੧੮. ਸਮੁਦ੍ਦਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਸਮੁਦ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੮. ‘‘‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਨੇਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸਮੁਦ੍ਦੋ. ਮਹਾ ਏਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਕਰਾਸਿ ਮਹਾਉਦਕਣ੍ਣਵੋ. ਚਕ੍ਖੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਦੋ; ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਮਯੋ ਵੇਗੋ. ਯੋ ਤਂ ਰੂਪਮਯਂ ਵੇਗਂ ਸਹਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤਰਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਊਮਿਂ ਸਾਵਟ੍ਟਂ ਸਗਾਹਂ ਸਰਕ੍ਖਸਂ; ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਦੋ; ਤਸ੍ਸ ਰਸਮਯੋ ਵੇਗੋ. ਯੋ ਤਂ ਰਸਮਯਂ ਵੇਗਂ ਸਹਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤਰਿ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਊਮਿਂ ਸਾਵਟ੍ਟਂ ਸਗਾਹਂ ਸਰਕ੍ਖਸਂ; ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਮਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਦੋ; ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਮਯੋ ਵੇਗੋ. ਯੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਮਯਂ ਵੇਗਂ ਸਹਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤਰਿ ਮਨੋਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਊਮਿਂ ਸਾਵਟ੍ਟਂ ਸਗਾਹਂ ਸਰਕ੍ਖਸਂ; ਤਿਣ੍ਣੋ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋ ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਯੋ ਇਮਂ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਗਾਹਂ ਸਰਕ੍ਖਸਂ,

ਸਊਮਿਂ ਸਾਵਟ੍ਟਂ ਸਭਯਂ ਦੁਤ੍ਤਰਂ ਅਚ੍ਚਤਰਿ;

ਸ ਵੇਦਗੂ ਵੁਸਿਤਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋ,

ਲੋਕਨ੍ਤਗੂ ਪਾਰਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ;

੨. ਦੁਤਿਯਸਮੁਦ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੯. ‘‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਭਾਸਤਿ. ਨੇਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸਮੁਦ੍ਦੋ. ਮਹਾ ਏਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਕਰਾਸਿ ਮਹਾਉਦਕਣ੍ਣਵੋ. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸਮੁਦ੍ਦੋ. ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਮੁਨ੍ਨਾ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤਾ ਕੁਲਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ [ਗੁਲ਼ਾਗੁਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ (ਸੀ.), ਕੁਲਗੁਣ੍ਡਿਕਜਾਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਗੁਣਗੁਣਿਕਜਾਤਾ (ਪੀ.), ਕੁਲਾਗੁਣ੍ਡਿਕਜਾਤਾ (ਕ.)] ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤਾ, ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਸਮੁਦ੍ਦੋ. ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਸਮੁਨ੍ਨਾ ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤਾ ਕੁਲਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤਾ ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚ ਦੋਸੋ ਚ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਰਾਜਿਤਾ;

ਸੋ ਇਮਂ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਸਗਾਹਂ ਸਰਕ੍ਖਸਂ, ਸਊਮਿਭਯਂ ਦੁਤ੍ਤਰਂ ਅਚ੍ਚਤਰਿ.

‘‘ਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋ ਮਚ੍ਚੁਜਹੋ ਨਿਰੁਪਧਿ, ਪਹਾਸਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ;

ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤੋ ਸੋ ਨ ਪੁਨੇਤਿ [ਨ ਪਮਾਣਮੇਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਅਮੋਹਯੀ, ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਮੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ;

੩. ਬਾਲ਼ਿਸਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੦. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲ਼ਿਸਿਕੋ ਆਮਿਸਗਤਬਲ਼ਿਸਂ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਉਦਕਰਹਦੇ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਆਮਿਸਚਕ੍ਖੁ ਮਚ੍ਛੋ ਗਿਲੇਯ੍ਯ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਚ੍ਛੋ ਗਿਲਿਤਬਲ਼ਿਸੋ ਬਾਲ਼ਿਸਿਕਸ੍ਸ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਬਾਲ਼ਿਸਿਕਸ੍ਸ.

ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਛਯਿਮੇ ਬਲ਼ਿਸਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਅਨਯਾਯ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਧਾਯ [ਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਾਣਿਨਂ. ਕਤਮੇ ਛ? ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਲਿਤਬਲ਼ਿਸੋ, ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਪਾਪਿਮਤੋ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ….

ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਲਿਤਬਲ਼ਿਸੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਪਾਪਿਮਤੋ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਗਿਲਿਤਬਲ਼ਿਸੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਭੇਦਿ ਬਲ਼ਿਸਂ ਪਰਿਭੇਦਿ ਬਲ਼ਿਸਂ ਨ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਪਾਪਿਮਤੋ…ਪੇ….

‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ…. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਗਿਲਿਤਬਲ਼ਿਸੋ ਮਾਰਸ੍ਸ ਅਭੇਦਿ ਬਲ਼ਿਸਂ ਪਰਿਭੇਦਿ ਬਲ਼ਿਸਂ ਨ ਅਨਯਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨ ਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨ ਯਥਾਕਾਮਕਰਣੀਯੋ ਪਾਪਿਮਤੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੧. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋ ਵਾ ਪਿਲਕ੍ਖੋ ਵਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰੋ ਵਾ ਦਹਰੋ ਤਰੁਣੋ ਕੋਮਾਰਕੋ. ਤਮੇਨਂ ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਣ੍ਹਾਯ ਕੁਠਾਰਿਯਾ ਯਤੋ ਯਤੋ ਆਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ [ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਸੀ. ਅਟ੍ਠ.), ਅਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਖੀਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਯਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਰਂ ਤਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤਿ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤਿ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਖੀਰਰੁਕ੍ਖੋ ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਵਾ ਨਿਗ੍ਰੋਧੋ ਵਾ ਪਿਲਕ੍ਖੋ ਵਾ ਉਦੁਮ੍ਬਰੋ ਵਾ ਸੁਕ੍ਖੋ ਕੋਲਾਪੋ ਤੇਰੋਵਸ੍ਸਿਕੋ. ਤਮੇਨਂ ਪੁਰਿਸੋ ਤਿਣ੍ਹਾਯ ਕੁਠਾਰਿਯਾ ਯਤੋ ਯਤੋ ਆਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਖੀਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਯਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖੀਰਂ ਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤਿ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ…ਪੇ….

‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਵਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਚੇਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨ੍ਤਿ; ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਂ! ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਗੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਦੋਸੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ, ਯੋ ਮੋਹੋ ਸੋ ਪਹੀਨੋ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਰਸਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ …ਪੇ… ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰਸਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਲ਼ੋ ਚ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ [ਬਲਿਵਦ੍ਦੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਬਲਿਬਦ੍ਦੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਓਦਾਤੋ ਚ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਏਕੇਨ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸੁ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਾਲ਼ੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਓਦਾਤੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਲ਼ੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਓਦਾਤੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯੇਨ ਚ ਖੋ ਤੇ ਏਕੇਨ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ.

‘‘ਚਕ੍ਖੁ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਰੂਪਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ [ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ (ਕ.)] ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ…ਪੇ….

‘‘ਜਿਵ੍ਹਾ, ਆਵੁਸੋ, ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਰਸਾ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰਸਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ…ਪੇ….

‘‘ਮਨੋ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਅਭਵਿਸ੍ਸ, ਧਮ੍ਮਾ ਵਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨਯਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ.

‘‘ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ.

‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਚਕ੍ਖੁ. ਪਸ੍ਸਤਿ ਭਗਵਾ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸੋਤਂ. ਸੁਣਾਤਿ ਭਗਵਾ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਘਾਨਂ. ਘਾਯਤਿ ਭਗਵਾ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਜਿਵ੍ਹਾ. ਸਾਯਤਿ ਭਗਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਕਾਯੋ. ਫੁਸਤਿ ਭਗਵਾ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਮਨੋ. ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਭਗਵਾ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਭਗਵਤੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਗਵਾ.

‘‘ਇਮਿਨਾ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਨ ਸੋਤਂ… ਨ ਘਾਨਂ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰਸਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਨ ਕਾਯੋ… ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਕਾਮਭੂਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਕਾਮਭੂ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਰਸਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਾਮਭੂ [ਕਾਮਭੁ (ਸੀ.) ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ੬੫-ਗੇ ਵਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰਸਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਲ਼ੋ ਚ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤੋ ਚ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਏਕੇਨ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸੁ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਾਲ਼ੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਓਦਾਤੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਲ਼ੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨਪਿ ਓਦਾਤੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਯੇਨ ਚ ਖੋ ਤੇ ਏਕੇਨ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ…ਪੇ… ਨ ਮਨੋ…ਪੇ… ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਉਦਾਯੀਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਉਦਾਯੀ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਯਥੇਵ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਕ੍ਖਾਤੋ ਵਿਵਟੋ ਪਕਾਸਿਤੋ – ‘ਇਤਿਪਾਯਂ ਕਾਯੋ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਏਵਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਿਦਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੁਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤੁਂ – ‘ਇਤਿਪਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ?

‘‘ਯਥੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਉਦਾਯੀ, ਅਯਂ ਕਾਯੋ ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਕ੍ਖਾਤੋ ਵਿਵਟੋ ਪਕਾਸਿਤੋ – ‘ਇਤਿਪਾਯਂ ਕਾਯੋ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਏਵਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਿਦਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤੁਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤੁਂ ਵਿਵਰਿਤੁਂ ਵਿਭਜਿਤੁਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤੁਂ – ‘ਇਤਿਪਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ, ਆਵੁਸੋ, ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਚਾਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਸੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਵਿਵਟਂ ਪਕਾਸਿਤਂ – ‘ਇਤਿਪਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਜਿਵ੍ਹਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਪਟਿਚ੍ਚ ਰਸੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਚਾਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ ਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਸੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਵਿਵਟਂ ਪਕਾਸਿਤਂ – ‘ਇਤਿਪਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਮਨਞ੍ਚਾਵੁਸੋ, ਪਟਿਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਚਾਵੁਸੋ, ਹੇਤੁ, ਯੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ, ਸੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਸੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ਵਿਵਟਂ ਪਕਾਸਿਤਂ – ‘ਇਤਿਪਿਦਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਾਰਤ੍ਥਿਕੋ ਸਾਰਗਵੇਸੀ ਸਾਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਤਿਣ੍ਹਂ ਕੁਠਾਰਿਂ ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਉਜੁਂ ਨਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਕਜਾਤਂ [ਅਕੁਕ੍ਕੁਟਕਜਾਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਕੁਕ੍ਕਜਟਜਾਤਂ (ਕ.)]. ਤਮੇਨਂ ਮੂਲੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਮੂਲੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ; ਅਗ੍ਗੇ ਛੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਵਟ੍ਟਿਂ ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜੇਯ੍ਯ [ਵਿਨਿਬ੍ਭੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਪੀ.), ਵਿਨਿਬ੍ਭਜ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਫੇਗ੍ਗੁਮ੍ਪਿ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਤੋ ਸਾਰਂ! ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਨੇਵਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਅਤ੍ਤਨਿਯਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਅਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ [ਏਵਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲੋਕੇ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਅਨੁਪਾਦਿਯਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ. ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਞ੍ਞੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੫. ‘‘ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ. ਕਤਮੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ? ਵਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤ੍ਤਾਯ ਅਯੋਸਲਾਕਾਯ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ [ਸਞ੍ਜੋਤਿਭੂਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ [ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਧਿਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਮ. ਨਿ. ੩.੩੧੬-੩੧੭] ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ. ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਅਯੋਸਙ੍ਕੁਨਾ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੇਨ ਸਜੋਤਿਭੂਤੇਨ ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਸਦ੍ਦੇਸੁ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਙ੍ਕਰੇਯ੍ਯ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ. ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਨਖਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੇਨ ਸਜੋਤਿਭੂਤੇਨ ਘਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਗਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ. ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਖੁਰੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੇਨ ਸਜੋਤਿਭੂਤੇਨ ਜਿਵ੍ਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਰਸੇਸੁ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ. ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਿਣ੍ਹਾਯ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸ੍ਸਾਦਗਥਿਤਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚੇ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਯਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ. ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਤ੍ਤਂ. ਸੋਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਞ੍ਝਂ ਜੀਵਿਤਾਨਂ ਵਦਾਮਿ, ਅਫਲਂ ਜੀਵਿਤਾਨਂ ਵਦਾਮਿ, ਮੋਮੂਹਂ ਜੀਵਿਤਾਨਂ ਵਦਾਮਿ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਤਥਾਰੂਪੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯ ਯਥਾਰੂਪਾਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਞ੍ਝਂ ਜੀਵਿਤਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਤਤ੍ਤਾਯ ਅਯੋਸਲਾਕਾਯ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਦਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਿ – ਇਤਿ ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ’’’ [ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ (?)].

‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਅਯੋਸਙ੍ਕੁਨਾ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੇਨ ਸਜੋਤਿਭੂਤੇਨ ਸੋਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਦਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਿ – ਇਤਿ ਸੋਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਸਦ੍ਦਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ.

‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਨਖਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੇਨ ਸਜੋਤਿਭੂਤੇਨ ਘਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਦਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਿ – ਇਤਿ ਘਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਗਨ੍ਧਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ…ਪੇ… ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ.

‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਖੁਰੇਨ ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੇਨ ਸਜੋਤਿਭੂਤੇਨ ਜਿਵ੍ਹਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਦਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਿ – ਇਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਰਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ.

‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਤਿਣ੍ਹਾਯ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਾਯ ਸਜੋਤਿਭੂਤਾਯ ਕਾਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮ੍ਪਲਿਮਟ੍ਠਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਦਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਿ – ਇਤਿ ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ…ਪੇ… ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ.

‘‘ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਤਾਵ ਸੋਤ੍ਤਂ. ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਇਦਮੇਵ ਮਨਸਿ ਕਰੋਮਿ – ਇਤਿ ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ’’.

‘‘ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਰੂਪੇਸੁਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ…ਪੇ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ; ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ; ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯੋ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਹਤ੍ਥਪਾਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੬. ‘‘ਹਤ੍ਥੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਪਾਦੇਸੁ ਸਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਪਬ੍ਬੇਸੁ ਸਤਿ ਸਮਿਞ੍ਜਨਪਸਾਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ… ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ….

‘‘ਹਤ੍ਥੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਤਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਪਾਦੇਸੁ ਅਸਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮੋ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਪਬ੍ਬੇਸੁ ਅਸਤਿ ਸਮਿਞ੍ਜਨਪਸਾਰਣਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ; ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਅਸਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਹਤ੍ਥਪਾਦੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੭. ‘‘ਹਤ੍ਥੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਹੋਤਿ; ਪਾਦੇਸੁ ਸਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ; ਪਬ੍ਬੇਸੁ ਸਤਿ ਸਮਿਞ੍ਜਨਪਸਾਰਣਂ ਹੋਤਿ; ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਤਿ…ਪੇ… ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ….

‘‘ਹਤ੍ਥੇਸੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਤਿ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪਨਂ ਨ ਹੋਤਿ; ਪਾਦੇਸੁ ਅਸਤਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮੋ ਨ ਹੋਤਿ; ਪਬ੍ਬੇਸੁ ਅਸਤਿ ਸਮਿਞ੍ਜਨਪਸਾਰਣਂ ਨ ਹੋਤਿ; ਕੁਚ੍ਛਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਅਸਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਸਮੁਦ੍ਦਵਗ੍ਗੋ ਅਟ੍ਠਰਸਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਦ੍ਵੇ ਸਮੁਦ੍ਦਾ ਬਾਲ਼ਿਸਿਕੋ, ਖੀਰਰੁਕ੍ਖੇਨ ਕੋਟ੍ਠਿਕੋ;

ਕਾਮਭੂ ਉਦਾਯੀ ਚੇਵ, ਆਦਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਅਟ੍ਠਮਂ;

ਹਤ੍ਥਪਾਦੂਪਮਾ ਦ੍ਵੇਤਿ, ਵਗ੍ਗੋ ਤੇਨ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀਤਿ.