੪. ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ [ਸੁਸੁ (ਸੀ. ਕ.)] ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁ ਮਾਤੁਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਥ, ਭਗਿਨਿਮਤ੍ਤੀਸੁ ਭਗਿਨਿਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਥ, ਧੀਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁ ਧੀਤੁਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਲੋਲਂ [ਲੋਲ਼ਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਮਾਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗਿਨਿਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਧੀਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਉਦ੍ਧਂ ਪਾਦਤਲਾ ਅਧੋ ਕੇਸਮਤ੍ਥਕਾ ਤਚਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪੂਰਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਸੁਚਿਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਥ – ਅਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ ਨਖਾ ਦਨ੍ਤਾ ਤਚੋ ਮਂਸਂ ਨ੍ਹਾਰੁ [ਨਹਾਰੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ [ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਾ (ਸੀ.)] ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯਂ ਯਕਨਂ ਕਿਲੋਮਕਂ ਪਿਹਕਂ ਪਪ੍ਫਾਸਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ ਉਦਰਿਯਂ ਕਰੀਸਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਹਿਤਂ ਸੇਦੋ ਮੇਦੋ ਅਸ੍ਸੁ ਵਸਾ ਖੇਲ਼ੋ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਲਸਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਾਵਿਤਕਾਯਾ ਭਾਵਿਤਸੀਲਾ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞਾ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਸੁਕਰਂ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਾਵਿਤਕਾਯਾ ਅਭਾਵਿਤਸੀਲਾ ਅਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞਾ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਹੋਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਸੁਭਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ [ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸੁਭਤੋਵ [ਸੁਭਤੋ ਵਾ (ਸੀ.), ਸੁਭਤੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਖੋ ਹੇਤੁ ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਵਿਹਰਥ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਮਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਿਨੋ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਰਕ੍ਖਥ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਥ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਮਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਿਨੋ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਰਕ੍ਖਥ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ; ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ [ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਮਿਦਂ (ਸੀ.)], ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਏਸੋਵ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਹੇਤੁ, ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ [ਅਹਮ੍ਪਿ ਭੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ, ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਅਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਪਵਿਸਾਮਿ, ਅਤਿਵਿਯ ਮਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਸਹਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਸਮਯੇ ਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ, ਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ, ਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਪਵਿਸਾਮਿ, ਨ ਮਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਸਹਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ; ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ [ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ (ਪੀ.)] ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.