੯. ਕੁਤੂਹਲਸਾਲਾਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੮. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪੁਰਿਮਾਨਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਦਿਵਸਾਨਿ ਪੁਰਿਮਤਰਾਨਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਕੁਤੂਹਲਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਪੂਰਣੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਸਙ੍ਘੀ ਚੇਵ ਗਣੀ ਚ ਗਣਾਚਰਿਯੋ ਚ ਞਾਤੋ ਯਸਸ੍ਸੀ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ. ਸੋਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮਕ੍ਖਲਿ ਗੋਸਾਲੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਞ੍ਚਯੋ [ਸਞ੍ਜਯੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਬੇਲਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਪਕੁਧੋ [ਪਕੁਦ੍ਧੋ (ਪੀ.)] ਕਚ੍ਚਾਨੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਜਿਤੋ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ ਸਙ੍ਘੀ ਚੇਵ ਗਣੀ ਚ ਗਣਾਚਰਿਯੋ ਚ ਞਾਤੋ ਯਸਸ੍ਸੀ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ. ਸੋਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਸਙ੍ਘੀ ਚੇਵ ਗਣੀ ਚ ਗਣਾਚਰਿਯੋ ਚ ਞਾਤੋ ਯਸਸ੍ਸੀ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ. ਸੋਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯੋਪਿਸ੍ਸ [ਯੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ (ਪੀ.)] ਸਾਵਕੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ ਤਞ੍ਚ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਨਂ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਚ੍ਛੇਚ੍ਛਿ ਤਣ੍ਹਂ, ਵਿਵਤ੍ਤਯਿ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ ਅਨ੍ਤਮਕਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਹੁ ਦੇਵ ਕਙ੍ਖਾ, ਅਹੁ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ – ‘ਕਥਂ ਨਾਮ [ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.) ਕਥਂ ਕਥਂ ਨਾਮ (ਛਕ੍ਕਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚਮਵਗ੍ਗੇ ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤੇ)] ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ’’’ਤਿ [ਧਮ੍ਮਾਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ (ਪੀ. ਕ.) ਧਮ੍ਮੋ… ਅਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ (ਛਕ੍ਕਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰੇ)]?

‘‘ਅਲਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਵਚ੍ਛ, ਕਙ੍ਖਿਤੁਂ, ਅਲਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ. ਕਙ੍ਖਨੀਯੇ ਚ ਪਨ ਤੇ ਠਾਨੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਵਚ੍ਛ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ ਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਵਚ੍ਛ, ਅਗ੍ਗਿ ਸਉਪਾਦਾਨੋ ਜਲਤਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ; ਏਵਮੇਵ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਵਚ੍ਛ, ਸਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯੇ ਅਚ੍ਚਿ ਵਾਤੇਨ ਖਿਤ੍ਤਾ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਕਿਂ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਸਮਯੇ ਅਚ੍ਚਿ ਵਾਤੇਨ ਖਿਤ੍ਤਾ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਮਹਂ ਵਾਤੂਪਾਦਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ. ਵਾਤੋ ਹਿਸ੍ਸ, ਵਚ੍ਛ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਕਾਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸਤ੍ਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਕਿਂ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਸਮਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਕਾਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸਤ੍ਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਮਹਂ ਤਣ੍ਹੂਪਾਦਾਨਂ ਵਦਾਮਿ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਵਚ੍ਛ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ [ਹੋਤੀਤਿ…ਪੇ… (ਕ.)]. ਨਵਮਂ.