੧੯. ਆਸੀਵਿਸਵਗ੍ਗੋ
੧. ਆਸੀਵਿਸੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੩੮. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਮੇ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਨ੍ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਭੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਂਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ [ਪਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)]. ਯਦਾ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਕੁਪ੍ਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਸਿ, ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਮੇ ਖੋ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਪਞ੍ਚ ਵਧਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਾ, ਯਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮ ਤਤ੍ਥੇਵ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਧਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਛਟ੍ਠੋ ਅਨ੍ਤਰਚਰੋ ਵਧਕੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਯਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਿਰੋ ਪਾਤੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਧਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਚਰਸ੍ਸ ਵਧਕਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਸ੍ਸ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸੁਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ. ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਘਰਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਭਾਜਨਂ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਦਾਨਿ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਇਮਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ ਚੋਰਾ ਗਾਮਘਾਤਕਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ [ਵਧਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਧਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਚਰਸ੍ਸ ਵਧਕਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਸ੍ਸ, ਭੀਤੋ ਚੋਰਾਨਂ ਗਾਮਘਾਤਕਾਨਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਉਦਕਣ੍ਣਵਂ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਖੇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯਂ. ਨ ਚਸ੍ਸ ਨਾਵਾ ਸਨ੍ਤਾਰਣੀ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਵਾ ਅਪਾਰਾ ਪਾਰਂ ਗਮਨਾਯ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਮਹਾਉਦਕਣ੍ਣਵੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਖੇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਚ [ਨ ਚਸ੍ਸ (ਸੀ. ਕ.), ਨਤ੍ਥਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਨਾਵਾ ਸਨ੍ਤਾਰਣੀ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਵਾ ਅਪਾਰਾ ਪਾਰਂ ਗਮਨਾਯ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸਂਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕੁਲ੍ਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਮਮਾਨੋ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸਂਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕੁਲ੍ਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਮਮਾਨੋ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ [ਪਾਰਗਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ.
‘‘ਉਪਮਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾਯ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ [ਅਯਂ ਚੇਵੇਤ੍ਥ (ਸੀ.)] ਅਤ੍ਥੋ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨੇਤਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ – ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ.
‘‘ਪਞ੍ਚ ਵਧਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ.
‘‘ਛਟ੍ਠੋ ਅਨ੍ਤਰਚਰੋ ਵਧਕੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
‘‘ਸੁਞ੍ਞੋ ਗਾਮੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ.
‘‘ਚੋਰਾ ਗਾਮਘਾਤਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਚਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ; ਸੋਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਘਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਰਸੇਸੁ; ਕਾਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਮਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.
‘‘ਮਹਾ ਉਦਕਣ੍ਣਵੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨੇਤਂ ਓਘਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ – ਕਾਮੋਘਸ੍ਸ, ਭਵੋਘਸ੍ਸ, ਦਿਟ੍ਠੋਘਸ੍ਸ, ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਸ੍ਸ.
‘‘ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
‘‘ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਖੇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
‘‘ਕੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਾਮੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
‘‘ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਤੋ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.
੨. ਰਥੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੩੯. ‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਬਹੁਲੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਨਿ ਚਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ, ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ; ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ; ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਰਕ੍ਖਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਭੂਮਿਯਂ ਚਾਤੁਮਹਾਪਥੇ ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ ਠਿਤੋ ਓਧਸ੍ਤਪਤੋਦੋ [ਓਧਤਪਤੋਦੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਓਧਸਤਪਤੋਦੋ (ਪੀ.)]. ਤਮੇਨਂ ਦਕ੍ਖੋ ਯੋਗ੍ਗਾਚਰਿਯੋ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਵਾਮੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਪਤੋਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਯੇਨਿਚ੍ਛਕਂ ਯਦਿਚ੍ਛਕਂ ਸਾਰੇਯ੍ਯਪਿ ਪਚ੍ਚਾਸਾਰੇਯ੍ਯਪਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮੇਸਂ ਛਨ੍ਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਸਂਯਮਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਦਮਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਉਪਸਮਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ – ‘ਨੇਵ ਦਵਾਯ, ਨ ਮਦਾਯ, ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਯ, ਨ ਵਿਭੂਸਨਾਯ, ਯਾਵਦੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ, ਯਾਪਨਾਯ, ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ, ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਵਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਵਣਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਯਾਵਦੇਵ ਰੋਹਨਤ੍ਥਾਯ [ਰੋਪਨਤ੍ਥਾਯ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸੇਵਨਤ੍ਥਾਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਗੋਪਨਤ੍ਥਾਯ (ਕ.)], ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਅਕ੍ਖਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਯਾਵਦੇਵ ਭਾਰਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਤ੍ਥਾਯ; ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਤਿ – ‘ਨੇਵ ਦਵਾਯ, ਨ ਮਦਾਯ, ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਯ, ਨ ਵਿਭੂਸਨਾਯ, ਯਾਵਦੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ, ਯਾਪਨਾਯ, ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ, ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਵਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਂ ਯਾਮਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਯਾਮਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਯਾਮਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਬਹੁਲੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਨਿ ਚਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਕੁਮ੍ਮੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੦. ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਮ੍ਮੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਅਨੁਨਦੀਤੀਰੇ ਗੋਚਰਪਸੁਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਿਙ੍ਗਾਲੋਪਿ [ਸਿਗਾਲੋਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਅਨੁਨਦੀਤੀਰੇ ਗੋਚਰਪਸੁਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਮ੍ਮੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਸਿਙ੍ਗਾਲਂ ਦੂਰਤੋਵ ਗੋਚਰਪਸੁਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਸੋਣ੍ਡਿਪਞ੍ਚਮਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਕੇ ਕਪਾਲੇ ਸਮੋਦਹਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਸਙ੍ਕਸਾਯਤਿ. ਸਿਙ੍ਗਾਲੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦ੍ਦਸ ਕੁਮ੍ਮਂ ਕਚ੍ਛਪਂ ਦੂਰਤੋਵ ਗੋਚਰਪਸੁਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਕੁਮ੍ਮੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮ੍ਮਂ ਕਚ੍ਛਪਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਯਦਾਯਂ ਕੁਮ੍ਮੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਸੋਣ੍ਡਿਪਞ੍ਚਮਾਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦਾਲਿਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਮ੍ਮੋ ਕਚ੍ਛਪੋ ਸੋਣ੍ਡਿਪਞ੍ਚਮਾਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਂ ਨ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮਿ, ਅਥ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਕੁਮ੍ਮਮ੍ਹਾ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜ ਪਕ੍ਕਾਮਿ, ਓਤਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ.
‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋ – ‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਾਹਂ ਇਮੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਵਾ ਓਤਾਰਂ ਲਭੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਵਾ ਓਤਾਰਂ ਲਭੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਵਾ ਓਤਾਰਂ ਲਭੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਵਿਹਰਥ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਮਾ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਿਨੋ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ, ਰਕ੍ਖਥ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਥ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਮਾ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਿਨੋ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ, ਰਕ੍ਖਥ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਥ. ਯਤੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਥ, ਅਥ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿਪਿ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਓਤਾਰਂ ਅਲਭਮਾਨੋ – ਕੁਮ੍ਮਮ੍ਹਾਵ ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕੁਮ੍ਮੋ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਕੇ ਕਪਾਲੇ,
ਸਮੋਦਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨੋਵਿਤਕ੍ਕੇ;
ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਅਞ੍ਞਮਹੇਠਯਾਨੋ,
ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਨੂਪਵਦੇਯ੍ਯ ਕਞ੍ਚੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ;
੪. ਪਠਮਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਚੇ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਨ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸੀਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮੁਦ੍ਦਨਿਨ੍ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮੁਦ੍ਦਪੋਣੋ ਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਭਾਰੋ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਸਮੁਦ੍ਦਨਿਨ੍ਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੋ ਸਮੁਦ੍ਦਪੋਣੋ ਸਮੁਦ੍ਦਪਬ੍ਭਾਰੋ.
‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਨ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥ, ਨ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥ; ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਥ, ਨ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸੀਦਿਸ੍ਸਥ, ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਥ; ਏਵਂ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕਿਂ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ, ਕੋ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸਾਦੋ [ਸਂਸੀਦੋ (ਕ.), ਸਂਸੀਦਿਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਕੋ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸਾਦੋ, ਕੋ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ, ਕੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ, ਕੋ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ, ਕੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ’’ਤਿ?
‘‘‘ਓਰਿਮਂ ਤੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸਾਦੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਥਲੇ ਉਸ੍ਸਾਦੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਗਿਹੀਹਿ ਸਂਸਟ੍ਠੋ [ਗਿਹਿਸਂਸਟ੍ਠੋ (ਕ.)] ਵਿਹਰਤਿ, ਸਹਨਨ੍ਦੀ ਸਹਸੋਕੀ, ਸੁਖਿਤੇਸੁ ਸੁਖਿਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚਕਰਣੀਯੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਤੇਸੁ ਯੋਗਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ.
‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਤਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ. ‘ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.
‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਹੋਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਸਮਾਚਾਰੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਮਣੋ ਸਮਣਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਪਟਿਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਕਸਮ੍ਬੁਜਾਤੋ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ‘ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ’’’ਤਿ.
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਨ ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਉਪਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਨ ਮਜ੍ਝੇ ਸਂਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਥਲੇ ਉਸ੍ਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਮਂ ਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਆਵਟ੍ਟਗ੍ਗਾਹੋ ਗਹੇਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਨਨ੍ਦ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਹੀ’’ਤਿ [ਨੀਯ੍ਯਾਦੇਹੀਤਿ (ਸੀ.), ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਹੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ‘‘ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਾਵੋ ਵਚ੍ਛਗਿਦ੍ਧਿਨਿਯੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਹੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਨਨ੍ਦ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਤਿਤਾ [ਨਿਯ੍ਯਾਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ. ਸੀ. ਅਟ੍ਠ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਗਾਵੋ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਨਨ੍ਦੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਨ੍ਦੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਦੁਤਿਯਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕਿਮਿਲਾਯਂ [ਕਿਮ੍ਬਿਲਾਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਕਿਮ੍ਮਿਲਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਵਿਹਰਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਮੁਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇ’’…ਪੇ… ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਿਮਿਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ…ਪੇ… ਕਤਮੋ ਚ, ਕਿਮਿਲ, ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋ. ਇਧ, ਕਿਮਿਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਯਥਾਰੂਪਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕਿਮਿਲ, ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਭਾਵੋਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਅਵਸ੍ਸੁਤਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾਨਂ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਵਂ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ [ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਂ (ਕ.)] ਅਚਿਰਕਾਰਿਤਂ ਹੋਤਿ ਅਨਜ੍ਝਾਵੁਟ੍ਠਂ [ਅਨਜ੍ਝਾਵੁਤ੍ਥਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾਨਂ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਵਂ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਅਚਿਰਕਾਰਿਤਂ [ਅਚਿਰਕਾਰਿਤਂ ਹੋਤਿ (ਕ.)] ਅਨਜ੍ਝਾਵੁਟ੍ਠਂ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਨ. ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਪਠਮਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤੁ. ਭਗਵਤਾ ਪਠਮਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤਦਸ੍ਸ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾਨਂ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.
ਅਥ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਨਵਂ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਥਰਿਂ [ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਥਰਿਂ ਸਨ੍ਥਤਂ (ਕ.)] ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਆਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਮਣਿਕਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਥਰਿਸਨ੍ਥਤਂ [ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਥਰਿਂ ਸਨ੍ਥਤਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ, ਆਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ, ਉਦਕਮਣਿਕੋ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋ, ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪੋ ਆਰੋਪਿਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਯੇਨ ਨਵਂ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਥਮ੍ਭਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਰਤ੍ਥਾਭਿਮੁਖੋ ਨਿਸੀਦਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਪਿ ਖੋ ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪੁਰਤ੍ਥਾਭਿਮੁਖੋ ਨਿਸੀਦਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ. ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਂ ਭਿਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾਭਿਮੁਖਾ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵੇ ਸਕ੍ਯੇ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਖੋ, ਗੋਤਮਾ, ਰਤ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵੇਸੁ ਸਕ੍ਯੇਸੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਖੋ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਪਟਿਭਾਤੁ ਤਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮੀ ਕਥਾ. ਪਿਟ੍ਠਿ ਮੇ ਆਗਿਲਾਯਤਿ; ਤਮਹਂ ਆਯਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ, ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ, ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਵਸ੍ਸੁਤਪਰਿਯਾਯਞ੍ਚ ਵੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਪਰਿਯਾਯਞ੍ਚ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਕਥਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ …ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ…ਪੇ… ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ ਲਭਤੇਵ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਲਭਤੇਵ [ਲਭੇਥ (ਕ.)] ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਲਭਤਿ [ਲਭੇਥ (ਕ.)] ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਲਭਤੇਵ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂ ਵਾ ਤਿਣਾਗਾਰਂ ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਂ ਕੋਲਾਪਂ ਤੇਰੋਵਸ੍ਸਿਕਂ. ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ ਦਿਸਾਯ ਪੁਰਿਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਲਭੇਥੇਵ [ਲਭੇਥ (ਕ.)] ਅਗ੍ਗਿ ਓਤਾਰਂ, ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ; ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ ਦਿਸਾਯ ਪੁਰਿਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ ਦਿਸਾਯ…ਪੇ… ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ ਦਿਸਾਯ…ਪੇ… ਹੇਟ੍ਠਿਮਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ…ਪੇ… ਉਪਰਿਮਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ… ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਚੇਪਿ ਨਂ ਪੁਰਿਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਲਭੇਥੇਵ ਅਗ੍ਗਿ ਓਤਾਰਂ ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਲਭਤੇਵ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਲਭਤੇਵ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਰੂਪਾ ਅਧਿਭਂਸੁ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪੇ ਅਧਿਭੋਸਿ; ਸਦ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਦੇ ਅਧਿਭੋਸਿ; ਗਨ੍ਧਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਨ੍ਧੇ ਅਧਿਭੋਸਿ; ਰਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਰਸੇ ਅਧਿਭੋਸਿ; ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਅਧਿਭੋਸਿ; ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ, ਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਭੋਸਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਧਿਭੂਤੋ, ਸਦ੍ਦਾਧਿਭੂਤੋ, ਗਨ੍ਧਾਧਿਭੂਤੋ, ਰਸਾਧਿਭੂਤੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਧਿਭੂਤੋ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਭੂਤੋ, ਅਧਿਭੂਤੋ, ਅਨਧਿਭੂ, [ਅਨਧਿਭੂਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਅਧਿਭਂਸੁ ਨਂ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ…ਪੇ… ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨੇਵ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਨ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨੇਵ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਨ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਵਾ ਸਾਲਾ ਵਾ ਬਹਲਮਤ੍ਤਿਕਾ ਅਦ੍ਦਾਵਲੇਪਨਾ. ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ ਦਿਸਾਯ ਪੁਰਿਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਨੇਵ ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਓਤਾਰਂ, ਨ ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ… ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ… ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਚੇਪਿ ਨਂ… ਹੇਟ੍ਠਿਮਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ… ਉਪਰਿਮਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ… ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਚੇਪਿ ਨਂ ਪੁਰਿਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਨੇਵ ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਓਤਾਰਂ, ਨ ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨੇਵ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਨ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ ਮਾਰੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਨੇਵ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਓਤਾਰਂ, ਨ ਲਭਤਿ ਮਾਰੋ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ ਚਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪੇ ਅਧਿਭੋਸਿ, ਨ ਰੂਪਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ; ਸਦ੍ਦੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਭੋਸਿ, ਨ ਸਦ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ; ਗਨ੍ਧੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਭੋਸਿ, ਨ ਗਨ੍ਧਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ; ਰਸੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਭੋਸਿ, ਨ ਰਸਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ; ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਭੋਸਿ, ਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ; ਧਮ੍ਮੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਭੋਸਿ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਧਿਭਂਸੁ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਧਿਭੂ, ਸਦ੍ਦਾਧਿਭੂ, ਗਨ੍ਧਾਧਿਭੂ, ਰਸਾਧਿਭੂ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਧਿਭੂ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਭੂ, ਅਧਿਭੂ, ਅਨਧਿਭੂਤੋ [ਅਨਧਿਭੂਤੋ ਕੇਹਿਚਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ (ਕ.)], ਅਧਿਭੋਸਿ ਤੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕੇ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕੇ ਸਦਰੇ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕੇ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯੇ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਵਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਵਸ੍ਸੁਤਪਰਿਯਾਯਞ੍ਚ ਅਨਵਸ੍ਸੁਤਪਰਿਯਾਯਞ੍ਚ ਅਭਾਸੀ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ. ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਹੋਸਿ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੪. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਮਾ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਸ੍ਸ ਕਾਮੇ ਪਸ੍ਸਤੋ, ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਤਥਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਚਾਰੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋ ਚ ਅਨੁਬੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ? ‘ਇਤਿ ਰੂਪਂ, ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ; ਇਤਿ ਵੇਦਨਾ… ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ, ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ’ਤਿ – ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਮਾ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਯਥਾਸ੍ਸ ਕਾਮੇ ਪਸ੍ਸਤੋ, ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁ ਸਾਧਿਕਪੋਰਿਸਾ ਪੁਣ੍ਣਾ ਅਙ੍ਗਾਰਾਨਂ ਵੀਤਚ੍ਚਿਕਾਨਂ ਵੀਤਧੂਮਾਨਂ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਮੇਨਂ ਦ੍ਵੇ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਾ ਨਾਨਾਬਾਹਾਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਤਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਉਪਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੋ ਇਤਿਚੀਤਿਚੇਵ ਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਾਮੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਞਾਤ [ਞਾਣਂ (ਕ.)] ਞ੍ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ [ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਹੋਤਿ (ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੨.੪੫] ਇਮਂ ਚਾਹਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੁਂ ਪਪਤਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਙ੍ਗਾਰਕਾਸੂਪਮਾ ਕਾਮਾ ਦਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯਥਾਸ੍ਸ ਕਾਮੇ ਪਸ੍ਸਤੋ, ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ, ਸੋ ਨਾਨੁਸੇਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਾਰੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋ ਚ ਅਨੁਬੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨੁਸ੍ਸਵਨ੍ਤਿ [ਨਾਨੁਸੇਨ੍ਤਿ (ਕ.)]? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਬਹੁਕਣ੍ਟਕਂ ਦਾਯਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਤੋਪਿ ਕਣ੍ਟਕੋ, ਪਚ੍ਛਤੋਪਿ ਕਣ੍ਟਕੋ, ਉਤ੍ਤਰਤੋਪਿ ਕਣ੍ਟਕੋ, ਦਕ੍ਖਿਣਤੋਪਿ ਕਣ੍ਟਕੋ, ਹੇਟ੍ਠਤੋਪਿ ਕਣ੍ਟਕੋ, ਉਪਰਿਤੋਪਿ ਕਣ੍ਟਕੋ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਭਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਸਤੋਵ ਪਟਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ – ‘ਮਾ ਮਂ ਕਣ੍ਟਕੋ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪਂ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਕਣ੍ਟਕੋ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ [ਕਣ੍ਡਕੋ. ਤਂ ਕਣ੍ਡਕੋਤਿ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ.)] ਸਂਵਰੋ ਚ ਅਸਂਵਰੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਚਰਤੋ ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ, ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ [ਦਿਵਸਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ (ਸੀ.)] ਅਯੋਕਟਾਹੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਉਦਕਫੁਸਿਤਾਨਿ ਨਿਪਾਤੇਯ੍ਯ. ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਕਫੁਸਿਤਾਨਂ ਨਿਪਾਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਚਰਤੋ, ਏਵਂ ਵਿਹਰਤੋ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ, ਦਨ੍ਧੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਾਰੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋ ਚ ਅਨੁਬੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ; ਯਥਾ ਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨੁਸ੍ਸਵਨ੍ਤਿ. ਤਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਵਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ, ਭੋਗੇਹਿ ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਏਹਿ [ਏਵਂ (ਸੀ.)], ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂ ਤੇ ਇਮੇ ਕਾਸਾਵਾ ਅਨੁਦਹਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਮੁਣ੍ਡੋ ਕਪਾਲਮਨੁਚਰਸਿ, ਏਹਿ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ, ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਰੋਹੀ’ਤਿ. ਸੋ ਵਤ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗਙ੍ਗਾ ਨਦੀ ਪਾਚੀਨਨਿਨ੍ਨਾ ਪਾਚੀਨਪੋਣਾ ਪਾਚੀਨਪਬ੍ਭਾਰਾ. ਅਥ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਕੁਦ੍ਦਾਲ-ਪਿਟਕਂ ਆਦਾਯ – ‘ਮਯਂ ਇਮਂ ਗਙ੍ਗਂ ਨਦਿਂ ਪਚ੍ਛਾਨਿਨ੍ਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ ਪਚ੍ਛਾਪੋਣਂ ਪਚ੍ਛਾਪਬ੍ਭਾਰ’ਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਗਙ੍ਗਂ ਨਦਿਂ ਪਚ੍ਛਾਨਿਨ੍ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਪਚ੍ਛਾਪੋਣਂ ਪਚ੍ਛਾਪਬ੍ਭਾਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਗਙ੍ਗਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਦੀ ਪਾਚੀਨਨਿਨ੍ਨਾ ਪਾਚੀਨਪੋਣਾ ਪਾਚੀਨਪਬ੍ਭਾਰਾ; ਸਾ ਨ ਸੁਕਰਾ ਪਚ੍ਛਾਨਿਨ੍ਨਾ ਕਾਤੁਂ ਪਚ੍ਛਾਪੋਣਾ ਪਚ੍ਛਾਪਬ੍ਭਾਰਾ. ਯਾਵਦੇਵ ਚ ਪਨ ਸੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਵਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਰਾਜਾਨੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ ਭੋਗੇਹਿ ਅਭਿਹਟ੍ਠੁਂ ਪਵਾਰੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਏਹਿ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂ ਤੇ ਇਮੇ ਕਾਸਾਵਾ ਅਨੁਦਹਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਮੁਣ੍ਡੋ ਕਪਾਲਮਨੁਚਰਸਿ, ਏਹਿ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ, ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਰੋਹੀ’ਤਿ. ਸੋ ਵਤ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਚਰਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨਂ ਵਿਵੇਕਪੋਣਂ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰਂ, ਤਥਾ [ਕਞ੍ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮. ਕਿਂਸੁਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੫. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ [ਪਞ੍ਹਾਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਯਤੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ…ਪੇ… ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ ( ) [(ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚਂ) (ਕ.)]. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਿਂਸੁਕੋ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਅਸ੍ਸ. ਸੋ ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਂਸੁਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕੀਦਿਸੋ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਾਲ਼ਕੋ ਖੋ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਝਾਮਖਾਣੂ’ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਮਯੇਨ ਤਾਦਿਸੋਵਸ੍ਸ ਕਿਂਸੁਕੋ ਯਥਾਪਿ [ਯਥਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.) ਦੁਤਿਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਪਨ ‘‘ਯਥਾਪਿ’’ਤ੍ਵੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਥ ਖੋ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਂਸੁਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕੀਦਿਸੋ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਲੋਹਿਤਕੋ ਖੋ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਂਸਪੇਸੀ’ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਮਯੇਨ ਤਾਦਿਸੋਵਸ੍ਸ ਕਿਂਸੁਕੋ ਯਥਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਂਸੁਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕੀਦਿਸੋ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਓਚੀਰਕਜਾਤੋ [ਓਜੀਰਕਜਾਤੋ (ਸੀ.), ਓਦੀਰਕਜਾਤੋ (ਪੀ.)] ਖੋ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ ਆਦਿਨ੍ਨਸਿਪਾਟਿਕੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਿਰੀਸੋ’ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਮਯੇਨ ਤਾਦਿਸੋਵਸ੍ਸ ਕਿਂਸੁਕੋ, ਯਥਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ, ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਂਸੁਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕੀਦਿਸੋ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਬਹਲਪਤ੍ਤਪਲਾਸੋ ਸਨ੍ਦਚ੍ਛਾਯੋ [ਸਣ੍ਡਚ੍ਛਾਯੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਖੋ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਿਂਸੁਕੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋ’ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਮਯੇਨ ਤਾਦਿਸੋਵਸ੍ਸ ਕਿਂਸੁਕੋ, ਯਥਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਥਾ ਯਥਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਖੋ ਤੇਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਬ੍ਯਾਕਤਂ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਂ ਨਗਰਂ ਦਲ਼੍ਹੁਦ੍ਧਾਪਂ [ਦਲ਼੍ਹੁਦ੍ਦਾਪਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਦਲ਼੍ਹਪਾਕਾਰਤੋਰਣਂ ਛਦ੍ਵਾਰਂ. ਤਤ੍ਰਸ੍ਸ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ, ਅਞ੍ਞਾਤਾਨਂ ਨਿਵਾਰੇਤਾ, ਞਾਤਾਨਂ ਪਵੇਸੇਤਾ. ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਦੂਤਯੁਗਂ ਤਂ ਦੋਵਾਰਿਕਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਹਂ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਇਮਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਏਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਂ ਸੀਘਂ ਦੂਤਯੁਗਂ ਨਗਰਸ੍ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਚਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਗਤਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਦੂਤਯੁਗਂ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਦੂਤਯੁਗਂ ਤਂ ਦੋਵਾਰਿਕਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਹਂ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਇਮਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਏਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਂ ਸੀਘਂ ਦੂਤਯੁਗਂ ਨਗਰਸ੍ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਚਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਗਤਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ.
‘‘ਉਪਮਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾਯ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ‘ਨਗਰ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਸ੍ਸੇਤਂ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ‘ਛ ਦ੍ਵਾਰਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਦੋਵਾਰਿਕੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਸੀਘਂ ਦੂਤਯੁਗ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਨਗਰਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਮਜ੍ਝੇ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਤੁਨ੍ਨੇਤਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ – ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ. ‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਚਨ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਯਥਾਗਤਮਗ੍ਗੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.
੯. ਵੀਣੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੬. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਰਾਗੋ ਵਾ ਦੋਸੋ ਵਾ ਮੋਹੋ ਵਾ ਪਟਿਘਂ ਵਾਪਿ [ਪਟਿਘਂ ਵਾ (ਸੀ.)] ਚੇਤਸੋ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰੇਯ੍ਯ. ਸਭਯੋ ਚੇਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ ਚ ਸਕਣ੍ਟਕੋ ਚ ਸਗਹਨੋ ਚ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਦੁਹਿਤਿਕੋ ਚ. ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤੋ ਚੇਸੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਚੇਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਸੇਵਿਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ ਏਤਂ ਅਰਹਸੀਤਿ. ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰਯੇ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ…ਪੇ… ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਰਾਗੋ ਵਾ ਦੋਸੋ ਵਾ ਮੋਹੋ ਵਾ ਪਟਿਘਂ ਵਾਪਿ ਚੇਤਸੋ ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰੇਯ੍ਯ. ਸਭਯੋ ਚੇਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯੋ ਚ ਸਕਣ੍ਟਕੋ ਚ ਸਗਹਨੋ ਚ ਉਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਦੁਹਿਤਿਕੋ ਚ. ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸੇਵਿਤੋ ਚੇਸੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਚੇਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਸੇਵਿਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ ਏਤਂ ਅਰਹਸੀਤਿ. ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਰਯੇ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ. ਕਿਟ੍ਠਾਰਕ੍ਖੋ [ਕਿਟ੍ਠਾਰਕ੍ਖਕੋ (ਸੀ.)] ਚ ਪਮਤ੍ਤੋ, ਗੋਣੋ ਚ ਕਿਟ੍ਠਾਦੋ ਅਦੁਂ ਕਿਟ੍ਠਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਮਦਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਅਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਮਦਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ ਪਮਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਿਟ੍ਠਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਟ੍ਠਾਰਕ੍ਖੋ ਚ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਗੋਣੋ ਚ ਕਿਟ੍ਠਾਦੋ ਅਦੁਂ ਕਿਟ੍ਠਂ ਓਤਰੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਕਿਟ੍ਠਾਰਕ੍ਖੋ ਨਾਸਾਯਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਨਾਸਾਯਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਘਟਾਯਂ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਉਪਰਿਘਟਾਯਂ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸੁਤਾਲ਼ਿਤਂ ਤਾਲ਼ੇਯ੍ਯ. ਦਣ੍ਡੇਨ ਸੁਤਾਲ਼ਿਤਂ ਤਾਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਓਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ …ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗੋਣੋ ਕਿਟ੍ਠਾਦੋ ਅਦੁਂ ਕਿਟ੍ਠਂ ਓਤਰੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਕਿਟ੍ਠਾਰਕ੍ਖੋ ਨਾਸਾਯਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਨਾਸਾਯਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਘਟਾਯਂ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ. ਉਪਰਿਘਟਾਯਂ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ ਸੁਤਾਲ਼ਿਤਂ ਤਾਲ਼ੇਯ੍ਯ. ਦਣ੍ਡੇਨ ਸੁਤਾਲ਼ਿਤਂ ਤਾਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਓਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਗੋਣੋ ਕਿਟ੍ਠਾਦੋ ਗਾਮਗਤੋ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ, ਠਾਨਬਹੁਲੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਵਾ ਨ ਤਂ ਕਿਟ੍ਠਂ ਪੁਨ ਓਤਰੇਯ੍ਯ – ਤਮੇਵ ਪੁਰਿਮਂ ਦਣ੍ਡਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਸਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਤੋ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦੁਜਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਦੁਜਿਤਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਤਿ, ਏਕੋਦਿ ਹੋਤਿ, ਸਮਾਧਿਯਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਵੀਣਾਯ ਸਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬੋ ਅਸ੍ਸ. ਸੋ ਵੀਣਾਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਮ੍ਭੋ, ਕਸ੍ਸ [ਕਿਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨੁ ਖੋ ਏਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂਰਜਨੀਯੋ ਏਵਂਕਮਨੀਯੋ ਏਵਂਮਦਨੀਯੋ ਏਵਂਮੁਚ੍ਛਨੀਯੋ ਏਵਂਬਨ੍ਧਨੀਯੋ’ਤਿ? ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਏਸਾ, ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੀਣਾ ਨਾਮ, ਯਸ੍ਸਾ ਏਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂਰਜਨੀਯੋ ਏਵਂਕਮਨੀਯੋ ਏਵਂਮਦਨੀਯੋ ਏਵਂਮੁਚ੍ਛਨੀਯੋ ਏਵਂਬਨ੍ਧਨੀਯੋ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਗਚ੍ਛਥ ਮੇ, ਭੋ, ਤਂ ਵੀਣਂ ਆਹਰਥਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵੀਣਂ ਆਹਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੀਣਾ ਯਸ੍ਸਾ ਏਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂਰਜਨੀਯੋ ਏਵਂਕਮਨੀਯੋ ਏਵਂਮਦਨੀਯੋ ਏਵਂਮੁਚ੍ਛਨੀਯੋ ਏਵਂਬਨ੍ਧਨੀਯੋ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਲਂ ਮੇ, ਭੋ, ਤਾਯ ਵੀਣਾਯ, ਤਮੇਵ ਮੇ ਸਦ੍ਦਂ ਆਹਰਥਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੀਣਾ ਨਾਮ ਅਨੇਕਸਮ੍ਭਾਰਾ ਮਹਾਸਮ੍ਭਾਰਾ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਵਦਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦੋਣਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦਣ੍ਡਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪਧਾਰਣੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤਨ੍ਤਿਯੋ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਕੋਣਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੀਣਾ ਨਾਮ ਅਨੇਕਸਮ੍ਭਾਰਾ ਮਹਾਸਮ੍ਭਾਰਾ. ਅਨੇਕੇਹਿ ਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਵਦਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਵੀਣਂ ਦਸਧਾ ਵਾ ਸਤਧਾ ਵਾ ਫਾਲੇਯ੍ਯ, ਦਸਧਾ ਵਾ ਸਤਧਾ ਵਾ ਤਂ ਫਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹੇਯ੍ਯ, ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹਿਤ੍ਵਾ ਮਸਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਮਸਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਾਤੇ ਵਾ ਓਫੁਨੇਯ੍ਯ [ਓਪੁਨੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਪੀ.), ਓਫੁਣੇਯ੍ਯ (?)], ਨਦਿਯਾ ਵਾ ਸੀਘਸੋਤਾਯ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਸਤੀ ਕਿਰਾਯਂ, ਭੋ, ਵੀਣਾ ਨਾਮ, ਯਥੇਵਂ ਯਂ [ਯਥੇਵਾਯਂ (ਸੀ.), ਯਥੇਵਯਂ (ਪੀ.)] ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੀਣਾ ਨਾਮ ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਨਾਯਂ ਜਨੋ [ਏਤ੍ਥ ਪਨਾਯਂ ਜਨੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਏਤ੍ਥ ਚ ਮਹਾਜਨੋ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਤਿਵੇਲਂ ਪਮਤ੍ਤੋ ਪਲਲ਼ਿਤੋ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤਿ [ਸਮਨ੍ਨੇਸਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਸਮਨੇਸਤਿ (ਪੀ.)] ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਗਤਿ, ਵੇਦਨਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤਿ ਯਾਵਤਾ ਵੇਦਨਾਯ ਗਤਿ, ਸਞ੍ਞਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤਿ ਯਾਵਤਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਗਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤਿ ਯਾਵਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਗਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤਿ ਯਾਵਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਗਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤੋ ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਸ੍ਸ ਗਤਿ, ਵੇਦਨਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤੋ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਤੋ ਯਾਵਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਗਤਿ. ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਹੋਤਿ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.
੧੦. ਛਪ੍ਪਾਣਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੭. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਰੁਗਤ੍ਤੋ ਪਕ੍ਕਗਤ੍ਤੋ ਸਰਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਕਣ੍ਟਕਾ ਚੇਵ ਪਾਦੇ ਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਰਪਤ੍ਤਾਨਿ ਚ ਗਤ੍ਤਾਨਿ [ਸਰਪਤ੍ਤਾਨਿ ਪਕ੍ਕਗਤ੍ਤਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਰੁਪਕ੍ਕਾਨਿ ਗਤ੍ਤਾਨਿ (ਪੀ. ਕ.)] ਵਿਲੇਖੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯੇਥ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਾਮਗਤੋ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਲਭਤਿ ਵਤ੍ਤਾਰਂ – ‘ਅਯਞ੍ਚ ਸੋ [ਅਯਞ੍ਚ ਖੋ (ਪੀ. ਕ.), ਅਯਂ ਸੋ (?)] ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂਕਾਰੀ ਏਵਂਸਮਾਚਾਰੋ ਅਸੁਚਿਗਾਮਕਣ੍ਟਕੋ’ਤਿ. ਤਂ ਕਣ੍ਟਕੋਤਿ [ਤਂ ‘‘ਅਸੁਚਿਗਾਮਕਣ੍ਡਤੋ’’ਤਿ (ਕ.)] ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਸਂਵਰੋ ਚ ਅਸਂਵਰੋ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ. ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਛਪ੍ਪਾਣਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਵਿਸਯੇ ਨਾਨਾਗੋਚਰੇ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਅਹਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਸੁਸੁਮਾਰਂ [ਸੁਂਸੁਮਾਰਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਪਕ੍ਖਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਕੁਕ੍ਕੁਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਸਿਙ੍ਗਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਮਕ੍ਕਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਗਣ੍ਠਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਓਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਖੋ, ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਪ੍ਪਾਣਕਾ ਨਾਨਾਵਿਸਯਾ ਨਾਨਾਗੋਚਰਾ ਸਕਂ ਸਕਂ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ [ਆਵਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ.)] – ਅਹਿ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਵਮ੍ਮਿਕਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਉਦਕਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਪਕ੍ਖੀ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਆਕਾਸਂ ਡੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਰੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਗਾਮਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਸੀਵਥਿਕਂ [ਸਿਵਥਿਕਂ (ਕ.)] ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਮਕ੍ਕਟੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਵਨਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਖੋ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਪ੍ਪਾਣਕਾ ਝਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸੁ ਕਿਲਨ੍ਤਾ, ਅਥ ਖੋ ਯੋ ਨੇਸਂ ਪਾਣਕਾਨਂ ਬਲਵਤਰੋ ਅਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਅਨੁਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨੁਵਿਧਾਯੇਯ੍ਯੁਂ ਵਸਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਅਭਾਵਿਤਾ ਅਬਹੁਲੀਕਤਾ, ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਆਵਿਞ੍ਛਤਿ ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ, ਅਮਨਾਪਿਯਾ ਰੂਪਾ ਪਟਿਕੂਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਮਨੋ ਆਵਿਞ੍ਛਤਿ ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਅਮਨਾਪਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਟਿਕੂਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ, ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਛਪ੍ਪਾਣਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਵਿਸਯੇ ਨਾਨਾਗੋਚਰੇ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਅਹਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਸੁਸੁਮਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਪਕ੍ਖਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕੁਕ੍ਕੁਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ… ਸਿਙ੍ਗਾਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ… ਮਕ੍ਕਟਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਦਲ਼੍ਹੇ ਖੀਲੇ ਵਾ ਥਮ੍ਭੇ ਵਾ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਪ੍ਪਾਣਕਾ ਨਾਨਾਵਿਸਯਾ ਨਾਨਾਗੋਚਰਾ ਸਕਂ ਸਕਂ ਗੋਚਰਵਿਸਯਂ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ – ਅਹਿ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਵਮ੍ਮਿਕਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਸੁਸੁਮਾਰੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਉਦਕਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਪਕ੍ਖੀ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਆਕਾਸਂ ਡੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਰੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਗਾਮਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਸੀਵਥਿਕਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ, ਮਕ੍ਕਟੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਵਨਂ ਪਵੇਕ੍ਖਾਮੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਖੋ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਪ੍ਪਾਣਕਾ ਝਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸੁ ਕਿਲਨ੍ਤਾ, ਅਥ ਤਮੇਵ ਖੀਲਂ ਵਾ ਥਮ੍ਭਂ ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯੁਂ, ਉਪਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਉਪਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ, ਤਂ ਚਕ੍ਖੁ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤਿ ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ, ਅਮਨਾਪਿਯਾ ਰੂਪਾ ਨਪ੍ਪਟਿਕੂਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤਿ ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨੋ ਨਾਵਿਞ੍ਛਤਿ ਮਨਾਪਿਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਅਮਨਾਪਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਪ੍ਪਟਿਕੂਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਵਰੋ ਹੋਤਿ.
‘‘‘ਦਲ਼੍ਹੇ ਖੀਲੇ ਵਾ ਥਮ੍ਭੇ ਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਯਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਾਯਗਤਾ ਨੋ ਸਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.
੧੧. ਯਵਕਲਾਪਿਸੁਤ੍ਤਂ
੨੪੮. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਵਕਲਾਪੀ ਚਾਤੁਮਹਾਪਥੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸ. ਅਥ ਛ ਪੁਰਿਸਾ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗਿਹਤ੍ਥਾ. ਤੇ ਯਵਕਲਾਪਿਂ ਛਹਿ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗੀਹਿ ਹਨੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਵਕਲਾਪੀ ਸੁਹਤਾ ਅਸ੍ਸ ਛਹਿ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗੀਹਿ ਹਞ੍ਞਮਾਨਾ. ਅਥ ਸਤ੍ਤਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗਿਹਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਤਂ ਯਵਕਲਾਪਿਂ ਸਤ੍ਤਮਾਯ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗਿਯਾ ਹਨੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਵਕਲਾਪੀ ਸੁਹਤਤਰਾ ਅਸ੍ਸ, ਸਤ੍ਤਮਾਯ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗਿਯਾ ਹਞ੍ਞਮਾਨਾ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਹਿ ਰਸੇਹਿ…ਪੇ… ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਸਚੇ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ ਚੇਤੇਤਿ, ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਸੁਹਤਤਰੋ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਾ ਯਵਕਲਾਪੀ ਸਤ੍ਤਮਾਯ ਬ੍ਯਾਭਙ੍ਗਿਯਾ ਹਞ੍ਞਮਾਨਾ.
‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾਸੁਰਸਙ੍ਗਾਮੋ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ [ਸਮੁਪਬ੍ਬੂਲ਼੍ਹੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਅਸੁਰੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਸਚੇ, ਮਾਰਿਸਾ, ਦੇਵਾਸੁਰਸਙ੍ਗਾਮੇ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੇ ਅਸੁਰਾ ਜਿਨੇਯ੍ਯੁਂ ਦੇਵਾ ਪਰਾਜਿਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਯੇਨ ਨਂ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਕਣ੍ਠਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਨੇਯ੍ਯਾਥ ਅਸੁਰਪੁਰ’ਨ੍ਤਿ. ਸਕ੍ਕੋਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਸਚੇ, ਮਾਰਿਸਾ, ਦੇਵਾਸੁਰਸਙ੍ਗਾਮੇ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੇ ਦੇਵਾ ਜਿਨੇਯ੍ਯੁਂ ਅਸੁਰਾ ਪਰਾਜਿਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਯੇਨ ਨਂ ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿਂ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦਂ ਕਣ੍ਠਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਨੇਯ੍ਯਾਥ ਸੁਧਮ੍ਮਂ ਦੇਵਸਭ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਦੇਵਾ ਜਿਨਿਂਸੁ, ਅਸੁਰਾ ਪਰਾਜਿਨਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿਂ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦਂ ਕਣ੍ਠਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਨੇਸੁਂ ਸੁਧਮ੍ਮਂ ਦੇਵਸਭਂ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦੋ ਕਣ੍ਠਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ [ਬਨ੍ਧੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਹੋਤਿ. ਯਦਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਖੋ ਦੇਵਾ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਸੁਰਾ, ਇਧੇਵ ਦਾਨਾਹਂ ਦੇਵਪੁਰਂ ਗਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ. ਅਥ ਕਣ੍ਠਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਤਿ. ਯਦਾ ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਅਸੁਰਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਖੋ ਅਸੁਰਾ, ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਦੇਵਾ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਦਾਨਾਹਂ ਅਸੁਰਪੁਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਥ ਕਣ੍ਠਪਞ੍ਚਮੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਪਰਿਹਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੇਪਚਿਤ੍ਤਿਬਨ੍ਧਨਂ. ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨਂ. ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਦ੍ਧੋ ਮਾਰਸ੍ਸ, ਅਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਿਮਤੋ.
‘‘‘ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ. ਮਞ੍ਞਿਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੋਗੋ, ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਗਣ੍ਡੋ, ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਸਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਅਮਞ੍ਞਮਾਨੇਨ [ਅਮਞ੍ਞਿਤਮਾਨੇਨ (ਪੀ. ਕ.)] ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘‘ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ, ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਮੇਤਂ. ਇਞ੍ਜਿਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੋਗੋ, ਇਞ੍ਜਿਤਂ ਗਣ੍ਡੋ, ਇਞ੍ਜਿਤਂ ਸਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਅਨਿਞ੍ਜਮਾਨੇਨ [ਅਨਿਞ੍ਜਿਯਮਾਨੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘‘ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਨ੍ਦਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਫਨ੍ਦਿਤਮੇਤਂ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਫਨ੍ਦਿਤਮੇਤਂ. ਫਨ੍ਦਿਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੋਗੋ, ਫਨ੍ਦਿਤਂ ਗਣ੍ਡੋ, ਫਨ੍ਦਿਤਂ ਸਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਅਫਨ੍ਦਮਾਨੇਨ [ਅਫਨ੍ਦਿਯਮਾਨੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘‘ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਪਞ੍ਚਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਪਪਞ੍ਚਿਤਮੇਤਂ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ… ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਪਪਞ੍ਚਿਤਮੇਤਂ. ਪਪਞ੍ਚਿਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੋਗੋ, ਪਪਞ੍ਚਿਤਂ ਗਣ੍ਡੋ, ਪਪਞ੍ਚਿਤਂ ਸਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.
‘‘‘ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ, ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਾਨਗਤਮੇਤਂ. ਮਾਨਗਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੋਗੋ, ਮਾਨਗਤਂ ਗਣ੍ਡੋ, ਮਾਨਗਤਂ ਸਲ੍ਲਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਨਿਹਤਮਾਨੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.
ਆਸੀਵਿਸਵਗ੍ਗੋ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਮੋ.
ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –
ਆਸੀਵਿਸੋ ਰਥੋ ਕੁਮ੍ਮੋ, ਦ੍ਵੇ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਵਸ੍ਸੁਤੋ;
ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾ ਕਿਂਸੁਕਾ ਵੀਣਾ, ਛਪ੍ਪਾਣਾ ਯਵਕਲਾਪੀਤਿ.
ਸਲ਼ਾਯਤਨਵਗ੍ਗੇ ਚਤੁਤ੍ਥਪਣ੍ਣਾਸਕੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.
ਤਸ੍ਸ ਵਗ੍ਗੁਦ੍ਦਾਨਂ –
ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ ਸਟ੍ਠਿਨਯੋ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਉਰਗੇਨ ਚ;
ਚਤੁਪਣ੍ਣਾਸਕਾ ਏਤੇ, ਨਿਪਾਤੇਸੁ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ.
ਸਲ਼ਾਯਤਨਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.