੪. ਪਠਮਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਚੇ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮੁਦ੍ਦਨਿਨ੍ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮੁਦ੍ਦਪੋਣੋ ਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਭਾਰੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਸਮੁਦ੍ਦਨਿਨ੍ਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੋ ਸਮੁਦ੍ਦਪੋਣੋ ਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਭਾਰੋ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਨ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥ, ਨ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥ; ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਥ, ਨ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸੀਦਿਸ੍ਸਥ, ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਥ; ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕਿਂ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕੋ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸਾਦੋ [ਸਂਸੀਦੋ (ਕ.), ਸਂਸੀਦਿਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਕੋ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸਾਦੋ, ਕੋ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ, ਕੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ, ਕੋ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ, ਕੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ’’ਤਿ?

‘‘‘ਓਰਿਮਂ ਤੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸਾਦੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਥਲੇ ਉਸ੍ਸਾਦੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਗਿਹੀਹਿ ਸਂਸਟ੍ਠੋ [ਗਿਹਿਸਂਸਟ੍ਠੋ (ਕ.)] ਵਿਹਰਤਿ, ਸਹਨਨ੍ਦੀ ਸਹਸੋਕੀ, ਸੁਖਿਤੇਸੁ ਸੁਖਿਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਤੇਸੁ ਯੋਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ. ‘ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਹੋਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ‘ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ’’’ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਨ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਮਂ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਨਨ੍ਦ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਹੀ’’ਤਿ [ਨੀਯ੍ਯਾਦੇਹੀਤਿ (ਸੀ.), ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਹੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ‘‘ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਾਵੋ ਵਚ੍ਛਗਿਦ੍ਧਿਨਿਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਹੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਨਨ੍ਦ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਾ [ਨਿਯ੍ਯਾਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ. ਸੀ. ਅਟ੍ਠ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.