੩. ਧਾਤੁਕਥਾਮਾਤਿਕਾ
ਇਦਾਨਿ ਵਿਭਙ੍ਗਮਾਤਿਕਾਨਨ੍ਤਰਂ –
ਅਯਂ ਧਾਤੁਕਥਾਦੀਨਂ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ;
ਮਾਤਿਕਾਨਂ ਯਤੋ ਤਸ੍ਮਾ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਯਥਾਰਹਂ.
ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ, ਸਙ੍ਖੇਪੇਨਤ੍ਥਨਿਚ੍ਛਯਾ;
ਵਿਭਙ੍ਗਨਯਤੋ ਚੇਵ, ਹੋਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਨਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਧਾਤੁਕਥਾਮਾਤਿਕਾਯ ਤਾਵ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਹੋਤਿ. ਸਾ ਪਨੇਸਾ ਨਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਪਞ੍ਚਧਾ ਠਿਤਾ – ਨਯਮਾਤਿਕਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮਾਤਿਕਾ ਨਯਮੁਖਮਾਤਿਕਾ ਲਕ੍ਖਣਮਾਤਿਕਾ ਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ, ਅਸਙ੍ਗਹੋ…ਪੇ… ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਚੁਦ੍ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਕੇਨ ਨਯੇਨ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਨਯਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ, ਯਾ ‘‘ਮੂਲਮਾਤਿਕਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਾਧਿਕੇਨ ਪਦਸਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਹਾਦਿਨਯੇਨ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਭਾਵੇਨ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਏਵ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ, ਯਾ ‘‘ਧਾਤੁਕਥਾਮਾਤਿਕਾ’’ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਤੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ, ਚਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਚਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁ ਚ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਾਦੀਸੁ ਚ ਮਾਤਿਕਾਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਪਦੇਹੇਵ ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਚ, ਤਥਾ ਚਤੂਹਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਚਾਤਿ ਇਮੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਾਦੀਨਂ ਨਯਾਨਂ ਮੁਖਾਨੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਨਯਮੁਖਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ.
‘‘ਸਭਾਗੋ ਵਿਸਭਾਗੋ’’ਤਿ ਅਯਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਸਭਾਗਵਿਸਭਾਗਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਨਯਾ ਚੇਵ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਨਯਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣੀ ਧਾਤੁਕਥਾਯ ਮਾਤਿਕਾਤਿ ਅਯਂ ਛਸਟ੍ਠਿ ਤਿਕਪਦਾਨਿ, ਦ੍ਵੇ ਚ ਦੁਕਪਦਸਤਾਨਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਧਾਤੁਕਥਾ ਮਾਤਿਕਾਤੋ ਬਹਿ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ ਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾ ਨਾਮ. ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾਯ ਮਾਤਿਕਾਯ ਅਯਮਨੁਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ.
ਸਙ੍ਗਹੋਤਿਆਦੀਸੁ ਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਤਾਵ ਜਾਤਿਸਞ੍ਜਾਤਿਕਿਰਿਯਾਗਣਨਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ, ਯਾ ਚਾਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨) ਅਯਂ ਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਕੋਸਲਕਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ, ਯੋ ਚਾਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨) ਅਯਂ ਸਞ੍ਜਾਤਿਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ, ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਜਾਤਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਭਾਵੇਨ ਸਙ੍ਗਹੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ, ਯਾ ਚਾਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨) ਅਯਂ ਕਿਰਿਯਾਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ. ‘‘ਹਞ੍ਚਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਗਣਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤੇਨ ਵਤ ਰੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤ’’’ਨ੍ਤਿ (ਕਥਾ. ੪੭੧) ਅਯਂ ਗਣਨਸਙ੍ਗਹੋ ਨਾਮ, ਅਯਮਿਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਸਂ ਵਿਕਪ੍ਪਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਦੀਨਿ, ਏਕੁਪ੍ਪਾਦੇਕਨਿਰੋਧਏਕਵਤ੍ਥੁਕਏਕਾਰਮ੍ਮਣਤਾਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਤੇਸਂ ਵਿਕਪ੍ਪਤੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦੀਨਿ, ਤਦੁਭਯਸਂਸਗ੍ਗਵਿਕਪ੍ਪਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਅਨੁਤ੍ਤਾਨਪਦਤ੍ਥੋ.
ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯਤੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਮਾਤਿਕਾਯ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਿ, ਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਯ ਕੁਸਲਾਦੀਨਿ ਚ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿਆਦਿਕੇਹਿ ਨਯਮਾਤਿਕਾਪਦੇਹਿ ‘‘ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਤੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿਆਦਿਨਯਮੁਖਮਾਤਿਕਾਵਸੇਨ ਯਥਾਰਹਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਤ੍ਥਾਯ ਭਗਵਤਾ ਠਪਿਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ ਸਙ੍ਗਹਾਦੀਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵਿਭਙ੍ਗਨਯੋ ਸਕ੍ਕਾ ਞਾਤੁਨ੍ਤਿ ਤਂ ਵਿਸੁਂ ਨ ਵਕ੍ਖਾਮ.
ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹਵਾਰੇ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਤਾਵ ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਨਯੋ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਾਦਸਹੀਤਿ ਮਨਾਯਤਨਵਜ੍ਜੇਹਿ. ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨਾਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਏਕਾਦਸਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਵਜ੍ਜਾਹਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ.
ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਯਥਾਸਕਂ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਏਕਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਕੇਨ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨ ਚ ਏਕਾਯ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਯਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ, ਉਪਰਿ ਆਯਤਨਾਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਸੁ ਚ ‘‘ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਧਾਤੁ. ੧੫) ਦ੍ਵਿਮੂਲਕਾਦਿਨਯੇਨਾਪਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਨਯੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਇਮਿਨਾ ਏਕਮੂਲਨਯਾਨੁਸਾਰੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋਤਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਯਿਮ੍ਹਾ. ਅਯਂ ਖਨ੍ਧਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੋ.
ਆਯਤਨਧਾਤੁਪਦਾਨਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੇਨੇਵ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਤੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਚ ਯਥਾਯੋਗਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਵਲਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਸੁ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਾਭਾਵਾ ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਨਂ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ. ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ, ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ ਖਨ੍ਧੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ ਏਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ. ਸੁਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ, ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚੇਤਾਨਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ, ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿਪਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਸੇਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ.
ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਜ੍ਜਿਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਪਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਪਸਾਦਵਿਞ੍ਞਾਣਭੂਤੇਹਿ ਛਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ, ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਪਨ ਕਾਮਭਵਭੂਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਵਜ੍ਜਿਤੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ, ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ. ਰੂਪਭਵੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਸਦ੍ਦਾਦਿਚਤੁਕ੍ਕਘਾਨਾਦਿਤ੍ਤਯਤਬ੍ਬਿਞ੍ਞਾਣਵਜ੍ਜੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਯਤਨੇਹਿ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਏਕੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ, ਰੂਪਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਘਾਨਾਦਿਤ੍ਤਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਯਤਨਾਦਿਕਿਚ੍ਚਾਕਰਣਤੋ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਭਵਸ੍ਸ ਚ ਏਕਨ੍ਤਮੁਪਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿਵਿਪਾਕਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦੀਨਂ ਗਹਣੇਪਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸ੍ਸ ਇਧ ਅਗ੍ਗਹਣਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਰੂਪਭਵੋ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਿ ਨਾਮਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ. ਸੋਕਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਉਪਾਯਾਸੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ, ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ. ਪਰਿਦੇਵੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸਦ੍ਦਾਯਤਨਸਦ੍ਦਧਾਤੂਹਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨਿ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਵ.
ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਆਯਤਨੇਹਿ, ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਚਿਤ੍ਤਿਦ੍ਧਿਪਾਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਨਿਯਮਤੋ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਝਾਨਾਨਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ, ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਅਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ, ਏਕੇਨ ਆਯਤਨੇਨ, ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿਪਿ. ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵਿਸੇਸੋ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਚੇਸ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਹਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਬਾਹਿਰਮਾਤਿਕਾਯਪਿ ‘‘ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ, ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਪਨ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਖਨ੍ਧਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਾਸਙ੍ਗਹੋ ਞਾਤਬ੍ਬੋਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਧਾਤੁਕਥਾਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਧਾਤੁ. ੭੭ ਆਦਯੋ; ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੭੭) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ‘‘ਸਙ੍ਗਹੋ ਅਸਙ੍ਗਹੋ’’ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ
ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਯਾਨਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਾਨਿ ਰੂਪੇਕਦੇਸਂ, ਅਰੂਪੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਕਦੇਸਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮਿਧ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਦਸਾਯਤਨਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਵਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਸਤ੍ਤਰਸਨ੍ਨਂ ਧਾਤੂਨਂ, ਸਤ੍ਤਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਤੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ –
‘‘ਦਸਾਯਤਨਾ ਸਤ੍ਤਰਸ ਧਾਤੁਯੋ,
ਸਤ੍ਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਅਸਞ੍ਞਾਭਵੋ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੋ;
ਪਰਿਦੇਵੋ ਸਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਂ,
ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਪੁਨਦੇਵ ਸਪ੍ਪਟਿਘਂ ਉਪਾਦਾ’’ਤਿ. (ਧਾਤੁ. ੧੭੮) –
ਏਵਂ ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਚ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋਵ. ਤੇਪਿ ਚ ਯੇਹਿ ਕੇਹਿਚਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤੇਸਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਯਤਨਾਨਂ ਵਸੇਨੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯਂ ਖਨ੍ਧਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਯਤਨਧਾਤੁਪਦੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਪਦੇਹਿ ਵਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਧਾਤੁਪਦੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਂ? ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹੇਨ, ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਚ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਆਯਤਨੇਹਿ, ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ? ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਏਵਂ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁਪਿ ਪਸਾਦਵਿਸਯਭੂਤੇਸੁ ਧਾਤੂਸੁ, ਰੂਪਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁ ਚ ਯੋਜਨਕ੍ਕਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਯੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁਯਾ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਚਕ੍ਖੁਧਾਤੂਹਿ ਏਕਸ੍ਸੇਵੇਤਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਿਸੁਂ ਆਯਤਨਧਾਤੂਸੁ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਵਿਰਹਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਮਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਸਤ੍ਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਉਪਰਿ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਵਾਰੇ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਤੀਹਿਪਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾਯ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਭਾਵਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਵਿਸੇਸਨੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵ ‘‘ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਸ੍ਸ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਤ੍ਤਾ ਚ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਹ ਬਹਿਭੂਤਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਚੇਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨੇਨ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਾਨਂ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤਾ, ਨ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਉਪਰਿ ਰੂਪਾਯਤਨਾਦੀਹਿ ਉਪਲਕ੍ਖਿਤਵਾਰੇਪਿ ਯਥਾਰਹਂ ਞਾਤਬ੍ਬਾ.
ਸੇਸੇਸੁ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਏਵਂ ਸੇਸਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਸੁਪਿ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗੇਸੁ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਉਪਾਦਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕਾਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਾਰਾ ਅਪੁਬ੍ਬਵਿਸੇਸਾ ਸਮਾਯੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸਹੀਤਿ ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸਾਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸੇਸਾ ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯੋਵ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨੇਵ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਅਵਸੇਸਾਹਿ ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਸੁਪਿ.
ਦੁਤਿਯੇ ਤੀਹਾਯਤਨੇਹੀਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਮਨਾਯਤਨੇਹਿ. ਅਸਞ੍ਞਿਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਹਿ ਰੂਪਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਆਯਤਨਾਨਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵਭਾਵੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਿ, ਤੇ ਪਨ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਆਯਤਨਧਾਤੂਸੁ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਤਦਵਸੇਸਾਨਿ ਨਵ ਰੂਪਾਯਤਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤੇਹੇਵ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਮਨਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨਵਹਿ ਧਾਤੂਹੀਤਿ ਰੂਪਧਾਤੁਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ.
ਤਤਿਯੇ ਦਸਹੀਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਵਜ੍ਜੇਹਿ. ਸੋਲ਼ਸਹੀਤਿ ਰੂਪਧਾਤੁਧਮ੍ਮਧਾਤੁਵਜ੍ਜਾਹਿ. ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਸਪ੍ਪਟਿਘਾਨਿ ਨਾਮ ਨਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਯਤਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤੇਹਿ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਰੂਪਾਯਤਨਧਮ੍ਮਾਯਤਨਾਨਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਸੇਸੇਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਏਕਾਦਸਹੀਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਵਜ੍ਜੇਹਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਧਮ੍ਮੇਹਿ ਆਯਤਨਾਦੀਸੁ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਰੂਪੇਨ ਵਾ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਕਦੇਸਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਾਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਪਨ ਵੇਦਨਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਵਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ, ਪਸਾਦਮਨੋਵਜ੍ਜਿਤਾਨਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਰਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਤਣ੍ਹੁਪਾਦਾਨਕਮ੍ਮਭਵਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸੋਕਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਵਸੇਨ ਚੁਦ੍ਦਸਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਪਦਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਂ. ਤੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ –
‘‘ਤਯੋ ਖਨ੍ਧਾ ਤਥਾ ਸਚ੍ਚਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਚ ਸੋਲ਼ਸ;
ਪਦਾਨਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ, ਚੁਦ੍ਦਸੂਪਰਿ ਚੁਦ੍ਦਸ.
‘‘ਸਮਤਿਂਸ ਪਦਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਗੋਚ੍ਛਕੇਸੁ ਦਸਸ੍ਵਥ;
ਦੁਵੇ ਚੂਲ਼ਨ੍ਤਰਦੁਕਾ, ਅਟ੍ਠ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਰਾ’’ਤਿ. (ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧੭੯) –
ਏਵਂ ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯਂ ਖਨ੍ਧਪਦੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਪਦੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੀਹਿ ਵਿਸੇਸਨੇਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਥਂ? ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਤਿਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਆਯਤਨੇਹਿ, ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ? ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਖਨ੍ਧਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ, ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਤੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਸਾ ਤੀਹਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਆਯਤਨਧਾਤੁਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਨਂ ਵਸੇਨੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ ਇਤਰਾਸਂ ਅਸਮ੍ਭਵਾ, ਇਮੇਸੁ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਹਿ ‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਖਨ੍ਧਤੋ ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾਯਮਤ੍ਥੋ – ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇ ਏਵ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਨ ਇਤਰਸਙ੍ਗਹੇਸੂਤਿ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਰੂਪਾਰੂਪਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਸੁ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਵ ਆਯਤਨਧਾਤੁਸਙ੍ਗਹੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਕਦੇਸਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨੇਕਦੇਸਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦੇਕਦੇਸਂ ਵਾ, ਤਾਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ. ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਧਾਤੂਸੁ ਏਕਮ੍ਪਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਸਕਲੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਪਦਾਨਿ ਨ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਂ, ਪਨ੍ਨਰਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ, ਏਕਾਦਸਪਟਿਚ੍ਚਪਦਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਵਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦਿਤੋ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਪਦਸ੍ਸ ਪੁਨ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਦਿਪਦੇ ਨਯੋ – ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਵਜ੍ਜਾ ਸੇਸਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਚ ਤਣ੍ਹਾਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਸਾ ਚ ਪੁਨ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਯਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਗਾਹਕੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੁਖੁਮਰੂਪਗਾਹਕੇਹਿ ਅਚੇਤਸਿਕਾਦੀਹਿ ਚ ਪਦੇਹਿ ਵਿਵਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਿ, ਤਾਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯਂ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦੇਨ ਖਨ੍ਧਾਦਿਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਯਂ ਤੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪੁਨ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਏਕਪਦਯੋਜਨਾ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਆਯਤਨਾਦੀਹਿ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਤੀਹਿਪਿ ਖਨ੍ਧਸਙ੍ਗਹਾਦੀਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਂ ਨਾਮ. ਤੇਨ ਪੁਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨਿਬ੍ਬਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪੁਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਭੂਤੇਨ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਅਯਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਅਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ, ਰੂਪੇਨ ਵਾ ਮਿਸ੍ਸੇਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਸੁ ਏਕਾਯਪਿ ਅਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਕਾਹਿਚਿ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਰੂਪਮਿਸ੍ਸਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਕੇਵਲਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਵਾ ਸਕਲਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਾ ਪਕਾਸਕਾਨਂ ਰੂਪਭਵਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਕੁਸਲਾਦਿਪਦਾਨਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਪਦੇ ਏਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦੇ ਪਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਂ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ, ਤਦੇਕਦੇਸਾਨਂ ਵਾ ਤਦੁਭਯੇਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ‘‘ਚਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਚਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ, ਸਭਾਗੋ ਵਿਸਭਾਗੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨਤੋ ਚਤੂਹਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹੇਵ ਸਭਾਗਾਨਂ ਏਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇਵ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਏਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਨ ਰੂਪੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਚ ਰੂਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ. ਵਿਸਭਾਗਾ ਹਿ ਤੇ ਤੇਸਂ ਯਥਾ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ, ਏਵਂ ਭਿਨ੍ਨਸਨ੍ਤਾਨਿਕੇਹਿ ਨਾਨਕ੍ਖਣਿਕੇਹਿ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਹਿਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਤ੍ਥਿਯੇਵ. ਤੇਪਿ ਹਿ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਾਨਕ੍ਖਣਵਿਸਭਾਗਤਾਯ ਵਿਸਭਾਗਾ ਏਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਇਧ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਨ ਗਹਿਤਾ ਤੇਸਂ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਸ੍ਸਾਪਿ ਸਮ੍ਭਵਾ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਦਯੋ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਤਤ੍ਥਾਯਮ੍ਪਿ ਵਿਸਭਾਗਤਾ ਗਹਿਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਯੇ ਅਨਿਦ੍ਧਾਰਿਤਵਿਸੇਸਨਾ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਮ੍ਪਯੋਗਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਸੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਵਿਸਭਾਗੋਤਿ ਇਧ ਗਯ੍ਹਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕੇਨਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਨਤ੍ਥਿ. ਕਤਿਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ? ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਾਦਿਅਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁਪਿ. ਸਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਨ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦਸਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਨਾਤਿ ਮਨਾਯਤਨੇਨ. ਸਤ੍ਤਹੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ. ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੁਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੇਹਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ. ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਤੀਹੀਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸੇਹਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ. ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਸੁ ਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ. ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨੇਹਿ. ਏਵਂ ਉਪਰਿਪਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯਥਾਨੁਰੂਪਂ ਞਾਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ ‘‘ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਦਯੋ ਏਕਾਯ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਨ ਮਨੋਧਾਤੁਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਹਿ ਦ੍ਵੀਹੇਵਾ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਸਮ੍ਪਯੋਗਵਿਪ੍ਪਯੋਗਪਦੇ ਨਯੋ.
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਰਹਪਦੇਸੁ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਾਨਿ ਪਨ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਪਦਾਨਂ, ਮਨਾਯਤਨਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਨਂ, ਮਨੋਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਫਸ੍ਸਵੇਦਨਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਪਦਾਨਂ, ਫਸ੍ਸਸਤ੍ਤਕਸ੍ਸ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਕਪਦਾਨਂ, ਸਤ੍ਤਮਹਨ੍ਤਰਦੁਕਪਦਾਦੀਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਨ ਇਤਰੇਸਂ ਅਸਮ੍ਭਵਾ. ਤੇਨੇਵ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ –
‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਞ੍ਚ ਏਕਂ,
ਦ੍ਵੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਧਾਤੁਪਦਾਨਿ ਸਤ੍ਤ;
ਤਯੋ ਪਟਿਚ੍ਚਾ ਅਥ ਫਸ੍ਸਸਤ੍ਤਕਂ,
ਤਿਕੇ ਤਯੋ ਸਤ੍ਤ ਮਹਨ੍ਤਰੇ ਚ;
ਏਕਂ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਮੇਕਂ,
ਯੁਤ੍ਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚ ਏਕਮੇਵਾ’’ਤਿ. (ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੩੦੬) –
ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕਾਯ ਪਨ ਧਾਤੁਯਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਤ੍ਥ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਏਕੇਨਾਤਿ ਮਨਾਯਤਨੇਨ. ਦੁਤਿਯਨਯੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਪ੍ਪੀਤਿਕਾ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਨ ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਛਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂ, ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਰੂਪਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ. ਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਨਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ, ਆਯਤਨੇਹਿ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਨ ਹਿ ਸਯਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਸਮ੍ਪਯੁਜ੍ਜਤਿ ਵਾਤਿ. ਏਕਾਯਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਪਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੇਸਨਾਸਮ੍ਪਦਮਤ੍ਤਾਯ ਪਨ ਮੋਘਮ੍ਪੇਤਂ ਪਦਂ ਉਦ੍ਧਟਂ, ਤੇਨੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਸਬ੍ਬਵਾਰੇਸੁਪਿ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਨਤ੍ਥਿ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਅਨਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਵੇਦਨਾਦੀਹਿਪਿ ਰੂਪਨਿਬ੍ਬਾਨਾਦੀਨਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਕੇਨਚਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਰੂਪੇਨ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਂ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਕਦੇਸਮੇਵ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਨ ਰੂਪਾਰੂਪਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਾਨਂ, ਸਬ੍ਬਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਦੀਪਕਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਤਾਯੋਗਾਭਾਵਾ. ਸਬ੍ਬਾਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨਾਪਿ ਹਿ ਕੁਸਲਾਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞੋ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਾ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਞ੍ਞੇਵ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ…ਪੇ… ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਪਦਾਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ…ਪੇ… ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦਸਹਾਯਤਨੇਹਿ ਦਸਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨ…ਪੇ… ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਪਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਦਿਪਦਾਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦਸਹਾਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨ…ਪੇ… ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਨਾਤਿ ਮਨਾਯਤਨੇਨ. ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ. ਕੇਹਿਚੀਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਤਣ੍ਹਾਯ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਧਮ੍ਮਧਾਤੂਸੁ ਤਣ੍ਹਾਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਹਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਪਦਾਨੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸੀਯਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਯਤਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਸੇਸੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਸੇਸੇਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਤੀਹੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ. ਤੇਹਿ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵੀਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਮਨਾਯਤਨੇਹਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਰੂਪਂ ਸਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਾ, ਕੇਵਲਂ ਅਰੂਪਂ ਵਾ ਥੂਲਰੂਪਸ੍ਸਪਿ ਕੇਵਲਂ ਵਾ, ਸੁਖੁਮਰੂਪਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਧਮ੍ਮੇਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦਸਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ.
ਅਰੂਪਭਵੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਤੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਤੇ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਸਤ੍ਤਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੇਨਾਯਤਨੇਨ ਏਕਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਕੇਹਿਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਕੁਸਲਾਦਿਪਦੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ.
ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਵ ਤੀਹਿਪਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤਸ੍ਸ ਤੀਹਿ ਵੇਦਨਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੋਗੋ, ਇਤਰੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗੋ ਞਾਤਬ੍ਬੋ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤੇਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਪਦੇ ਨਯੋ.
ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ
ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਪਨ ਯਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਕੇਵਲਾਨਂ ਸਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਕਾਸਕਾਨਿ ਚ ਸਭਾਵਜਾਤਿਭੂਮਿਕਾਲਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨ ਭਿਨ੍ਨਤਾਯ ਕੇਹਿਚਿ ਅਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮਮਿਸ੍ਸਾਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਕਾਸਕਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਅਬ੍ਯਾਕਤਪਰਿਤ੍ਤਅਤੀਤਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਦਿਪਦਾਨਿ, ਤੇਸਮੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਇਤਰੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਮਰੂਪਸਲ਼ਾਯਤਨਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਅਨਿਦਸ੍ਸਨਅਪ੍ਪਟਿਘਨਹੇਤੁਆਦੀਨਂ ਤੇਸਂ ਕੇਨਚਿ ਵਿਪ੍ਪਯੋਗਾਸਮ੍ਭਵਾ. ਇਦਂ ਹੇਤ੍ਥ ਲਕ੍ਖਣਂ – ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਦ੍ਧਟਪਦੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹੋ, ਅਸਙ੍ਗਹੋ ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਨਯੋ – ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਾਯਤਨੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ, ਏਕੇਨ ਖਨ੍ਧੇਨ ਦਸਹਿ ਆਯਤਨਧਾਤੂਹਿ ਅਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇਨ ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਤੂਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਾਯਤਨੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇਨ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਿ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਿਚਤੁਕ੍ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਮ੍ਮਧਾਤੁਵਸੇਨ ਦ੍ਵੀਹਿ ਧਾਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਮੇਵ. ਅਯਂ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਨਸਙ੍ਗਹਿਤਾਸਙ੍ਗਹਿਤਪਦੇ ਨਯੋ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵਿਭਙ੍ਗਨਯੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਥਨਿਚ੍ਛਯੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਧਾਤੁਕਥਾਪਾਲ਼ਿਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ (ਧਾਤੁ. ੧੨; ਧਾਤੁ. ਅਟ੍ਠ. ੧-੨) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਮੋਹਵਿਚ੍ਛੇਦਨਿਯਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮਮਾਤਿਕਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਧਾਤੁਕਥਾਮਾਤਿਕਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.