੫. ਵੀਥਿਮੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਵੀਥਿਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵੀਥਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਮਾਰਭਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ. ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਸਙ੍ਗਹੋ ਉਦੀਰਿਤੋ, ਇਦਾਨਿ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਧਿਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾਲੇ, ਤਦਾਸਨ੍ਨਤਾਯ ਤਂਗਹਣੇਨੇਵ ਗਹਿਤਚੁਤਿਕਾਲੇ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

ਭੂਮਿਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਮਤਾ ਅਯਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਪਗਤੋਤਿ ਅਪਾਯੋ, ਸੋਯੇਵ ਭੂਮਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਪਾਯਭੂਮਿ. ਅਨੇਕਵਿਧਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਧਿਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਸੋਭਨਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਤੋ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਗਤੀਤਿ ਸੁਗਤਿ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਸਹਚਰਿਤਾ ਸੁਗਤਿ ਕਾਮਸੁਗਤਿ, ਸਾਯੇਵ ਭੂਮੀਤਿ ਕਾਮਸੁਗਤਿਭੂਮਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

੪. ਅਯਤੋ ਸੁਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਤੋਤਿ ਨਿਰਯੋ. ਤਿਰੋ ਅਞ੍ਚਿਤਾਤਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਾ, ਤੇਸਂ ਯੋਨਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ. ਯਵਨ੍ਤਿ ਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾਪਿ ਸਮਾਨਜਾਤਿਤਾਯ ਮਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਨਿ. ਸਾ ਪਨ ਅਤ੍ਥਤੋ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਸੇਸੋ. ਪਕਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖਤੋ ਇਤਾ ਗਤਾਤਿ ਪੇਤਾ, ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਾਦਿਭੇਦਾਨਂ ਪੇਤਾਨਂ ਵਿਸਯੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਖਨ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਗਹਣਂ ਤੇਸਂ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋਕਾਸਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਵਾ ਤੇ ਅਰਞ੍ਞਪਬ੍ਬਤਪਾਦਾਦਿਕੇ ਨਿਬਦ੍ਧਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਠਾਨਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਓਕਾਸੋਪਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਸੁਰਨ੍ਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਕੀਲ਼ਾਦੀਹਿ ਨ ਦਿਬ੍ਬਨ੍ਤੀਤਿ ਅਸੁਰਾ, ਪੇਤਾਸੁਰਾ. ਇਤਰੇ ਪਨ ਨ ਸੁਰਾ ਸੁਰਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਤਿ ਅਸੁਰਾ, ਇਧ ਚ ਪੇਤਾਸੁਰਾਨਮੇਵ ਗਹਣਂ ਇਤਰੇਸਂ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਗਹਣਸ੍ਸ ਇਚ੍ਛਿਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯੇਨ –

‘‘ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਦੇਵੇਸੁ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਾਸੁਰਾ ਗਤਾ’’ਤਿ; (ਨਾਮ. ਪਰਿ. ੪੩੮);

੫. ਸਤਿਸੂਰਭਾਵਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਯੋਗ੍ਯਤਾਦਿਗੁਣੇਹਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮਨਤਾਯ ਮਨੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਰਮਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕਾਦਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤਾਯੇਵ. ਜਮ੍ਬੁਦੀਪਵਾਸਿਨੋ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਤੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਤੇਹਿ ਪਨ ਸਮਾਨਰੂਪਾਦਿਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਵਾਸੀਹਿ ਇਤਰਮਹਾਦੀਪਵਾਸਿਨੋਪਿ ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਮਨੁਨੋ ਆਦਿਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਅਪਚ੍ਚਂ ਪੁਤ੍ਤਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਨਿਵਾਸਭੂਤਾ ਭੂਮਿ ਇਧ ਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਚਤੂਸੁ ਮਹਾਰਾਜੇਸੁ ਭਤ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਮਹਾਰਾਜਾਨਂ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਭੂਤੇ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜੇ ਭਵਾਤਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ. ਮਾਘੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਸਹਪੁਞ੍ਞਕਾਰਿਨੋ ਏਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਤਂਸਹਚਰਿਤਟ੍ਠਾਨਂ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਂ, ਤਦੇਵ ਤਾਵਤਿਂਸਂ, ਤਂਨਿਵਾਸੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਸਹਸ੍ਸਂ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੮੧) ਵਚਨਤੋ ਸੇਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁਪਿ ਛਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਮਮਤ੍ਤਮੇਵ ਏਤਂ ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਯਾਤਾ ਅਪਯਾਤਾਤਿ ਯਾਮਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਿਰਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤੁਸਂ ਪੀਤਿਂ ਇਤਾ ਗਤਾਤਿ ਤੁਸਿਤਾ. ਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਰਤਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤਿਨੋ. ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤੇਸੁ ਭੋਗੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤਿਨੋ.

੭. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਚਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਪਰਿਸਤਿ ਭਵਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ. ਤੇਸਂ ਪੁਰੋਹਿਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਹਿਤਾ. ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਗੁਣਵਿਸੇਸੇਹਿ ਬ੍ਰੂਹਿਤਾ ਪਰਿਵੁਦ੍ਧਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ, ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤਤਾਯ ਚੇਵ ਦੀਘਾਯੁਕਤਾਦੀਹਿ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾਦੀਹਿ ਮਹਨ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋਤਿ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ. ਤਯੋਪੇਤੇ ਪਣੀਤਰਤਨਪਭਾਵਭਾਸਿਤਸਮਾਨਤਲਵਾਸਿਨੋ.

੮. ਉਪਰਿਮੇਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਆਭਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਆਭਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ. ਵਲਾਹਕਤੋ ਵਿਜ੍ਜੁ ਵਿਯ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਆਭਾ ਸਰਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਤਿ ਏਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਜ੍ਝਾਨਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕ੍ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਦਣ੍ਡਦੀਪਿਕਾਯ ਵਾ ਅਚ੍ਚਿ ਵਿਯ ਏਤੇਸਂ ਸਰੀਰਤੋ ਆਭਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਛਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਸਰਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਤੀਤਿ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯ ਵਾ ਪਭਾਯ ਆਭਾਸਨਸੀਲਾਤਿ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਏਤੇਪਿ ਤਯੋ ਪਣੀਤਰਤਨਪਭਾਵਭਾਸਿਤੇਕਤਲਵਾਸਿਨੋ.

੯. ਸੁਭਾਤਿ ਏਕਗ੍ਘਨਾ ਅਚਲਾ ਸਰੀਰਾਭਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਾ ਉਪਰਿਬ੍ਰਹ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਸੁਭਾ. ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਸੁਭਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਸੁਭਾ. ਪਭਾਸਮੁਦਯਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਸੁਭੇਹਿ ਕਿਣ੍ਣਾ ਆਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ. ‘‘ਸੁਭਾਕਿਣ੍ਣਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਆ-ਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਰਸ੍ਸਤ੍ਤਂ, ਅਨ੍ਤਿਮਣ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ ਹ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਪਿ ਪਣੀਤਰਤਨਪਭਾਵਭਾਸਿਤੇਕਤਲਵਾਸਿਨੋ.

੧੦. ਝਾਨਪ੍ਪਭਾਵਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਵਿਪੁਲਂ ਫਲਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵੇਹਪ੍ਫਲਾ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਰੂਪਸਨ੍ਤਤਿਮਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਤਂਮੁਖੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਸਞ੍ਞਾ. ਤੇਯੇਵ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾ. ਏਤੇਪਿ ਪਣੀਤਰਤਨਪਭਾਵਭਾਸਿਤੇਕਤਲਵਾਸਿਨੋ. ਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਮੇਵ ਆਵਾਸਾਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ. ਅਨੁਨਯਪਟਿਘਾਭਾਵਤੋ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧੋ ਆਵਾਸੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ, ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸਭੂਮਿਪਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਾ.

੧੧. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਪਠਮਤਲਵਾਸਿਨੋ ਅਪ੍ਪਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਠਾਨਂ ਨ ਵਿਜਹਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਹਾ. ਦੁਤਿਯਤਲਵਾਸਿਨੋ ਨ ਕੇਨਚਿ ਤਪ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤਪ੍ਪਾ. ਤਤਿਯਤਲਵਾਸਿਨੋ ਪਰਮਸੁਨ੍ਦਰਰੂਪਤ੍ਤਾ ਸੁਖੇਨ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਦਸ੍ਸਾ. ਚਤੁਤ੍ਥਤਲਵਾਸਿਨੋ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਤ੍ਤਾ ਸੁਖੇਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸੁਦਸ੍ਸਿਨੋ. ਪਞ੍ਚਮਤਲਵਾਸਿਨੋ ਪਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤੇਸਂ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਵੋਤਿ ਅਕਨਿਟ੍ਠਾ.

੧੨. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕਭੂਤਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ, ਤੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਓਕਾਸੋ ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਭੂਮਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

੧੩. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਚ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਚਾਪਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਸਬ੍ਬਥਾ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਨ੍ਤਾਨਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਲਾਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

੧੪. ਸੇਸਟ੍ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਅਪਾਯਅਸਞ੍ਞਿਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਸੇਸਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਅਰਿਯਾ, ਅਨਰਿਯਾਪਿ ਚ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ.

ਭੂਮਿਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬. ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ.

੧੭. ਜਾਤਿਯਾ ਅਨ੍ਧੋ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਜਾਤਿਕ੍ਖਣੇ ਅਣ੍ਡਜਜਲਾਬੁਜਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਚਕ੍ਖੁਕਾਵ. ਤਥਾਪਿ ਚਕ੍ਖਾਦਿਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਾਰਹਕਾਲੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਬਨ੍ਧਕਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਾਹਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯੇਨ ਦਿਨ੍ਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਾ, ਇਤਰੇਨਪਿ ਵਾ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਕੋ ਸਤ੍ਤੋ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋ ਨਾਮ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋਤਿ ਪਸੂਤਿਯਂਯੇਵ ਅਨ੍ਧੋ, ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਅਨ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਤੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਤਿਹੇਤੁਕਾਨਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਅਵਿਪਜ੍ਜਨਂ ਸਿਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਜਚ੍ਚਬਧਿਰਜਚ੍ਚਮੂਗਜਚ੍ਚਜਲ਼ਜਚ੍ਚੁਮ੍ਮਤ੍ਤਕਪਣ੍ਡਕਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਨਪੁਂਸਕਮਮ੍ਮਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਏਕਚ੍ਚੇ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਅਵਿਕਲਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਥੋਕਂ ਵਿਚਾਰਣਪਕਤਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਦਿਸਾਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਭੁਮ੍ਮਦੇਵੇ ਸਿਤਾ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਗ੍ਗਤਿਕਤ੍ਤਾਤਿ ਭੁਮ੍ਮਸ੍ਸਿਤਾ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋ ਵਿਨਿਪਾਤਾਤਿ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ.

੧੮. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਕਾਮਸੁਗਤਿਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾਯਪਿ ਕਾਮਸੁਗਤਿਯਂ.

੨੧. ਤੇਸੂਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ, ਅਪਾਯਾਦੀਸੁ ਵਾ. ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਗਣਨਾਯ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਚਿਰਾਯੁਕਤ੍ਤਾ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਚਿਰਤਰਾਯੁਕਤ੍ਤਾ ਚ. ਤਥਾਚਾਹੁ –

‘‘ਆਪਾਯਿਕਮਨੁਸ੍ਸਾਯੁ-

ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਤਥਾ ਹਿ ਕਾਲੋ ਮਨ੍ਧਾਤਾ,

ਯਕ੍ਖਾ ਕੇਚਿ ਚਿਰਾਯੁਨੋ’’ਤਿ. –

ਅਪਾਯੇਸੁ ਹਿ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਪਮਾਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਯਾਵ ਕਮ੍ਮਂ ਨਖੀਯਤਿ. ਤਾਵ ਚਵਨਾਭਾਵਤੋ, ਤਥਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾਨਂ. ਤੇਸੁਪਿ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਸਤ੍ਤਾਹਾਦਿਕਾਲਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਕਪ੍ਪਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਤਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਕਦਾਚਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਯੁਕਤ੍ਤਾ ਕਦਾਚਿ ਦਸਵਸ੍ਸਾਯੁਕਤ੍ਤਾ. ‘‘ਯੋ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤਿ, ਸੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਜੀਵਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੭; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੪੫; ਅ. ਨਿ. ੭.੭੪), ਦੁਤਿਯਂ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਅਜ੍ਜਤਨਕਾਲਿਕੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੨੨. ਦਿਬ੍ਬਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਤਾਨੀਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਏਕਦਿਨਂ, ਤਦਨੁਰੂਪਤੋ ਮਾਸਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸ ਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਦਿਨੋ ਤਹਿਂ;

ਤਿਂਸਰਤ੍ਤਿਦਿਵੋ ਮਾਸੋ, ਮਾਸਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ;

ਤੇਨ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇਨਾਯੁ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਪਞ੍ਚਸਤਂ ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰਗਣਨਾਯ. ਤਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਨ੍ਤਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਸਮਾਨੁਸ੍ਸਕਵਸ੍ਸਪਰਿਮਿਤਂ ਦਿਵਸਂ, ਦਿਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਦਿਗੁਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਏਵਂ ਦਿਵਸਸਂਵਚ੍ਛਰਦਿਗੁਣਵਸੇਨ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ, ਤਂ ਪਨ ਦਿਬ੍ਬਗਣਨਾਯ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਤਿਕੋਟਿਪ੍ਪਮਾਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਯਾਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਮਾਯੁਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ, ਦਿਬ੍ਬਗਣਨਾਯ ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਂ, ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾ ਚੁਦ੍ਦਸ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਤੁਸਿਤਾਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਸਟ੍ਠਿਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਸ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ. ਤਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਾਨਿ ਅਟ੍ਠਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਾਯ ਦ੍ਵੇ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਸਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਧਿਕਾ ਤਿਂਸ ਵਸ੍ਸਕੋਟਿਯੋ ਚ. ਤਤੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਨਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ.

੨੩. ਮਨੁਸ੍ਸਗਣਨਂ ਪਨ ਸਯਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ ‘‘ਨਵਸਤਞ੍ਚਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿ ਨਵਸਤਂ ਏਕਵੀਸ ਕੋਟਿਯੋ, ਤਥਾ ਸਟ੍ਠਿ ਚ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਵਸਵਤ੍ਤੀਸੁ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੨੫. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ, ਚਵਨਕਾਲੇ ਚ ਤਥਾਰੂਪਮੇਵ ਭਵਙ੍ਗਚੁਤਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੨੯. ਤੇਸੂਤਿ ਤਾਹਿ ਗਹਿਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੇਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸੁ. ਕਪ੍ਪਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਸ੍ਸ. ਨ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਹਾਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਆਯੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਕਕਪ੍ਪੇਪਿ ਤੇਸਂ ਅਵਿਨਾਸਾਭਾਵੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਕਪ੍ਪੇ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੪੦੯) ਲੋਕੋ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇਸੁ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਟ੍ਠਮੇ ਵਾਰੇ ਉਦਕੇਨ, ਪੁਨ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇਸੁ ਅਗ੍ਗਿਨਾ, ਅਟ੍ਠਮੇ ਵਾਰੇ ਉਦਕੇਨਾਤਿ ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਸੁ ਅਟ੍ਠਕੇਸੁ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਸੁ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਵਾਰੇ ਵਾਤੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਗ੍ਗਿਨਾ, ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਤਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਦਕੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਤਲਂ ਉਪਾਦਾਯ ਵਾਤੇਨ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਗ੍ਗਿਨਾ ਵਾਰਾ, ਅਟ੍ਠਮੇ ਅਟ੍ਠਮੇ ਦਕਾ;

ਚਤੁਸਟ੍ਠਿ ਯਦਾ ਪੁਣ੍ਣਾ, ਏਕੋ ਵਾਯੁਵਰੋ ਸਿਯਾ.

‘‘ਅਗ੍ਗਿਨਾਭਸ੍ਸਰਾ ਹੇਟ੍ਠਾ, ਆਪੇਨ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਤੋ;

ਵੇਹਪ੍ਫਲਤੋ ਵਾਤੇਨ, ਏਵਂ ਲੋਕੋ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. –

ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਤਲਾਨਂ ਏਕਕਪ੍ਪੇਪਿ ਅਵਿਨਾਸਾਭਾਵਤੋ ਸਕਲਕਪ੍ਪੇ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਆਯੁਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦਿਤਲਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਮਹਾਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਵਸੇਨ, ਨ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਵਸੇਨ. ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪੋਤਿ ਚ ਯੋਜਨਾਯਾਮਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸੇਤਸਾਸਪਰਾਸਿਤੋ ਵਸ੍ਸਸਤਵਸ੍ਸਸਤਚ੍ਚਯੇਨ ਏਕੇਕਬੀਜਸ੍ਸ ਹਰਣੇਨ ਸਾਸਪਰਾਸਿਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਯੇਪਿ ਅਕ੍ਖਯਸਭਾਵਸ੍ਸ ਮਹਾਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਭਾਗੋ. ਸੋ ਪਨ ਸਤ੍ਥਰੋਗਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸਂਵਟ੍ਟੇਨ ਬਹੂਸੁ ਵਿਨਾਸਮੁਪਗਤੇਸੁ ਅਵਸਿਟ੍ਠਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨੁਭਾਵੇਨ ਦਸਵਸ੍ਸਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯਾਯੁਕਪ੍ਪਮਾਣੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਪੁਨ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਕਮੇਨ ਪਰਿਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸਵਸ੍ਸਾਯੁਕੇਸੁ ਜਾਤੇਸੁ ਰੋਗਾਦੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸਂਵਟ੍ਟੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਿਨਾਸਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾਵ ‘‘ਅਯਮੇਕੋ ਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਤੁਸਟ੍ਠਿਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪਪ੍ਪਮਾਣੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਵੀਸਤਿਅਨ੍ਤਰਕਪ੍ਪਪ੍ਪਮਾਣੋ’’ਤਿ ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ.

੪੫. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ.

੪੯. ਏਕਮੇਵਾਤਿ ਭੂਮਿਤੋ, ਜਾਤਿਤੋ, ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਤੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਤੋ ਚ ਸਮਾਨਮੇਵ. ਏਕਜਾਤਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਭਵੇ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ

੫੦. ਇਦਾਨਿ ਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਂ ਚਤੂਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਜਨਕ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ, ਜਨਯਤੀਤਿ ਜਨਕਂ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਤੀਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ. ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪੀਲ਼ੇਤੀਤਿ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ. ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਘਾਤੇਤੀਤਿ ਉਪਘਾਤਕਂ.

ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੀਸੁ ਵਿਪਾਕਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਚੇਤਨਾ ਜਨਕਂ ਨਾਮ. ਸਯਂ ਵਿਪਾਕਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਚਿਰਤਰਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨੇ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ, ਵਿਪਾਕਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਭੂਤਸ੍ਸ ਵਿਚ੍ਛੇਦਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਉਪਬ੍ਰੂਹਨਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਨੁਰੂਪਂ ਚਿਰਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਂ ਨਾਮ. ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਜਨਿਤਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਧਾਤੁਸਮਤਾਦਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਬਾਧਨੇਨ ਚਿਰਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਨਿਬਨ੍ਧਕਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਪੀਲ਼ਕਂ ਨਾਮ. ਦੁਬ੍ਬਲਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਨਕਸਾਮਤ੍ਥਿਯਂ ਉਪਹਚ੍ਚ ਵਿਚ੍ਛੇਦਕਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਕਮ੍ਮਂ ਉਪਘਾਤਕਂ ਨਾਮ.

ਜਨਕੋਪਘਾਤਕਾਨਞ੍ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ – ਜਨਕਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਵ ਵਿਪਾਕਂ ਜਨੇਤਿ, ਉਪਘਾਤਕਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਨਪੁਬ੍ਬਕਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤਾਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੮੭; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩.੩੪) ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਉਪਪੀਲ਼ਕਕਮ੍ਮਂ ਬਹ੍ਵਾਬਾਧਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੋਪਸਂਹਾਰੇਨ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਵਿਬਾਧਤਿ. ਉਪਘਾਤਕਂ ਪਨ ਤਂ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਓਕਾਸਂ ਦੇਤਿ, ਨ ਪਨ ਸਯਂ ਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਜਨਕਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸੋ ਸੁਪਾਕਟੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨਾਤਿ ਜਨਨਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਉਪਪੀਲ਼ਨਉਪਚ੍ਛੇਦਨਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ.

੫੧. ਗਰੁਕਨ੍ਤਿ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਮਹਾਨੁਭਾਵਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਕਮ੍ਮਂ. ਆਸਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਮਰਣਕਾਲੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਂ, ਤਦਾ ਕਤਞ੍ਚ. ਆਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ ਕਤਂ, ਏਕਵਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਵਾ ਅਭਿਣ੍ਹਸੋ ਸਮਾਸੇਵਿਤਂ. ਕਟਤ੍ਤਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਗਰੁਕਾਦਿਭਾਵਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਕਤਮਤ੍ਤਤੋਯੇਵ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲਂ ਵਾ ਹੋਤੁ ਅਕੁਸਲਂ ਵਾ, ਗਰੁਕਾਗਰੁਕੇਸੁ ਯਂ ਗਰੁਕਂ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਮਾਤੁਘਾਤਕਾਦਿਕਮ੍ਮਂ, ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਮਹਗ੍ਗਤਕਮ੍ਮਂ ਵਾ, ਤਦੇਵ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ ਸਤਿਪਿ ਆਸਨ੍ਨਾਦਿਕਮ੍ਮੇ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਂ ਓਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਮਹੋਘੋ ਵਿਯ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਂ ‘‘ਗਰੁਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਦੂਰਾਸਨ੍ਨੇਸੁ ਯਂ ਆਸਨ੍ਨਂ ਮਰਣਕਾਲੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਆਸਨ੍ਨਕਾਲੇ ਕਤੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਅਸਤਿ ਆਚਿਣ੍ਣਾਨਾਚਿਣ੍ਣੇਸੁ ਚ ਯਂ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਸੁਸੀਲ੍ਯਂ ਵਾ, ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਵਾ, ਤਦੇਵ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਕਟਤ੍ਤਾਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਂ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਅਭਾਵੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਤੀਤਿ ਗਰੁਕਂ ਸਬ੍ਬਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ. ਗਰੁਕੇ ਅਸਤਿ ਆਸਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਅਸਤਿ ਆਚਿਣ੍ਣਂ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਅਸਤਿ ਕਟਤ੍ਤਾਕਮ੍ਮਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਾਕਦਾਨਪਰਿਯਾਯੇਨਾ’’ਤਿ, ਵਿਪਾਕਦਾਨਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਾਦੀਸੁ ਪਨ ਆਸਨ੍ਨਤੋ ਆਚਿਣ੍ਣਂ ਪਠਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਪਨ ਗੋਗਣਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸ੍ਸ ਵਜਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰੇ ਵਿਵਟੇ ਅਪਰਭਾਗੇ ਦਮ੍ਮਗਵਬਲਵਗਵੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਯੋ ਵਜਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਦੁਬ੍ਬਲਜਰਗ੍ਗਵੋਪਿ, ਸੋਯੇਵ ਪਠਮਤਰਂ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਏਵਂ ਗਰੁਕਤੋ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁਪਿ ਮਰਣਕਾਲਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਆਸਨ੍ਨਮੇਵ ਪਠਮਂ ਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤੀਤਿ ਇਧ ਤਂ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫੨. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਭੂਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ, ਤਤ੍ਥ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਵਿਪਾਕਾਨੁਭਵਨਵਸੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ. ਅਪਰੇ ਅਪਰੇ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ. ਅਹੋਸਿ ਏਵ ਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਤ੍ਥਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਕਮ੍ਮਂ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ.

ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਨਭਿਭੂਤਤਾਯ, ਪਚ੍ਚਯਵਿਸੇਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਤਾਯ ਚ ਬਲਵਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਤਾਦਿਸਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਾਤਿਸਯਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਫਲਦਾਯਿਨੀ ਪਠਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਸਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਬਲਵਜਨਸਨ੍ਤਾਨੇ ਗੁਣਵਿਸੇਸਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪਕਾਰਾਨੁਪਕਾਰਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਆਸੇਵਨਾਲਾਭੇਨ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕਤਾਯ ਚ ਇਤਰਦ੍ਵਯਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੁਪਰਮਾਪੇਕ੍ਖਂ, ਓਕਾਸਲਾਭਾਪੇਕ੍ਖਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਧੇਵ ਪੁਪ੍ਫਮਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਮਤ੍ਤਂ ਅਹੇਤੁਕਫਲਂ ਦੇਤਿ. ਅਤ੍ਥਸਾਧਿਕਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਮਜਵਨਚੇਤਨਾ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਪਕਚੇਤਨਾਭੂਤਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਵਿਸੇਸਾ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਪਾਕਦਾਯਿਨੀ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ ਨਾਮ. ਸਾ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦਤ੍ਵਾਵ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤਿ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਨ ਅਦਿਨ੍ਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਚੁਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਞ੍ਹਿ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਓਕਾਸੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਨ ਦਿਨ੍ਨਾਯ ਜਾਤਿਸਤੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਦੇਤੀਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕਆਰਣਵਿਰਹਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾਦਿਭਾਵਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨਚੇਤਨਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚ ਚੇਤਨਾ ਵਿਪਾਕਦਾਨਸਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਯਦਾ ਕਦਾਚਿ ਓਕਾਸਲਾਭੇ ਸਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਵਤ੍ਤੀਸੁ ਵਿਪਾਕਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤੀ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨਿਯਂ ਨਾਮ. ਸਕਸਕਕਾਲਾਤੀਤਂ ਪਨ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਦ੍ਵਯਂ, ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਚ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਯ ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ.

ਪਾਕਕਾਲਵਸੇਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ, ਤਦਨਨ੍ਤਰੇ, ਯਦਾ ਕਦਾਚੀਤਿ ਏਵਂ ਪੁਰਿਮਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਵਸੇਨ, ਇਤਰਸ੍ਸ ਤਂਕਾਲਾਭਾਵਵਸੇਨ ਚ. ਅਹੋਸਿਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹਿ ਕਾਲਾਤਿਕ੍ਕਮਤੋਵ ਤਂ ਵੋਹਾਰੋ.

੫੩. ਪਾਕਠਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਵਿਪਚ੍ਚਨਭੂਮਿਵਸੇਨ.

੫੪. ਇਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਦਿਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਂ, ਤਂਨਿਦ੍ਦੇਸਮੁਖੇਨ ਚ ਤੇਸਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਵਸੇਨ ਦਸਵਿਧਾਦਿਭੇਦਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਏਵਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਾਦੀਨਿ.

੫੫. ਪਾਣਸ੍ਸ ਸਣਿਕਂ ਪਤਿਤੁਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਅਤੀਵ ਪਾਤਨਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ. ਕਾਯਵਾਚਾਹਿ ਅਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਦਾਨਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ. ਮੇਥੁਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾ ਚਰਣਂ ਕਾਮੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ.

ਤਤ੍ਥ ਪਾਣੋਤਿ ਵੋਹਾਰਤੋ ਸਤ੍ਤੋ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਾਣੇ ਪਾਣਸਞ੍ਞਿਨੋ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪਚ੍ਛੇਦਕਪ੍ਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਵਧਕਚੇਤਨਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ. ਪਰਭਣ੍ਡੇ ਤਥਾਸਞ੍ਞਿਨੋ ਤਦਾਦਾਯਕਪ੍ਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਥੇਯ੍ਯਚੇਤਨਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ. ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸੇਵਨਵਸੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਗਨ੍ਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਵੀਤਿਕ੍ਕਮਚੇਤਨਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਨਾਮ. ਸੁਰਾਪਾਨਮ੍ਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਰਸਸਙ੍ਖਾਤੇਸੁ ਕਾਮੇਸੁ ਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਭਾਵਤੋ. ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਕਾਯੇਨ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਵਿਞ੍ਞਾਪਨਤੋ, ਸਯਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਤ੍ਤਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਾਦਿਜਨਕਚਿਤ੍ਤਜਵਾਯੋਧਾਤ੍ਵਾਧਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਭੂਤੇ ਸਨ੍ਥਮ੍ਭਨਾਦੀਨਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤੇ ਚੋਪਨਕਾਯਭਾਵਤੋ, ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਮੁਖਭਾਵਤੋ ਚ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰੇ.

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਤਂਤਂਕਮ੍ਮਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨੇਵ ਸਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਜਨੀਯਤਿ. ਤਥਾਪਿ ਤਸ੍ਸਾ ਤਥਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਾਦਿਵੋਹਾਰੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਮੁਖਭਾਵੇਨ ਵਤ੍ਤੁਂ ਲਬ੍ਭਤਿ. ‘‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਯਦਿ ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ. ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ‘ਕਾਯਕਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਮੁਖਭੂਤਂ ‘ਕਾਯਦ੍ਵਾਰ’ਨ੍ਤਿ. ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਿਕਂ ਪਨ ਵਾਚਾਯ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਕਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਥਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਂ ਕਾਯਵਿਕਾਰੇਨ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਪਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦ੍ਵਾਰਵਵਤ੍ਥਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਚੋਦਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਵੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਬਾਹੁਲ੍ਲਵੁਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਯੇਵ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪ੍ਪਂ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇਯੇਵ ਬਹੁਲਂ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਾਯਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਨਚਰਕਾਦੀਨਂ ਵਨਚਰਕਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਯ. ਤਥਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਮੇਵ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਇਤਰਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਏਤ੍ਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਕਾਯਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਭਾਵੋ ਸਿਦ੍ਧੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਾਦੀਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਾਦਿਭਾਵੋ ਵਿਯਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਕੋਚਿ ਵਿਬਨ੍ਧੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੫੬. ਮੁਸਾਤਿ ਅਭੂਤਂ ਵਤ੍ਥੁ, ਤਂ ਤਚ੍ਛਤੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦੋ. ਪਿਸਤਿ ਸਾਮਗ੍ਗਿਂ ਸਞ੍ਚੁਣ੍ਣੇਤਿ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਪਿਯਭਾਵਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਾ ਪਿਸੁਣਾ. ਅਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਰਮ੍ਪਿ ਫਰੁਸਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਕਚੋ ਵਿਯ ਖਰਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਫਰੁਸਾ. ਸਂ ਸੁਖਂ, ਹਿਤਞ੍ਚ ਫਲਤਿ ਵਿਸਰਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ ਸਮ੍ਫਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ, ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਨੁਪਕਾਰਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਤਂ ਪਲਪਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ.

ਤਤ੍ਥ ਅਭੂਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਭੂਤਤੋ ਪਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਤਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਪ੍ਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਚੇਤਨਾ ਮੁਸਾਵਾਦੋ. ਸੋ ਪਰਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਭੇਦਕਰੋਵ ਕਮ੍ਮਪਥੋ ਹੋਤਿ, ਇਤਰੋ ਕਮ੍ਮਮੇਵ. ਪਰੇਸਂ ਭੇਦਕਾਮਤਾਯ, ਅਤ੍ਤਪ੍ਪਿਯਕਾਮਤਾਯ ਵਾ ਪਰਭੇਦਕਰਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚੇਤਨਾ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ, ਸਾਪਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭਿਨ੍ਨੇਸੁਯੇਵ ਕਮ੍ਮਪਥੋ. ਪਰਸ੍ਸ ਮਮ੍ਮਚ੍ਛੇਦਕਰਵਚੀਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਏਕਨ੍ਤਫਰੁਸਚੇਤਨਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ. ਨ ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਣ੍ਹਤਾਯ ਸਤਿ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਸੀਤਾਹਰਣਾਦਿਅਨਤ੍ਥਵਿਞ੍ਞਾਪਨਪ੍ਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਿਕਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਚੇਤਨਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਸੋ ਪਨ ਪਰੇਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਤ੍ਥੇ ਗਹਿਤੇਯੇਵ ਕਮ੍ਮਪਥੋ. ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਤਿ ਵਾਚਾਯ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਸਯਞ੍ਚ ਵਾਚਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਵਚੀਭੇਦਕਰਪ੍ਪਯੋਗਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਥਵੀਧਾਤ੍ਵਾਧਿਕਕਲਾਪਸ੍ਸ ਵਿਕਾਰਭੂਤੇ ਚੋਪਨਵਾਚਾਭਾਵਤੋ, ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਮੁਖਭਾਵਤੋ ਚ ਵਚੀਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰੇ. ਬਾਹੁਲ੍ਲਵੁਤ੍ਤਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

੫੭. ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਭਿਮੁਖਂ ਝਾਯਤਿ ਲੋਭਵਸੇਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾ. ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਹਿਤਸੁਖਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ਮਿਚ੍ਛਾ ਵਿਪਰੀਤਤੋ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ.

ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਇਦਂ ਮਮ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਭਣ੍ਡਾਭਿਜ੍ਝਾਯਨਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਸਾ ਪਰਭਣ੍ਡਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮਨੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਪਥੋ ਹੋਤਿ. ‘‘ਅਹੋ ਵਤਾਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਮਨੋਪਦੋਸੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿਕਅਹੇਤੁਕਅਕਿਰਿਯਦਿਟ੍ਠੀਹਿਯੇਵ ਕਮ੍ਮਪਥਭੇਦੋ. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਅਙ੍ਗਾਦਿਵਵਤ੍ਥਾਨਵਸੇਨ ਪਪਞ੍ਚੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੮; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਕਥਾ; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੭੨) ਆਗਤਨਯੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਕਾਯਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾਪਿ, ਤਂ ਅਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾਪੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦਯੋ ਚੇਤਨਾਪਕ੍ਖਿਕਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੫੮. ਦੋਸਮੂਲੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਹਜਾਤਾਦਿਪਚ੍ਚਯੇਨ ਦੋਸਸਙ੍ਖਾਤਮੂਲੇਨ, ਦੋਸਮੂਲਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਲੋਭਮੂਲਾਦੀਹਿ. ਹਸਮਾਨਾਪਿ ਹਿ ਰਾਜਾਨੋ ਦੋਸਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਾਣਵਧਂ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾਬ੍ਯਾਪਾਦੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੂਸੁ ਲੋਭਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਮੇਵ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨਤੋ ਆਹ ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਲੋਭਮੂਲੇਨਾ’’ਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਮੂਲੇਹਿ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋ ਤਾਵ ਅਭਿਮਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ, ਅਨਭਿਮਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਬਨ੍ਧੁਪਰਿਤ੍ਤਾਣਾਦਿਪ੍ਪਯੋਜਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਲੋਭਮੂਲੇਨ ਹੋਤਿ. ਵੇਰਨਿਯ੍ਯਾਤਨਤ੍ਥਂ ਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੋਸਮੂਲੇਨ. ਨੀਤਿਪਾਠਕਪ੍ਪਮਾਣਤੋ ਦੁਟ੍ਠਨਿਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਰਸਨ੍ਤਕਂ ਹਰਨ੍ਤਾਨਂ ਰਾਜੂਨਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ‘‘ਸਬ੍ਬਮਿਦਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਰਾਜੂਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਤੇਸਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵੇਨ ਅਞ੍ਞੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਸਨ੍ਤਕਮੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤ੍ਯਾਦੀਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਕਸਞ੍ਞਾਯ ਏਵਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਹਰਨ੍ਤਾਨਂ, ਕਮ੍ਮਫਲਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਪਵਾਦੀਨਞ੍ਚ ਮੋਹਮੂਲੇਨ. ਏਵਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

੬੩. ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਤਿਵਿਧਕਮ੍ਮਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪੇਤਂ ਤਿਵਿਧਨਿਯਮੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਤਥਾ ਦਾਨਸੀਲਭਾਵਨਾਵਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਦਸਧਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਯਮਾਨਾਨਂ ਹਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਪੁਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਦਾਨਾਦੀਸੁ ਤੀਸ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਗਹੋ. ਕਾਰਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਤੋ ਵਕ੍ਖਾਮ. ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਨ ਤਿਵਿਧਕਮ੍ਮਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਚ ਨੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤਿਯੋਜਨਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫੬-੧੫੯) ਆਗਤਨਯੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ.

੬੫. ਦੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਦਾਨਂ, ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਚੇਤਨਾ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸੀਲਤੀਤਿ ਸੀਲਂ, ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਿ ਸਮਾਦਹਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਠਪੇਤੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ, ਸੀਲਯਤਿ ਵਾ ਉਪਧਾਰੇਤੀਤਿ ਸੀਲਂ, ਉਪਧਾਰਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕੁਸਲਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩, ੧੯੨). ਭਾਵੇਤਿ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਆਸੇਵਤਿ ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਭਾਵਨਾ. ਅਪਚਾਯਤਿ ਪੂਜਾਵਸੇਨ ਸਾਮੀਚਿਂ ਕਰੋਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਪਚਾਯਨਂ. ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਬ੍ਯਾਵਟਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਪਤ੍ਤਿ ਦੀਯਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਤ੍ਤਿਦਾਨਂ. ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਮੋਦਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਤ੍ਤਾਨੁਮੋਦਨਾ. ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ. ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਜੁਕਰਣਂ ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਮ੍ਮਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਾਨੁਸਯਸਨ੍ਤਾਨਵਤੋ ਪਰੇਸਂ ਪੂਜਾਨੁਗ੍ਗਹਕਾਮਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਚਜਨਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਚੇਤਨਾ ਦਾਨਂ ਨਾਮ, ਦਾਨਵਤ੍ਥੁਪਰਿਯੇਸਨਵਸੇਨ, ਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬਪਚ੍ਛਾਭਾਗਚੇਤਨਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਨਿਚ੍ਚਸੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚ, ਅਟ੍ਠ, ਦਸ ਵਾ ਸੀਲਾਨਿ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤੋ ਵਿਰਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਮਾਲ਼ਕੇ ਸਂਵਰਂ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਚਤੁਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਪਵਤ੍ਤਚੇਤਨਾ ਸੀਲਂ ਨਾਮ. ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਾਯ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਚ ਭੂਮੀਸੁ ਪਰਿਕਮ੍ਮਸਮ੍ਮਸਨਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਗੋਤ੍ਰਭੁਪਰਿਯੋਸਾਨਚੇਤਨਾ ਭਾਵਨਾ ਨਾਮ, ਨਿਰਵਜ੍ਜਵਿਜ੍ਜਾਦਿਪਰਿਯਾਪੁਣਨਚੇਤਨਾਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਮੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਵਯਸਾ, ਗੁਣੇਹਿ ਚ ਜੇਟ੍ਠਾਨਂ ਚੀਵਰਾਦੀਸੁ ਪਚ੍ਚਾਸਾਰਹਿਤੇਨ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਆਸਨਾਭਿਨੀਹਾਰਾਦਿਵਿਧਿਨਾ ਬਹੁਮਾਨਕਰਣਚੇਤਨਾ ਅਪਚਾਯਨਂ ਨਾਮ. ਤੇਸਮੇਵ, ਗਿਲਾਨਾਨਞ੍ਚ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਕਰਣਚੇਤਨਾ ਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਂ ਨਾਮ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨਚੇਤਨਾ ਪਤ੍ਤਿਦਾਨਂ ਨਾਮ. ਪਰੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਅਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛੇਰਮਲਵਿਨਿਸ੍ਸਟੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਨਚੇਤਨਾ ਪਤ੍ਤਾਨੁਮੋਦਨਾ ਨਾਮ. ਏਵਮਿਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ‘‘ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਦੀਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ, ਪਰੇਸਂ ਵਾ ਹਿਤਫਰਣਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਅਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਜ੍ਝਾਸਯੇਨ ਹਿਤੂਪਦੇਸਸਵਨਚੇਤਨਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਨਾਮ, ਨਿਰਵਜ੍ਜਵਿਜ੍ਜਾਦਿਸਵਨਚੇਤਨਾਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਤਿ. ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਾਦਿਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਹਿਤੂਪਦੇਸਚੇਤਨਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਨਾਮ, ਨਿਰਵਜ੍ਜਵਿਜ੍ਜਾਦਿਉਪਦਿਸਨਚੇਤਨਾਪਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਜੁਕਰਣਂ ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ.

ਯਦਿ ਏਵਂ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਮ੍ਮਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਭਾਵੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ? ਨੋ ਨ ਲਬ੍ਭਤਿ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਿਮਚੇਤਨਾਨਮ੍ਪਿ ਤਂਤਂਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਾਸ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਉਜੁਕਰਣਵੇਲਾਯਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਾਭਾਗੇ ਪਨ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਮ੍ਮਭਾਵੋ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਲਮਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੇਨ.

ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਦਸਸੁ ਪਤ੍ਤਿਦਾਨਾਨੁਮੋਦਨਾ ਦਾਨੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਂਸਭਾਵਤ੍ਤਾ. ਦਾਨਮ੍ਪਿ ਹਿ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ, ਏਤੇਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਾਨਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤਾਯ ਏਕਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਤੇ ਦਾਨਮਯਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਅਪਚਾਯਨਵੇਯ੍ਯਾਵਚ੍ਚਾਸੀਲਮਯਪੁਞ੍ਞੇਵ ਸਙ੍ਗਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਚਾਰਿਤ੍ਤਸੀਲਭਾਵਤੋ. ਦੇਸਨਾਸਵਨਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਾ ਪਨ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਸੇਵਨਭਾਵਤੋ ਭਾਵਨਾਮਯੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ਟੀ. ੩.੩੦੫) ਆਚਰਿਯਧਮ੍ਮਪਾਲਤ੍ਥੇਰੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ, ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਚ ਦੇਸਨਾਨੁਸਾਰੇਨ ਞਾਣਂ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝ ਦੇਸੇਤਿ, ਸੁਣਾਤਿ ਚ, ਤਾਨਿ ਚ ਦੇਸਨਾਸਵਨਾਨਿ ਪਟਿਵੇਧਮੇਵਾਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਦੇਸਨਾਸਵਨਾਭਾਵਨਾਮਯੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਦਾਨਸਭਾਵਤੋ ਦੇਸਨਾ ਦਾਨਮਯੇ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਤਥਾ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਦਾਨਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਜਿਨਾਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੫੪). ਤਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਮ੍ਮਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨਿਯਮਨਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ. ਦਾਨਾਦੀਸੁ ਹਿ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਸੋਧਿਤਂ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਦੀਘਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੩੦੫; ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧੫੬-੧੫੯ ਪੁਞ੍ਞਾਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥਾਦਿਕਥਾ) ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਜੁਕਮ੍ਮਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਨਿਯਮਲਕ੍ਖਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਦਾਨਸੀਲਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਤੀਸੁ ਇਤਰੇਸਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਤਿਵਿਧਮੇਵ ਪੁਞ੍ਞਕਿਰਿਯਵਤ੍ਥੁ ਹੋਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਥਾ ਚੇਵ ਆਚਰਿਯੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ.

੬੭. ਮਨੋਕਮ੍ਮਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਪਕਤ੍ਤਾਭਾਵੇਨ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰਾਦੀਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਤਞ੍ਚ ਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਭਾਵਨਾਮਯਂ ਦਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਾਵਚਰਭਾਵਤੋ. ਝਾਨਙ੍ਗਭੇਦੇਨਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾਦਿਭੇਦਤੋ ਅਨੇਕਵਿਧਤ੍ਤੇਪਿ ਅਙ੍ਗਾਤਿਕ੍ਕਮਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਙ੍ਗਭੇਦਤੋ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਹੋਤਿ.

੬੮. ਆਰਮ੍ਮਣਭੇਦੇਨਾਤਿ ਕਸਿਣੁਗ੍ਘਾਟਿਮਾਕਾਸਂ, ਆਕਾਸਵਿਸਯਂ ਮਨੋ, ਤਦਭਾਵੋ, ਤਦਾਲਮ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਭੇਦੇਨ.

੬੯. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਪਾਕਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੇਸੁ ਕਮ੍ਮੇਸੁ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਰਹਿਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚੇਤਨਾਰਹਿਤਂ ਏਕਾਦਸਵਿਧਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ. ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਿਰਹੇਨ ਸਬ੍ਬਦੁਬ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸਮ੍ਪਯੋਗੇਨ ਤਤੋ ਬਲਵਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਨਾਕਡ੍ਢਤੀਤਿ? ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵਾਭਾਵਤੋ. ਬਲਵਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਨਾਕਡ੍ਢਤੀਤਿ ਹਿ ਅਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵੇਸੁਯੇਵ. ਯਸ੍ਸ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵੋਯੇਵ ਨਤ੍ਥਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਭਾਵੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨੇ ਕਾਰਣਂ.

ਕਥਂ ਪਨੇਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਸਭਾਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ? ਦਸ੍ਸਨੇਨਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਨਾਗਤਤ੍ਤਾ. ਤਿਵਿਧਾ ਹਿ ਅਕੁਸਲਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਨਾਮ ਪਠਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਉਪਰਿਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਞ੍ਹਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ ਦਿਟ੍ਠਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ‘‘ਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਪਨ ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਸਿਯਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਤੇਸਂ ਅਪਾਯਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਾਵਤ੍ਥਾਯ ਪਠਮਮਗ੍ਗੇਨ, ਸੇਸਬਹਲਾਬਹਲਾਵਤ੍ਥਾਯ ਉਪਰਿਮਗ੍ਗੇਹਿ ਪਹੀਯਮਾਨਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਇਧ ‘‘ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ.

ਯਦਿ ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਅਕੁਸਲਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਸੁਗਤਿਯਂ ਅਸਮ੍ਭਵਤੋ ਅਪਾਯੇਸ੍ਵੇਵ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਞ੍ਚ ਅਵਸ੍ਸਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਇਤਰਥਾ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਪਾਯੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਯੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਚਤੂਹਪਾਯੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ (ਖੁ. ਪਾ. ੬.੧੧; ਸੁ. ਨਿ. ੨੩੪), ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੨੧; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੯੯੮) ਆਦਿਵਚਨੇਹਿ ਸਹ ਵਿਰੁਜ੍ਝਨਤੋ. ਸਤਿ ਚ ਪਨੇਤਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ‘‘ਸਿਯਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਨ ਚ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਸਿਯਾ ‘‘ਅਪਾਯਗਾਮਿਨਿਯੋ ਰਾਗੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚੇਤਨਾਯ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਕ੍ਕਾ ਵਤ੍ਤੁਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਨ, ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ? ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੪੦੬), ਤਸ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਵਚਨਂ ਇਮਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਾਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ, ਯਂ ਯਂ ਵਾ ਪਨਾਰਬ੍ਭ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਹੋਤਿ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਾ. ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ, ਤੇਸਂ ਵਿਪਾਕੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੩੦-੭੩੧) –

ਏਵਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋਪਿ ਉਦ੍ਧਟੋਤਿ ਕਥਮਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਾਭਾਵੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਤਿ? ਨਾਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਉਦ੍ਧਟੋ. ਅਥ ਖੋ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ. ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਨ –

‘‘ਸਹਜਾਤਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾ ਵਿਪਾਕਾਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਕਟਤ੍ਤਾ ਚ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੮੯) –

ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਏਵ ਸਹਜਾਤਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਹਜਾਤਾ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਚੇਤਨਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੨.੮.੮੯) ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਚੇਤਨਾਯ ਸਹਜਾਤਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋਵ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਨ ਪਨ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ, ਨ ਚ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਂ ਵਿਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਦਾਨਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਪਨੇਕੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ‘‘ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਚੇਤਨਾ ਉਭਯਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿ ਨ ਦੇਤਿ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਿਭਙ੍ਗੇ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਾਨਮ੍ਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ, ਪਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕਭਾਵਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵਸ੍ਸ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ, ਤਦਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਪਾਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਨਾਨਾਕ੍ਖਣਿਕਕਮ੍ਮਪਚ੍ਚਯਭਾਵੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਂ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਆਚਰਿਯਬੁਦ੍ਧਮਿਤ੍ਤਾਦਯੋ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਤੇਸੁ ਭਾਵਨਾਯ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸੇਕ੍ਖਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ, ਫਲਦਾਨਞ੍ਚ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਨ ਇਤਰਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਸ ਉਭਯਵਿਪਾਕਦਾਨਂ, ਏਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਵਿਪਾਕਾਭਾਵਂ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਯਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਨਿਰਾਕਰਣਂ, ਯਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਵਿਪਾਕਾਭਾਵਵਾਦੀਨਂ ਮਤਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਇਧ ਅਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਮਤ੍ਥਮਞ੍ਜੂਸਾਦੀਸੁ, ਵਿਸੇਸਤੋ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਵਤਾਰਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਕਾਮਲੋਕੇਤਿ ਸੁਗਤਿਦੁਗ੍ਗਤਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਾਮਲੋਕੇ. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਰੂਪਂ. ਅਪਾਯੇਸੁਪਿ ਯਂ ਨਾਗਸੁਪਣ੍ਣਾਦੀਨਂ ਮਹਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਯਞ੍ਚ ਨਿਰਯਵਾਸੀਨਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰਦਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵਿਪਾਕਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਫਲਂ. ਨ ਹਿ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠਵਿਪਾਕੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਇਟ੍ਠੋ ਕਨ੍ਤੋ ਵਿਪਾਕੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੩੧; ਅ. ਨਿ. ੧.੨੮੪-੨੮੬; ਵਿਭ. ੮੦੯), ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਅਪਾਯੇਸੁਪਿ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕਾਨਿ ਜਨੇਤਿ. ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਭੂਮਿਕਵਿਪਾਕਾਭਾਵਤੋ ਕਾਮਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਯ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਵਿਸਯਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਯੋਗਤੋ ਏਕਨ੍ਤਸਦਿਸਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾਨਂ ਰੂਪਾਵਚਰਕਮ੍ਮੇਨ ਅਹੇਤੁਕਵਿਪਾਕੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ ਰੂਪਲੋਕੇਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਰੂਪਾਦਿਵਿਸਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਕਾਮਲੋਕੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿ.

੭੧. ਏਵਂ ਪਨ ਵਿਪਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸੋਲ਼ਸਕਦ੍ਵਾਦਸਕਅਟ੍ਠਕਵਸੇਨ ਤਿਧਾ ਵਿਪਚ੍ਚਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤਤ੍ਥਾਪਿ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥਾਪੀਤਿ ਏਵਂ ਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨੇਪਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇ. ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਪਰਿਵਾਰਲਾਭਤੋ, ਪਚ੍ਛਾ ਆਸੇਵਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ. ਯਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਪੁਰਿਮਪਚ੍ਛਾਭਾਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ਆਸੇਵਨਲਾਭੇਨ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਂ. ਤਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ. ਯਂ ਪਨ ਕਰਣਕਾਲੇ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਾ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਤਂ ਮਯਾ’’ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਪਰਿਭਾਵਿਤਂ, ਤਂ ਓਮਕਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਏਕਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ. ਨ ਹਿ ਏਕੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਨੇਕਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਹੋਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕੋ ਪਨ ਜਾਤਿਸਤੇਪਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸੇਪਿ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੇ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਤਗੁਣਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੭੯). ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਞਾਣਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਸ੍ਸੇਵ ਵਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਪਚ੍ਚਯਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਂ ਅਤਿਦੁਬ੍ਬਲਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਮੇਵ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਨਾਹੇਤੁਕਂ. ਦੁਹੇਤੁਕਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਂ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਞਾਣਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਂ, ਯਥਾ ਤਂ ਅਲੋਭਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਾਵਤੋ ਅਲੋਭਫਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਂ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਤਿਉਕ੍ਕਟ੍ਠਮ੍ਪਿ ਸਮਾਨਂ ਦੁਹੇਤੁਕਮੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ, ਨ ਤਿਹੇਤੁਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕਮੋਮਕਂ ਦੁਹੇਤੁਕਮੁਕ੍ਕਟ੍ਠਞ੍ਚਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ.

ਏਤ੍ਥ ਸਿਯਾ – ਯਥਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੧) ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਤਿਣ੍ਣਂ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਹੇਤੂਨਂ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੂਪਪਤ੍ਤਿ, ਤਥਾ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਛਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੩) ਜਵਨਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਹੇਤੂਨਂ ਵਸੇਨ ਛਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੂਪਪਤ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਂ ‘‘ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਤਿਹੇਤੁਕਸ੍ਸ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਕਡ੍ਢਨਨ੍ਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕਕਮ੍ਮੇਨ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਵਿਯ ਤਿਹੇਤੁਕੋਮਕਕਮ੍ਮੇਨ ਸਾਮਤ੍ਥਿਯਾਨੁਰੂਪਤੋ ਦੁਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਵ ਦਾਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਵਿਪਾਕਦਸ੍ਸਤ੍ਥਂ ਪਨ ਮਹਾਥੇਰੇਨ ਸਾਵਸੇਸੋ ਪਾਠੋ ਕਤੋ. ਇਤਰਥਾ ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ ਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਦੁਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਅਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾਪਿਅਭਾਵੋ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਸੁਗਤਿਯਂ ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਬਧਿਰਾਦਿਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਦੁਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਨ ਅਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਸਰਿਕ੍ਖਕਵਿਪਾਕਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਤਿਹੇਤੁਕਕਮ੍ਮੇਨ ਤਿਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਨ ਦੁਹੇਤੁਕੂਪਪਤ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਅਲਬ੍ਭਨਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੭੪. ਏਵਂ ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਸੋਲ਼ਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਦ੍ਵਾਦਸਕਮਗ੍ਗੋ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕਮ੍ਪੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਿਪਿਟਕਚੂਲ਼ਨਾਗਤ੍ਥੇਰਵਾਦਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵਿਪਾਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਏਕਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥੇਵ ਦਸਕਮਗ੍ਗੋ ਅਹੇਤੁਕਟ੍ਠਕਮ੍ਪੀਤਿ ਆਗਤਸ੍ਸ ਮੋਰਵਾਪੀਵਾਸੀਮਹਾਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਥੇਰਵਾਦਸ੍ਸਪਿ ਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਾਕਾਨੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਮੁਖੇ ਚਲਿਤੇ ਆਦਾਸਤਲੇ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਲਤਿ, ਏਵਂ ਅਸਙ੍ਖਾਰਕੁਸਲਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਾਕੋਵ ਹੋਤਿ, ਨ ਸਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਏਵਂ ਆਗਮਨਤੋਵ ਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਭੇਦੋ ਪਚ੍ਚਯਵਸੇਨ ਇਚ੍ਛਿਤੋ, ਨ ਕਮ੍ਮਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਕੇਚਿਵਾਦੋ ਕਤੋ.

ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ. ਯਥਾਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠਾਦੀਨਂ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ. ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਾਕਾਨੀਤਿ ਤਿਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚਤੁਕ੍ਕਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ, ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚਤੁਕ੍ਕਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ, ਤਥਾ ਤਿਹੇਤੁਕੋਮਕਸ੍ਸ, ਦੁਹੇਤੁਕੁਕ੍ਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਚ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਸਸਙ੍ਖਾਰਦ੍ਵਯਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ, ਦੁਹੇਤੁਕਾਸਙ੍ਖਾਰਦ੍ਵਯਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਚ ਦਸ ਵਿਪਾਕਾਨਿ, ਦੁਹੇਤੁਕੋਮਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੁਹੇਤੁਕਦ੍ਵਯਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਚ ਅਟ੍ਠ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਤਿਹੇਤੁਕਮੁਕ੍ਕਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਸ੍ਸ ਅਨੁਸਾਰੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵਾਨੁਰੂਪਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸੇ.

੭੫. ਪਰਿਤੋ ਅਤ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯ ਅਪ੍ਪਾਨੁਭਾਵਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਂ. ਪਕਟ੍ਠਭਾਵਂ ਨੀਤਨ੍ਤਿ ਪਣੀਤਂ, ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਟਿਲਦ੍ਧਮਤ੍ਤਂ ਅਨਾਸੇਵਿਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਿਸੇਸਤੋਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਥਾ ‘‘ਨਾਤਿਸੁਭਾਵਿਤਂ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ. ਅਤਿਵਿਯ ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਂ ਪਣੀਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਰਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਈਸਕਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਮੇਵਾਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਥਾ ਹਾਨੇਨ ਨਾਮਰੂਪਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ –

‘‘ਸਮਾਨਾਸੇਵਨੇ ਲਦ੍ਧੇ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਮਹਬ੍ਬਲੇ;

ਅਲਦ੍ਧਾ ਤਾਦਿਸਂ ਹੇਤੁਂ, ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਨ ਵਿਪਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. (ਨਾਮ. ਪਰਿ. ੪੭੪);

ਸਮਾਨਭੂਮਿਕਤੋਵ ਆਸੇਵਨਲਾਭੇਨ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਦਾਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦਭਾਵਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਅਵਿਪਚ੍ਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹੀਨੇਹਿ ਛਨ੍ਦਚਿਤ੍ਤਵੀਰਿਯਵੀਮਂਸਾਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਂ ਵਾ ਪਰਿਤ੍ਤਂ. ਮਜ੍ਝਿਮੇਹਿ ਛਨ੍ਦਾਦੀਹਿ ਮਜ੍ਝਿਮਂ. ਪਣੀਤੇਹਿ ਪਣੀਤਨ੍ਤਿ ਅਲਮਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੇਨ.

੮੪. ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਭਿਞ੍ਞਾਭਾਵਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਵਿਪਾਕਭਾਵੋ ‘‘ਅਲਦ੍ਧਾ ਤਾਦਿਸ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਨਾਮ. ਪਰਿ. ੪੭੪) ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਾਧਿਤੋ. ਮੂਲਟੀਕਾਕਾਰਾਦਯੋ ਪਨ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਤਂ ਸਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਚ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਕਾਸਿਨਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਰਾਗਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਰੋਗੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਗਣ੍ਡੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ, ‘‘ਧੀ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧਿਬ੍ਬਤਂ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾ ਨਯੇਨ ਅਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਦਭਾਵੇ ਚ ਪਣੀਤਭਾਵਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾਯੋਕਸਿਣੇ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਮਤੇਨ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਕਾਸਕਸਿਣੇ ਵਾ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਤੇਨ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇ ਅਰੂਪਸ੍ਸ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸਭਾਵਾਪਾਦਨਵਸੇਨ ਅਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਰਿਯਵਾਦਿਨੋ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਏਵਾਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਤੇ ਪਨ ਯੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਇਧ ਮਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੮੬. ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਪਨ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋਯੇਵ ਅਰਿਯਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦਿਕਾਲੇ, ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਵਾ ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਂ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਦਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

੮੭. ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਆਰੁਪ੍ਪੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਚ ਪਠਮਾਰੁਪ੍ਪਾਦਿਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਝਾਨਸ੍ਸ ਆਵੇਣਿਕਭੂਮਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਸਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦਯੋ ਯਥਾਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿਭੂਤੇਸੁ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਕਾਮਭਵੇਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕਮ੍ਮਬਲੇਨ. ‘ਇਜ੍ਝਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੀਲਵਤੋ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੩੫) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਪਨ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਕਾਮਭਵੇਸੁ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਮਲੋਕਵਜ੍ਜਿਤੇ ਯਥਾਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਭੂਮਿਭੂਤੇ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਹਿ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਯਮੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਪਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਯਮੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯੇਨ –

‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸ੍ਵਨਾਗਾਮਿ-ਪੁਗ੍ਗਲਾਵੋਪਪਜ੍ਜਰੇ;

ਕਾਮਧਾਤੁਮ੍ਹਿ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਗਾਮਿਵਿਵਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ. (ਪਰਮ. ਵਿ. ੨੦੫);

ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਾਪਿ ਪਨੇਤੇ ਮਰਣਕਾਲੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨੇਵ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀਭਾਵਤੋਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਤ੍ਥਿਯੋਪਿ ਪਨ ਅਰਿਯਾ ਵਾ ਅਨਰਿਯਾ ਵਾ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭਿਨਿਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇਸੁਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੮੦੯; ਅ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧.੨੭੯ ਆਦਯੋ; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੧੩੦) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਵੇਹਪ੍ਫਲਅਕਨਿਟ੍ਠਚਤੁਤ੍ਥਾਰੁਪ੍ਪਭਵਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠਭਵਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਅਵਸੇਸੇਸੁ ਉਪਰੂਪਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮੇਸੁ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਆਚਰਿਯੇਨ –

‘‘ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਅਕਨਿਟ੍ਠੇ, ਭਵਗ੍ਗੇ ਚ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਨ ਪੁਨਾਞ੍ਞਤ੍ਥ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾ;

ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਗਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ, ਅਰਿਯਾ ਨੋਪਪਜ੍ਜਰੇ’’ਤਿ. (ਨਾਮ. ਪਰਿ. ੪੫੨-੪੫੩);

ਕਮ੍ਮਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮਵਣ੍ਣਨਾ

੮੯. ‘‘ਆਯੁਕ੍ਖਯੇਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦੀਸੁ ਸਤਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਨੁਭਾਵੇ ਤਂਤਂਗਤੀਸੁ ਯਥਾਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਯੁਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਯੇਨ ਮਰਣਂ ਆਯੁਕ੍ਖਯਮਰਣਂ. ਸਤਿਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾਯੁਸੇਸੇ ਗਤਿਕਾਲਾਦਿਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਞ੍ਚ ਤਂਤਂਭਵਸਾਧਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮੁਨੋ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਮਰਣਂ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਮਰਣਂ. ਆਯੁਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਕਮੇਵ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਤ੍ਤਾ ਮਰਣਂ ਉਭਯਕ੍ਖਯਮਰਣਂ. ਸਤਿਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦੁਵਿਮੇ ਪੁਰਿਮਭਵਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮੁਨੋ ਬਲੇਨ ਸਤ੍ਥਹਰਣਾਦੀਹਿ ਉਪਕ੍ਕਮੇਹਿ ਉਪਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਸਨ੍ਤਾਨਾਨਂ, ਗੁਣਮਹਨ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਕਤੇਨ ਕੇਨਚਿ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਆਯੂਹਿਤਉਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮੁਨਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂਤਂਅਤ੍ਤਭਾਵਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨੇ ਅਸਮਤ੍ਥਭਾਵਤੋ ਦੁਸਿਮਾਰਕਲਾਬੁਰਾਜਾਦੀਨਂ ਵਿਯ ਤਙ੍ਖਣੇਯੇਵ ਠਾਨਾਚਾਵਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਮਰਣਂ ਉਪਚ੍ਛੇਦਕਮਰਣਂ ਨਾਮ. ਇਦਂ ਪਨ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਵਾਸੀਨਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਦੇਵਾਨਞ੍ਚ ਨ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹੁ –

‘‘ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਕੇਸਞ੍ਚੁਪਚ੍ਛੇਦਕਕਮ੍ਮੁਨਾ’’ਤਿ. (ਸ. ਸ. ੬੨);

ਮਰਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿ ਮਰਣੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ.

੯੦. ਮਰਣਕਾਲੇਤਿ ਮਰਣਾਸਨ੍ਨਕਾਲੇ. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਗਤੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਸਤ੍ਤਾਨੁਰੂਪਂ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਨ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਯਥੋਪਟ੍ਠਿਤਂ ਨਾਮਰੂਪਧਮ੍ਮਾਦਿਕਮੇਵ ਚੁਤਿਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਗੋਚਰਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਯੋ. ਉਪਲਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚੇਤਿਯਦਸ੍ਸਨਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਉਪਲਦ੍ਧਂ. ਉਪਕਰਣਭੂਤਨ੍ਤਿ ਪੁਪ੍ਫਾਦਿਵਸੇਨ ਉਪਕਰਣਭੂਤਂ. ਉਪਲਭਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪਭੋਗਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਰਾਵਿਮਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਨਿਰਯਗ੍ਗਿਆਦਿਕਂ ਉਪਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਚ੍ਛਰਾਵਿਮਾਨਕਪ੍ਪਰੁਕ੍ਖਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਆਦਿਗਤਂ ਹਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਸੁਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਨਿਰਯਗ੍ਗਿਨਿਰਯਪਾਲਾਦਿਗਤਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਗਤਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ.

ਕਮ੍ਮਬਲੇਨਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ. ਛਨ੍ਨਂ ਦ੍ਵਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਵਕ੍ਖਮਾਨਨਯੇਨ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਛਨ੍ਨਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਾਨਂ, ਯਦਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ, ਤਦਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਥ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ, ਤਦਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨਕ…ਪੇ… ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਵਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੩੫). ਤਤ੍ਥੋਣਤਂ ਵਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਭਵੇ ਓਣਤਂ ਵਿਯ, ਤਤ੍ਥੋਣਤਂ ਏਵਾਤਿ ਵਾ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ. ‘‘ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ‘‘ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਯਥਾਰਹ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਸੋ ਸਕ੍ਕਾ ਸਙ੍ਗਹੇਤੁਨ੍ਤਿ ‘‘ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਹਸਾ ਓਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਜੀਵਿਤਾਨਂ ਸਣਿਕਂ ਮਰਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਯ ਨ ਅਭਿਕ੍ਖਣਮੇਵਾਤਿ ਦੀਪਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਭਿਨਵਕਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਤਙ੍ਖਣੇ ਕਰਿਯਮਾਨਂ ਵਿਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਭਿਨਵਕਰਣਵਸੇਨ.

੯੧. ਪਚ੍ਚਾਸਨ੍ਨਮਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਏਕਵੀਥਿਪ੍ਪਮਾਣਾਯੁਕਵਸੇਨ, ਤਤੋ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਧਿਕਾਯੁਕਵਸੇਨ ਸਮਾਸਨ੍ਨਮਰਣਸ੍ਸ. ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਵਸਾਨੇਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ, ਜਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਂ ਵਾ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਸਾਨੇ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਕਾਮਭਵਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ, ਸੇਸਾਨਂ ਜਵਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰਣਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਙ੍ਗਕ੍ਖਯੇਵਾਤਿ ਯਦਿ ਏਕਜਵਨਵੀਥਿਤੋ ਅਧਿਕਤਰਾਯੁਸੇਸੋ ਸਿਯਾ, ਤਦਾ ਭਵਙ੍ਗਾਵਸਾਨੇ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਥ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਸੇਸੋ ਸਿਯਾ, ਤਦਾ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਵਸਾਨੇ, ਤਞ੍ਚ ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਾਦਿਵਿਸਯਮੇਵ. ‘‘ਤਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਰਮੇਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨ੍ਤਰਾਭਵਵਾਦਿਮਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ.

ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਰਣਕਾਲਸ੍ਸ, ਵਿਪਾਕਦਾਨਕਾਲਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਰੂਪਵਸੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਪਚ੍ਚਮਾਨਕਕਮ੍ਮਾਨੁਰੂਪਂ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ, ਜਵਨਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਅਨੁਰੂਪਤੋਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਜਵਨਸਹਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਕਥਂ ਅਨੁਸਯਭਾਵੋਤਿ? ਨਾਯਂ ਦੋਸੋ ਅਨੁਸਯਸਦਿਸਤਾਯ ਤਾਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਸਯਵੋਹਾਰਭਾਵਤੋ. ਇਤਰਥਾ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸਹਜਾਤਾਨਂ ਭਵਤਣ੍ਹਾਸਹਜਾਤਾਨਂ ਵਾ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨਸਹਜਾਤਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯਨਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨੁਸਯੋ, ਤੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਵਾਰਿਤੇਨ. ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯੋਵ ਮੂਲਂ ਪਧਾਨਂ ਸਹਕਾਰੀਕਾਰਣਭੂਤਂ ਇਮਸ੍ਸਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯਮੂਲਕੋ. ਸਙ੍ਖਾਰੇਨਾਤਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਨ ਕਮ੍ਮਸਹਜਾਤਫਸ੍ਸਾਦਿਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਯੇਨ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨਸਹਜਾਤੇਨ ਵਾ, ਤੇਨ ਜਨਿਯਮਾਨਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਦੀਨਵਵਿਸਯੇ ਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮੇਤਿ, ਖਿਪਨਕਸਙ੍ਖਾਰਸਮ੍ਮਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਹੁ –

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਰ-ਸਹਜੇਹਿ ਅਪਾਯਿਨਂ;

ਵਿਸਯਾਦੀਨਵਚ੍ਛਾਦਿਨਮਨਕ੍ਖਿਪਕੇਹਿ ਤੁ.

‘‘ਅਪ੍ਪਹੀਨੇਹਿ ਸੇਸਾਨਂ, ਛਾਦਨਂ ਨਮਨਮ੍ਪਿ ਚ;

ਖਿਪਕਾ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਕੁਸਲਾਵ ਭਵਨ੍ਤਿਹਾ’’ਤਿ. (ਸ. ਸ. ੧੬੪-੧੬੫);

ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਫਸ੍ਸਾਦੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਚ੍ਚਯਾਦਿਨਾ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਗਯ੍ਹਮਾਨਂ, ਸਹਜਾਤਾਨਮਧਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਭੂਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਭਾਵੇਨ ਪਧਾਨਭੂਤਂ. ‘‘ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੧-੨) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਵਨ੍ਤਰਪਟਿਸਨ੍ਧਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਰਿਮਭਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸ, ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਵਿਯ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਮੇਵ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਇਤੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਨ ਹਿ ਪੁਰਿਮਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ ਕੋਚਿ ਧਮ੍ਮੋ ਭਵਨ੍ਤਰਂ ਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨਾਪਿ ਪੁਰਿਮਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਹੇਤੂਹਿ ਵਿਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਟਿਘੋਸਪਦੀਪਮੁਦ੍ਦਾ ਵਿਯਾਤਿ ਅਲਮਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੇਨ.

੯੨. ਮਨ੍ਦਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਮਨ੍ਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਆਪਾਥਗਤੇਸੁ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਵਸੇਨਾਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾ ਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਤਾਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭਵਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਵੀਥਿਯਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਞ੍ਚਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਭਵਙ੍ਗਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਞਾਤਕਾਦੀਹਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇਸੁ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਣ੍ਣਾਦਿਕੇ ਆਰਬ੍ਭ ਯਥਾਰਹਂ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਵੀਥਿਯਾ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਾਯੁਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ(ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੨੦ ਆਦਯੋ) ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭) ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਦਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਛਟ੍ਠਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਅਵਿਸੇਸਤੋ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ. ਸਚ੍ਚਸਙ੍ਖੇਪੇਪਿ ਤੇਨੇਵਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਸਿਯਾ ਸਨ੍ਧਿ, ਵਿਨਾ ਕਮ੍ਮਂ ਦ੍ਵਿਗੋਚਰੇ’’ਤਿ; (ਸ. ਸ. ੧੭੩);

ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੨੪-੬੨੫; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭) ਪਨ ‘‘ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਚ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਅਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ, ਮੂਲਟੀਕਾਦੀਸੁ ਚ ‘‘ਕਮ੍ਮਬਲੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਯ ਚ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਯੇਵ ਗੋਚਰਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾ. ੨.੬੨੩) ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਵਚਨਂ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਾਵ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਕਮ੍ਮਸ੍ਸੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਤਸ੍ਸ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨੇਹਿ ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੁਪਟ੍ਠਾਪਕਂ, ਤਦੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਕਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਉਪਚਿਤਭਾਵਾਭਾਵਤੋ ਅਨਸ੍ਸਾਦਿਤਤ੍ਤਾ ਚ. ‘‘ਕਤਤ੍ਤਾ ਉਪਚਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੪੩੧) ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਮੇਵ ਕਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੩੨) ਚ ਨਿਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਹੇਤੂਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾਪਿ ਸਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਕਤੂਪਚਿਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸ੍ਸਾਦਿਤਮੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ, ਤਦਾ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਸਮਾਨਵੀਥਿਯਂ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨਾਨਿ ਕਥਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾਨਿ ਸਿਯੁਂ, ਕਥਞ੍ਚ ਤਾਨਿ ਤਦਾ ਕਣ੍ਹਾਯ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ. ਅਪਿਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਕਂ ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਿਦੁਬ੍ਬਲਭਾਵਤੋ’’ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੬੨੦; ਵਿਭ. ਅਟ੍ਠ. ੨੨੭) ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਮੇਤਂ. ਞਾਤਕਾਦੀਹਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤੇਸੁ ਪਨ ਪੁਪ੍ਫਾਦੀਸੁ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੇਸ੍ਵੇਵ ਮਰਣਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਾਦਿਕਂ ਆਰਬ੍ਭ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਵੀਥਿਤੋ ਪੁਰਿਮਭਾਗਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਜਨਨਸਮਤ੍ਥਾਨਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤੇਨ ਸਹ ਸਮਾਨਤ੍ਤਾ ਤਦੇਕਸਨ੍ਤਤਿਪਤਿਤਂ ਚੁਤਿਆਸਨ੍ਨਜਵਨਗ੍ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਦਿਕਂ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਾਚਰਿਯੇਨ ‘‘ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਆਪਾਥਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਸਨ੍ਨਕਤਕਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਤਤਿਯਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਂਸਦਿਸਞ੍ਚ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ਮੂਲਟੀ. ੨੨੭; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਮਹਾ. ੨.੬੨੩).

੯੪. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਪਠਮਤਤਿਯਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਅਨੁਰੂਪਤੋ.

੯੮. ਆਰੁਪ੍ਪਚੁਤਿਯਾ ਪਰਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਰੁਪ੍ਪਵਜ੍ਜਿਤਾ ਆਰੁਪ੍ਪਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਪਰੂਪਰਿਅਰੂਪੀਨਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਨਾਯੂਹਨਤੋ, ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਬਲਵਭਾਵਤੋ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਭੂਤਾ ਕਾਮਤਿਹੇਤੁਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰੂਪਾਵਚਰਚੁਤਿਯਾ ਪਰਂ ਅਹੇਤੁਕਰਹਿਤਾ ਉਪਚਾਰਜ੍ਝਾਨਾਨੁਭਾਵੇਨੇਵ ਦੁਹੇਤੁਕਤਿਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਸਿਯੁਂ, ਕਾਮਤਿਹੇਤੁਮ੍ਹਾ ਚੁਤਿਤੋ ਪਰਂ ਸਬ੍ਬਾ ਏਵ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਭਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਯਥਾਰਹਂ ਅਹੇਤੁਕਾਦਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਸਿਯੁਂ. ਇਤਰੋ ਦੁਹੇਤੁਕਾਹੇਤੁਕਚੁਤਿਤੋ ਪਰਂ ਕਾਮੇਸ੍ਵੇਵ ਭਵੇਸੁ ਤਿਹੇਤੁਕਾਦਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਸਿਯੁਂ.

ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯੯. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਰੋਧਾਨਨ੍ਤਰਤੋ. ਤਦੇਵ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤਂਸਦਿਸਤਾਯ ਤਬ੍ਬੋਹਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ‘‘ਤਾਨਿਯੇਵ ਓਸਧਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਸਤਿ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਤਿ ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਵੀਥਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਅਸਤਿ, ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ ਤਦੇਵ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

੧੦੧. ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਵਟ੍ਟਮੂਲਸਮੁਚ੍ਛੇਦਾਤ੍ਯਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੧੦੨. ਯਥਾ ਇਹ ਭਵੇਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਚੇਵ ਭਵਙ੍ਗਞ੍ਚ ਵੀਥਿਯੋ ਚ ਚੁਤਿ ਚ, ਤਥਾ ਪੁਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਾ ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਵੀਥਿਮੁਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਸ੍ਸੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤੀਨਮੇਵ ਇਧ ਗਹਣਂ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਵੀਥਿਯੋ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਪ੍ਪਵਾਹਾਤਿ ਅਤ੍ਥਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਗਹਦਸ੍ਸਨਾਵਸਾਨੇ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਨਿਗਮਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਤਿ ‘‘ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਪਨੇਤਮਦ੍ਧੁਵ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਏਤ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਰਾਮਸਨਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਤਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਵਟ੍ਟਪਵਤ੍ਤਂ ਅਦ੍ਧੁਵਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਪਲੋਕਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਬੁਧਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਚਿਰਾਯ ਚਿਰਕਾਲਂ ਸੁਬ੍ਬਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਚੁਤਂ ਧੁਵਂ ਅਚਵਨਧਮ੍ਮਂ ਪਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋਯੇਵ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸਿਨੇਹਬਨ੍ਧਨਾ ਸਮਂ ਨਿਰੁਪਧਿਸੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਏਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਭਾਵਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਵੀਥਿਮੁਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.