੮. ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਾਮਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਪਟ੍ਠਾਨਨਯਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਯੇਸ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਯੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯੇ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾ ਯੇਨਾਕਾਰੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਠਿਤਿਯਾ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਉਪਕਾਰਕਾ, ਤਂ ਵਿਭਾਗਂ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸ੍ਸ ਪਭੇਦਂ ਇਹ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਮੁਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਹਾਨਨ੍ਤਰੇ ਠਾਨੇ ਯਥਾਰਹਂ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇ ਸਤਿ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਕਾਰਾਨੁਰੂਪਂ ਇਦਾਨਿ ਪਵਕ੍ਖਾਮੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੨. ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੋ. ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਤ੍ਥਾਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਨਨ੍ਤਨਯਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨਮਹਾਪਕਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਿਤਨਯੋ ਪਟ੍ਠਾਨਨਯੋ.
੩. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਨਯੇਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ ਭਵਨਸੀਲਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵੀਭਾਵੋ, ਸੋਯੇਵ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤੋ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵੀਭਾਵਾਕਾਰਮਤ੍ਤੋਪਲਕ੍ਖਿਤੋ. ਏਤੇਨੇਵ ਤਦਭਾਵਾਭਾਵਾਕਾਰਮਤ੍ਤੋਪਲਕ੍ਖਿਤਤਾਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਸੇਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯਲਕ੍ਖਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਇਦਂ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸੁਪ੍ਪਾਦਾ ਇਦਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਇਦਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਇਦਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੦੪, ੪੦੬; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨੧; ਉਦਾ. ੧, ੨). ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਲਂ ਏਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਫਲਂ ਏਤ੍ਥ ਤਦਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ਠਿਤਿ, ਆਹਚ੍ਚ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਖਾਤਾ ਠਿਤਿ ਆਹਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤਿ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯੋ ਹਿ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵੀਭਾਵਾਕਾਰਮਤ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਨਿਯਮਵਿਸੇਸਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸੇਸਤੋਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਹੇਤਾਦਿਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਤਂਤਂਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਕਾਰਵਿਸੇਸਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤੋਤਿ ਆਹਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤਿਮਾਰਬ੍ਭ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਆਹਚ੍ਚ ਕਣ੍ਠਤਾਲੁਆਦੀਸੁ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਠਿਤਿ ਆਹਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਿਤੀ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਸਵਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਅਵਹਸਿਤਬ੍ਬਵਚਨਤਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਕੋਚਿ ਨਯੋ ਕਣ੍ਠਤਾਲੁਆਦੀਸੁ ਅਨਾਹਚ੍ਚ ਦੇਸੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ. ਵੋਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨਨਯਮ੍ਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਯੇਵ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵੀਭਾਵੇਨ ਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਚ ਮਿਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਾ ਸਙ੍ਗਹਕਾਰਾਦਯੋ ਪਪਞ੍ਚੇਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਮਯਂ ਪਨ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਦਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮਾਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੪. ਨ ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਵਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਵਿਨ੍ਦਿਯਂ ਵਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਾਦਿਂ ਨ ਵਿਨ੍ਦਤਿ, ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਵਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਦਿਕਂ ਨ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਵਾ ਜਵਾਪੇਤਿ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਵਾ ਨ ਜਵਾਪੇਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਏਵ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਤਮਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਤੇ ਤਿਵਿਧਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥਕਾਮਰੂਪਾਵਚਰਾ ਤੇਰਸ ਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਆਰੁਪ੍ਪਚੇਤਨਾ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਏਵਮੇਤਾ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਚੇਤਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਾਮ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਵਿਧਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਂ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਂ. ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਂ ਇਧ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਂ, ਰੂਪਂ ਪਨ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਭੇਦਤੋ ਦੁਵਿਧਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਂ, ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪੇਕਸੇਸੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਿ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਨਿ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਮਤੇਨ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਛ ਬਾਹਿਰਾਯਤਨਾਨਿਪਿ ਵਾ ਆਯਤਨਂ ਨਾਮ. ਛ ਆਯਤਨਾਨਿ ਚ ਛਟ੍ਠਾਯਤਨਞ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਦਿਵਸੇਨ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕੋ ਫਸ੍ਸੋ ਫਸ੍ਸੋ ਨਾਮ. ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੁਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ.
ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾਤਿ ਤਿਵਿਧਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਵਸੇਨ ਪਨ ਅਟ੍ਠਸਤਪ੍ਪਭੇਦਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਤਣ੍ਹਾ ਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ, ਬਲਵਤੀ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਪਤ੍ਥਨਾ ਵਾ ਤਣ੍ਹਾ ਤਮਸਿ ਚੋਰਾਨਂ ਹਤ੍ਥਪ੍ਪਸਾਰਣਂ ਵਿਯ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣਂ ਉਪਾਦਾਨਂ ਚੋਰਾਨਂ ਹਤ੍ਥਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਵਿਯ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਤਾਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਸਨ੍ਤੋਸਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਪਰਿਯੇਸਨਦੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਤਣ੍ਹਾ, ਆਰਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋਤਿ ਦੁਵਿਧੋ ਭਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮੋ ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਭਵੋ, ਸੋ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕੂਨਤਿਂਸਵਿਧੋ. ਦੁਤਿਯੋ ਪਨ ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਸੋ ਕਾਮਭਵਾਦਿਵਸੇਨ ਨਵਵਿਧੋ. ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋਪਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵੋਵ. ਸੋ ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਇਤਰੋ. ਸੋ ਹਿ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਸਭਾਵੋ ਜਾਤਿਯੇਵ, ਨ ਚ ਤਦੇਵ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਂਤਂਗਤਿਆਦੀਸੁ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭੋ ਜਾਤਿ. ਤਥਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਭਾਵੋ ਜਰਾ. ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਏਕਭਵਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਮਰਣਂ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪੋ ਸੋਕੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਚੀਪਲਾਪੋ ਪਰਿਦੇਵੋ. ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਮਾਨਸਿਕਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨਾਦੀਹਿ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਚੇਤੋਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਭਾਵਿਤੋ ਭੁਸੋ ਆਯਾਸੋ ਉਪਾਯਾਸੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਸਤਿਪਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਕੇ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਏਕੇਕਪਚ੍ਚਯਗ੍ਗਹਣਂ ਪਧਾਨਭਾਵਤੋ, ਪਾਕਟਭਾਵਤੋ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਿਤੇਯੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾਸਙ੍ਖਾਰਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਜਨਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਨ ਹਿ ਜਨਕਾਭਾਵੇ ਤਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਭੂਤਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਤ੍ਥਦ੍ਧਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੀਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾਨਾਮਰੂਪਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਮੇਵ ਛਬ੍ਬਿਧਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਭਾਵੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ. ਫਸ੍ਸੋ ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸਮ੍ਭਵੇਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਤਿ. ਨ ਹਿ ਦ੍ਵਾਰਾਭਾਵੇ ਤਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾਤਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ. ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਮਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਨ੍ਤੋਯੇਵ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ. ਵੇਦਨੀਯੇਸੁ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਦਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵੇਦਨਾਹੇਤੁਕਾ ਤਣ੍ਹਾ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਤਣ੍ਹਾਸਿਨੇਹਪਿਪਾਸਿਤਾਯੇਵ ਚ ਉਪਾਦਾਨਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪਾਦਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਯ ਹਿ ਰੂਪਾਦੀਨਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇਸੁ ਪਾਤਬ੍ਯਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਥਾ ਰੂਪਾਦਿਭੇਦੇਗਧਿਤੋ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਂ ਸਂਸਾਰਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ ਅਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਪਰਾਮਾਸਂ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਤ੍ਤਤ੍ਤਨਿਯਗਾਹਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦਦਸ੍ਸਨਦ੍ਵਯਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਯਥਾਰਹਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਨੁਸਯਵਸੇਨ ਉਪਾਦਾਨਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਯੇਵ ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਾਯੂਹਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ ਜਾਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵਹੇਤੁਕਾਯੇਵ. ਬੀਜਤੋ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਵਿਯ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮੁਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ. ਸਤਿ ਚ ਜਾਤਿਯਾ ਏਵ ਜਰਾਮਰਣਸਮ੍ਭਵੋ. ਨ ਹਿ ਅਜਾਤਾਨਂ ਜਰਾਮਰਣਸਮ੍ਭਵੋ ਹੋਤੀਤਿ ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਤਬ੍ਭਾਵਭਾਵੀਭਾਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਪਰਮ੍ਪਰਵਿਧਿਨਾ, ਨ ਪਨ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਾਦੀਹਿ ਏਤਸ੍ਸ ਵਟ੍ਟਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਸੁਖਾਦੀਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਸ੍ਸ, ਸਕਲਸ੍ਸ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਰਾਸਿਸ੍ਸ ਨ ਸੁਖਸੁਭਾਦੀਨਂ ਸਮੁਦਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚਯਸਙ੍ਗਹਾਧਿਕਾਰੇ.
੫. ਅਤਤਿ ਸਤਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਦ੍ਧਾ, ਕਾਲੋ.
੬. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਅਤੀਤਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਹੇਤੂਨਮੇਵੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ, ਅਦ੍ਧਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਵ ਗਹਣਂ ਤਬ੍ਬਿਨਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਾਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਨੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਵ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਕਾਲਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕ੍ਖਣਤ੍ਤਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨ ਵੋਹਰੀਯਨ੍ਤਿ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹੇਤੁਤੋ ਅਨਾਗਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ. ਮਜ੍ਝੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ ਅਤੀਤਹੇਤੁਤੋ ਇਧ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਫਲਸਭਾਵਤ੍ਤਾ, ਅਨਾਗਤਫਲਸ੍ਸ ਇਧ ਹੇਤੁਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਚ ਮਜ੍ਝੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਾਨਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ.
੮. ਨਨੁ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਾਦਯੋਪਿ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਸੋਕਾਦਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ. ਸੋਕਾਦਿਵਚਨਂ ਜਾਤਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਮੁਖ੍ਯਫਲਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ, ਨ ਪਨ ਵਿਸੁਂ ਅਙ੍ਗਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਥੋ.
੯. ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਭਵਾਪਿ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗ੍ਗਹਣੇਨ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਾਨਿ, ਕਮ੍ਮਭਵਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਗ੍ਗਹਣੇਨ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਗਹਿਤੋ. ਤਥਾ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਭਵਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਤੇਸਂ ਗਹਣੇਨ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਮਰੂਪਸਲ਼ਾਯਤਨਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਨਂ ਜਾਤਿਜਰਾਭਙ੍ਗਾਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ.
੧੦. ਅਤੀਤੇ ਹੇਤਵੋ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਸਙ੍ਗਹਵਸੇਨ ਗਹਿਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਭਵਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ ਅਤੀਤਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਹੇਤਵੋ ਪਞ੍ਚ, ਇਦਾਨਿ ਫਲਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਇਧ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਫਲਪਞ੍ਚਕਂ. ਇਦਾਨਿ ਹੇਤਵੋ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਸਰੂਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ, ਸਙ੍ਗਹਤੋ ਲਦ੍ਧਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਆਯਤਿਂ ਫਲਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਾਨਿ ਹੇਤਵੋ ਪਞ੍ਚ. ਆਯਤਿਂ ਫਲਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਅਨਾਗਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਫਲਪਞ੍ਚਕਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੀਸਤਿ ਅਤੀਤਾਦੀਸੁ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਕਿਰਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਆਕਾਰਾ.
ਅਤੀਤਹੇਤੂਨਂ, ਇਦਾਨਿ ਫਲਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧਿ, ਇਦਾਨਿ ਫਲਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ, ਇਦਾਨਿ ਹੇਤੂਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਏਕੋ, ਇਦਾਨਿ ਹੇਤੂਨਂ, ਆਯਤਿਂ ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਏਕੋਤਿ ਏਵਂ ਤਿਸਨ੍ਧਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਮਨ੍ਤਰਾ ਏਕੋ, ਵੇਦਨਾਤਣ੍ਹਾਨਮਨ੍ਤਰਾ ਏਕੋ, ਭਵਜਾਤੀਨਮਨ੍ਤਰਾ ਏਕੋ ਸਨ੍ਧੀ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਹੇਤੁਤੋਫਲਸ੍ਸ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਹੇਤੁਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭੂਤੋ ਪਠਮੋ ਸਨ੍ਧਿ, ਤਥਾ ਤਤਿਯੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਪਨ ਫਲਤੋ ਹੇਤੁਨੋ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਤੋ ਫਲਹੇਤੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭੂਤੋ. ਫਲਭੂਤੋਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸਭਾਵਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ. ਸਙ੍ਖਿਪੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਯੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਯੋ ਚਾਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਅਤੀਤਹੇਤੁ, ਏਤਰਹਿ ਵਿਪਾਕੋ, ਏਤਰਹਿ ਹੇਤੁ ਆਯਤਿਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਙ੍ਖੇਪਾਤਿ ਚਤੁਸਙ੍ਖੇਪਾ.
੧੧. ਕਮ੍ਮਭਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਭਵੇਕਦੇਸੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਯਤਿਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਚੇਤਨਾ ਭਵੋ ਨਾਮ, ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਮਿਂ ਇਧ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯਚੇਤਨਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਵਸੇਸਾ ਚਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪਞ੍ਚਕਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਫਲਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਸਙ੍ਖਾਤੋ ਭਵੇਕਦੇਸੋਤਿ ਪਨ ਅਨਾਗਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਵ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਕਮ੍ਮਭਵਸ੍ਸਪਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਭਵੇਕਦੇਸ-ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
੧੨. ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਮੂਲਂ. ਅਪਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਆਹ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ.
੧੩. ਤੇਸਮੇਵ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਵਟ੍ਟਮੂਲਾਨਂ ਨਿਰੋਧੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਤਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤੋ ਸਿਦ੍ਧਾਯ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਟ੍ਟਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਜਰਾਮਰਣਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਮੁਚ੍ਛਾਯ ਪੀਲ਼ਿਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੋਕਾਦਿਸਮਪ੍ਪਿਤਾਨਂ ਕਾਮਾਸਵਾਦਿਆਸਵਾਨਂ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪੁਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਆਸਵਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੦੩) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਰਥਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਚਕ੍ਕਂ ਅਬਦ੍ਧਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਬਦ੍ਧਂ ਅਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਅਨਾਦਿਕਂ ਆਦਿਰਹਿਤਂ ਤਿਭੂਮਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤੇਭੂਮਕਂ ਕਿਲੇਸਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਤਿਵਟ੍ਟਭੂਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ ਮਹਾਮੁਨਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ.
ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਟ੍ਠਾਨਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੪. ਏਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਨਯਂ ਵਿਭਾਗਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪਟ੍ਠਾਨਨਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਿਨੋਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਹੇਤੁ. ਅਨੇਕਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਸਦ੍ਦਾਨਂ ਹਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਇਧ ਪਤਿਟ੍ਠਤ੍ਥੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਹਿਨੋਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨ ਕਮ੍ਮਨਿਦਾਨਭੂਤੇਨ ਉਦ੍ਧਂ ਓਜਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤੇਨ ਮੂਲੇਨ ਵਿਯ ਪਾਦਪੋ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਫਲਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਹੇਤੁ. ਹੇਤੁ ਚ ਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਹੇਤੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਹੇਤੁ, ਉਪਕਾਰਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯੋ. ਸੋ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਨਾਮਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਾਨਿ ਵਿਯ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਸਙ੍ਖਾਤਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਛ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਆਲਮ੍ਬੀਯਤਿ ਦੁਬ੍ਬਲੇਨ ਵਿਯ ਦਣ੍ਡਾਦਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਹਿ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਹਿ ਯਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਅਤ੍ਤਾਧੀਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤੀਨਂ ਪਤਿਭੂਤੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਧਿਪਤਿਪਚ੍ਚਯੋ.
ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਹ ਅਨ੍ਤਰਂ ਏਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਣ੍ਠਾਨਾਭਾਵੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਰੂਪਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਜਨਨਸਮਤ੍ਥੋ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮੋ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ’’, ‘‘ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਹਿ ਨੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਪਨ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਮਨਨ੍ਤਰਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵਾਧਿਵਚਨਂ. ਨ ਹਿ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਭੇਦੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਾਨਨ੍ਤਰਤਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਕਾਲਾਨਨ੍ਤਰਤਾਯ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ, ਤਂ ‘‘ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤ੍ਯਾਦੀਹਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੭) ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਹਾਦਿਕਾਲਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਭਿਨਿਵੇਸਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਤੋਵੇਤ੍ਥ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਅਤ੍ਥਤੋ. ਪੁਬ੍ਬਧਮ੍ਮਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਹਿ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਧਮ੍ਮੁਪ੍ਪਾਦਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰਾਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਨਿਰੋਧੋ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤਾ, ‘‘ਇਦਮਿਤੋ ਉਦ੍ਧਂ, ਇਦਂ ਹੇਟ੍ਠਾ, ਇਦਂ ਸਮਨ੍ਤਤੋ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਨਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧੋ ਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਤ੍ਤਤੋਵ ਭੇਦੋ. ਨਿਰੋਧਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸਪਿ ਹਿ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਅਸਞ੍ਞੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਚ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਨਂ ਫਲਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਸਮਾਨਜਾਤਿਯੇਨ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਨ ਬ੍ਯਵਧਾਨਾਭਾਵਤੋ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਯਵਧਾਨਕਰਣੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਏਕਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇ ਚ ਸਮਤ੍ਥਤਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤਾ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਵਿਸੇਸੇਪਿ ਤਥਾ ਤਥਾ ਬੁਜ੍ਝਨਕਾਨਂ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨਂ ਵਸੇਨ ਉਪਸਗ੍ਗਤ੍ਥਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਤੋਵ ਭੇਦੋ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਪਕਾਸਸ੍ਸ ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਹੁਪ੍ਪਾਦਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਰੂਪਿਨੋ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਾਕਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ.
ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਯਮਾਨਂ ਤਿਦਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭਾਵੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਤਾਵਸੇਨੇਵ ਚ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਨ ਸਹਜਾਤਮਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀਯੇਵ ਕੋਚਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਜਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵਿਨੋ ਨਾਮਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਭਾਵੀਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਸਹਜਾਤਭਾਵੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਕਾਰਕਾਨਂ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾ ਸਿਯਾ, ਤਦਾ ਸਹਜਾਤਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਾਨੇਹਿ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਟੋ ਵਿਯ ਸਹਜਾਤਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਾ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾ, ਤਰੁਪਬ੍ਬਤਾਦੀਨਂ ਪਥਵੀ ਵਿਯ ਆਧਾਰਣਤੋਯੇਵ ਸਹਜਾਤਰੂਪਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਭੂਤਰੂਪਂ, ਵਤ੍ਥੁ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਨਿਸ੍ਸੀਯਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਕੇਹੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ, ਬਲਵਭਾਵੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤਿਸਯਜੋਤਕਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਭੇਦਂ ਵਕ੍ਖਤਿ.
ਛ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਛ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚਾਤਿ ਇਮੇ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕੋ ਪੁਰੇਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇ ਅਸਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਟ੍ਠਿਤਿਹੇਤੁਭਾਵਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਸੋ ਗਿਜ੍ਝਪੋਤਕਸਰੀਰਾਨਂ ਆਹਾਰਾਸਾ ਚੇਤਨਾ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਪਰਿਚਿਤਗਨ੍ਥੋ ਵਿਯ ਉਤ੍ਤਰਉਤ੍ਤਰਗਨ੍ਥਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਤਸਦਿਸਸ੍ਸ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਅਤ੍ਤਸਮਾਨਜਾਤਿਯਤਾਗਾਹਣਂ ਆਸੇਵਨਂ, ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਜਾਤਿਯਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਜਾਤਿਯਧਮ੍ਮਾਵ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ. ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਾ ਹਿ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕੇਹਿ ਆਸੇਵਨਪਗੁਣੇਨ ਪਗੁਣਬਲਵਭਾਵਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਤਿਂ ਗਾਹਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਸਯਂ ਤਤੋ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਾਨਿ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਿ ਚੇਵ ਅਨਾਵਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਜਵਨਾਨਿ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਤਕਿਰਿਯਾਭਾਵੇਨ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾਨਂ ਵਿਪਾਕਾਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਉਪਕਾਰਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੋ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਹਜਾਤਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਾਯ ਉਪਕਾਰਕਾ ਵਿਪਾਕਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਵਿਪਾਕਪਚ੍ਚਯੋ. ਤੇ ਹਿ ਪਯੋਗੇਨ ਅਸਾਧੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਟਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਫਜ੍ਜਮਾਨਮਤ੍ਤਤੋ ਨਿਰੁਸ੍ਸਾਹਸਨ੍ਤਭਾਵਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਕਿਲੇਸਵੂਪਸਮਸਨ੍ਤਭਾਵਾ. ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਭਾਵਤੋਯੇਵ ਹਿ ਭਵਙ੍ਗਾਦਯੋ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ. ਅਭਿਨਿਪਾਤਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਸਨ੍ਤੀਰਣਮਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਾ ਦੁਬ੍ਬਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵ. ਜਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾਵ ਨੇਸਂ ਰੂਪਾਦਿਗ੍ਗਹਿਤਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ.
ਰੂਪਾਰੂਪਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਹਾਰਾ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਜਨਕਭਾਵੇ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਮੇਵ ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਧਾਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਜਨਯਨ੍ਤੋਪਿ ਆਹਾਰੋ ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਵ ਜਨੇਤੀਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਭਾਵੋ ਵ ਆਹਾਰਭਾਵੋ. ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਵਤ੍ਤਾਪਨਸਙ੍ਖਾਤਾਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯੋ.
ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਨਿਜ੍ਝਾਨਕਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਝਾਨਪਚ੍ਚਯੋ. ਸੁਗਤਿਤੋ ਪੁਞ੍ਞਤੋ, ਦੁਗ੍ਗਹਿਤੋ ਪਾਪਤੋ ਵਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਾਦਯੋ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯੋ.
ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਪਿ ਏਕੀਭਾਵਗਤਾ ਵਿਯ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਨਾਮਧਮ੍ਮਾ ਵ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤਾਯ ਯੁਤ੍ਤਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠਤਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤੁਪਗਮਨੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਵਤ੍ਥੁਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯੋ.
ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ‘‘ਸਹਜਾਤਂ ਪੁਰੇਜਾਤ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਕ੍ਖਮਾਨਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਤਿਪਿ ਹਿ ਜਨਕਤ੍ਤੇ ਠਿਤਿਯਂਯੇਵ ਸਾਤਿਸਯੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤਾਵ ਤੇਸਂ ਗਹਿਤਾ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਸ੍ਸਾਦਿਸਮੁਦਾਯੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਿਤਿਯਾ ਓਕਾਸਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਕਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਓਕਾਸਦਾਨਵਸੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਅਨਨ੍ਤਰਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ.
ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਾਵਿਗਮਨੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਿਗਤਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਗਮਨਵਸੇਨ ਉਪਕਾਰਕਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਾ ਵ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ. ਸਸਭਾਵਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਗਮਨਵਸੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਤਾਵਿਸੇਸੋ ਨੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਵਿਸੇਸੇਪਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਸਮਤ੍ਥਤਾਵਿਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਚਤੁਵੀਸਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਭਗਵਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਸੁਤਮਯਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਾਭਾਵਨਾਮਯਞਾਣੇਹਿ ਤਦਭਿਸਮਯਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਅਵਿਸੇਸੇਪਿ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਸ੍ਸ ਤਥਾ ਤਥਾ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪੁਨ ਪਕਾਰਨ੍ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਹੇਤੁਕਦੁਕਂ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਹੇਤੁਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੁਕਂ ਵਿਯਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
੧੫. ਨਾਮਂ ਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਨਾਮਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਛਧਾ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਦੇਵ ਨਾਮਰੂਪੀਨਂ ਸਮੁਦਿਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਸ੍ਸ ਪੁਨ ਭੂਤੁਪਾਦਾਯਭੇਦਸ੍ਸ ਏਕਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਸ੍ਸ ਏਕਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਾਮਰੂਪਾਨਿ ਨਾਮਸ੍ਸ ਦ੍ਵਿਧਾ ਦ੍ਵਿਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਯਂ ਪਨ ਨਾਮਰੂਪਦ੍ਵਯਂ ਸਮੁਦਿਤਂ ਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਰੂਪਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਨਵਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚੇਤਿ ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਠਿਤਾ.
੧੬. ਵਿਪਾਕਬ੍ਯਾਕਤਂ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਵਿਪਾਕਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਵੇਗਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਤਿਤਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਚ ਪੁਰਿਮਵਿਪਾਕਾਨੁਭਾਵਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਨ ਮਗ੍ਗਪਚ੍ਚਯਾ ਆਸੇਵਨੇ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੨੨੧) ਵਚਨਤੋ ਚ ਅਹੇਤੁਕਕਿਰਿਯੇਸੁ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸੇਵ ਆਸੇਵਨਤਾਉਦ੍ਧਰਣੇਨ ਆਵਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਂ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਵਨਾਨੇਵ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਜਵਨਾਨੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਅਵਿਸੇਸਵਚਨੇਪੇਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਜਵਨਾਨੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਜਵਨਾਨਂ ਆਸੇਵਨਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ.
ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਪਟ੍ਠਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੨) ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਪਨ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਕੁਸਲਂ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰੇਚਰਤ੍ਤਾ ਨ ਤੇਨ ਆਸੇਵਨਗੁਣਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ, ਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਜਵਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਿਪਿ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਆਸੇਵਨਂ ਨ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞਂ ਗਾਹਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਆਸੇਵਨਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਜਵਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਇਤਰਥਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਅਸਮਪੇਕ੍ਖਿਤਾਭਿਧਾਯਕਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ ਸਿਯਾ. ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਗੋਤ੍ਰਭੁਤੋ ਆਸੇਵਨਂ ਨ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਭੂਮਿਆਦਿਵਸੇਨ ਨਾਨਾਜਾਤਿਤਾਯ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਗੋਤ੍ਰਭੁ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵੋਦਾਨਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੬). ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣਾਭਾਵਤੋ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ.
੧੭. ਹੇਤੁਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਤਯੋਪੇਤੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਨਾਮਾਨਞ੍ਚ ਹੇਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਹਜਾਤਰੂਪਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਸਹਜਾਤਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਹਿਪਿ ਸਹਜਾਤਚੇਤਨਾ. ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਚੇਤਨਾ ਨਾਮਾਨਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸਹਗਤਾ ਚੇਤਨਾ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਂ, ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਰੂਪਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤਸਹਗਤਾ ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਞ੍ਚ. ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਚੇਤਨਾਤਿ ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਣਤੋ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਤੀਤਭਵਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ. ਨਾਮਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਨਾਮਰੂਪਾਨਂ. ਵਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਕਾ ਵਿਪਾਕਾ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਰੂਪਂ ਵਿਪਾਕਵੋਹਾਰਂ ਨ ਲਭਤਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਭਾਵੇਨ, ਸਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮਸਦਿਸੇਸੁ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸ੍ਵੇਵ ਵਿਪਾਕ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਨਿਰੁਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ.
੧੮. ਪੁਰੇਜਾਤਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਪਚ੍ਚਯਧਮ੍ਮਤੋ ਪੁਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸ. ਕਥਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਰੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਤਾਤਿ? ਨਨੁ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇ ਅਸਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਟ੍ਠਿਤਿਹੇਤੁਕਭਾਵਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭਾਵੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨੇ ਇਮਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਰੋਤਿ ਨ ਕੋਚਿ ਵਿਰੋਧੋ.
੧੯. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਚਕ੍ਖਾਦਿਵਤ੍ਥੂਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ, ਸਤਿ ਚ ਸਮ੍ਭਵੇ ਤਂਤਂਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨਤੋ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਨੋ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਹੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਰੇਜਾਤਕਤਾਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਛਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ’’ਤਿ ਚ ਇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਆਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਹਾਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਸੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੪) ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਕ੍ਖਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਅਤ੍ਥਤੋ ਹੇਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ, ਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੀਥਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਪੁਰੇਜਾਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.
੨੨. ਪਕਤਿਯਾ ਏਵ ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਰਰਹਿਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਨ੍ਤਰੇਹਿ ਅਸਂਮਿਸ੍ਸੋ ਪੁਥਗੇਵ ਕੋਚਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਕਤੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਪਕਤੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪ-ਕਾਰੋ ਉਪਸਗ੍ਗੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਲਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਨਸਮਤ੍ਥਭਾਵੇਨ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਭਾਵਂ, ਆਸੇਵਿਤਭਾਵਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਰਾਗਾਦਿ, ਸਦ੍ਧਾਦਿ, ਉਪਸੇਵਿਤੋ ਵਾ ਉਤੁਭੋਜਨਾਦਿ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ.
੨੩. ਗਰੁਕਤਨ੍ਤਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਂ. ਤਥਾ ਹਿ ‘‘ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੧੩) ਦਾਨਸੀਲਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਪੁਬ੍ਬੇਕਤਸੁਚਿਣ੍ਣਝਾਨਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਮਗ੍ਗਾਦੀਨਿ ਗਰੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋ.
੨੪. ‘‘ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੁਸਲਾ ਖਨ੍ਧਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਪਟ੍ਠਾ. ੧.੧.੪੨੩) ਨਯੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਨਿਰੁਦ੍ਧਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਨੁਰੂਪਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯੋ, ਬਲਵਕਾਰਣਵਸੇਨ ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ.
੨੫. ਯਥਾਰਹਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਰਾਗਾਦਯੋ…ਪੇ… ਸੇਨਾਸਨਞ੍ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਰਾਗਾਦਯੋ ਹਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦਿਤਾ, ਪੁਗ੍ਗਲਾਦਯੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੇਵਿਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯੇਨ –
‘‘ਰਾਗਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮਨੁਵਾਸਿਤਾ;
ਸਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਧਮ੍ਮਾ ਚ, ਬਹਿਦ੍ਧੋਪਨਿਸੇਵਿਤਾ’’ਤਿ. (ਨਾਮ. ਪਰਿ. ੮੨੭);
ਅਥ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਠਿਤਵਸੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਹਿ ਰਾਗਾਦਯੋ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਸਲਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਸਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਦਯੋ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਾਮਭਵਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ, ਰਾਗਾਦਿਵੂਪਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦਾਨਸੀਲਉਪੋਸਥਜ੍ਝਾਨਾਭਿਞ੍ਞਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਰਾਗਾਦਿਹੇਤੁਕਾ ਚ ਉਪਰੂਪਰਿਰਾਗਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਯਞ੍ਹਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਯਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਤਂ ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚਯਮਹਾਪਦੇਸੋ ਹੇਸ, ਯਦਿਦਂ ‘‘ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਥਾ ਚਾਹ ‘‘ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ ਪਕਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਦਯੋਤਿ ਸੀਲਸੁਤਚਾਗਪਞ੍ਞਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਾਦਿਕਞ੍ਹਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਾਨਸੀਲਾਦਯੋ, ਤਥਾ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਦਾਨਸੀਲਾਦਯੋ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਾਕਟਮੇਤਂ. ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਾਦਿਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਾਯਾਦਿਭੋਜਨਂ, ਉਤੁਪਿ ਤਾਦਿਸੋਵ.
੨੭. ‘‘ਅਧਿਪਤਿ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਗਰੁਕਤਮਾਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਗਰੁਕਤਮਾਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਨਾ ਗਰੁਕਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਝਾਨਮਗ੍ਗਫਲਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਿਬ੍ਬਾਨਾਦਿਭੇਦਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਅਸ੍ਸਾਦਾਦਿਮਗ੍ਗਫਲਾਦਿਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਧੀਨੇ ਕਰੋਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ ਨਾਮ. ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬਤਾਮਤ੍ਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਪਤਿ. ਗਰੁਕਤੋਪਿ ਬਲਵਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਸਹਜਾਤਾ…ਪੇ… ਨਾਮਰੂਪਾਨਨ੍ਤਿ ਛਨ੍ਦਚਿਤ੍ਤਵੀਰਿਯਵੀਮਂਸਾਨਂ, ਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਪਿ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸਹਜਾਤਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂਯੇਵ ਸਹਜਾਤਾਧਿਪਤਿਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ.
੨੮. ਰੂਪਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਂ ਪਤਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਾਕਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ –
੩੦. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨੇਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਨ ਸਹਜਾਤਮਤ੍ਤਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਰੂਪਂ ਨਾਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾਨਿ ਚ ਭੂਤਰੂਪਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਚ੍ਚਯਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਹਾਭੂਤਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ.
੩੧. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਅਰੂਪਿਨੋ ਆਹਾਰਾ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਨਾਮਰੂਪਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿ ਅਸਞ੍ਞੀਨਂ ਸਹਜਾਤਾਹਾਰਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਾ’’ਤਿ ਕਥਮਿਦਂ ਨੀਯਤੀਤਿ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ – ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਹਾਰਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਤਂਸਹਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਵਾ ਸੇਸਾਹਾਰਾਨਂ ਕਮ੍ਮੂਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਆਹਾਰਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋਤਿ.
੩੨. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਪਸਾਦਾ’’ਤ੍ਯਾਦੀਸੁ ਨਨੁ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਨ ਗਹਿਤਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਯਦਿਪਿ ਤੇਸਂ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਾ ਪਨ ਨ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਜੀਵਿਤਾਹਾਰਾ ਯੇਸਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਾਲਕਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਭਾਵਾ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਕੇਨਚਿ ਉਪਕਾਰੇਨ ਉਪਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਯਥਾਸਕੇਹੇਵ ਕਮ੍ਮਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਯਥਾ ਇਤ੍ਥਾਦਿਗ੍ਗਹਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ ਤਂ-ਸਹਿਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਲਿਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਅਨੁਵਤ੍ਤਨੀਯਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤਾ ਚ ਨੇਸਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਤੇਸਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.
੩੩. ਯੇਸਂ ਨਾਮਾਨਂ ਚਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਨਾਮਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਸਙ੍ਕਾ ਹੋਤਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਰੂਪਾਨਂ ਪਨ ਰੂਪੇਹਿ ਸਾਸਙ੍ਕਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਤ੍ਥੁਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯੇਨੇਵ ਜਾਯਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਸਯਭਾਵਮਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਪਿ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਸਙ੍ਕਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯੇਸਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਸਙ੍ਕਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਆਹ ‘‘ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਵਤ੍ਥੂ’’ਤ੍ਯਾਦਿ.
੩੪. ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਨਾਮਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਿਵਿਧਂ ਸਹਜਾਤਂ, ਦੁਵਿਧਂ ਪੁਰੇਜਾਤਂ, ਏਕਵਿਧਂ ਪਚ੍ਛਾਜਾਤਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਯਜਾਤਂ, ਆਹਾਰੇਸੁ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੋ ਆਹਾਰੋ, ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧੋਪਿ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯੋ, ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸਭਾਵੇਨ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਾਭਾਵੇਨ ਅਨੁਪਕਾਰਕਾਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵੇਨ ਉਪਕਾਰਕਤਾ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਦਾ ਭਾਵਿਨੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਅਵਿਗਤਪਚ੍ਚਯਤਾ ਚ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵੋਪਕਾਰਕਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧੋ, ਵਿਗਤਭਾਵੋਪਕਾਰਕਤਾਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਚ ਉਪਕਾਰਕਭਾਵੋ ਅਤ੍ਥਿਪਚ੍ਚਯਤਾਦਿਕਾਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਪ੍ਪਸਙ੍ਗੋ. ਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਓਜਾ ਵਿਯ ਠਿਤਿਕ੍ਖਣੇਵ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਾ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਨ ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੩੫. ਇਦਾਨਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋਪਿ ਚਤੁਧਾਯੇਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣੂ…ਪੇ… ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨ ਹਿ ਸੋ ਕੋਚਿ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਸਕਸਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਕਮ੍ਮਹੇਤੁਕਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਫਲਹੇਤੂਪਚਾਰਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਲੋਕਸਮ੍ਮੁਤਿਵਸੇਨ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯੇਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚਤੂਸੁ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
੩੬. ਇਦਾਨਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਹਜਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਨ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਹਜਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਭਾਵਤੋ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਹਿ ਸਹੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਯਮਾਭਾਵਤੋ ਸਹਜਾਤਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਸਙ੍ਖਾਤਕਮ੍ਮਜਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਿ.
੩੭. ਇਤਿ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮ੍ਭਵਾ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਤੇਕਾਲਿਕਾ ਅਨਨ੍ਤਰਸਮਨਨ੍ਤਰਆਸੇਵਨਨਤ੍ਥਿਵਿਗਤਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਤੀਤਵਤ੍ਤਮਾਨਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਕਾਲਿਕਸ੍ਸ, ਆਰਮ੍ਮਣਅਧਿਪਤਿਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਤਿਕਾਲਿਕਾਨਂ, ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ੍ਨਰਸਨ੍ਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਿਕਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਕਾਲਤ੍ਤਯਵਨ੍ਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਚ, ਚਕ੍ਖਾਦਿਰਾਗਾਦਿਸਦ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਚ, ਪੁਗ੍ਗਲਉਤੁਭੋਜਨਾਦਿਵਸੇਨ ਤਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਖਤਾ ਚ, ਕਥਾ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਵੇਨ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਾਮਰੂਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਤਿਵਿਧਾ ਠਿਤਾ ਸਬ੍ਬਥਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਅਨਨ੍ਤਨਯਸਮਨ੍ਤਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਕਰਣੇ ਚਤੁਵੀਸਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੩੮. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਾਮਰੂਪੇਸੁ.
ਪਟ੍ਠਾਨਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
੩੯. ਵਚਨੀਯਵਾਚਕਭੇਦਾ ਦੁਵਿਧਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਤ੍ਤਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਤ੍ਤਾਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਇਮਿਨਾ ਰੂਪਾਦਿਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੂਹਸਨ੍ਤਾਨਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਵਿਸੇਸਾਦਿਭੇਦਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਭੂਤਾ ਉਪਾਦਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਅਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਹਿ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਪੀਯਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋਤਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਅਤ੍ਥਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਪਨਤੋ. ਇਮਿਨਾ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਂ ਅਭਿਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
੪੦. ਭੂਤਪਰਿਣਾਮਾਕਾਰਮੁਪਾਦਾਯਾਤਿ ਪਥਵਾਦਿਕਾਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਪਤ੍ਥਟਸਙ੍ਗਹਤਾਦਿਆਕਾਰੇਨ ਪਰਿਣਾਮਾਕਾਰਂ ਪਰਿਣਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਕਾਰਂ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਤਥਾ ਤਥਾਤਿ ਭੂਮਾਦਿਵਸੇਨ. ਭੂਮਿਪਬ੍ਬਤਾਦਿਕਾਤਿ ਭੂਮਿਪਬ੍ਬਤਰੁਕ੍ਖਾਦਿਕਾ ਸਨ੍ਤਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਭਾਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਦਾਰੁਮਤ੍ਤਿਕਾਤਨ੍ਤਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਭਾਰਾਨਂ ਉਪਕਰਣਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸਾਕਾਰਂ ਰਚਨਾਦਿਵਿਸਿਟ੍ਠਤਂਤਂਸਣ੍ਠਾਨਾਦਿਆਕਾਰਂ. ਰਥਸਕਟਾਦਿਕਾਤਿ ਰਥਸਕਟਗਾਮਘਟਪਟਾਦਿਕਾ ਸਮੂਹਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਚਨ੍ਦਾਵਟ੍ਟਨਾਦਿਕਨ੍ਤਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਨਕ੍ਖਤ੍ਤਾਨਂ ਸਿਨੇਰੁਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਵਸੇਨ ਉਦਯਾਦਿਆਵਟ੍ਟਨਾਕਾਰਂ. ਦਿਸਾਕਾਲਾਦਿਕਾਤਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਿਸਾਦਿਕਾ ਦਿਸਾਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਾਦਿਕਾ ਕਾਲਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਮਾਸੋਤੁਵੇਸਾਖਮਾਸਾਦਿਕਾ ਤਂਤਂਨਾਮਵਿਸਿਟ੍ਠਾ ਮਾਸਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ. ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਰੂਪਕਲਾਪੇਹਿ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਂ ਸੁਸਿਰਾਦਿਆਕਾਰਂ. ਕੂਪਗੁਹਾਦਿਕਾ ਤਿ ਕੂਪਗੁਹਛਿਦ੍ਦਾਦਿਕਾ ਆਕਾਸਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਤਂਤਂਭੂਤਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦਿਤਂਤਂਭੂਤਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਭੇਦਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਬਨ੍ਧਵਿਸੇਸਂ. ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਾਤਿ ਕਸਿਣਾਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦਾ ਯੋਗੀਨਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਉਗ੍ਗਹਪਟਿਭਾਗਾਦਿਭੇਦਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਏਵਮਾਦਿਪ੍ਪਭੇਦਾਤਿ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਨਿਰੋਧਕਸਿਣਾਦਿਭੇਦਾ ਚ. ਅਤ੍ਥਚ੍ਛਾਯਾਕਾਰੇਨਾਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਛਾਯਾਕਾਰੇਨ ਪਟਿਭਾਗਾਕਾਰੇਨ.
੪੧. ਨਾਮਨਾਮਕਮ੍ਮਾਦਿਨਾਮੇਨਾਤਿ ਨਾਮਂ ਨਾਮਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਅਭਿਲਾਪੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਛਹਿ ਨਾਮੇਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਨਮਤੀਤਿ ਨਾਮਂ. ਤਂ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਦੁਵਿਧਂ, ਸਾਮਞ੍ਞਗੁਣਕਿਰਿਯਾਯਦਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ. ਨਾਮਮੇਵ ਨਾਮਕਮ੍ਮਂ. ਤਥਾ ਨਾਮਧੇਯ੍ਯਂ. ਅਕ੍ਖਰਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਿ ਕਥਨਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਯਤੀਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਅਭਿਲਪਤੀਤਿ ਅਭਿਲਾਪੋ, ਸਦ੍ਦਗਤਅਕ੍ਖਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸਕ੍ਕਮੋ. ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਦੁਭਯਸਂਯੋਗਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਰੂਪਵੇਦਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ.
੪੨. ਉਭਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ. ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾ, ਆਸਵਕ੍ਖਯਞਾਣਨ੍ਤਿ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਤਪ੍ਪਟਿਲਾਭਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤਥਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ, ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁਨੋ, ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਰਞ੍ਞੋ ਚ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਮੁਤਿਸਚ੍ਚਭੂਤਤ੍ਤਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ.
੪੩. ਵਚੀਘੋਸਾਨੁਸਾਰੇਨਾਤਿ ਭੂਮਿਪਬ੍ਬਤਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਵਚੀਮਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਨੁਸਾਰੇਨ ਅਨੁਗਮਨੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਨਾਮਚਿਨ੍ਤਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ‘‘ਇਦਮੀਦਿਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਯੇਵ ਗਹਿਤਸਙ੍ਕੇਤੋਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਗੋਚਰਾ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾ ਤਤੋ ਨਾਮਗ੍ਗਹਣਤੋ ਪਰਂ ਯਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਵਿਸਯਾਯ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨੁਸਾਰੇਨ ਅਨੁਗਮਨੇਨ ਅਤ੍ਥਾ ਸਮ੍ਮੁਤਿਪਰਮਤ੍ਥਭੇਦਾ ਵਿਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਸਾਯਂ ਭੂਮਿਪਬ੍ਬਤਰੂਪਵੇਦਨਾਦਿਕਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਬ੍ਬਤ੍ਥਪਞ੍ਞਾਪਿਕਾ ਲੋਕਸਙ੍ਕੇਤੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਲੋਕਵੋਹਾਰੇਨ ਸਿਦ੍ਧਾ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਾ ਅਕ੍ਖਰਾਵਲਿਭੂਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਪਞ੍ਞਾਪਨਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਭਾਵਿਨਿਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਵੀਥਿਮ੍ਪਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਘਟਾਦਿਸਦ੍ਦਞ੍ਹਿ ਸੁਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਮੇਕਂ ਸਦ੍ਦਂ ਆਰਬ੍ਭ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਜਵਨਵਾਰਾ, ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਗਹਿਤਨਾਮਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਅਕ੍ਖਰਾਵਲਿਮਾਰਬ੍ਭ ਏਕੋਤਿ ਏਵਂ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵੀਥਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਾਯ ਅਤੀਤਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਜਵਨਵੀਥਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਗਹਣਂ, ਤਤੋ ਪਰਂ ਅਤ੍ਥਾਵਬੋਧੋਤਿ ਆਚਰਿਯਾ.
ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਭਾਵਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.