੩. ਪਕਿਣ੍ਣਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਵੇਦਨਾਦਿਵਿਭਾਗਤੋ, ਤਂਤਂਵੇਦਨਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਿਭਾਗਤੋ ਚ ਪਕਿਣ੍ਣਕਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਯਥਾਯੋਗ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਯਥਾਯੋਗਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਭਾਵਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵਵਸੇਨ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞੇਨ ਏਕਵਿਧਂ, ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣੋ ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਸਭਾਵੇਨ ਏਕਵਿਧੋਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਤੇਪਞ੍ਞਾਸ ਹੋਨ੍ਤਿ.

੨. ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਯਥਾਰਹਂ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਵਤ੍ਥੁਤੋ ਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਗਹਾਦਿਨਾਮਕੋ ਪਕਿਣ੍ਣਕਸਙ੍ਗਹੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨੇਵ ਤਂਤਂਵੇਦਨਾਦਿਭੇਦਭਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਤਂਵਿਰਹੇਨ ਨੀਯਤੇ ਉਪਨੀਯਤੇ, ਆਹਰੀਯਤੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ.

ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ

੩. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਛਸੁ ਸਙ੍ਗਹੇਸੁ. ਸੁਖਾਦਿਵੇਦਨਾਨਂ, ਤਂਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਨਞ੍ਚ ਵਿਭਾਗਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਗਹੋ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ, ਸੁਖਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਮ-ਕਾਰਾਗਮਵਸੇਨ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ ਸੁਖਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੬੭) ਵਚਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਵੇਦਨਾਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਪਨ ਅਨਵਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਸੁਖਵੇਦਨਾਯਂ, ਸਾਵਜ੍ਜਪਕ੍ਖਿਕਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਮ੍ਪਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦਯਿਤਮਿਦਮੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੯) ਵਚਨਂ, ਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤਾਯ ਸਬ੍ਬਵੇਦਨਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਿਚ੍ਚਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਵਿਪਰਿਣਾਮਤਞ੍ਚ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਵੇਦਯਿਤਮਿਦਮੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੫੯; ਇਤਿਵੁ. ਅਟ੍ਠ. ੫੨). ਤਸ੍ਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋਯੇਵ ਵੇਦਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਇਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਦਨਾ ਸੁਖਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਚਾ’’ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੫੨-੫੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੪੯-੨੫੧). ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਪਨੇਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਦੇਸਨਾਯਂ ‘‘ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੧੯) ਪਞ੍ਚਧਾ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਤਂਵਸੇਨਪੇਤ੍ਥ ਵਿਭਾਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਿਕਮਾਨਸਿਕਸਾਤਾਸਾਤਭੇਦਤੋ ਹਿ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੁਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੧੯) ਦੇਸਿਤਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਭੇਦਾਭਾਵਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕਧਾਵ. ਯਥਾ ਹਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਅਞ੍ਞਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਗ੍ਗਹਮੁਪਘਾਤਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਮਨਸੋ, ਨੇਵਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਏਕਧਾਵ ਦੇਸਿਤਾ, ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਕਾਯਿਕਂ ਮਾਨਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਸੁਖਞ੍ਚੋਪੇਕ੍ਖਵੇਦਨਾ;

ਏਕਂ ਮਾਨਸਮੇਵੇਤਿ, ਪਞ੍ਚਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੇਦਤੋ’’ਤਿ. (ਸ. ਸ. ੭੪);

ਤਤ੍ਥ ਇਟ੍ਠਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸੁਖਂ. ਅਨਿਟ੍ਠਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਭਾਵਤੋ, ਪਰਿਕਪ੍ਪਤੋ ਵਾ ਇਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਤਥਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਾਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ.

੫. ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੇਦੇਨ ਏਕਾਦਸਵਿਧਤ੍ਤਾ.

੭. ਸੇਸਾਨੀਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਹਿ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਅਕੁਸਲਤੋ ਛ, ਅਹੇਤੁਕਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸ, ਕਾਮਾਵਚਰਸੋਭਨਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ, ਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਨਿ ਤੇਵੀਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸ.

ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਹੇਤੁਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦. ਲੋਭਾਦਿਹੇਤੂਨਂ ਵਿਭਾਗਵਸੇਨ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਹੇਤੁਸਙ੍ਗਹੋ. ਹੇਤਵੋ ਨਾਮ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਹੇਤੁਭਾਵੋ ਪਨ ਨੇਸਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਭਾਵਸਾਧਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮੂਲਭਾਵੋ. ਲਦ੍ਧਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਮੂਲਾ ਵਿਯ ਪਾਦਪਾ ਥਿਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਹੇਤੁਕਾ ਵਿਯ ਜਲਤਲੇ ਸੇਵਾਲਸਦਿਸਾ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਏਤੇ ਮੂਲਸਦਿਸਤਾਯ ‘‘ਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਪਰੇ ਪਨ ‘‘ਕੁਸਲਾਦੀਨਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਸਾਧਨਂ ਹੇਤੁਭਾਵੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਹੇਤੂਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵਸਾਧਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਹੇਤੁ ਮਗ੍ਗਿਤਬ੍ਬੋ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਤੇਸਂ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਮੋਮੂਹਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਨੋ ਅਕੁਸਲਭਾਵੋ ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਸਿਯਾ. ਅਥ ਤਸ੍ਸ ਸਭਾਵਤੋ ਅਕੁਸਲਭਾਵੋਪਿ ਸਿਯਾ, ਏਵਂ ਸਤਿ ਸੇਸਹੇਤੂਨਮ੍ਪਿ ਸਭਾਵਤੋਵ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋਤਿ ਤੇਸਂ ਵਿਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸੋ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਨ ਸਿਯਾ. ਯਦਿ ਚ ਹੇਤੁਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ, ਤਦਾ ਅਹੇਤੁਕਾਨਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੋ ਨ ਸਿਯਾਤਿ ਅਲਮਤਿਨਿਪ੍ਪੀਲ਼ਨੇਨ. ਕੁਸਲਾਦਿਭਾਵੋ ਪਨ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਯੋਨਿਸੋਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਯੋਨਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੬੭), ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਂ ਪਨ ਅਬ੍ਯਾਕਤਭਾਵੋ ਨਿਰਨੁਸਯਸਨ੍ਤਾਨਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਅਵਿਪਾਕਭਾਵਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ ਚਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੧੬. ਇਦਾਨਿ ਹੇਤੂਨਂ ਜਾਤਿਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਲੋਭੋ ਦੋਸੋ ਚਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਹੇਤੁਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਕਿਚ੍ਚਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਵਿਭਾਗਵਸੇਨ, ਤਂਕਿਚ੍ਚਵਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਕਿਚ੍ਚਸਙ੍ਗਹੋ. ਭਵਤੋ ਭਵਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਿਚ੍ਚਂ. ਅਵਿਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਹੇਤੁਭਾਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਭਾਵੋ ਭਵਙ੍ਗਕਿਚ੍ਚਂ. ਆਵਜ੍ਜਨਕਿਚ੍ਚਾਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਵਚਨਤ੍ਥਾਨੁਸਾਰੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਂਤਂਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਅਨੇਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ, ਏਕਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਵਾ ਜਵਮਾਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪਵਤ੍ਤਿ ਜਵਨਕਿਚ੍ਚਂ. ਤਂਤਂਜਵਨਗ੍ਗਹਿਤਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਂ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਕਿਚ੍ਚਂ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਭਵਤੋ ਪਰਿਗਲ਼੍ਹਨਂ ਚੁਤਿਕਿਚ੍ਚਂ.

੧੯. ਇਮਾਨਿ ਪਨ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਾਕਟਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂ ਦਾਨਿ ਪਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਟਿਸਨ੍ਧੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਠਾਨਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਠਾਨਂ. ਕਾਮਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਂ ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਨ ‘‘ਸਿਲਾਪੁਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਅਭੇਦੇਪਿ ਭੇਦਪਰਿਕਪ੍ਪਨਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਦਸ੍ਸਨਾਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਠਾਨਂ. ਆਦਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਠਾਨਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.

ਤਤ੍ਥ ਚੁਤਿਭਵਙ੍ਗਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਠਾਨਂ. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਆਵਜ੍ਜਨਾਨਂ, ਜਵਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਂ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਵਜ੍ਜਨਾਨਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਵਜ੍ਜਨਾਨਂ, ਕਦਾਚਿ ਜਵਨਚੁਤੀਨਂ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਚੁਤੀਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਭਵਙ੍ਗਠਾਨਂ. ਭਵਙ੍ਗਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਂ, ਭਵਙ੍ਗਜਵਨਾਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਆਵਜ੍ਜਨਠਾਨਂ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਾਨਮਨ੍ਤਰਾ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਠਾਨਂ. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਨ੍ਤੀਰਣਾਨਮਨ੍ਤਰਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਠਾਨਂ. ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਾਨਮਨ੍ਤਰਾ ਸਨ੍ਤੀਰਣਠਾਨਂ. ਸਨ੍ਤੀਰਣਜਵਨਾਨਂ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਭਵਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਠਾਨਂ. ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਭਵਙ੍ਗਾਨਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਚੁਤੀਨਂ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਭਵਙ੍ਗਾਨਂ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਚੁਤੀਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਜਵਨਠਾਨਂ. ਜਵਨਭਵਙ੍ਗਾਨਂ, ਜਵਨਚੁਤੀਨਞ੍ਚ ਅਨ੍ਤਰਾ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਠਾਨਂ. ਜਵਨਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ, ਭਵਙ੍ਗਪਟਿਸਨ੍ਧੀਨਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚੁਤਿਠਾਨਂ ਨਾਮ.

੨੦. ਦ੍ਵੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਸਨ੍ਤੀਰਣਾਨਿ ਸੁਖਸਨ੍ਤੀਰਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਭਾਵਾਭਾਵਤੋਤਿਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਟ੍ਠਾਨੇ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੋ ਧਮ੍ਮੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨ ਹੇਤੁਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੪.੧੩.੧੭੯) ਏਵਮਾਗਤਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਪਦਸ੍ਸ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ, ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ, ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ, ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੪.੧੩.੧੭੯) ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਨਯੋ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਪੀਤਿਸਹਗਤਸੁਖਸਹਗਤਪਦਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਂ ਪੀਤਿਸਹਗਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ. ਅਹੇਤੁਕਂ ਸੁਖਸਹਗਤਂ ਏਕਂ ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ …ਪੇ… ਏਕੋ ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਪਟ੍ਠਾ. ੪.੧੩.੧੪੪, ੧੬੭) ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਉਦ੍ਧਟੋ, ਨ ਪਨ ‘‘ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਸਾਸਨੇ ਅਵਚਨਮ੍ਪਿ ਅਭਾਵਮੇਵ ਦੀਪੇਤੀਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਵਚਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਉਪਰਿ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

੨੫. ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਜਵਨਕਿਚ੍ਚਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਾਭਾਵਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਆਵਜ੍ਜਨਦ੍ਵਯਵਜ੍ਜਿਤਾਨੀ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਜਵਨਟ੍ਠਾਨੇ ਠਤ੍ਵਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੪੯੮ ਵਿਪਾਕੁਦ੍ਧਾਰਕਥਾ). ਇਤਰਥਾ ‘‘ਜਵਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾਤਿ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਫਲਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕੁਸਲਾਨਿ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਕੁਸਲਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਫਲਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤੇਭੂਮਕਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਮ੍ਪਿ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਾਦਿਕਂ ਤਂਸਭਾਵਵਨ੍ਤਤਾਯ ਜਵਨਕਿਚ੍ਚਂ ਨਾਮ, ਯਥਾ ਏਕੇਕਗੋਚਰਵਿਸਯਮ੍ਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਸਕਲਵਿਸਯਾਵਬੋਧਨਸਾਮਤ੍ਥਿਯਯੋਗਤੋ ਨ ਕਦਾਚਿ ਤਂਨਾਮਂ ਵਿਜਹਤੀਤਿ.

੨੭. ਏਵਂ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨੇਵ ਯਥਾਸਕਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਿਚ੍ਚਗਣਨਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੇਸੁ ਪਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੩. ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਯੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਨਾਮਕਿਚ੍ਚਭੇਦੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਨਾਮਾਨਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਨਞ੍ਚ ਭੇਦੇਨ, ਅਥ ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਯੋ ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਾਮਕਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਕਿਚ੍ਚਾਨਂ ਭੇਦੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸ, ਠਾਨਭੇਦੇਨ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦੀਨਂਯੇਵ ਠਾਨਾਨਂ ਭੇਦੇਨ ਦਸਧਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਏਕਕਿਚ੍ਚਠਾਨਦ੍ਵਿਕਿਚ੍ਚਠਾਨਤਿਕਿਚ੍ਚਠਾਨਚਤੁਕਿਚ੍ਚਠਾਨਪਞ੍ਚਕਿਚ੍ਚਠਾਨਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿ, ਤਥਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਨਵ ਚ ਅਟ੍ਠ ਚ ਦ੍ਵੇ ਚਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੇਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਕਿਚ੍ਚਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ

੩੫. ਦ੍ਵਾਰਾਨਂ, ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋ ਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਗਹੋ. ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਮੁਖਭਾਵਤੋ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਵਿਯਾਤਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ.

੩੬. ਚਕ੍ਖੁਮੇਵਾਤਿ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁਮੇਵ.

੩੭. ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਮਨਾਨਂ, ਮਨੋਯੇਵ ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਂ. ਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾਨਨ੍ਤਰਂ ਭਵਙ੍ਗਂ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਸਾਵਜ੍ਜਨਂ ਭਵਙ੍ਗਨ੍ਤੁ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ;

੩੯. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਛਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਰਹਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਮੇਕਂ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਿ ਉਭਯਵਿਪਾਕਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਮੇਕਂ, ਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨਾਨਿ ਚ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਨਿਰਾਵਜ੍ਜਨਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਏਕੂਨਤਿਂਸ, ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਚ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਟ੍ਠੇਵਾਤਿ ਛਚਤ੍ਤਾਲੀਸ. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਇਟ੍ਠਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਯੋਨਿਸੋਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਨਿਰਨੁਸਯਸਨ੍ਤਾਨਾਦੀਨਂ ਅਨੁਰੂਪਵਸੇਨ. ਸਬ੍ਬਥਾਪੀਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦਿਤਦਾਰਮ੍ਮਣਪਰਿਯੋਸਾਨੇਨ ਸਬ੍ਬੇਨਪਿ ਪਕਾਰੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨੇਵਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਚਤੁਪਞ੍ਞਾਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਿਕਵਸੇਨ ਠਿਤਾਨਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰਿਕੇਸੁ ਛਚਤ੍ਤਾਲੀਸਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਯੁਗਲ਼ਾਨਂ ਪਕ੍ਖੇਪੇਨ ਚਤੁਪਞ੍ਞਾਸਪੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ.

੪੧. ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਖਾਤਭਵਙ੍ਗਤੋ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਰਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਚ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਦ੍ਵਾਰਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਿ.

੪੨. ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਸਕਸਕਦ੍ਵਾਰੇ, ਛਬ੍ਬੀਸਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਜਵਨਾਨਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਯਥਾਰਹਂ ਸਕਸਕਦ੍ਵਾਰਾਨੁਰੂਪਂ ਏਕਦ੍ਵਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ.

੪੫. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਸਨ੍ਤੀਰਣਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਚ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਿ ਚੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਦ੍ਵਾਰਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚ.

੪੭. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਿ ਚ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਚਛਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਿ. ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਕਦਾਚਿ ਦ੍ਵਾਰਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਥ ਵਾ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਾਨਿ ਚ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਾਤਿ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.

ਦ੍ਵਾਰਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਆਲਮ੍ਬਣਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ

੪੮. ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਰੂਪਤੋ, ਵਿਭਾਗਤੋ, ਤਂਵਿਸਯਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਆਲਮ੍ਬਣਸਙ੍ਗਹੋ. ਵਣ੍ਣਵਿਕਾਰਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਰੂਪਯਤਿ ਹਦਯਙ੍ਗਤਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਂ, ਤਦੇਵ ਦੁਬ੍ਬਲਪੁਰਿਸੇਨ ਦਣ੍ਡਾਦਿ ਵਿਯ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇਹਿ ਆਲਮ੍ਬੀਯਤਿ, ਤਾਨਿ ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਰਮਨ੍ਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਸਦ੍ਦੀਯਤੀਤਿ ਸਦ੍ਦੋ, ਸੋਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਗਨ੍ਧਯਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਤ੍ਥੁਂ ਸੂਚੇਤਿ ‘‘ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਕਰੋਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤੀਤਿ ਗਨ੍ਧੋ, ਸੋਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਰਸਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਰਸੋ, ਸੋਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਫੁਸੀਯਤੀਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਦੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ.

੪੯. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ, ਰੂਪਮੇਵਾਤਿ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰੂਪਮੇਵ. ਸਦ੍ਦਾਦਯੋਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਦ੍ਦਾਦਯੋ, ਆਪੋਧਾਤੁਵਜ੍ਜਿਤਭੂਤਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਞ੍ਚ.

੫੦. ਪਞ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਪਸਾਦਾਨਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਸੁਖੁਮਰੂਪਾਨਿ.

੫੧. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਂ.

੫੨. ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪੀਤਿ ਰੂਪਾਦਿਵਸੇਨ ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ. ਵਿਨਾਸਾਭਾਵਤੋ ਅਤੀਤਾਦਿਕਾਲਵਸੇਨ ਨਵਤ੍ਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ. ਯਥਾਰਹਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨਅਭਿਞ੍ਞਾਸੇਸਮਹਗ੍ਗਤਾਦਿਜਵਨਾਨਂ ਅਨੁਰੂਪਤੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਜਵਨਾਨਞ੍ਹਿ ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਵਜ੍ਜਾਨਂ ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਤਿਕਾਲਿਕਂ, ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਤਿਕਾਲਿਕਮੇਵ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਂ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖਾਦਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਜਵਨਸ੍ਸ ਯਥਾਰਹਂ ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਤਿਕਾਲਿਕਂ, ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਭਾਗੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਵਮਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਸਾਨਂ ਪਨ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਂ, ਅਤੀਤਞ੍ਚ ਯਥਾਰਹਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ.

੫੩. ਦ੍ਵਾਰ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਛਬ੍ਬਿਧਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਂ ਪਨ ਨੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਿਯ ਕੇਨਚਿ ਅਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਗੋਚਰਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਚ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਵਿਯ ਏਕਨ੍ਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਨਾਪਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨਾਨਂ ਵਿਯ ਤਿਕਾਲਿਕਮੇਵ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ, ਨਾਪਿ ਮਰਣਾਸਨ੍ਨਤੋ ਪੁਰਿਮਭਾਗਜਵਨਾਨਂ ਵਿਯ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਆਗਮਸਿਦ੍ਧਿਵੋਹਾਰਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਹ ‘‘ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਂਤਂਭੂਮਿਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤੀਨਂ ਤਂਤਂਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਾਦਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਭਵਾਨੁਰੂਪਤੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਾਨਂ ਤਾਵ ਰੂਪਾਦਿਪਞ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਂ ਯਥਾਰਹਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤੀਤਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਚੁਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਮੇਵ. ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਨ ਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਮੇਵ ਅਤੀਤਂ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਂ, ਤਥਾ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਏਕਮੇਵ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਂ ਏਕਨ੍ਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਾਮਾਵਚਰਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤੀਤਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ.

ਮਹਗ੍ਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਨ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਂ, ਪਠਮਤਤਿਯਾਰੁਪ੍ਪਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੂਤਂ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਂ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਰੁਪ੍ਪਾਨਂ ਅਤੀਤਮੇਵਾਤਿ ਏਵਂ ਮਹਗ੍ਗਤਪਟਿਸਨ੍ਧਿਭਵਙ੍ਗਚੁਤੀਨਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਭੂਤਂ, ਅਤੀਤਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤਮੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਹੋਤਿ.

ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਭਵਨ੍ਤਰੇ ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲੇਨ ਅਤੀਤਾਨਨ੍ਤਰਭਵੇ ਮਰਣਾਸਨ੍ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਛਦ੍ਵਾਰਿਕਜਵਨੇਹਿ ਗਹਿਤਂ. ਅਸਞ੍ਞੀਭਵਤੋ ਚੁਤਾਨਞ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਿਸਯਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾਤੀਤਭਵੇ ਨ ਕੇਨਚਿ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਗਹਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦੇਵੇਤ੍ਥ ਯੇਭੁਯ੍ਯਗ੍ਗਹਣੇਨ ਬ੍ਯਭਿਚਾਰਿਤਂ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਕਮ੍ਮਬਲੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਕਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਥਾ ਹਿ ਸਚ੍ਚਸਙ੍ਖੇਪੇ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵਤੋ ਚੁਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਭਵਨ੍ਤਰਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਯਮੋਕਾਸਂ ਲਭੇ ਤਤੋ;

ਹੋਤਿ ਸਾ ਸਨ੍ਧਿ ਤੇਨੇਵ, ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤਗੋਚਰੇ’’ਤਿ. (ਸ. ਸ. ੧੭੧) –

ਕੇਵਲਂ ਕਮ੍ਮਬਲੇਨੇਵ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗੋਚਰਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਜਵਨਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਬਲੇਨੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਯਮਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਤੇਨੇਵਾ’’ਤਿ ਸਾਵਧਾਰਣਵਚਨਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸੁਞ੍ਞਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਨਨੁ ਚ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗੋਚਰੋ ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਕੇਨਚਿ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਜਵਨਗ੍ਗਹਿਤੋ ਸਮ੍ਭਵਤੀਤਿ? ਸਚ੍ਚਂ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤੋ, ਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸਮ੍ਮਤੋ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਮਰਣਕਾਲੇਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਗਹਣਸਮ੍ਭਵੋ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਮਰਣਾਸਨ੍ਨਪਵਤ੍ਤਜਵਨੇਹਿ ਗਹਿਤਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਛਦ੍ਵਾਰਗ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੇਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਅਧਿਕਾਰੇ ਪਰਮਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਮਰਣਾਸਨ੍ਨਸਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਯਥੋਪਟ੍ਠਿਤਗੋਚਰਂ;

ਛਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਤਮਾਰਬ੍ਭ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਭਵਨ੍ਤਰੇ’’ਤਿ. (ਪਰਮ. ਵਿ. ੮੯);

‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗੋਚਰਭਾਵਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਂ ਅਤੀਤਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਅਨੁਭੂਤਂ, ਨਾਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਗਤਿਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਯ ਆਪਾਥਗਤਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ, ਕਮ੍ਮਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਨਞ੍ਚ ਸਰੂਪਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ.

੫੪. ਤੇਸੂਤਿ ਰੂਪਾਦਿਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਦਿਕਮ੍ਮਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੁ. ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਦਿਏਕੇਕਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ.

੫੫. ਰੂਪਾਦਿਕਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਮ੍ਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰੂਪਾਦਿਪਞ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ.

੫੬. ਸੇਸਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨੇਹਿ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਏਕਾਦਸ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਿ. ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨਪਿ ਛਦ੍ਵਾਰਿਕਦ੍ਵਾਰਵਿਮੁਤ੍ਤਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਏਕਨ੍ਤਕਾਮਾਵਚਰਸਭਾਵਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਗੋਚਰਾਨਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਵਿਪਾਕਾਨਿ ਤਾਵ ਸਨ੍ਤੀਰਣਾਦਿਵਸੇਨ ਰੂਪਾਦਿਪਞ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਛਲ਼ਾਰਮ੍ਮਣਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾਰਮ੍ਮਣੇਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਹਸਨਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਧਾਨਸਾਰੁਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਭਣ੍ਡਭਾਜਨਟ੍ਠਾਨੇ ਮਹਾਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਰੂਪਾ ਲੋਲੁਪ੍ਪਤਣ੍ਹਾ ਮੇ ਪਹੀਨਾ’’ਤਿ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਗਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਚੇਤਿਯਪੂਜਨਕਾਲੇ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਰਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨਕਾਲੇ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰਸਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਵਤ੍ਤਪਰਿਪੂਰਣਕਾਲੇ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣੇ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਾਦੀਹਿ ਗਹਿਤਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤੁਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਸ੍ਵੇਵ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.

੫੭. ਦ੍ਵਾਦਸਾਕੁਸਲਅਟ੍ਠਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਜਵਨਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਲ਼ਭਾਵਤੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨਵਵਿਧਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤੇਭੂਮਕਾਨਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਆਹ ‘‘ਅਕੁਸਲਾਨਿ ਚੇਵਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਇਮੇਸੁ ਹਿ ਅਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਰਾਮਸਨਅਸ੍ਸਾਦਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਕਾਲੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾਪਿ ਤੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕੇਵਲਂ ਅਸ੍ਸਾਦਨਾਭਿਨਨ੍ਦਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ, ਪਟਿਘਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਸ੍ਸਨਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਸੇਨ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੋ ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਮਨਵਸੇਨ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤੋ ਵਿਕ੍ਖਿਪਨਵਸੇਨ, ਅਵੂਪਸਮਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਪਰਿਤ੍ਤਮਹਗ੍ਗਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੋ, ਕੁਸਲਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਕਿਰਿਯਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਅਟ੍ਠ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਾ ਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਦਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਦੀਸੁ ਪਰਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਕਾਮਾਵਚਰਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਅਤਿਪਗੁਣਜ੍ਝਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਕਾਲੇ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਕਸਿਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦੀਸੁ ਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦਿਕਾਲੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

੫੮. ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਫਲਵਜ੍ਜਿਤਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਨ੍ਤਾਨੇਸ੍ਵੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਸੇਕ੍ਖਾਪਿ ਹਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਿਯਚਿਤ੍ਤਂ ਅਰਹਤੋ ਮਗ੍ਗਫਲਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਾਟਿਪੁਗ੍ਗਲਿਕਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਦਯੋਪਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ, ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਸੁ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨਗਤਮਗ੍ਗਫਲਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਾਲੇ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਕਾਲੇ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਾਨਾਨਂ, ਹੇਟ੍ਠਿਮਾਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਫਲਧਮ੍ਮੇ ਆਰਬ੍ਭ ਕੁਸਲਜਵਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਫਲਸ੍ਸੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਕਤੋ. ਕਾਮਾਵਚਰਮਹਗ੍ਗਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਪਨ ਸੇਕ੍ਖਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਦਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮ੍ਮਸਨਕਸਿਣਪਰਿਕਮ੍ਮਾਦੀਸੁ ਤਂਤਦਾਰਮ੍ਮਣਿਕਾਭਿਞ੍ਞਾਨਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਕਾਲੇ, ਗੋਤ੍ਰਭੁਵੋਦਾਨਕਾਲੇ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਰੂਪਵਿਜਾਨਨਾਦਿਕਾਲੇ ਚ ਕੁਸਲਜਵਨਾਨਂ ਗੋਚਰਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

੫੯. ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਮਹਗ੍ਗਤਸਬ੍ਬਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਨ ਪਨ ਅਕੁਸਲਾਦਯੋ ਵਿਯ ਸਪ੍ਪਦੇਸਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤ੍ਯਤ੍ਥੋ. ਕਿਰਿਯਜਵਨਾਨਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਾਦਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ, ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸ੍ਸ ਚ ਤਂਤਂਪੁਰੇਚਾਰਿਕਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਗੋਚਰਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ.

੬੦. ਪਠਮਤਤਿਯਾਰੁਪ੍ਪਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਆਰੁਪ੍ਪੇਸੁ ਦੁਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਾਨਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ.

੬੧. ਸੇਸਾਨਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨੀਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਪਠਮਤਤਿਯਾਰੁਪ੍ਪਾਨਿ ਚਾਤਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਕਸਿਣਾਦਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ.

੬੩. ਤੇਵੀਸਤਿਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਹਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਤ੍ਥਮ੍ਹਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਰਮ੍ਮਣੇ ਯੇਵ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਕਾਮਾਵਚਰਞ੍ਹਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਦਯੋ ਉਪਾਦਾਯ ਮਨ੍ਦਾਨੁਭਾਵਤਾਯ ਪਰਿਸਮਨ੍ਤਤੋ ਅਤ੍ਤਂ ਖਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਯਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਛ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਗ੍ਗਤੇਯੇਵਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਾਵਧਾਰਣਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

ਆਲਮ੍ਬਣਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ

੬੪. ਵਤ੍ਥੁਵਿਭਾਗਤੋ, ਤਬ੍ਬਤ੍ਥੁਕਚਿਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਗਹੋ. ਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾਤਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ.

੬੫. ਤਾਨਿ ਕਾਮਲੋਕੇ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥੇਵ ਉਪਲਬ੍ਭਨਤੋ. ਪਿ-ਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਅਨ੍ਧਬਧਿਰਾਦਿਵਸੇਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਸਮ੍ਭਵਂ ਦੀਪੇਤਿ.

੬੬. ਘਾਨਾਦਿਤ੍ਤਯਂ ਨਤ੍ਥਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਕਾਮਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ ਵਿਰਤ੍ਤਤਾਯ ਤਬ੍ਬਿਸਯਪ੍ਪਸਾਦੇਸੁਪਿ ਵਿਰਾਗਸਭਾਵਤੋ. ਬੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਦਿਅਤ੍ਥਂ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤੇਸੁ ਅਵਿਰਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਯਂ ਤਤ੍ਥ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ.

੬੭. ਅਰੂਪਲੋਕੇ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਛ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਰੂਪੀਨਂ ਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ.

੬੮. ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨੇਵ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੁਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ.

੬੯. ਮਨਨਮਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁ ਮਨੋਧਾਤੁ.

੭੦. ਮਨੋਯੇਵ ਵਿਸਿਟ੍ਠਵਿਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਯੋਗਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਨਿਜ੍ਜੀਵਟ੍ਠੇਨ ਧਾਤੁ ਚਾਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਮਨਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਵਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਸਾ ਹਿ ਮਨਤੋਯੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਤੋ ਸਮ੍ਭੂਯਮਨਸੋਯੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਭੂਤਾਤਿ ਮਨਸੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਨੀ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤੀਰਣਤ੍ਤਯਸ੍ਸ, ਅਟ੍ਠਮਹਾਵਿਪਾਕਾਨਂ, ਪਟਿਘਦ੍ਵਯਸ੍ਸ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਹਸਿਤੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ, ਪਨ੍ਨਰਸਰੂਪਾਵਚਰਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਮਨੋਧਾਤੁਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਅਵਸੇਸਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ ਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਕੇਵਲਂ ਮਨੋਧਾਤੁਯੇਵ, ਤਥਾ ਹਦਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਸਨ੍ਤੀਰਣਮਹਾਵਿਪਾਕਾਨਿ ਹਿ ਏਕਾਦਸ ਦ੍ਵਾਰਾਭਾਵਤੋ, ਕਿਚ੍ਚਾਭਾਵਤੋ ਚ ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਘਸ੍ਸ ਅਨੀਵਰਣਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਤਂਸਹਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਦ੍ਵਯਂ ਰੂਪਲੋਕੇਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਗੇਵ ਆਰੁਪ੍ਪੇ. ਪਠਮਮਗ੍ਗੋਪਿ ਪਰਤੋਘੋਸਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵੇ ਸਾਵਕਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਤੋ, ਹਸਨਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਕਾਯਾਭਾਵਤੋ, ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ ਅਰੂਪੀਨਂ ਰੂਪਵਿਰਾਗਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਝਾਨੇਸੁਪਿ ਵਿਰਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਅਰੂਪਭਵੇ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਏਤਾਨਿ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹਦਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੭੧. ਪਞ੍ਚਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ ਲੋਕਿਯਕੁਸਲਾਨਿ, ਪਟਿਘਦ੍ਵਯਤੋ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਦਸ ਅਕੁਸਲਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਹਸਨਰੂਪਾਵਚਰਕਿਰਿਯੇਹਿ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਤੇਰਸ ਕਿਰਿਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਪਠਮਮਗ੍ਗਤੋ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਨਿ ਚਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸਵਿਧਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਸਙ੍ਖਾਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵਵਸੇਨ ਹਦਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਾ, ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵਵਸੇਨ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

੭੩. ਕਾਮੇ ਭਵੇ ਛਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ, ਰੂਪੇ ਭਵੇ ਤਿਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਤ੍ਤਯਵਜ੍ਜਿਤਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ, ਆਰੁਪ੍ਪੇ ਭਵੇ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਏਕਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ ਮਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.

੭੪. ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਪਟਿਘਦ੍ਵਯਹਸਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵੀਸਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ, ਪਨ੍ਨਰਸ ਰੂਪਾਵਚਰਾਨਿ, ਪਠਮਮਗ੍ਗੋਤਿ ਤੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਨਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਜਾਯਰੇ, ਤਤੋਯੇਵ ਅਵਸੇਸਾ ਆਰੁਪ੍ਪਵਿਪਾਕਵਜ੍ਜਿਤਾ ਦ੍ਵੇਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚ ਅਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚ ਜਾਯਰੇ, ਪਾਕਾਰੁਪ੍ਪਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਾਯੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਭਾਵਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾਯ

ਪਕਿਣ੍ਣਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.