੨. ਚੇਤਸਿਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣਵਣ੍ਣਨਾ
੧. ਏਵਂ ਤਾਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭੂਮਿਜਾਤਿਸਮ੍ਪਯੋਗਸਙ੍ਖਾਰਝਾਨਾਰਮ੍ਮਣਮਗ੍ਗਭੇਦੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਚੇਤਸਿਕਵਿਭਾਗਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਚੇਤਸਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਅਕੁਸਲਸੋਭਨਵਸੇਨ ਤੀਹਿ ਰਾਸੀਹਿ ਚੇਤਸਿਕਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਤੇਸਂ ਸੋਲ਼ਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ, ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾ ਚਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਚ ਯੇਸਂ ਤੇ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾ. ਏਕਂ ਆਲਮ੍ਬਣਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ ਚ ਯੇਸਂ ਤੇ ਏਕਾਲਮ੍ਬਣਵਤ੍ਥੁਕਾ. ਏਵਂ ਚਤੂਹਿ ਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਚੇਤੋਯੁਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾ ਧਾਰਣਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਯੋਗਿਨੋ, ਅਨਿਯਤਯੋਗਿਨੋ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ ਮਤਾ.
ਤਤ੍ਥ ਯਦਿ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਚੇਤੋਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਤਦਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਮ੍ਪਿ ਚੇਤੋਯੁਤ੍ਤਤਾ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਕਨਿਰੋਧਗ੍ਗਹਣਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿਨੋ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਦ੍ਵਯਸ੍ਸ ਪਸਙ੍ਗੋ ਨਸਕ੍ਕਾ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ, ਤਥਾ ‘‘ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਾ ਨਿਰੋਧੋ ਵਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ ਪਰਿਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰੇਤਰਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਾਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਏਕਾਲਮ੍ਬਣਗ੍ਗਹਣਂ. ਯੇ ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਲਕ੍ਖਣਾ, ਤੇ ਨਿਯਮਤੋ ਏਕਵਤ੍ਥੁਯੇਵਾਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਗ੍ਗਹਣਨ੍ਤਿ ਅਲਮਤਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੇਨ.
ਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਚੇਤਸਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
੨. ਕਥਨ੍ਤਿ ਸਰੂਪਸਮ੍ਪਯੋਗਾਕਾਰਾਨਂ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਫੁਸਤੀਤਿ ਫਸ੍ਸੋ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਧਮ੍ਮੁਦੇਸਵਾਰਫਸ੍ਸਪਞ੍ਚਮਕਰਾਸਿਵਣ੍ਣਨਾ), ਸ੍ਵਾਯਂ ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੋਪਿ ਸਮਾਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਫੁਸਨਾਕਾਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸਾ ਚਸ੍ਸ ਫੁਸਨਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਿਲਖਾਦਕਾਦੀਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਸ੍ਸ ਖੇਲ਼ੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਵੇਦਯਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਂ ਅਨੁਭਵਤੀਤਿ ਵੇਦਨਾ, ਸਾ ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ. ਆਰਮ੍ਮਣਰਸਾਨੁਭਵਨਞ੍ਹਿ ਪਤ੍ਵਾ ਸੇਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਰਸਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਕਂਸਤੋ ਪਨ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵੇਦਨਾਵ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਸਾ ‘‘ਸੁਭੋਜਨਰਸਾਨੁਭਵਨਕਰਾਜਾ ਵਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੁਖਾਦਿਵਸੇਨ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭੇਦਂ ਸਯਮੇਵ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਨੀਲਾਦਿਭੇਦਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਸਾ ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਦਾਰੁਆਦੀਸੁ ਵਡ੍ਢਕਿਆਦੀਨਂ ਸਞ੍ਞਾਣਕਰਣਂ ਵਿਯ ਪਚ੍ਛਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਆਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਰਿਕਾਯ ਤਾਵੇਤਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿਯਾ ਪਨ ਕਥਨ੍ਤਿ? ਸਾਪਿ ਪੁਨ ਅਪਰਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਞ੍ਜਾਨਨਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਏਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਅਸਮ੍ਭਵੋ.
ਚੇਤੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਸਙ੍ਖਤਾਭਿਸਙ੍ਖਰਣੇ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਰਮਾਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇਤਨਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਅਯਮੇਵ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣੇ ਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਵਿਭਙ੍ਗੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਭਾਜਨਿਯੇ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਮਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੭੯) ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੨੧) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਸਾ ਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ, ਜੇਟ੍ਠਸਿਸ੍ਸਮਹਾਵਡ੍ਢਕਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਸਕਿਚ੍ਚਪਰਕਿਚ੍ਚਸਾਧਿਕਾਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਕਗ੍ਗਤਾਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪੀਤੀਨਂ ਸਰੂਪਵਿਭਾਵਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਆਗਤਮੇਵ.
ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਤਿ ਜੀਵਿਤਂ, ਤਦੇਵ ਸਹਜਾਤਾਨੁਪਾਲਨੇ ਆਧਿਪਚ੍ਚਯੋਗੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਤਂ ਅਨੁਪਾਲਨਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪ੍ਪਲਾਦਿਅਨੁਪਾਲਕਂ ਉਦਕਂ ਵਿਯ. ਕਰਣਂ ਕਾਰੋ, ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਕਾਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਲਕ੍ਖਣੋ. ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹਿ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਚੇਤਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇਨ ਯਥਾਰੁਲ਼੍ਹੇ ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੀ ਬਲਨਾਯਕੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣਾਭਿਮੁਖਂ ਪਯੋਜਨਤੋ ਆਜਾਨੀਯਾਨਂ ਪਯੋਜਨਕਸਾਰਥਿ ਵਿਯਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਹਿ ਤਂ ਤਂ ਯਾਥਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਂ ਸਭਾਵਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ ਭਗਵਤਿ ਸਦ੍ਧਾਯ ‘‘ਏਵਂ ਵਿਸੇਸਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਓਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਣਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਸਭਾਵਸਮਧਿਗਮਾਯ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ, ਨ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਾ ਨਿਯਮਤੋ ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਾ ਨਾਮ.
੩. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ, ਸੋ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਿਚ੍ਚਲਭਾਵੇਨ ਇਨ੍ਦਖੀਲੋ ਵਿਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਵੀਰਾਨਂ ਭਾਵੋ, ਕਮ੍ਮਂ, ਵਿਧਿਨਾ ਈਰਯਿਤਬ੍ਬਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵੀਰਿਯਂ, ਉਸ੍ਸਾਹੋ, ਸੋ ਸਹਜਾਤਾਨਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਵੀਰਿਯਵਸੇਨ ਹਿ ਤੇਸਂ ਓਲੀਨਵੁਤ੍ਤਿਤਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਹਿ ਵਿਸੇਸੋ ਸੁਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਛਨ੍ਦਨਂ ਛਨ੍ਦੋ, ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਤਾ, ਸੋ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮਤਾਲਕ੍ਖਣੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣੇ ਚੇਤਸੋ ਹਤ੍ਥਪ੍ਪਸਾਰਣਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੧ ਯੇਵਾਪਨਕਵਣ੍ਣਨਾ) ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦਾਨਵਤ੍ਥੁਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਕਾਲੇਪਿ ਚੇਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੇਨ ਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋਵ ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਉਸੂਨਂ ਗਹਣੇ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਇਸ੍ਸਾਸੋ ਵਿਯ. ਸੋਭਨੇਸੁ ਤਦਿਤਰੇਸੁ ਚ ਪਕਾਰੇਨ ਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਾਤਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਾ.
੪. ਸੋਭਨਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਇਤਰੇ, ਇਤਰਾਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸੋਭਨਾ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਨਾਮ, ਤੇਸਂ ਸਮਾਨਾ ਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਵਿਯ ਅਕੁਸਲਾਦਿਸਭਾਵਾਯੇਵਾਤਿ ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਾ.
ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਚੇਤਸਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
੫. ਏਵਂ ਤਾਵ ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਵਸੇਨ, ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਸੇਨ ਚ ਸੋਭਨੇਤਰਸਭਾਵੇ ਤੇਰਸ ਧਮ੍ਮੇ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਭਾਗੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਪਠਮਂ, ਤਤੋ ਸੋਭਨਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਮੋਹੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਹੇਤੁਕਾ ਪਨ ਆਵੇਣਿਕਧਮ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਨ ਤੇ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਮੁਯ੍ਹਤੀਤਿ ਮੋਹੋ, ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਵਚ੍ਛਾਦਨਲਕ੍ਖਣੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋਪਿ ਹੇਸ ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਸਭਾਵਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨਾਕਆਰੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਨ ਹਿਰੀਯਤਿ ਨ ਲਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਹਿਰਿਕੋ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ ਵਾ. ਅਹਿਰਿਕਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਹਿਰਿਕ੍ਕਂ, ਤਦੇਵ ਅਹਿਰਿਕਂ. ਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਤਤ੍ਥ ਗੂਥਤੋ ਗਾਮਸੂਕਰੋ ਵਿਯ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦਿਤੋ ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਨਲਕ੍ਖਣਂ ਅਹਿਰਿਕਂ, ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਸਲਭੋ ਵਿਯ ਤਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਾਸਲਕ੍ਖਣਂ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –
‘‘ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਨਾਹਿਰਿਕੋ, ਪਾਪਾ ਗੂਥਾਵ ਸੂਕਰੋ;
ਨ ਭਾਯਤਿ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ, ਸਲਭੋ ਵਿਯ ਪਾਵਕਾ’’ਤਿ.
ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਸਾਣਾਭਿਘਾਤਸਮੁਦ੍ਧਤਭਸ੍ਮਂ ਵਿਯ. ਲੁਬ੍ਭਤੀਤਿ ਲੋਭੋ, ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਭਿਸਙ੍ਗਲਕ੍ਖਣੋ ਮਕ੍ਕਟਾਲੇਪੋ ਵਿਯ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਲਮ੍ਬਿਤੁਕਾਮਤਾਮਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦੋ, ਲੋਭੋ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਗਿਜ੍ਝਨਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਭਿਨਿਵੇਸਲਕ੍ਖਣਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਯਥਾਸਭਾਵਤੋ ਜਾਨਾਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਅਯਾਥਾਵਤੋ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਸੋ ਉਣ੍ਣਤਿਲਕ੍ਖਣੋ. ਤਥਾ ਹੇਸ ‘‘ਕੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ਅਟ੍ਠ. ੪੦੦) ਵੁਤ੍ਤੋ. ਦੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੋਸੋ, ਸੋ ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਲਕ੍ਖਣੋ ਪਹਟਾਸੀਵਿਸੋ ਵਿਯ, ਇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਸ੍ਸਾ, ਸਾ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਉਸੂਯਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਮਚ੍ਛਰਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ‘‘ਮਾ ਇਦਂ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਹੋਤੁ, ਮਯ੍ਹਮੇਵ ਹੋਤੂ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਤਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਨਿਗੂਹਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਕੁਕਤਂ. ਕਤਾਕਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਚਰਿਤਂ. ਅਕਤਮ੍ਪਿ ਹਿ ਕੁਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਯਂ ਮਯਾ ਅਕਤਂ. ਤਂ ਕੁਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਕਤਾਕਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਕੁਕਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਕਤਾਕਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਚਰਿਤਾਨੁਸੋਚਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਥਿਨਨਂ ਥਿਨਂ, ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਨਾਵਸਂਸੀਦਨਵਸੇਨ ਸਂਹਤਭਾਵੋ. ਮਿਦ੍ਧਨਂ ਮਿਦ੍ਧਂ, ਵਿਗਤਸਾਮਤ੍ਥਿਯਤਾ, ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤੋ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਥਿਨਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਲਕ੍ਖਣਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸਾਤਿ ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ (ਧ. ਸ. ੧੧੬੨-੧੧੬੩) ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਥਿਨਂ? ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਲਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮਿਦ੍ਧਂ? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਕਲ੍ਲਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਇਮੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਵਤ੍ਤੋ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਕਾਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਮਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਭਾਵੋਪਿ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਆਨੀਤਕਾਰਣਵਸੇਨੇਵਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਿਦ੍ਧਵਾਦਿਮਤਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਤ੍ਥਂ ਤੇਸਂ ਵਾਦਨਿਕ੍ਖੇਪਪੁਬ੍ਬਕਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਦੀਸੁ ਬਹੁਧਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹੋ –
‘‘ਕੇਚਿ ਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ, ਵਦਨ੍ਤੇਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ;
ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਯੋ ਵਿਯ.
‘‘ਪਹਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਅਕ੍ਖਾਤ-ਮੇਤਂ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਹਿ;
ਰੂਪਨ੍ਤੁ ਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬ-ਮਕ੍ਖਾਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਦਿਨਾ.
‘‘‘ਨ ਤੁਮ੍ਹਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਰੂਪਂ, ਪਜਹੇਥਾ’ਤਿ ਪਾਠਤੋ;
ਪਹੇਯ੍ਯਭਾਵਲੇਸੋਪਿ, ਯਤ੍ਥ ਰੂਪਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਤਤ੍ਥ ਤਬ੍ਬਿਸਯਚ੍ਛਨ੍ਦ-ਰਾਗਹਾਨਿ ਪਕਾਸਿਤਾ;
ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਛਨ੍ਦ-ਰਾਗਕ੍ਖੇਪੋਤਿਆਦਿਕਂ.
‘‘ਰੂਪਾਰੂਪੇਸੁ ਮਿਦ੍ਧੇਸੁ, ਅਰੂਪਂ ਤਤ੍ਥ ਦੇਸਿਤਂ;
ਇਤਿ ਚੇ ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਤਤ੍ਥ, ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਪਾਠਤੋ.
‘‘ਸਕ੍ਕਾ ਹਿ ਅਨੁਮਾਤੁਂ ਯਂ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ;
ਤਮ੍ਪਿ ਨੀਵਰਣਂ ਮਿਦ੍ਧ-ਭਾਵਤੋ ਇਤਰਂ ਵਿਯ.
‘‘ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਭਿਧਾਨਾ ਚ, ਨ ਤਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਨਿਚ੍ਛਯੋ;
ਅਰੂਪੀਨਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਤਥਾਰੁਪ੍ਪੇ ਸਮੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਪਾਠਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਰੂਪਤਾ;
ਨਿਦ੍ਦਾ ਖੀਣਾਸਵਾਨਨ੍ਤੁ, ਕਾਯਗੇਲਞ੍ਞਤੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ.
ਅਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੋਭਨਚੇਤਸਿਕਵਣ੍ਣਨਾ
੬. ਸਦ੍ਦਹਤੀਤਿ ਸਦ੍ਧਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਪਸਾਦੋ, ਸਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਉਦਕਪ੍ਪਸਾਦਕਮਣਿ ਵਿਯ. ਸਰਣਂ ਸਤਿ, ਅਸਮ੍ਮੋਸੋ, ਸਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਾਰਣਲਕ੍ਖਣਾ. ਹਿਰੀਯਤਿ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਹਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤੀਤਿ ਹਿਰੀ, ਸਾ ਪਾਪਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਲਕ੍ਖਣਾ. ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ, ਤਂ ਪਾਪਤੋ ਉਤ੍ਤਾਸਲਕ੍ਖਣਂ. ਅਤ੍ਤਗਾਰਵਵਸੇਨ ਪਾਪਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤੋ ਕੁਲਵਧੂ ਵਿਯ ਹਿਰੀ, ਪਰਗਾਰਵਵਸੇਨ ਪਾਪਤੋ ਉਤ੍ਤਾਸਨਤੋ ਵੇਸਿਯਾ ਵਿਯ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਲੋਭਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਲੋਭੋ, ਸੋ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਲਗ੍ਗਤਾਲਕ੍ਖਣੋ ਮੁਤ੍ਤਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਯ. ਦੋਸਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੋ ਅਦੋਸੋ, ਸੋ ਅਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਲਕ੍ਖਣੋ ਅਨੁਕੂਲਮਿਤ੍ਤੋ ਵਿਯ. ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾ, ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਾਰਥਿ ਵਿਯ.
ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਕਾਯਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ. ਉਭੋਪਿ ਚੇਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਦਰਥਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਲਹੁਭਾਵੋ ਕਾਯਲਹੁਤਾ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਲਹੁਤਾ. ਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਗਰੁਭਾਵਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਮੁਦੁਭਾਵੋ ਕਾਯਮੁਦੁਤਾ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਮੁਦੁਤਾ. ਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਥਦ੍ਧਭਾਵਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਮ੍ਮਨਿ ਸਾਧੁ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ. ਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਭਾਵਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ. ਪਗੁਣਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਗੁਞ੍ਞਂ, ਤਦੇਵ ਪਾਗੁਞ੍ਞਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਪਾਗੁਞ੍ਞਤਾ ਕਾਯਪਾਗੁਞ੍ਞਤਾ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਪਾਗੁਞ੍ਞਤਾ. ਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਗੇਲਞ੍ਞਵੂਪਸਮਲਕ੍ਖਣਾ. ਕਾਯਸ੍ਸ ਉਜੁਕਭਾਵੋ ਕਾਯੁਜੁਕਤਾ. ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤੁਜੁਕਤਾ. ਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਜ੍ਜਵਲਕ੍ਖਣਾ. ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਪਨੇਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਰਮ੍ਭਾਦਿਕਰਧਾਤੁਕ੍ਖੋਭਪਟਿਪਕ੍ਖਪਚ੍ਚਯਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ, ਕਾਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵੇਦਨਾਦਿਕ੍ਖਨ੍ਧਤ੍ਤਯਸ੍ਸ ਗਹਣਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾਵ ਏਕਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸਕਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇ ਹਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧੇਵ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਸਮਾਧਿਆਦੀਸੁ. ਅਪਿਚ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦਿਭਾਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਆਦੀਹਿ ਪਨ ਰੂਪਕਾਯਸ੍ਸਪਿ ਤਂਸਮੁਟ੍ਠਾਨਪਣੀਤਰੂਪਫਰਣਵਸੇਨਾਤਿ ਤਦਤ੍ਥਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੋਭਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਾਧਾਰਣਾ ਨਿਯਮੇਨ ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋਤਿ ਸੋਭਨਸਾਧਾਰਣਾ.
੭. ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿ. ਸਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣਿ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਵੇਰਮਣਿ, ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਵੇਰਮਣਿ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ. ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਨਨ੍ਤਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਵਿਰਤਿ. ਸਾ ਤਿਵਿਧਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਆਜੀਵਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਵਿਰਤਿ. ਸੋ ਪਨ ਆਜੀਵਹੇਤੁਕਕਾਯਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤੋ ਵਿਰਮਣਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਵਿਧੋ, ਕੁਹਨਲਪਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਵਿਰਮਣਵਸੇਨ ਬਹੁਵਿਧੋ ਵਾ. ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਪਨੇਤਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਸਮਾਦਾਨਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਤਿਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਾ ਵਿਰਤਿਯੋ ਨਾਮ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ ਵਿਰਮਣਤੋ.
੮. ਕਰੋਤਿ ਪਰਦੁਕ੍ਖੇ ਸਤਿ ਸਾਧੂਨਂ ਹਦਯਖੇਦਂ ਜਨੇਤਿ, ਕਿਰਤਿ ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ, ਕਿਣਾਤਿ ਵਾ ਤਂ ਹਿਂਸਤਿ, ਕਿਰਿਯਤਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਪਸਾਰਿਯਤੀਤਿ ਕਰੁਣਾ, ਸਾ ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨਯਨਕਾਮਤਾਲਕ੍ਖਣਾ. ਤਾਯ ਹਿ ਪਰਦੁਕ੍ਖਂ ਅਪਨੀਯਤੁ ਵਾ, ਮਾ ਵਾ, ਤਦਾਕਾਰੇਨੇਵ ਸਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਮੋਦਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਮੁਦਿਤਾ, ਸਾ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਨੁਮੋਦਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ, ਤਾ ਏਵ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ. ਨਨੁ ਚ ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਵਕ੍ਖਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ? ਅਦੋਸਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਹਿ ਮੇਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਅਦੋਸੋਯੇਵ ਹਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਹਿਤਜ੍ਝਾਸਯਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਮੇਤ੍ਤਾ ਨਾਮ. ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯੇਵ ਤੇਸੁ ਪਟਿਘਾਨੁਨਯਵੂਪਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਮ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –
‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾ ਹਿ, ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤਤਾਯ ਚ;
ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਗਹਿਤਾ ਯਸ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਗਹਿਤਾ ਉਭੋ’’ਤਿ. (ਅਭਿਧ. ੭੦);
ਪਕਾਰੇਨ ਜਾਨਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਅਵਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਏਵ ਯਥਾਸਭਾਵਾਵਬੋਧਨੇ ਆਧਿਪਚ੍ਚਯੋਗਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਥ ਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਨਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਨ੍ਤਿ? ਸਞ੍ਞਾ ਤਾਵ ਨੀਲਾਦਿਵਸੇਨ ਸਞ੍ਜਾਨਨਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧਮ੍ਪਿ ਸਾਧੇਤਿ, ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਪਨ ਮਗ੍ਗਂ ਪਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਕਰੋਤਿ, ਬਾਲਗਾਮਿਕਹੇਰਞ੍ਞਿਕਾਨਂ ਕਹਾਪਣਾਵਬੋਧਨਮੇਤ੍ਥ ਨਿਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ. ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਚੇਤ੍ਥ ਆਕਾਰਗ੍ਗਹਣਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ, ਸੇਸਕਾਲੇ ਬਲਵਂ. ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਨ ਉਭੋਪਿ ਤਦਨੁਗਤਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਥਾਪਿ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੯. ‘‘ਤੇਰਸਞ੍ਞਸਮਾਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਤੀਹਿ ਰਾਸੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹੋ.
ਸੋਭਨਚੇਤਸਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੦. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਹ ਅਵਿਯੁਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਾਵਿਯੁਤ੍ਤਾ, ਚੇਤਸਿਕਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਨ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ, ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਚਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ’’ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ. ਸਮਾਹਾਰਦ੍ਵਨ੍ਦੇਪਿ ਹਿ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਂ ਕਤ੍ਥਚਿ ਸਦ੍ਦਵਿਦੂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਾਵਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਇਤੋ ਪਰਂ ਯਥਾਯੋਗਂ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਚੇਤਸਿਕਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੩. ਸਭਾਵੇਨ ਅਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਾਨਿ ਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਏਤੇਹਿ, ਤੇਹਿ ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਵਜ੍ਜਿਤਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ, ਚਤੁਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤੇਸੁ ਚੇਵ ਏਕਾਦਸਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਜਾਯਤਿ ਸੇਸਾਨਂ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਅਵਿਤਕ੍ਕਤ੍ਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੧੪. ਤੇਸੁ ਚੇਵ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਸਵਿਤਕ੍ਕਚਿਤ੍ਤੇਸੁ, ਏਕਾਦਸਸੁ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚਾਤਿ ਛਸਟ੍ਠਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵਿਚਾਰੋ ਜਾਯਤਿ.
੧੫. ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੇਨ ਚਾਤਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਅਟ੍ਠਸਤ੍ਤਤਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਜਾਯਤਿ.
੧੬. ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨੇਨ, ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਹਿ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਦ੍ਵਯੇਨ, ਸਨ੍ਤੀਰਣਤ੍ਤਯੇਨ ਚਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਤੇਸਤ੍ਤਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਵੀਰਿਯਂ ਜਾਯਤਿ.
੧੭. ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਹਿਦ੍ਵੀਹਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਚਿਤ੍ਤੇਹਿ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਦ੍ਵਯੇਨ, ਏਕਾਦਸਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇਹਿ ਚਾਤਿ ਸਤ੍ਤਤਿਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਏਕਪਞ੍ਞਾਸਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ.
੧੮. ਅਹੇਤੁਕੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ, ਮੋਮੂਹੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਚਾਤਿ ਵੀਸਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਵਜ੍ਜਿਤੇਸੁ ਏਕੂਨਸਤ੍ਤਤਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਛਨ੍ਦੋ ਜਾਯਤਿ.
੧੯. ਤੇ ਪਨਾਤਿ ਪਕਿਣ੍ਣਕਵਿਵਜ੍ਜਿਤਾ ਤਂਸਹਗਤਾ ਚ. ਯਥਾਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਿਛਪਕਿਣ੍ਣਕਵਜ੍ਜਿਤਤਂਸਹਿਤਕਮਾਨੁਰੂਪਤੋ. ‘‘ਛਸਟ੍ਠਿ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਏਕਵੀਸਸਤਗਣਨਵਸੇਨ, ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਗਣਨਵਸੇਨ ਚ ਯਥਾਰਹਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਚੇਤਸਿਕਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦. ‘‘ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਸਾਧਾਰਣਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਸਮਤ੍ਥੇਤੁਂ ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸੁਪੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦੀਸੁ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਸਬ੍ਬੋਪਿ ਮੋਹੇਨ ਤਤ੍ਥ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਹਿਰਿਕੇਨ ਤਤੋ ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ.
੨੧. ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਏਵ-ਕਾਰੋ ਅਧਿਕਾਰਤ੍ਥਾਯਪਿ ਹੋਤੀਤਿ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਅਵਧਾਰਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਸਕ੍ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਹਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਮਮਾਯਨਸਮ੍ਭਵਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਮਾਨੋਪਿ ਅਹਂਮਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਦਿਸੋਵ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਕੇਸਰਸੀਹੋ ਵਿਯ ਅਪਰੇਨ ਤਥਾਵਿਧੇਨ ਸਹ ਏਕਗੁਹਾਯਂ, ਨ ਚਾਪਿ ਦੋਸਮੂਲਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਤ੍ਤਸਿਨੇਹਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭਾਵੇਨ ਏਕਨ੍ਤਲੋਭਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾਤਿ ਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ.
੨੪. ਤਥਾ ਪਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਉਸੂਯਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪਰੇਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭਾਵਂ ਅਨਿਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਕਤਾਕਤਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸੁਚਰਿਤੇ ਅਨੁਸੋਚਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਹਨਨਵਸੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਘਚਿਤ੍ਤੇਸ੍ਵੇਵ.
੨੫. ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਪਕਤਿਕਸ੍ਸ ਤਥਾ ਸਭਾਵਤਿਕ੍ਖੇਸੁ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ ਪਵਤ੍ਤਨਾਯੋਗਤੋ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸ੍ਵੇਵ ਲਬ੍ਭਤਿ.
੨੭. ਸਬ੍ਬਾਪੁਞ੍ਞੇਸ੍ਵੇਵ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚੇਤਸਿਕਾ ਗਤਾ, ਲੋਭਮੂਲੇਯੇਵ ਯਥਾਸਮ੍ਭਵਂ ਤਯੋ ਗਤਾ, ਦੋਸਮੂਲੇਸ੍ਵੇਵ ਦ੍ਵੀਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਗਤਾ, ਤਥਾ ਸਸਙ੍ਖਾਰੇਯੇਵ ਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਚਿਤ੍ਤੇ ਚਾਤਿ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਧਾਰਣੇ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਚਿਤ੍ਤੇਯੇਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
ਅਕੁਸਲਚੇਤਸਿਕਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸੋਭਨਚੇਤਸਿਕਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੨੯. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਦਾਚਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਵਿਰਹੋ ਸਿਯਾ, ਨ ਪਨ ਵਿਰਤੀਨਂ ਅਭਾਵੋ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ, ਫਲਸ੍ਸ ਚ ਤਦਨੁਕੂਲਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਰਤਿਯੋ ਪਨਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ. ਸਬ੍ਬਥਾਪੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਤਂਤਂਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਰਾਜੀਵਾਨਂ ਵਿਧਮਨਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਨ ਹਿ ਏਤਾਸਂ ਲੋਕਿਯੇਸੁ ਵਿਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦੀਨਂ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਰਾਜੀਵਾਨਂ ਤੇਨ ਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬਸੋ, ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਪਾਯਗਮਨੀਯਾਦਿਅਵਤ੍ਥਾਯ ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਤੋ. ਨਨੁ ਚਾਯਮਤ੍ਥੋ ‘‘ਏਕਤੋਵਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਵ ਸਿਦ੍ਧੋਤਿ? ਤਂ ਨ, ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਏਕਤੋਵੁਤ੍ਤਿਪਰਿਦੀਪਨਮਤ੍ਤੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਅਦੀਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ‘‘‘ਸਬ੍ਬਥਾਪੀ’ਤਿ ਇਦਂ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਕਾਰਣਂ. ‘‘ਨਿਯਤਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾਪਿ ਲੋਕਿਯੇਸੁ ਵਿਯ ਕਦਾਚਿ ਸਮ੍ਭਵਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਤਥਾ ਹੇਤਾ ਲੋਕਿਯੇਸੁ ਯੇਵਾਪਨਕਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਾ, ਇਧ ਪਨ ਸਰੂਪੇਨੇਵ. ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲੇਸ੍ਵੇਵਾਤਿ ਅਵਧਾਰਣੇਨ ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯੇਸੁ ਮਹਗ੍ਗਤੇਸੁ ਚ ਸਮ੍ਭਵਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ. ਤਥਾ ਚੇਵ ਉਪਰਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਕਦਾਚੀਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਏਕੇਕਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ ਪਟਿਵਿਰਮਣਕਾਲੇ. ਕਦਾਚਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾਪਿ ਨ ਏਕਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਾਪੇਕ੍ਖਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁ’’ਨ੍ਤਿ.
੩੦. ਅਪ੍ਪਨਾਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਨਂ ਨ ਕਦਾਚਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਰਹਿਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਪਞ੍ਚਮ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਨੀਵਰਣਾਦਿਤਾਯ ਮਹਤ੍ਤਂ ਗਤਾਨਿ, ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਵਾ ਝਾਯੀਹਿ ਗਤਾਨਿ ਪਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਮਹਗ੍ਗਤਾਨਿ. ਨਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਮ੍ਮਣਭੂਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਿਤਸੁਖਿਤਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਪਾਥਗਮਨਾਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ, ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਭਾਵਨਾਕਾਲੇ ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰਿਚਯਵਸੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਪਗੁਣਗਨ੍ਥਂ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਅਞ੍ਞਵਿਹਿਤਸ੍ਸਪਿ ਸਜ੍ਝਾਯਨਂ, ਯਥਾ ਚ ਪਗੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਦਾਚਿ ਪਰਿਚਯਬਲੇਨ ਞਾਣਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਹਿਪਿ ਸਮ੍ਮਸਨਨ੍ਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਕਾਮਾਵਚਰੇਸੁ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਨਂ ਅਸਮ੍ਭਵਵਾਦੋ ਕੇਚਿਵਾਦੋ ਕਤੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਵੀਥਿਯਂ ਪਨ ਤਾਸਂ ਏਕਨ੍ਤਤੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤੇਸ੍ਵੇਵ ਸਮ੍ਭਵੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਭਿਨ੍ਨਜਾਤਿਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਭਿਨ੍ਨਵੇਦਨਸ੍ਸਪਿ ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ.
੩੨. ਤਯੋ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤੇਸੂਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਦਯੋ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਟ੍ਠਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤਿ.
੩੩. ਏਵਂ ਨਿਯਤਾਨਿਯਤਸਮ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨਿਯਤਧਮ੍ਮੇ ਏਕਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਂ ਨਿਯਤਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤੁਂ ‘‘ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਵਿਰਤਿਕਰੁਣਾਦਯੋ ਨਾਨਾ ਕਦਾਚਿ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਮਾਨੋ ਚ ਕਦਾਚਿ ‘‘ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤ੍ਯਾਦਿਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਜਾਯਤਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਤਥਾ ਕਦਾਚਿ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾਵਸਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਸਹ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਵਿਪ੍ਪਯੋਗਿਵਸੇਨ ਜਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਮਾਨੋ ਚਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ-ਸਦ੍ਦਂ ‘‘ਸਹਾ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਤਥਾ ਕਦਾਚਿ ਸਹ ਚ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਪਟਿਘੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ ਚ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇਹਿ, ਮਾਨੇਨ ਚ ਸਦ੍ਧਿਂ, ਕਦਾਚਿ ਤਦਿਤਰਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੋਗਕਾਲੇ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੋਗਕਾਲੇਪਿ ਵਾ ਨਾਨਾ ਚ ਜਾਯਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਅਪਰੇ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ‘‘ਮਾਨੋ ਚ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਤਥਾ ਕਦਾਚਿ ਨਾਨਾ ਕਦਾਚਿ ਸਹ ਚ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਯੋਜੇਸੁਂ.
੩੪. ਸੇਸਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਅਨਿਯਤੇਹਿ ਇਤਰੇ ਏਕਚਤ੍ਤਾਲੀਸ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕੇਹਿ ਸੇਸਾ ਨਿਯਤਯੇਵਾਪਨਕਾ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਤਿਮਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਯੇਵਾਪਨਕਨਾਮੇਨ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਅਨੁਦ੍ਧਟਤ੍ਤਾ. ਕੇਵਲਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਨਿਯਤਾਨਿਯਤਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਯਥਾਰਹਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਚੇਤਸਿਕਮਤ੍ਤਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਂ ਆਚਰਿਯੇਨ ਕਤਂ, ਨ ਯੇਵਾਪਨਕਨਾਮੇਨ ਕੇਚਿ ਉਦ੍ਧਟਾਤਿ.
ਏਵਂ ਤਾਵ ‘‘ਫਸ੍ਸਾਦੀਸੁ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਏਤ੍ਤਕੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਚੇਤਸਿਕਾ’’ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਸਙ੍ਗਹਞ੍ਚਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸੋਭਨਚੇਤਸਿਕਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਮ੍ਪਯੋਗਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੩੫. ‘‘ਛਤ੍ਤਿਂਸਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰਹਂ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਗਣਨਸਙ੍ਗਹੋ.
੩੬. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਂ ਵਾ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਚਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਵਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਾ, ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਵਜ੍ਜਿਤਾ ਸੋਭਨਚੇਤਸਿਕਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਆਕਡ੍ਢਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪੀਤਿਸੁਖਵਜ੍ਜਾ ਸੁਖਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਹਗਤਾ. ਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਤਿਤਿਕ੍ਖਞਾਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਸ੍ਸ ਝਾਨਪਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ. ਤੇ ਪਨ ਏਕਤੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਞਾਣਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਦੇਸਿਤਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਵਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਚਤੁਧਾ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੩੭. ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਦ੍ਵਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਜ੍ਝਾਨਚਿਤ੍ਤੇਸੁ.
ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੩੮. ਤੀਸੂਤਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧੇਸੁ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸੁਵਿਸੋਧਿਤਕਾਯਵਚੀਪਯੋਗਸ੍ਸ ਕੇਵਲਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਕਾਯਵਚੀਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸੋਧਨਵਸੇਨ, ਨਾਪਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਰਾਜੀਵਾਨਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਰਤਿਵਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ. ਪਚ੍ਚੇਕਮੇਵਾਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂਯੇਵ. ਪਨ੍ਨਰਸਸੂਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਵਸੇਨ ਤੀਸੁ, ਆਰੁਪ੍ਪਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਸੂਤਿ ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ. ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯੋ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
ਮਹਗ੍ਗਤਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਕਾਮਾਵਚਰਸੋਭਨਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੪੦. ਪਚ੍ਚੇਕਮੇਵਾਤਿ ਏਕੇਕਾਯੇਵ. ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਨਂ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਵਿਰਤੀਨਞ੍ਚ ਵੀਤਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਵਤ੍ਥੁਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਸਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਲੋਕਿਯਵਿਰਤੀਨਂ ਏਕਨ੍ਤਕੁਸਲਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁ ਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਵਿਰਤਿਵਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ‘‘ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾ ਕੁਸਲਾਯੇਵਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੭੧੫). ਇਤਰਥਾ ਸਦ੍ਧਾਸਤਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ‘‘ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਾ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਫਲਸ੍ਸ ਪਨ ਮਗ੍ਗਪਟਿਬਿਮ੍ਬਭੂਤਤ੍ਤਾ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਰਾਜੀਵਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਤੋ ਚ ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਰਤੀਨਂ ਏਕਨ੍ਤਕੁਸਲਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਤਾਸਂ ਤਤ੍ਥ ਅਗ੍ਗਹਣਂ. ਕਾਮਾਵਚਰਵਿਪਾਕਾਨਮ੍ਪਿ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਨਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ, ਵਿਰਤੀਨਮ੍ਪਿ ਏਕਨ੍ਤਕੁਸਲਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਵਿਰਤਿਵਜ੍ਜਿਤਾ’’ਤਿ.
ਨਨੁ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨਪਿ ਕੁਸਲਸਦਿਸਾਰਮ੍ਮਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਿਪਾਕੇਹੀਤਿ? ਨਯਿਦਮੇਵਂ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਧੀਨਸ੍ਸ ਫਲਭੂਤਤ੍ਤਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਦਾਸਿਯਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਤਰਾ ਇਚ੍ਛਿਤਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਸਾਮਿਕੇਨੇਵ ਇਚ੍ਛਿਤਿਚ੍ਛਿਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਯਤ੍ਤਤਾਯ ਦਾਸਿਸਦਿਸਸ੍ਸ ਕਾਮਾਵਚਰਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਭੂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਗਹਿਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾਰਮ੍ਮਣਮੇਵ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ. ਦ੍ਵਾਦਸਧਾਤਿ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਭੇਦੇਸੁ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦੁਕਾਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਤੀਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸਧਾ.
੪੨. ਇਦਾਨਿ ਇਮੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦੀਹਿ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦੀਨਂ ਭੇਦਕਰਧਮ੍ਮੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ’’ਤ੍ਯਾਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਪੀਤਿਸੁਖਵਸੇਨ ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸੇਸਕਾ ਭੇਦਕਾ. ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਮਹਗ੍ਗਤੇ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ, ਝਾਨਧਮ੍ਮਾ ਚ. ਪਰਿਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਮਾਵਚਰੇਸੁ ਵਿਰਤੀ, ਞਾਣਪੀਤੀ ਚ ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ ਚ ਵਿਸੇਸਕਾ, ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਤੀ ਕੁਸਲੇਹਿ ਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਂ ਵਿਸੇਸਕਾ, ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ ਕੁਸਲਕਿਰਿਯੇਹਿ ਵਿਪਾਕਾਨਂ, ਞਾਣਪੀਤੀ ਪਨ ਤੀਸੁ ਪਠਮਯੁਗਲ਼ਾਦੀਹਿ ਦੁਤਿਯਯੁਗਲ਼ਾਦੀਨਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.
ਕਾਮਾਵਚਰਸੋਭਨਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੪੪. ਦੁਤਿਯੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇ ਲੋਭਮਾਨੇਨ ਤਥੇਵ ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਾ, ਅਕੁਸਲਸਾਧਾਰਣਾ ਚ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.
੪੫. ਤਤਿਯੇਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇ.
੪੬. ਚਤੁਤ੍ਥੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇ.
੪੭. ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛਰਿਯਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚੇਕਮੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾਯੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
੫੦. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਛਯਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕਸਭਾਵੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਭਵੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ‘‘ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਿਰਹਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੫੧. ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ ਪਠਮਦੁਤਿਯਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ, ਵੀਸ ਪਞ੍ਚਮੇ ਅਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇ, ਏਕਵੀਸ ਪਠਮਦੁਤਿਯਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ, ਵੀਸਤਿ ਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇਸੁ, ਦ੍ਵਾਵੀਸ ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਸਙ੍ਖਾਰਿਕੇ, ਪਨ੍ਨਰਸ ਮੋਮੂਹਦ੍ਵਯੇਤਿ ਏਵਂ ਅਕੁਸਲੇ ਸਤ੍ਤਧਾ ਠਿਤਾਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੫੨. ਸਾਧਾਰਣਾਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਮੇਵ ਸਾਧਾਰਣਭੂਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮਾਨਾ ਚ ਛਨ੍ਦਪੀਤਿਅਧਿਮੋਕ੍ਖਵਜ੍ਜਿਤਾ ਅਞ੍ਞਸਮਾਨਾ ਅਪਰੇ ਦਸਾਤਿ ਏਤੇ ਚੁਦ੍ਦਸ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਯੋਗਿਨੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਅਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ
੫੪. ‘‘ਤਥਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਅਞ੍ਞਸਮਾਨੇ ਪਚ੍ਚਾਮਸਤਿ.
੫੬. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਵਿਯ ਵਿਸਿਟ੍ਠਮਨਨਕਿਚ੍ਚਾਯੋਗਤੋ ਮਨਨਮਤ੍ਤਾ ਧਾਤੂਤਿ ਮਨੋਧਾਤੁ. ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੁਗਲ਼ੇਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਨ੍ਤੀਰਣਦ੍ਵਯੇ.
੫੮. ਦ੍ਵਾਦਸ ਹਸਨਚਿਤ੍ਤੇ, ਏਕਾਦਸ ਵੋਟ੍ਠਬ੍ਬਨਸੁਖਸਨ੍ਤੀਰਣੇਸੁ, ਦਸ ਮਨੋਧਾਤੁਤ੍ਤਿਕਾਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੁਗਲ਼ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਸੁ, ਸਤ੍ਤ ਦ੍ਵਿਪਞ੍ਚਵਿਞ੍ਞਾਣੇਸੂਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਾਹੇਤੁਕੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ.
੫੯. ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚ, ਤਥਾ ਮਹਗ੍ਗਤੇ, ਕਾਮਾਵਚਰਸੋਭਨੇ ਦ੍ਵਾਦਸ, ਅਕੁਸਲੇ ਸਤ੍ਤ, ਅਹੇਤੁਕੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਸਙ੍ਗਹੋ.
੬੦. ਇਤ੍ਥਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਾਵਿਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਚੇਤਸਿਕਰਾਸਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਗਹਞ੍ਚ ਞਤ੍ਵਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਂ ਭੇਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇ ‘‘ਸਬ੍ਬਚਿਤ੍ਤਸਾਧਾਰਣਾ ਤਾਵ ਸਤ੍ਤ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਵਿਧਾ, ਪਕਿਣ੍ਣਕੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਿਧੋ’’ਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਕਥੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਹੇਤੁਕਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਗਹਨਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਇਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਵਿਭਾਵਿਨਿਯਾ ਨਾਮ ਅਭਿਧਮ੍ਮਤ੍ਥਸਙ੍ਗਹਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਚੇਤਸਿਕਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.