੧. ਆਸੀਵਿਸੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੮. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਮੇ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਨ੍ਹਾਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਭੋਜੇਤਬ੍ਬਾ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਂਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ [ਪਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)]. ਯਦਾ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਕੁਪ੍ਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਸਿ, ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਮੇ ਖੋ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਪਞ੍ਚ ਵਧਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਾ, ਯਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮ ਤਤ੍ਥੇਵ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਧਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਛਟ੍ਠੋ ਅਨ੍ਤਰਚਰੋ ਵਧਕੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਯਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸਿਰੋ ਪਾਤੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਧਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਚਰਸ੍ਸ ਵਧਕਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਸ੍ਸ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸੁਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ. ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਘਰਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਭਾਜਨਂ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਮਸੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਦਾਨਿ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਇਮਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ ਚੋਰਾ ਗਾਮਘਾਤਕਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ [ਵਧਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਯਂ ਤੇ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਭੀਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਆਸੀਵਿਸਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾਨਂ ਘੋਰਵਿਸਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਧਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਨਂ, ਭੀਤੋ ਛਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਚਰਸ੍ਸ ਵਧਕਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਸ੍ਸ, ਭੀਤੋ ਚੋਰਾਨਂ ਗਾਮਘਾਤਕਾਨਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਲਾਯੇਥ. ਸੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਉਦਕਣ੍ਣਵਂ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਖੇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯਂ. ਨ ਚਸ੍ਸ ਨਾਵਾ ਸਨ੍ਤਾਰਣੀ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਵਾ ਅਪਾਰਾ ਪਾਰਂ ਗਮਨਾਯ. ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਮਹਾਉਦਕਣ੍ਣਵੋ ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਖੇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਚ [ਨ ਚਸ੍ਸ (ਸੀ. ਕ.), ਨਤ੍ਥਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਨਾਵਾ ਸਨ੍ਤਾਰਣੀ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਵਾ ਅਪਾਰਾ ਪਾਰਂ ਗਮਨਾਯ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸਂਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕੁਲ੍ਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਮਮਾਨੋ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਸਂਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲ੍ਲਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕੁਲ੍ਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਮਮਾਨੋ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ [ਪਾਰਗਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ.

‘‘ਉਪਮਾ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾਯ. ਅਯਞ੍ਚੇਤ੍ਥ [ਅਯਂ ਚੇਵੇਤ੍ਥ (ਸੀ.)] ਅਤ੍ਥੋ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਆਸੀਵਿਸਾ ਉਗ੍ਗਤੇਜਾ ਘੋਰਵਿਸਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨੇਤਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ – ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ.

‘‘ਪਞ੍ਚ ਵਧਕਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ.

‘‘ਛਟ੍ਠੋ ਅਨ੍ਤਰਚਰੋ ਵਧਕੋ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਨ੍ਦੀਰਾਗਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਸੁਞ੍ਞੋ ਗਾਮੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਚਕ੍ਖੁਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਮਨਤੋ ਚੇਪਿ ਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ ਰਿਤ੍ਤਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਤੁਚ੍ਛਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ, ਸੁਞ੍ਞਕਞ੍ਞੇਵ ਖਾਯਤਿ.

‘‘ਚੋਰਾ ਗਾਮਘਾਤਕਾਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਚਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ; ਸੋਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਘਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਰਸੇਸੁ; ਕਾਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਮਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹਞ੍ਞਤਿ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

‘‘ਮਹਾ ਉਦਕਣ੍ਣਵੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨੇਤਂ ਓਘਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ – ਕਾਮੋਘਸ੍ਸ, ਭਵੋਘਸ੍ਸ, ਦਿਟ੍ਠੋਘਸ੍ਸ, ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਸ੍ਸ.

‘‘ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਸਾਸਙ੍ਕਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਕ੍ਕਾਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਖੇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਭਯਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਕੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਾਯਾਮੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

‘‘ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਤੋ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.