੧੬. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਵਗ੍ਗੋ
੧. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤਂ
੧੫੬. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ [ਸਾਯਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਂਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਂਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.
੨. ਬਾਹਿਰਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤਂ
੧੫੭. ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੇਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚੇਯੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ… ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਅਨਿਚ੍ਚਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤਂ
੧੫੮. ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਚਕ੍ਖਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਥ. ਚਕ੍ਖੁਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਚਕ੍ਖਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ… ਘਾਨਂ… ਜਿਵ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਜਿਵ੍ਹਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਥ. ਜਿਵ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਾਯਂ… ਮਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਮਨਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਥ. ਮਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਮਨਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਨਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.
੪. ਬਾਹਿਰਅਨਿਚ੍ਚਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਸੁਤ੍ਤਂ
੧੫੯. ‘‘ਰੂਪੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਰੂਪਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਥ. ਰੂਪੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਰੂਪਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਰੂਪੇਸੁਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ… ਧਮ੍ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਧਮ੍ਮਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਥ. ਧਮ੍ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਿਚ੍ਚਤਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ; ਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੋ. ਨਨ੍ਦਿਰਾਗਕ੍ਖਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਸਮਾਧਿਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ? ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ. ਸਮਾਹਿਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ…ਪੇ… ‘‘ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਗਮਾਪਜ੍ਜਥ. ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ? ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ…ਪੇ… ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਧਮ੍ਮਾ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੋਗਮਾਪਜ੍ਜਥ. ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਓਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਕੋਟ੍ਠਿਕਅਨਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੨. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ, ਯਮਹਂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਯਂ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਞ੍ਚ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ? ਚਕ੍ਖੁ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਰਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮. ਕੋਟ੍ਠਿਕਦੁਕ੍ਖਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੩. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ…ਪੇ… ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਂ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਞ੍ਚ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਦੁਕ੍ਖਂ? ਚਕ੍ਖੁ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਮਨੋ ਦੁਕ੍ਖੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖੋ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਂ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.
੯. ਕੋਟ੍ਠਿਕਅਨਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੪. ਏਕਮਨ੍ਤਂ…ਪੇ… ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਕੋ ਚ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਤ੍ਤਾ? ਚਕ੍ਖੁ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਰੂਪਾ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ …ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਮਨੋ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ. ਯੋ ਖੋ, ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਅਨਤ੍ਤਾ, ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.
੧੦. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਹਾਨਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੫. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਤੋ ਕਥਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ?
‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ…ਪੇ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.
੧੧. ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਹਾਨਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੬. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਤੋ ਕਥਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਰੂਪੇ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ…ਪੇ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.
੧੨. ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਪਹਾਨਸੁਤ੍ਤਂ
੧੬੭. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਤੋ ਕਥਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਚਕ੍ਖੁਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਰੂਪੇ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ…ਪੇ… ਮਨਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ… ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਜਾਨਤੋ ਪਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ ਪਹੀਯਤੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵਾਦਸਮਂ.
ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯਵਗ੍ਗੋ ਸੋਲ਼ਸਮੋ.
ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –
ਨਨ੍ਦਿਕ੍ਖਯੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ, ਜੀਵਕਮ੍ਬਵਨੇ ਦੁਵੇ;
ਕੋਟ੍ਠਿਕੇਨ ਤਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਮਿਚ੍ਛਾ ਸਕ੍ਕਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋਤਿ.