ਥੇ ਊਨਾਧਿਕਤਾਨਿਵਾਰਣਂ. ਉਦਾਸੀਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਹਿ ਏਸਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਸਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਯਥਾ ਰਾਜਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਪਿ ਅਧਿਕਰਣਧਮ੍ਮਟ੍ਠੇ ਯਥਾਸਕਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਸਮਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਤਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਊਨਾਧਿਕਤਾਯ ਲੀਨੁਦ੍ਧਤਭਾਵਸ੍ਸ ਨਿਵਾਰਣਕਿਚ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਊਨਾਧਿਕਤਾਨਿਵਾਰਣਰਸਾ’’ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤੀਨਂ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੋ. ਆਧਿਪਚ੍ਚਞ੍ਹਿ ਤੇਸਂ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਅਧਿਕਭਾਵੋਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ. ਤਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਮੇਵ, ਯਂ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੇ ਪਵਤ੍ਤਾਪਨਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਰਙ੍ਗਮਣ੍ਡਲਂ ਗਤੋ ਨਟਕਾਚਰਿਯੋ ਤੇ ਤੇ ਨਟਕੇ ਯਥਾਸਕਂ ਅਨੁਰੂਪਂ ਭੂਮਿਯਂ ਯੋਜੇਤਿ, ਏਵਮੇਸਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੇ ਠਿਤੇ ਅਧਿਪਤਿਭਾਵੇ ਯੋਜੇਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤੇ ਠਿਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਤੇ, ਨ ਪਨ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਤੋ ਊਨਤਂ, ਅਧਿਕਤਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤੁਂ ਦੇਤੀਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਨਿਹੀਨਕਿਚ੍ਚਂ ਹੋਤੁ, ਇਦਂ ਅਤਿਰੇਕਕਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਕ੍ਖਪਾਤਵਸੇਨ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਪਕ੍ਖਪਾਤੋ. ਤਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕ੍ਖਪਾਤੁਪਚ੍ਛੇਦਨਰਸਾ. ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨੇਨ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸੁ ਆਜਾਨੀਯੇਸੁ ਸਾਰਥਿ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਕਿਰਿਯਾ ਕਾਰੋਤਿ ਕਾਰ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਭਾਵਸਾਧਨਤਂ ਆਹ. ਤੇਨ ਕਾਰੋਤਿ ਨਾਞ੍ਞਂ, ਕਿਰਿਯਾਯੇਵਾਤਿ ਦੀਪਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਕਾਰੋਤਿ ਮਨਸਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਕਰਣਂ. ਯੇਨ ਹਿ ਮਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਕਰੀਯਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਤੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਮਨਸਿ ਕਰੀਯਤੀਤਿ. ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਅਲੁਤ੍ਤਸਮਾਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਪੁਰਿਮਮਨਤੋਤਿ ਭਵਙ੍ਗਮਨਤੋ. ਵਿਸਦਿਸਂ ਮਨਨ੍ਤਿ ਵੀਥਿਜਵਨਮਨਂ, ਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਮਨਸਿਕਾਰਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਵੀਥਿਜਵਨਪਟਿਪਾਦਕੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇ ਸਮਾਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਸਾਰੇਨ੍ਤੋ ਪਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਂਯੋਜਨਰਸੋਤਿ ਪਯੋਜਨਰਸੋ. ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਚੇਤਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਰਣੇਨ ਬਲਂ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ਬਲਨਾਯਕੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਯੋਜੇਤੀਤਿ ਆਜਾਨੀਯਪ੍ਪਯੋਜਨਕਸਾਰਥਿ ਵਿਯਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਂਯੋਜਨਵਸੇਨ ਤਦਭਿਮੁਖਭਾਵਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਏਤ੍ਥ ਸਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਮੁਸ੍ਸਨਚ੍ਛਨ੍ਦਤਾ ਵਿਸਯਾਭਿਮੁਖਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਤਾ, ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ਸਂਯੋਜਨਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਪਟਿਪਾਦਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਾਵਚਨਂ ਇਤਰਮਨਸਿਕਾਰਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਹਿਸਾਸਕਾ ਪਨ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭਾਵੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਵਿਸਯਤਾ ਪਰਿਹਾਯੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਜਵਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਯਦਿ ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਚਿਤ੍ਤਸਭਾਵਂ ਸਿਯਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਜਵਨਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵ ਸਿਯਾ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸਾਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਅਸਬ੍ਬਵਿਸਯਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯਦਗ੍ਗੇਨ ਚ ਤਂ ਅਸਬ੍ਬਵਿਸਯਂ, ਤਦਗ੍ਗੇਨ ਸਾਵਰਣਮ੍ਪਿ ਹੋਤਿ ਯਤ੍ਥ ਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਆਵਰਣਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਸਕਲਲੋਕਸਿਦ੍ਧੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵੋ, ਅਨਾਵਰਣਭਾਵੋ ਚ ਪਰਿਹਾਯੇਥ, ਜਵਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਨ ਸਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਨਾਯਂ ਇਟ੍ਠਵਿਘਾਤੋ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਤਯਿਦਂ ਤੇਸਮਭਿਨਿਵੇਸਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਵਚਨੇਨ ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ਅਤੀਤਾਦਿਵਸੇਨ ਹਿ ਵਿਭਾਗਮਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮਾਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਜਵਨਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਿਮੁਖੀਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਚੇਤ੍ਥ ਜਵਨਾਨਂ ਭਿਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਆਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਾ ਚਿਤ੍ਤਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਨ ਕਾਚਿ ਵਿਹੇਸਾ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਕਿਂ ਵਾ ਏਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤਿਵਾਦੇਨ, ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੭), ਤਸ੍ਮਾ ਅਪਰਿਮਿਤਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਾਰੇਕਫਲਸ੍ਸ ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਆਵਜ੍ਜਨੇਨ ਵਿਨਾਪਿ ਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇ ਵਿਬਨ੍ਧਨਾਭਾਵਤੋ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਾਯੇਵਾਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਂ ਅਨਾਗਤਚਿਤ੍ਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਜਵਨਮੇਵ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਆਵਜ੍ਜਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਪਾਲ਼ਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ.

ਕਰੋਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ. ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਕੇਸਂ ਕਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਰਦੁਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਸਾਧੂਨਂ ਹਦਯਕਮ੍ਪਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਪਨਨ੍ਤਿ ਚ ਪਰੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਸਹਨਾਕਾਰੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਤਦਿਦਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਾਧੂਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਹਿ ਅਤ੍ਤਹਿਤਪਰਹਿਤਸਾਧਨੇਨ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਣਾਤੀ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਵਿਨਾਸੇਤੀ’’ਤਿ, ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਮੇਤਿ ਅਪਨੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ. ਪਰੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਪਨਯਨਂ ਹੋਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਸੋ ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਾਕਾਰੋ, ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਪਰ…ਪੇ… ਲਕ੍ਖਣਾ. ਅਪਨੇਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪਰੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸਹਨਂ ਅਨਧਿਵਾਸਨਂ ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਸਹਨਂ. ਨ ਵਿਹਿਂਸਾ ਅਵਿਹਿਂਸਾ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਹੇਠਨਂ, ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਵਿਹਿਂਸਾਯ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਵਿਹਿਂਸਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਪਮੋਦਨਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਮੋਦਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਅਨਿਸ੍ਸਾਯਨਰਸਾਤਿ ਇਸ੍ਸਾਯਨਸ੍ਸ ਉਸੂਯਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵਕਿਚ੍ਚਾ. ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇਸੁ, ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਅਰਮਣਂ ਅਰਤਿ. ਸਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਇਸ੍ਸਾਧਿਕਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਂ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਧਿਕਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਂ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨਾਦਿਵਿਸਯਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਰਤਿਯਾ ਵਿਹਨਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਘਾਤਂ ਵਾ ਵੂਪਸਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਰਤਿਵਿਘਾਤਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ‘‘ਅਨਿਯਤੇ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚੇਤਸਿਕਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤੋਤਿ ਵਤ੍ਥੁਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤੋ. ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਵਤ੍ਥੂਨਨ੍ਤਿ ਪਰਪਾਣਪਰਧਨਪਰਇਤ੍ਥਿਆਦੀਨਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਮਾਲਮ੍ਬਣਭੂਤਾਨਮੇਵ ਵਤ੍ਥੂਨਂ. ਅਵੀਤਿਕ੍ਕਮਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਅਮਦ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਵਤ੍ਥੁਤੋ ਸਙ੍ਕੋਚਨਕਿਰਿਯਾਪਦੇਸੇਨ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਤੋਯੇਵ ਸਙ੍ਕੋਚਨਕਿਰਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨ ਹਿ ਵਿਰਤਿਯੋ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਤ੍ਥੁਨੋ ਅਕਿਰਿਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸੇਵ, ਵਿਰਤੀਨਞ੍ਚ ਸੋਰਚ੍ਚਵਸੇਨ ਸਙ੍ਕੋਚਨਂ, ਅਕਿਰਿਯਾ ਚ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਾਨਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸਦ੍ਧਾ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਸਬ੍ਬੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਏਕੇ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਕਮ੍ਮਂ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਅਕਰਣਤੋ, ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਅਕਥਨਤੋ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੀਸਲ੍ਲੇਖਗੁਣਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਵਿਵਜ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਪਦਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚੀਤਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ. ਇਮਾਸੂਤਿ ਇਮਾਸੁ ਤੀਸੁ ਵਿਰਤੀਸੁ. ਏਕੇਕਂ ਨਿਯਤਂ ਵਿਰਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਂ ਚਤੁਤ੍ਥਨਿਯਤਵਿਰਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਦ੍ਧਾਰਣਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਸੇਨ ਇਮਾਸਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਏਕਂ ਨਿਯਤਂ ਵਿਰਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਪਨ ਤੇਸਂ ਇਚ੍ਛਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਅਪਰਾਯ ਵਿਰਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾਪਿ ਅਦੇਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਵਿਸਯਸ੍ਸ ਚ ਸਦਾ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਨਿਯਤਾਯ ਏਵ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋਯੇਵ ਚ ਕੇਚਿ ਇਮਾਸਂ ਤਿਵਿਧਤ੍ਤਂ ਅਨਿਯਤਤ੍ਤਮੇਵ ਚ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤੇਹਿ –

‘‘ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਆਜਿਵਾ;

ਯੇਭੁਯ੍ਯਤੋ ਅਨਿਯਤਾ, ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਭੇਦਤੋ’’ਤਿ. –

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਦਾ ਏਕਤੋਯੇਵ ਚ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਦੁਤਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਪੀਤਿ ਦੁਤਿਯੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰਾ ਏਵਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸਸਙ੍ਖਾਰਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ. ਤਥਾਤਿ ਯਥਾ ਤਤਿਯੇ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥੇਪਿ ਪੀਤਿਯਾ ਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਚੇਤ੍ਥ ਅਭਾਵਤੋ ਆਹ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਪੀਤਿਯਾ, ਏਵਂ ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਭਾਵਨਾਕਾਲੇ ਹਿ ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਯਂ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨਵੀਥਿਯਾ ਵੇਦਨਾਪਰਿਵਤ੍ਤਨਾਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨੇਵ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨਮ੍ਪਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਸੁ ਸਮ੍ਭਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਸਬ੍ਬਦਾਪਿ ਤਾਸਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਸੁ ਸਮ੍ਭਵਂ ਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਵਸੇਸਾ ਪਞ੍ਚਮੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ਵਿਸੇਸਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮਾਹ ‘‘ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇ ਚਾ’’ਤਿਆਦਿ.

੮੧. ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਦਯੋਤਿ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾ ਚੇਵ ਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਞ੍ਚ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਰਤਿਤ੍ਤਯਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਨ੍ਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਾਨਵਸੇਨ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਸੋਧਨਵਸੇਨ, ਨਾਪਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਰਾਜੀਵਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਵਸੇਨ. ਤਥਾ ਹਿ ਨੀਵਰਣਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਤ੍ਥਤ੍ਤਯਂ ਹੋਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵਤ੍ਥਾ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਵਤ੍ਥਾ ਅਨੁਸਯਾਵਤ੍ਥਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਵਤ੍ਥਾਯ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਂ, ਅਨੁਸਯਾਵਤ੍ਥਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਂ. ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਰਾਜੀਵਾਨਂ ਪਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵਤ੍ਥਂ, ਅਨੁਸਯਾਵਤ੍ਥਞ੍ਚ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵਤ੍ਥਾਯ ਵਿਸੁਂ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਵਤ੍ਥਾ ਨ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਸ੍ਸਾ ਵਿਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨੇਵ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਵਿਯ ਤੇਸਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਾਵਤ੍ਥਂ ਸੋਧੇਤਿ, ਨ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਯ ਅਨੁਸਯਾਵਤ੍ਥਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਪਟਿਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਤਿ ਵਾ. ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਂ ਸੀਲਸੋਧਨਵਸੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲੇਨੇਵ ਵਿਗਤਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਕਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਵਿਰਤੀਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵੋਯੇਵ. ਇਮਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਰਤਿਯੋ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਵਾ ਕਰੁਣਾਦਿਝਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਕਾਲੇ. ਤਤੋਤਿ ਤਤੋ ਤਤਿਯੇ ਵੁਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਤੋ. ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਾਨਮੇਕਨ੍ਤਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਤ੍ਤਾ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਮੇਨ…ਪੇ… ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਰੂਪਾਵਚਰਪਞ੍ਚਮੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਤਿਂਸੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਰੂਪਾਵਚਰਤੋ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਰੂਪਾਵਚਰਭਾਵੋਵੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ’’ਤਿ, ਪਞ੍ਚਮੇ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਭਾਵਤੋ ਰੂਪਾਵਚਰਭਾਵੋ, ਇਧ ਪਨ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਰੂਪਾਵਚਰਭਾਵੋਤਿ ਅਯਮੇਵਸ੍ਸ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਵਤਿ. ਮਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੇਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਪਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦਿਭੇਦੇਤਿ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕੇ. ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ‘‘ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਕਿਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਤਿ ਚੇ, ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ. ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਦਾਚਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਿਰਹੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਨ ਵਿਰਤਿਵਿਰਹੋ, ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਸੇਨੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਨਿਯਤਵਿਰਤਿਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵੋਤਿ ਛਬ੍ਬਿਸੁਦ੍ਧਿਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਲੋਕਤੋ ਉਤ੍ਤਰਣਭਾਵੋ.

ਏਵਂ ਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਚਨਤ੍ਥਲਕ੍ਖਣਾਦੀਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਕੁਸਲਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਛ ਯੇਵਾਪਨਕਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਪਠਮੇ ਅਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਅਕੁਸਲੇਸੁ ਪਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਯੇਵਾਪਨਧਮ੍ਮੇ ਏਕਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਇਧੇਵ ਵਚਨਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਦ੍ਦੇਸਾਨਨ੍ਤਰਂ ‘‘ਏਵਂ ਯੇਵਾਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੇ ਛਨ੍ਦਾਧਿਮੋਕ੍ਖਾਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੇ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਦਸਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ.

੮੨. ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸੇਸੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਹਤਾ ਵਿਹਤਾ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤਾ ਪਾਪਾ ਅਪਾਯਾਦਿਦੁਕ੍ਖਪਾਪਨਤੋ ‘‘ਪਾਪਾ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾ ਯੇਨ ਸੋ ਭਗਵਾ ਹਤਪਾਪੋ, ਤੇਨ. ਲਾਭੋ ਅਲਾਭੋ, ਯਸੋ ਅਯਸੋ, ਨਿਨ੍ਦਾ ਪਸਂਸਾ, ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਕਮ੍ਪਨਟ੍ਠੇਨ ਤਾਦਿਨਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਸੋ ਹਿ ਲਾਭਾਦੀਸੁ ਯਾਦਿਸੋ, ਅਲਾਭਾਦੀਸੁਪਿ ਤਾਦਿਸੋਯੇਵਾਤਿ ‘‘ਤਾਦੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਨ ਹਿਰੀਯਤੀਤਿ ਨ ਲਜ੍ਜਤਿ. ਅਹਿਰਿਕੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ ਵਾ. ‘‘ਅਹਿਰਿਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਏਕਸ੍ਸ ਕ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਿਰਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਂ ਧਮ੍ਮਮਾਹ. ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਨਂ ਅਹੀਲ਼ਨਂ. ਅਲਜ੍ਜਨਂ ਅਵਿਲਾ. ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਲਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਸ੍ਸ ਸਾਧਾਰਣਾਯ ਹਿਰਿਯਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ. ਤੇਹੇਵਾਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਹਿ ਏਵ. ਅਸਾਰਜ੍ਜਨਂ ਨਿਬ੍ਭਯਤਾ. ਅਨੁਤ੍ਤਾਸੋ ਅਸਮ੍ਭਮੋ. ਰਸਾਦੀਨਿ ਹਿਰਿਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਨ ਤਾਨਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਹਿ ਅਲਜ੍ਜਨਾਕਾਰੇਨ ਪਾਪਾਨਂ ਕਰਣਰਸਂ ਅਹਿਰਿਕਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਾਸਾਕਾਰੇਨ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨੇਵ ਪਾਪਤੋ ਅਸਙ੍ਕੋਚਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਅਤ੍ਤਨਿ, ਪਰੇਸੁ ਚ ਅਗਾਰਵਪਦਟ੍ਠਾਨਾਨਿ. ਗਾਮਸੂਕਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਸੁਚਿਤੋ ਕਿਲੇਸਾਸੁਚਿਤੋ ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਨਂ ਅਹਿਰਿਕੇਨ ਹੋਤਿ. ਸਲਭਸ੍ਸ ਵਿਯ ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਪਾਪਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਾਸੋ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਨਾਹਿਰਿਕੋ, ਪਾਪਾ ਗੂਥਾਵ ਸੂਕਰੋ;

ਨ ਭਾਯਤਿ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੋ, ਸਲਭੋ ਵਿਯ ਪਾਵਕਾ’’ਤਿ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਯਥਾ ਹਿਰਿਯਾ ਬਲਵਭਾਵੇ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇ ਹਿਰੀ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾ, ਏਵਂ ਅਹਿਰਿਕਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੇ ਅਹਿਰਿਕਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਕੇਚਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਸੁਚਿਨਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਮਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ, ਸਪ੍ਪਮੁਖੇ ਹਤ੍ਥਂ ਪਵੇਸੇਨ੍ਤੋ ਬਾਲਦਾਰਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਭਾਵਸ੍ਸ, ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਪਪਰਿਕ੍ਖਨਤੋ ਨੇਵ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਚ ਉਤ੍ਤਸਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਣਤੋ ਮੋਹੋ ਪਾਪਤੋ ਨੇਵ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਉਤ੍ਤਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਬਲਵਤਰਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਲੁਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਅਲ੍ਲੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਨਾਮ ‘‘ਮਮ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ, ਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਮਤ੍ਤਂ. ਅਭਿਸਙ੍ਗੋ ਅਤਿਸਯਵਤਾਯ ਆਸਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਭਾਵੋ. ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਅਵਿਜਹਨਂ. ਤੇਲਞ੍ਜਨਰਾਗੋ ਵਿਯਾਤਿ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ ਤੇਲਮਕ੍ਖਿਤਅਞ੍ਜਨਰਾਗੋ ਵਿਯ. ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਪਦਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਨਨੁ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਲੋਭੋਯੇਵਾਤਿ ਕਥਂ ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਪਠਮਂ ਨਾਤਿਬਲਵਲੋਭਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨੋ ਪਚ੍ਛਾ ਬਲਵਲੋਭੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਂਪਦਟ੍ਠਾਨਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨੇਵ ਚ ‘‘ਤਣ੍ਹਾ ਪਵਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਨਾਮ ਸੁਖਵੇਦਨਾ, ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਨਾਮ, ਅਸੁਭੇ ‘‘ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਅਸ੍ਸਾਦਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਕੇਚਿ.

ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਸ੍ਸ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਭਾਵੋ. ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਞਾਣਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਲਕ੍ਖਣਂ ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਸੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋ ਹਿ ਅਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਰਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਚ੍ਛਾਦਨਰਸੋਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਮੋਹਸਮਙ੍ਗਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਨ ਲਭਤਿ, ਮੋਹਸ੍ਸ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਚ੍ਛਾਦਨਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਞਾਣਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਅਯਾਥਾਵਤੋ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਮੋਹੋ ਪਨ ਨ ਕਥਞ੍ਚਿ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਕਾਲੋ ਕਥਂ ਤਦਾ ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਜਾਨਾਤੇਵਾਤਿ? ਤਦਾਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਫੁਸਨਾਕਾਰਾਦਿਮਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਜਾਨਨਵਸੇਨ, ਏਵਮਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਪਨ ਜਾਨਨਾਕਾਰੇਨਾਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਧਕਰਣਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ, ਤਥਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ.

ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਸ੍ਸ ਵਿਪਰੀਤਵਸੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਯੋਨਿਸੋ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਉਪ੍ਪਥਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਤੋ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਵਾ ਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਵਾ ਆਮਸਨਂ ਪਰਾਮਾਸੋ, ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹਵਸੇਨ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਕਾਮਤਾਦੀਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਅਸੋਤੁਕਾਮਤਾਦਿਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਉਦ੍ਧਤਂ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਵਾ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਉਦ੍ਧਤਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਅਵੂਪਸਮੋਤਿ ਅਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਭਾਵੋ. ਵਾਤਾ…ਪੇ… ਪਟਾਕਾਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਪਟਾਕਾ ਯੋਤ੍ਤਬਲੇਨ ਧਜਯਟ੍ਠਿਂ ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੀਪਿ ਵਾਤਾਭਿਘਾਤੇਨ ਏਤ੍ਥ ਅਵਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮਿਦਮ੍ਪਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਬਲੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਬਲੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਚਲਂ ਅਵਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤੀਤਿ ਵਾਤਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਚਲਧਜਪਟਾਕਾ ਵਿਯ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਭਨ੍ਤਤ੍ਤਂ ਪਰਿਬ੍ਭਮਨਾਕਾਰੋ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਅਕੁਸਲਸਾਧਾਰਣਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਯੋਨਿਸੋ…ਪੇ… ਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਵਾ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਨਾਕਾਰੇਨ ਮਨਸਿਕਰਣਂ ਇਧ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ. ਅਥ ਵਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਰਣਂ ਇਧ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ.

ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਅਭਿਮਞ੍ਞਤਿ, ਅਹਂਕਾਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਉਚ੍ਚਤੋ ਨਮਨਂ ਉਣ੍ਣਤਿ. ਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹਰਸੋਤਿ ਉਣ੍ਣਤਿਵਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਾ ਸਮ੍ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਕਿਚ੍ਚੋ, ਨ ਵੀਰਿਯਂ ਵਿਯ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨੇਨ. ਅਭਿਭੁਸ੍ਸਹਨਵਸੇਨ ਹੀਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨੀਚਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਹਣਮ੍ਪਿ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਵਸੇਨੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੇਤੁ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕੇਤੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਧਜੋ, ਇਧ ਪਨ ਕੇਤੁ ਵਿਯਾਤਿ ਕੇਤੁ, ਉਲ਼ਾਰਤਮਾਦਿਭਾਵੋ, ਤਂ ਕੇਤੁਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕੇਤੁਂ ਕਮ੍ਯਤੀਤਿ ਕੇਤੁਕਮ੍ਯਂ, ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤਂ ਕੇਤੁਕਮ੍ਯਂ, ਸੋ ਕੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾ. ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਮਾਨਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਸਦਿਸੀ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਨ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਕੇਸਰਸੀਹਾ ਵਿਯ ਏਕਗੁਹਾਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬਦਾ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਯਮੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਗ੍ਗਹਣੇ ਬਲਵਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤੁਕ੍ਕਂਸਨਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਏਕੇਕਧਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਤ੍ਤਸਿਨੇਹਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਾ ਮਾਨੋ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਉਸੂਯਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਵਾਤਿ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਸੁਯੇਵ. ਇਸ੍ਸਾਵਸੇਨ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਸੁ ਅਤੁਸ੍ਸਨਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਭਿਰਤਿਰਸਾ’’ਤਿ. ਤੇਨੇਵੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਇਸ੍ਸਾਨਲਸਿਖਾ ਯੇਸਂ, ਹਦਯੇ ਜਲਤੀਧ ਤੇ;

ਨੇਵ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸੇਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮਚ੍ਛਰਯੋਗੇਨ ਮਚ੍ਛਰਿਨਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਮਚ੍ਛਰ-ਸਦ੍ਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਮਚ੍ਛਰਭਾਵੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਨਯੇਨ ਪਨ ‘‘ਮਾ ਇਦਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੋਤੁ, ਮਯ੍ਹਂਵ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪੋਰਾਣਾ. ਨਿਗੁਹਣਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰੇਸਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਙ੍ਕੋਚਨਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਕਰਣਸ੍ਸ ਅਰੁਚ੍ਚਨਾਕਾਰੇਨ ਪਟਿਕੁਟਨਂ. ‘‘ਮਾ ਇਦਂ ਪਰਸ੍ਸ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਰੇਸੁ ਪਟਿਹਨਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਕਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਤੋ ਮਚ੍ਛੇਰਂ ਪਟਿਘਚਿਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਟਿਹਞ੍ਞਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਪ੍ਪਸਙ੍ਗਤੋ. ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵੇ ਪਟਿਹਨਨਵਸੇਨ ਪਨ ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਮਚ੍ਛੇਰਂ ਪਟਿਘਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਤਿ ਆਵਾਸਾਦਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ.

ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਤਮ੍ਪਿ ਅਕਤਮ੍ਪਿ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵਤ੍ਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਂ ਮਯਾ ਨ ਕਤਂ, ਤਂ ਕੁਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਵਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਰਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਕਤਾਕਤਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਸੁਚਰਿਤਮ੍ਪਿ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤਂ ਨਾਮ. ਸੁਚਰਿਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਗਰਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਝਾਨਂ ਪਥਵੀਕਸਿਣਂ, ਏਵਂ ਕੁਕਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਂਸਹਚਰਿਤਤਾਯ ਇਧ ਕੁਕਤਨ੍ਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਕਤਾਕਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਚਿਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਰਹਿਤਬ੍ਬਤੋ ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤਂ ਕੁਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੁਕਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਕੁਕਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਛਾ ਅਨੁਤਪ੍ਪਨਂ ਵਿਹੇਠਨਂ ਪਚ੍ਛਾਨੁਤਾਪੋ. ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਂ ਕਤਾਕਤਸ੍ਸ ਸੁਚਰਿਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸੋਚਨਂ, ‘‘ਅਕਤਂ ਵਤ ਮੇ ਕਲ੍ਯਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨੁਤਪ੍ਪਨਂ, ‘‘ਅਕਤਂ ਮਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਂ, ਇਤੋ ਦਾਨਿ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਪਨ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਕਂ ਵੀਰਿਯਮੇਵ, ਨ ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਂ, ਕਤਾਕਤਾਕਾਰਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਸੁਚਰਿਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸੋਚਨਵਸੇਨ ਵਿਰੂਪਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ. ਕਤਾਕਤਾਨੁਸੋਚਨਞ੍ਹਿ ਅਵਡ੍ਢਿਸਮ੍ਪਾਦਨਤੋ ਵਿਰੂਪਂ ਪਟਿਸਰਣਂ, ਤਂ ਪਰਾਯਤ੍ਤਤਾਹੇਤੁਤਾਯ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਦਾਸਬ੍ਯੇ ਸਤਿ ਦਾਸੋ ਪਰਾਯਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇ ਸਤਿ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਕੁਸਲੇ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਤਾਕਤਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨੁਸੋਚਨਵਸੇਨ ਆਯਤ੍ਤਤਾਯ ਤਦੁਭਯਵਸੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਨ ਤਂਸਮਙ੍ਗੀ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ.

ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਨਾਵਸੀਦਨਵਸੇਨ ਸਂਹਤਭਾਵੋ ਥਿਨਂ, ਤੇਨ ਯੋਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਥਿਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਥਿਨਤਾ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਸਂਹਨਨਤਾ’’ਤਿ. ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਘਾਤਵਸੇਨ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਮਿਦ੍ਧਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋ’’ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਮਿਦ੍ਧਵਸੇਨੇਵ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਮੇਧਿਤਾ ਵਿਹਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਮਿਦ੍ਧਤਾ ਮਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ, ਤਬ੍ਭਾਵੋਪਿ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ. ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਂਹਨਨਭਾਵੋ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਸਂਸੀਦਨਤਾ, ਕੁਸੀਤਭਾਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਸਤ੍ਤਿਵਿਨਾਸਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋਪਿ, ਅਸਤ੍ਤਿਯੇਵ ਵਿਘਾਤੋਤਿ ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋ.

ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਨਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਉਸ੍ਸਾਹਪਟਿਪਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਂ. ਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਂ ਖੇਪਨਂ ਵੀਰਿਯਵਿਨੋਦਨਂ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਸੀਦਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾ ਸਂਸੀਦਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਸਂਸੀਦਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਥਿਨਮ੍ਪਿ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਸਭਾਵਮੇਵ, ਤਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਥਿਨਂ? ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਲਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ. ਕਤਮਂ ਮਿਦ੍ਧਂ? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਲਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੨) ਚ ਆਦਿਨਾ ਇਮੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਓਣਹਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਦ੍ਵਾਰਾਨਂ ਪਿਦਹਨਂ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਵਾ. ਲੀਨਤਾ ਲੀਨਾਕਾਰੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਸਙ੍ਕੋਚੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਥਿਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਂਹਨਨਂ ਹੋਤਿ, ਮਿਦ੍ਧੇਨ ਪਨ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਵਿਯ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਚਲਾਯਿਕਾਨਿਦ੍ਦਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਪਚਲਾਯਿਕਾਨਿਦ੍ਦਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪੋਤ੍ਥਰੂਪਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕਪਟੋ ਵਿਯ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਾਵਚ੍ਛਾਦਕੋ ਮੋਹੋ. ਮੁਖੇ ਬਨ੍ਧਪਟੋ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਪਤ੍ਥਰਿਤੁਂ ਅਦੇਨ੍ਤਂ ਮਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.

ਸੇਸਾਤਿ ਇਧ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ. ਕੁਸਲੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਾਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ. ਨ ਕੋਚਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਚੇ, ਨੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦਿਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੂਨਵੀਸਤੀਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਾਨਾਦਯੋ ਛ ਅਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕੇ ਸੇਸਾ ਸਰੂਪੇਨਾਗਤਾ ਪਨ੍ਨਰਸ ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕਾਤਿ ਇਮੇ ਏਕੇਨ ਊਨਾ ਵੀਸਤਿ ਚੇਤਸਿਕਾ. ਅਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕਾਨਂ ਪਨ ਇਧ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥ ਵਚਨੇ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.

ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਭਾਵੋਤਿ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਸ੍ਸ ਇਧ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਭਾਵਮਾਹ, ਨ ਪਨ ਪਠਮੇ ਨਿਯਤਭਾਵਂ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਸੋਵ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ. ਨ ਹਿ ਸਭਾਵਤਿਖਿਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਯੋਗੀ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਤਿਯੇ ਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੇਪਿ ਨਿਯਤਧਮ੍ਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਮਾਨੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨਿਯਤੋ’’ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਅਵਸੇਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸੇਵ, ਪਞ੍ਚਮੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪੀਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹ ਅਟ੍ਠਾਰਸੇਵ, ਤਥਾ ਛਟ੍ਠੇਪਿ. ਸਤ੍ਤਮੇ ਪੀਤਿਯਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਸਤ੍ਤਰਸ, ਤਥਾ ਅਟ੍ਠਮੇਪਿ.

ਏਤੇਪਿ ਤਯੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾ ਏਵ, ਏਤੇਪਿ ਤਯੋ ਏਕਤੋ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਸਯਭੇਦਤੋਯੇਵ. ਤਥਾ ਹਿ ਇਸ੍ਸਾ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ, ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਾਭਾਵਵਿਸਯਂ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਕਤਾਕਤਵਿਸਯਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਂ ਅਭਯਗਿਰਿਵਾਸਿਨੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਂ ਯਦਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਏਕਤੋਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ, ਨ ਤਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਸਭਾਵਤੋ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਤੋ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨਿਟ੍ਠਾਕਾਰਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਨੁਭਵਨਂ ਸਮ੍ਭੁਞ੍ਜਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਂ, ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਅਨਿਟ੍ਠਾਕਾਰਸਮ੍ਭੋਗਰਸ’’ਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਭੂਤੇਨ ਵਾ ਅਯਥਾਭੂਤੇਨ ਵਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਕਾਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭੁਞ੍ਜਨਰਸਂ, ਪਚ੍ਚਾਨੁਭਵਨਕਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਦੀਨਞ੍ਹਿ ਸਭਾਵਤੋ ਇਟ੍ਠੇ ਬੁਦ੍ਧਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਪਿ ਅਨਿਟ੍ਠਾਕਾਰਤੋ ਗਹਣਵਸੇਨ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਕਾਮਧਾਤੁਯਂਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਆਹ ‘‘ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਨੀਵਰਣਾਵਤ੍ਥਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਰੂਪਾਰੂਪਧਾਤੁਯਂ ਅਸਮ੍ਭਵੋ.

ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਵਸੇਨ ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨ ਵਾ ਵਿਰੂਪਂ ਸਪ੍ਪਨਂ ਵਿਸਪ੍ਪਨਂ, ਅਨਿਟ੍ਠਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਵਸੇਨੇਵ ਵਾ ਵਿਸਪ੍ਪਨਂ ਸਰੀਰਕਮ੍ਪਨਂ, ਤਂ ਰਸੋ ਕਿਚ੍ਚਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਸਪ੍ਪਨਰਸੋ, ਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋ, ਸਕਲਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋ ਆਹ ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਸ੍ਸਯਦਹਨਰਸੋ ਵਾ’’ਤਿ, ਵਿਜ੍ਝਤ੍ਤਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋਤਿ ਚ ਮਿਲਾਤਭਾਵਾਪਾਦਨਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਦਾਵਗ੍ਗਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਵਨਘਟੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਮੇਵ ਦਹਤਿ. ਦੁਸ੍ਸਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਦੂਸਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ. ਸੋ ਹਿ ਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਵਿਰੂਪਭਾਵਾਪਾਦਨੇਨਪਿ ਦੂਸੇਤਿ, ਪਰਂ ਪਨ ਦੂਸੇਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗਹਿਤਅਸੁਚਿ ਵਿਯ. ‘‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਨਵ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁਪਦਟ੍ਠਾਨੋ. ਸੋ ਉਪਯੋਗਫਲਕਾਲੇਸੁ ਅਨਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਵਿਸਸਂਸਟ੍ਠਪੂਤਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਾਤਿ ਇਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਨਿਯਤੇਸੁ ਏਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਾ.

ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇਤਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਿਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਿਰਹਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਾਤਿ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਾ. ‘‘ਨਿਵਾਤੇ ਦੀਪਚ੍ਚੀਨਂ ਠਿਤਿ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਿਤਿ ਵਿਯ ਸਨ੍ਤਾਨਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਵਿਤੁਂ ਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਛਯਾਭਾਵੇਨ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ ਚੇਤਸੋ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਮਤ੍ਤਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਾ ਖਣਟ੍ਠਿਤਿਮਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਮਤ੍ਤਾ ਠਿਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਵਿਗਤਾ ਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਂ ‘‘ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਵਿਗਤਾ ਤਿਕਿਚ੍ਛਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ. ‘‘ਵਿਗਤਾ ਚਿਕਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ ਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤਾਯ ਚੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਸਬ੍ਬਥਾ ਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਸਂਸਪ੍ਪਨਵਸੇਨ ਸੇਤਿ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਵਾ ਸੇਤੀਤਿ ਸਂਸਯੋ. ਕਮ੍ਪਨਰਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਪਨਕਿਚ੍ਚਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਹਿਤਾਕਾਰੇਯੇਵ ਠਤ੍ਵਾ ਭਮਤੀਤਿ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਮਿਂ ਏਵ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਨ ਯਦਿਪਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾਪਿ ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਂ ਅਪੇਕ੍ਖਤੀਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਕਮ੍ਪਨਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਛਯਾਕਾਰੇਨ ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਛਯਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਅਨਿਚ੍ਛਯਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ.

ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਵਿਪਰੀਤਕਿਚ੍ਚਤਾਯ ਆਹ ‘‘ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਅਭਾਵੇਨਾ’’ਤਿ. ਸਮਾਧੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਆਧਾਨਤੋ ‘‘ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬਲਵਾ ਹੋਤੀਤਿ ਬਲਵਮਿਤ੍ਤੇਨ ਦਿਨ੍ਨਪਿਟ੍ਠਿਬਲੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਬਲਾਦਿਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਤਿ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ. ਨਨੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਪਿ ਵਿਪਾਕਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਚੋਦਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯਾਹ ‘‘ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਕੁਤੋ ਪਨ ਵਿਰਤੀਨਂ ਕੁਸਲਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਚਾਰਿਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾ ਕੁਸਲਾਤਿ (ਵਿਭ. ੭੧੫) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕੇਸੁ ਵਿਰਤਿਯੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਲੋਕਿਯਵਿਰਤਿਯੋਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਲੋਕਿਯਵਿਪਾਕੇਸੁਯੇਵ ਵਿਰਤਿਯੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਕਾਯਪਸਾਦਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਕਾਯੇ ਭਵੋ ਸਾਤਭਾਵੋ ਲਕ੍ਖਣਮਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਯਿਕਸਾਤਲਕ੍ਖਣਾ. ਚੇਤਸਿਕਸੁਖੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋ ਨੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾ ਏਵਾ’’ਤਿ.

੮੪-੬. ਨਨੁ ਚ ਇਟ੍ਠੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠੇ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ, ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਚ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾ ਇਟ੍ਠੇ, ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯੁਤ੍ਤੋ ਤਾਵ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਯੋਗੋ, ਨ ਪਨ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਨ ਚਾਪਿ ਏਤਂ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ ਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਅਵਞ੍ਚਨੀਯਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਥਂ ਇਟ੍ਠੇ, ਇਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾਯੇਵ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਨ ਸੁਖਵੇਦਨਾ, ਯਤੋ ਤੇਸੁ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਂ ਚੋਦਨਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਯੋਗਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਸ੍ਸਾ ਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਉਪਾਦਾਯ ਚ ਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭੂਤਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਂ. ‘‘ਉਪਾਦਾਯ ਚ ਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿ ਪਨ ‘‘ਮਨਸੀ ਚ ਕਾਰੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ‘‘ਉਪਾਦਾਯਕਰੂਪੇਨਾ’’ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤੇਨ ਚਕ੍ਖੁਪਸਾਦੇਨ, ਤਥਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਵਤ੍ਥੁਭੂਤੇਨ ਸੋਤਪਸਾਦਾਦਿਨਾ ਚ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਪਾਦਾਰੂਪਕੇ ਪਨਾਤਿ ਯ-ਕਾਰਲੋਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵਿਯ, ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇ ਰੂਪਸਦ੍ਦਾਦਿਕੇ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਂਘਟ੍ਟਨਾਨਿਘਂਸਸ੍ਸਾਤਿ ਸਂਘਟ੍ਟਨਾਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਨਿਘਂਸਸ੍ਸ. ਸਂਘਟ੍ਟਨਾਯੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਵਿਸਯਵਿਸਯੀਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਦੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਨਿਘਂਸੋ ਵਿਯਾਤਿ ਨਿਘਂਸੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਸਂਘਟ੍ਟਨਾਯ ਨਿਘਂਸਸ੍ਸ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਸੋਤਸਦ੍ਦਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯੇਵ ਅਨੁਰੂਪਦੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਘਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਘਟ੍ਟਨਾਕਾਰਭੂਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਾਭਿਮੁਖਭਾਵੋ ‘‘ਸਂਘਟ੍ਟਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਘਾਨਗਨ੍ਧਾ, ਪਨ ਜਿਵ੍ਹਾਰਸਾ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਯੇਵ ਆਸਨ੍ਨਤਰਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਿਘਂਸੇਨ੍ਤਿ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਨਿਘਂਸੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ. ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਕਰਣੀਮਤ੍ਥਕੇ ਪਿਚੁਪਿਣ੍ਡਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਿਚੁਪਿਣ੍ਡੇਨੇਵ ਪਹਤਕਾਲੇ ਵਿਯ ਫੁਟ੍ਠਮਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ. ਦੀਪਯੇਤਿ ਏਵਂ ਸਂਘਟ੍ਟਨਾਨਿਘਂਸਸ੍ਸ ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯੋਗਂ ਪਕਾਸੇਯ੍ਯ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇਪਿ ਇਦਂ ਸਮਾਨਨ੍ਤਿ, ਨੋਤਿ ਆਹ ‘‘ਪਸਾਦਂ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਧਿਕਰਣੀਮਤ੍ਥਕੇ ਕਪ੍ਪਾਸਪਿਚੁਪਿਣ੍ਡਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕੂਟੇਨ ਪਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੂਟਂ ਪਿਚੁਪਿਣ੍ਡਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਧਿਕਰਣਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਭੂਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਕਾਯਪਸਾਦਂ ਘਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਪਸਾਦਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਮਹਾਭੂਤੇਸੁ ਪਟਿਹਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਘਂਸੋ ਬਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸੁਖਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਮਨੋਧਾਤੁਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਧਾਤੁ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਧ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗੇਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਿਨਾਯੇਵ ਪਨ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਕ੍ਕਟਵੋਹਾਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਸ੍ਮਾਵੇਤ੍ਥਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਮਤ੍ਤਕਰੋ.

ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੁਖਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਇਧ ਪਨਸ੍ਸਾ ਲਕ੍ਖਣਾਦਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ‘‘ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ’’ਤਿ ਉਪਞ੍ਞਾਸੋ ਕਤੋ, ਰਸਾਦਯੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਤਿ ਇਧ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਾਤਿ ਸੇਸਚੇਤਸਿਕਾ.

ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸੇਸਾਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਤੋ ਅਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯੋਗੇਨ ਬਲਵਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਨ ਪਨ ਬਲਰਾਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਤਸਿਕਵਿਭਾਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਬਲਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਯੁਗਲ਼ਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਂ ਸੇਸਾਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਕਤਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਹੋਤਿ? ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧) –

ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਕਿਰਿਯਾਹੇਤੁਕਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਏਕਗ੍ਗਤਾਯ ਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਕਤਮਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਹੋਤਿ? ਯਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਸਣ੍ਠਿਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ ਅਵਿਸਾਹਾਰੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਵਿਸਾਹਟਮਾਨਸਤਾ ਸਮਥੋ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਬਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੧) –

ਬਲਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤਤ੍ਤਾ ਵੀਰਿਯਵਿਭਙ੍ਗੇ ਚ –

‘‘ਕਤਮਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹੋਤਿ? ਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚੇਤਸਿਕੋ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ ਨਿਕ੍ਕਮੋ ਪਰਕ੍ਕਮੋ ਉਯ੍ਯਾਮੋ ਵਾਯਾਮੋ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਉਸ੍ਸੋਲ਼੍ਹੀ ਥਾਮੋ ਧਿਤਿ ਅਸਿਥਿਲਪਰਕ੍ਕਮਤਾ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਛਨ੍ਦਤਾ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰਤਾ ਧੁਰਸਮ੍ਪਗ੍ਗਾਹੋ ਵੀਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਬਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੩) –

ਬਲਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਭਜਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਭਙ੍ਗਵਾਰੇ ਆਗਤਂ ਸਮਾਧਿਬਲਂ, ਵੀਰਿਯਬਲਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਬਲਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਪਨ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਬਲਰਾਸਿਯਂ ਆਗਤਬਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸਬ੍ਬਾਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਰਾਸਿਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਿਹੀਨਤ੍ਤਾ.

੮੭. ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਹਦਯੇਹੀਤਿ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤੇਹਿ. ਹਦਯਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਸੋਭਨਂ ਗਤਂ ਗਮਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਗਤੋ. ਭਗਵਤੋ ਹਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯਜਨੂਪਸਙ੍ਕਮਨਂ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਹਿਤਸੁਖਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ ਸੋਭਨਂ, ਤਥਾ ਲਕ੍ਖਣਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਰੂਪਕਾਯਤਾਯ ਧੁਤਵਿਲਮ੍ਬਿਤਾਦਿਦੋਸਰਹਿਤਂ ਅਵਹਸਿਤਰਾਜਹਂਸਵਸਭਵਾਰਣਮਿਗਰਾਜਗਮਨਂ ਕਾਯਗਮਨਂ, ਞਾਣਗਮਨਞ੍ਚ ਨਿਮ੍ਮਲਵਿਪੁਲਕਰੁਣਾਸਤਿਵੀਰਿਯਾਦਿਗੁਣਵਿਸੇਸਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਮਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਯਾਵ ਮਹਾਬੋਧਿਂ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾਯ ਸੋਭਨਮੇਵਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਲੋਕਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣੇਨ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਗਤੋ ਅਵਗਤੋਤਿ ਸੁਗਤੋ, ਤਥਾ ਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਗਤੋ ਅਤੀਤੋਤਿ ਸੁਗਤੋ, ਲੋਕਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਗਤੋ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਸੁਗਤੋ, ਲੋਕਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਪਟਿਪਦਾਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਗਤੋ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸੁਗਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾ ਗਦਤੀਤਿ ਸੁਗਤੋ. ਭਗਵਾ ਹਿ ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਕਾਲਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾ ਗਦਤੀਤਿ ਦ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਗਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਠਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵਾ ਗਤੋਤਿ ਸੁਗਤੋ, ਤੇਨ ਸੁਗਤੇਨ.

੮੮. ‘‘ਅਵਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਯੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੂਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਵਾ ਅਨੂਨਂ ਸੁਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਤਤੋਯੇਵ ਪਰਮਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਇਮਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਂ ਨਾਮ ਪਕਰਣਂ ਅਵਗਚ੍ਛਤਿ ਅਵਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਉਗ੍ਗਹਣਧਾਰਣਾਦਿਸਮ੍ਪਾਦਨਵਸੇਨ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਰਮਨਯਦੀਪਨਤੋ ਪਰਮਂ ਇਮਂ ਪਕਰਣਂ ਯੋ ਅਨੂਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਵਗਚ੍ਛਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਅਵਗਚ੍ਛਤੋ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਮਨਨਤੋ ਮਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਞ੍ਞਾ ਦੁਰਾਸਦੇ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਰਮਾਣੁ ਵਿਯ ਲੋਕਿਯਞਾਣੇਨ ਦੁਰਾਸਦੇ ਦੁਰਾਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬੇ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰੇ, ਅਤਿਗਮ੍ਭੀਰਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾਨਂ ਰਾਹੁਆਦੀਹਿ ਮਹਾਕਾਯੇਹਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਵਿਯ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿਪਿ ਮਹਾਞਾਣੇਹਿ ਸਾਵਕੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਰੂਪੇ ਅਭਿਧਮ੍ਮਨਯੇ ਵਿਜਮ੍ਭਤੇ ਹੇਮਨ੍ਤਸਾਲਪਨ੍ਤਿ ਵਿਯ ਪਤ੍ਥਰਤਿ, ਅਭਿਮੁਖਾਭਿਮੁਖੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ

ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਚੇਤਸਿਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.