੧੦. ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਖੇਮਾਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਖੇਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾਕੇਤਂ ਤੋਰਣਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਾਸਂ ਉਪਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਾਕੇਤਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾਕੇਤਂ ਅਨ੍ਤਰਾ ਚ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਤੋਰਣਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਏਕਰਤ੍ਤਿਵਾਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਤੋਰਣਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਜਾਨ ਯਮਹਂ ਅਜ੍ਜ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਤੋਰਣਵਤ੍ਥੁਂ ਆਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤੋ [ਅਨ੍ਵਾਹਿਣ੍ਡਨ੍ਤੋ (ਸੀ.)] ਨਾਦ੍ਦਸ ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਯਂ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਯ੍ਯ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਖੇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਤੋਰਣਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਵਾਸਂ ਉਪਗਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਦੇਵ, ਤੋਰਣਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਰੂਪੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯਂ ਦੇਵੋ ਪਯਿਰੁਪਾਸੇਯ੍ਯ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖੋ, ਦੇਵ, ਖੇਮਾ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਿਕਾ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਸਾ ਖੋ ਪਨ ਅਯ੍ਯਾਯ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਵਿਯਤ੍ਤਾ ਮੇਧਾਵਿਨੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਚਿਤ੍ਤਕਥਾ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨਾ’ਤਿ. ਤਂ ਦੇਵੋ ਪਯਿਰੁਪਾਸਤੂ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਯੇਨ ਖੇਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਖੇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਖੇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨਯ੍ਯੇ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨਯ੍ਯੇ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾ ਸਮਾਨਾ – ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨਯ੍ਯੇ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾ ਸਮਾਨਾ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾ ਸਮਾਨਾ – ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨਯ੍ਯੇ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠਾ ਸਮਾਨਾ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਅਯ੍ਯੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’’ਤਿ?

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਤੇ ਕੋਚਿ ਗਣਕੋ ਵਾ ਮੁਦ੍ਦਿਕੋ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਯਕੋ ਵਾ ਯੋ ਪਹੋਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਵਾਲੁਕਂ [ਵਾਲਿਕਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਗਣੇਤੁਂ – ਏਤ੍ਤਕਾ [ਏਤ੍ਤਿਕਾ (ਸੀ.)] ਵਾਲੁਕਾ ਇਤਿ ਵਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਵਾਲੁਕਸਤਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਵਾਲੁਕਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਵਾਲੁਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਅਯ੍ਯੇ’’. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ ਕੋਚਿ ਗਣਕੋ ਵਾ ਮੁਦ੍ਦਿਕੋ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਯਕੋ ਵਾ ਯੋ ਪਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਗਣੇਤੁਂ – ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ, ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਅਯ੍ਯੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਮਹਾਯ੍ਯੇ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇਨ ਰੂਪੇ ਤਥਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ ਤਂ ਰੂਪਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ. ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ.

‘‘ਯਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਤਥਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ, ਸਾ ਵੇਦਨਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਵੇਦਨਾਸਙ੍ਖਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ.

‘‘ਯਾਯ ਸਞ੍ਞਾ ਤਥਾਗਤਂ…ਪੇ… ਯੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਤਥਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ, ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ.

‘‘ਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਤਥਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਖੇਮਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਖੇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਾ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਾ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਾ – ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ…ਪੇ…. ‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ?

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਤੇ ਕੋਚਿ ਗਣਕੋ ਵਾ ਮੁਦ੍ਦਿਕੋ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਯਕੋ ਵਾ ਯੋ ਪਹੋਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਵਾਲੁਕਂ ਗਣੇਤੁਂ – ਏਤ੍ਤਕਾ ਵਾਲੁਕਾ ਇਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਵਾਲੁਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ ਕੋਚਿ ਗਣਕੋ ਵਾ ਮੁਦ੍ਦਿਕੋ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਯਕੋ ਵਾ ਯੋ ਪਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਗਣੇਤੁਂ – ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਏਤ੍ਤਕਾਨਿ ਉਦਕਾਲ਼੍ਹਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਮਹਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇਨ ਰੂਪੇਨ ਤਥਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਰੂਪਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ. ਰੂਪਸਙ੍ਖਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ. ਯਾਯ ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਯਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ…ਪੇ… ਯੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ…ਪੇ…’’.

‘‘ਯੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਤਥਾਗਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਂ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਯਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਪ੍ਪਰਿਯੋਗਾਹੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ ਨ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ [ਸਤ੍ਥੁਨੋ ਚੇਵ (ਸੀ.)] ਸਾਵਿਕਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਰੋਧਯਿਸ੍ਸਤਿ [ਵਿਹਾਯਿਸ੍ਸਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਵਿਗਾਯਿਸ੍ਸਤਿ (ਕ.)] ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਪਦਸ੍ਮਿਂ. ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯਂ ਖੇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਂ. ਸਾਪਿ ਮੇ ਅਯ੍ਯਾ ਏਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਏਤੇਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਗਵਾ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਾਵਿਕਾਯ ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਰੋਧਯਿਸ੍ਸਤਿ ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਪਦਸ੍ਮਿਂ. ਹਨ੍ਦ ਦਾਨਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਚ੍ਛਾਮ. ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾ ਮਯਂ ਬਹੁਕਰਣੀਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਅਨੁਰਾਧਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰਾਧੋ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰਾਧੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਅਨੁਰਾਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰਾਧਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ ਅਨੁਰਾਧ, ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰਾਧਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਸੋ ਚਾਯਂ [ਯੋ ਚਾਯਂ (ਸੀ.)] ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਥੇਰੋ ਵਾ ਪਨ ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰਾਧਂ ਨਵਵਾਦੇਨ ਚ ਬਾਲਵਾਦੇਨ ਚ ਅਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰਾਧਸ੍ਸ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਸੁ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਂ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਥਂ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਨੁ ਖ੍ਵਾਹਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ ਚੇਵ ਭਗਵਤੋ ਅਸ੍ਸਂ, ਨ ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰਾਧੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰਾਧੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ ਅਨੁਰਾਧ, ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਸੋ ਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਥੇਰੋ ਵਾ ਪਨ ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਨਵਵਾਦੇਨ ਚ ਬਾਲਵਾਦੇਨ ਚ ਅਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯੇਸੁ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇਸੁ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਮਂ ਤੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਥਂ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਨੁ ਖ੍ਵਾਹਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ ਚੇਵ ਭਗਵਤੋ ਅਸ੍ਸਂ, ਨ ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਨੁਰਾਧ, ਰੂਪਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤੁਂ – ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਵੇਦਨਾ ਨਿਚ੍ਚਾ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵਾ’’ਤਿ?…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ …ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤੁਂ – ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਅਨੁਰਾਧ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ…ਪੇ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਅਨੁਰਾਧ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਰੂਪਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਵੇਦਨਾਯਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਯਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ; ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ; ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਨੁਰਾਧ, ਰੂਪਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵੇਦਨਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਞ੍ਞਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਨੁਰਾਧ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਨੁਰਾਧ, ਰੂਪਂ, ਵੇਦਨਂ, ਸਞ੍ਞਂ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਨੁਰਾਧ, ਅਯਂ ਸੋ ਅਰੂਪੀ ਅਵੇਦਨੋ ਅਸਞ੍ਞੀ ਅਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਅਨੁਰਾਧ, ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਤਥਾਗਤੇ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ [ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.), ਤਥਾਗਤੇ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ (?)] ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤੇ ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ [ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ (ਸੀ.)] – ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ – ‘‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਅਨੁਰਾਧ! ਪੁਬ੍ਬੇ ਚਾਹਂ, ਅਨੁਰਾਧ, ਏਤਰਹਿ ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇਵ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਨਿਰੋਧ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ, ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ – ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ…ਪੇ… ‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ?

‘‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰੂਪਗਤਮੇਤਂ. ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਰੂਪਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਰੂਪਗਤਮੇਤਂ. ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਰੂਪਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵੇਦਨਾਗਤਮੇਤਂ. ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਵੇਦਨਾਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਵੇਦਨਾਗਤਮੇਤਂ. ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਵੇਦਨਾਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਞ੍ਞਾਗਤਮੇਤਂ. ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਗਤਮੇਤਂ. ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮੇਤਂ. ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮੇਤਂ. ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਮੇਤਂ. ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਮੇਤਂ. ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਮੇਤਂ. ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਮੇਤਂ. ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਤਿਯਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… (ਸਾਯੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ) ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਰੂਪਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਰੂਪਸਮੁਦਯਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮੁਦਯਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ.

‘‘ਰੂਪਞ੍ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਰੂਪਸਮੁਦਯਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮੁਦਯਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਤਤਿਯਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… (ਸਾਯੇਵ ਪੁਚ੍ਛਾ) ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪੇਮਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਿਪਾਸਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਸ੍ਸ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਅਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪੇਮਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਿਪਾਸਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹਸ੍ਸ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਸ੍ਸ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਰੂਪੇ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸ…ਪੇ… ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਵਿਗਤਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਵਿਗਤਪੇਮਸ੍ਸ ਵਿਗਤਪਿਪਾਸਸ੍ਸ ਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹਸ੍ਸ ਵਿਗਤਤਣ੍ਹਸ੍ਸ ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਚਤੁਤ੍ਥਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਕਿਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ’’. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ?

‘‘ਰੂਪਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰੂਪਰਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਨਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵੇਦਨਾਰਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ ਆਵੁਸੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਰਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ’’.

‘‘ਨ ਰੂਪਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਰੂਪਰਤਸ੍ਸ ਨ ਰੂਪਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਵੇਦਨਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ…ਪੇ… ਨ ਸਞ੍ਞਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ…ਪੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਰਤਸ੍ਸ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ. ਭਵਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਵਰਤਸ੍ਸ ਭਵਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਭਵਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਨ ਭਵਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਭਵਰਤਸ੍ਸ ਨ ਭਵਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਭਵਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ. ਉਪਾਦਾਨਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਪਾਦਾਨਰਤਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਨ ਉਪਾਦਾਨਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਉਪਾਦਾਨਰਤਸ੍ਸ ਨ ਉਪਾਦਾਨਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਉਪਾਦਾਨਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ, ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਆਵੁਸੋ. ਤਣ੍ਹਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਣ੍ਹਾਰਤਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਂ ਅਜਾਨਤੋ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਨ ਤਣ੍ਹਾਰਾਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਤਣ੍ਹਾਰਤਸ੍ਸ ਨ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਮੁਦਿਤਸ੍ਸ, ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਂ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ. … ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤ੍ਥ ਦਾਨਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਿਂ ਇਚ੍ਛਸਿ? ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਯਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਟ੍ਟਂ [ਵਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਵਦ੍ਧਂ (ਪੀ.)] ਨਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੬. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ? ਕੋ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿਪਿ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿਪਿ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿਪਿ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿਪਿ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿਪਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿਪਿ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿਪਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿਪਿ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿਪਿ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿਪੀ’’ਤਿ?

‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਮਨਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ. ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਚਕ੍ਖੁਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਮਨਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿਪਿ…ਪੇ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿਪੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਮਯਾ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ…ਪੇ…. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ? ਕੋ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪੀ’’ਤਿ?

‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਮਨਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਚਕ੍ਖੁਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਮਨਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿਪਿ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿਪਿ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਚ [ਸਤ੍ਥੁਸ੍ਸ ਚ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ (ਖੇਮਾਸੁਤ੍ਤੇ)] ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮੇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਵਿਰੋਧਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਪਦਸ੍ਮਿਂ. ਇਦਾਨਾਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਣਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਂ. ਸਮਣੋਪਿ ਮੇ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਏਤੇਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਚ ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮੇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਵਿਰੋਧਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਪਦਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੭. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਮਯਾ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ…ਪੇ…. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਮਯਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ? ਕੋ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪੀ’’ਤਿ?

‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਨ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਨ ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ? ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ…ਪੇ…. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ? ਕੋ ਪਨ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪੀ’’ਤਿ?

‘‘ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾਨਂ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਨ ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਨ ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿਪਿ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿਪਿ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਚ ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਰੋਧਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਪਦਸ੍ਮਿਂ. ਇਦਾਨਾਹਂ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਂ. ਸਮਣੋਪਿ ਮੇ ਗੋਤਮੋ ਏਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਏਤੇਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਵਂ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁ ਚ ਸਾਵਕਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਂਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮੇਸ੍ਸਤਿ ਨ ਵਿਰੋਧਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਪਦਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਕੁਤੂਹਲਸਾਲਾਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੮. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪੁਰਿਮਾਨਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਦਿਵਸਾਨਿ ਪੁਰਿਮਤਰਾਨਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾਨਂ ਕੁਤੂਹਲਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਪੂਰਣੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਸਙ੍ਘੀ ਚੇਵ ਗਣੀ ਚ ਗਣਾਚਰਿਯੋ ਚ ਞਾਤੋ ਯਸਸ੍ਸੀ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ. ਸੋਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮਕ੍ਖਲਿ ਗੋਸਾਲੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਞ੍ਚਯੋ [ਸਞ੍ਜਯੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਬੇਲਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਪਕੁਧੋ [ਪਕੁਦ੍ਧੋ (ਪੀ.)] ਕਚ੍ਚਾਨੋ…ਪੇ… ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਜਿਤੋ ਕੇਸਕਮ੍ਬਲੋ ਸਙ੍ਘੀ ਚੇਵ ਗਣੀ ਚ ਗਣਾਚਰਿਯੋ ਚ ਞਾਤੋ ਯਸਸ੍ਸੀ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ. ਸੋਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯੋਪਿਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਸਙ੍ਘੀ ਚੇਵ ਗਣੀ ਚ ਗਣਾਚਰਿਯੋ ਚ ਞਾਤੋ ਯਸਸ੍ਸੀ ਤਿਤ੍ਥਕਰੋ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤੋ ਬਹੁਜਨਸ੍ਸ. ਸੋਪਿ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯੋਪਿਸ੍ਸ [ਯੋ ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ (ਪੀ.)] ਸਾਵਕੋ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤੋ ਤਞ੍ਚ ਸਾਵਕਂ ਅਬ੍ਭਤੀਤਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਨਂ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਚ੍ਛੇਚ੍ਛਿ ਤਣ੍ਹਂ, ਵਿਵਤ੍ਤਯਿ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਮਾਨਾਭਿਸਮਯਾ ਅਨ੍ਤਮਕਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਹੁ ਦੇਵ ਕਙ੍ਖਾ, ਅਹੁ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ – ‘ਕਥਂ ਨਾਮ [ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.) ਕਥਂ ਕਥਂ ਨਾਮ (ਛਕ੍ਕਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰੇ ਪਞ੍ਚਮਵਗ੍ਗੇ ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤੇ)] ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ’’’ਤਿ [ਧਮ੍ਮਾਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਤਿ (ਪੀ. ਕ.) ਧਮ੍ਮੋ… ਅਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ (ਛਕ੍ਕਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰੇ)]?

‘‘ਅਲਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਵਚ੍ਛ, ਕਙ੍ਖਿਤੁਂ, ਅਲਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤੁਂ. ਕਙ੍ਖਨੀਯੇ ਚ ਪਨ ਤੇ ਠਾਨੇ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਸਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਵਚ੍ਛ, ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ ਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਵਚ੍ਛ, ਅਗ੍ਗਿ ਸਉਪਾਦਾਨੋ ਜਲਤਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ; ਏਵਮੇਵ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਵਚ੍ਛ, ਸਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ, ਨੋ ਅਨੁਪਾਦਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯੇ ਅਚ੍ਚਿ ਵਾਤੇਨ ਖਿਤ੍ਤਾ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਕਿਂ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਸਮਯੇ ਅਚ੍ਚਿ ਵਾਤੇਨ ਖਿਤ੍ਤਾ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਮਹਂ ਵਾਤੂਪਾਦਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਮਿ. ਵਾਤੋ ਹਿਸ੍ਸ, ਵਚ੍ਛ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਕਾਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸਤ੍ਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਕਿਂ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਸਮਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਕਾਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸਤ੍ਤੋ ਚ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਤਮਹਂ ਤਣ੍ਹੂਪਾਦਾਨਂ ਵਦਾਮਿ. ਤਣ੍ਹਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਵਚ੍ਛ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਪਾਦਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ [ਹੋਤੀਤਿ…ਪੇ… (ਕ.)]. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧੯. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਯੇ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ ਤੇਸਮੇਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ [ਤੇਸਮੇਤਂ ਲਦ੍ਧਿ (ਸੀ.)] ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਯੇ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਾ ਤੇਸਮੇਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਮੇ ਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨੁਲੋਮਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ – ‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋ ਸਮ੍ਮੋਹਾਯ ਅਭਵਿਸ੍ਸ – ‘ਅਹੁਵਾ ਮੇ ਨੂਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਏਤਰਹਿ ਨਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

੧੧. ਸਭਿਯਕਚ੍ਚਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੪੨੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਭਿਯੋ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਞਾਤਿਕੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥੇ. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਭਿਯੋ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਭਿਯੇਨ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਭਿਯਂ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਭੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਵਚ੍ਛ, ਭਗਵਤਾ – ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਇਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ – ‘ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਵਚ੍ਛ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਭਗਵਤਾ – ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਦੇਸਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨੇਤਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਚ, ਵਚ੍ਛ, ਹੇਤੁ, ਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਞ੍ਞਾਪਨਾਯ ਰੂਪੀਤਿ ਵਾ ਅਰੂਪੀਤਿ ਵਾ ਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵਾ ਅਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵਾ, ਸੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਕੇਨ ਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨੋ ਪਞ੍ਞਾਪੇਯ੍ਯ ਰੂਪੀਤਿ ਵਾ ਅਰੂਪੀਤਿ ਵਾ ਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵਾ ਅਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੀਵਚਿਰਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਸਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਚਿਰਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤੀਣਿ ਵਸ੍ਸਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸਪ’ਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ, ਏਤਮੇਤ੍ਤਕੇਨ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਤਂਪ’ਸ੍ਸ ਬਹੁ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਏਵਂ [ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਏਵ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ’’ਤਿ! ਏਕਾਦਸਮਂ.

ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.