੧੦. ਆਨਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ
੪੧੯. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤੇ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਯੇ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ ਤੇਸਮੇਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ [ਤੇਸਮੇਤਂ ਲਦ੍ਧਿ (ਸੀ.)] ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਯੇ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਾ ਤੇਸਮੇਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ. ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਮੇ ਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨੁਲੋਮਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ – ‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਹਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਚ੍ਛਗੋਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋ ਸਮ੍ਮੋਹਾਯ ਅਭਵਿਸ੍ਸ – ‘ਅਹੁਵਾ ਮੇ ਨੂਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਤ੍ਤਾ, ਸੋ ਏਤਰਹਿ ਨਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.