੧੩. ਗਹਪਤਿਵਗ੍ਗੋ

੧. ਵੇਸਾਲੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਵੇਸਾਲਿਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਸਉਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਸਉਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ, ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ. ਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਵਜ੍ਜੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਉਗ੍ਗੋ ਗਹਪਤਿ ਹਤ੍ਥਿਗਾਮਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? (ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ). ਅਯਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪਾਵਾਰਿਕਮ੍ਬਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ ਗਹਪਤਿ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ, ਉਪਾਲਿ ਗਹਪਤਿ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? (ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ). ਅਯਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਉਦੇਨੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ [ਸੁਸੁ (ਸੀ. ਕ.)] ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁ ਮਾਤੁਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਥ, ਭਗਿਨਿਮਤ੍ਤੀਸੁ ਭਗਿਨਿਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਥ, ਧੀਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁ ਧੀਤੁਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਥਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਲੋਲਂ [ਲੋਲ਼ਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਮਾਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗਿਨਿਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਧੀਤੁਮਤ੍ਤੀਸੁਪਿ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਹੇਤੁ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਉਦ੍ਧਂ ਪਾਦਤਲਾ ਅਧੋ ਕੇਸਮਤ੍ਥਕਾ ਤਚਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪੂਰਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਅਸੁਚਿਨੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਥ – ਅਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ ਨਖਾ ਦਨ੍ਤਾ ਤਚੋ ਮਂਸਂ ਨ੍ਹਾਰੁ [ਨਹਾਰੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ [ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਾ (ਸੀ.)] ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯਂ ਯਕਨਂ ਕਿਲੋਮਕਂ ਪਿਹਕਂ ਪਪ੍ਫਾਸਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ ਉਦਰਿਯਂ ਕਰੀਸਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਹਿਤਂ ਸੇਦੋ ਮੇਦੋ ਅਸ੍ਸੁ ਵਸਾ ਖੇਲ਼ੋ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਲਸਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਾਵਿਤਕਾਯਾ ਭਾਵਿਤਸੀਲਾ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞਾ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਸੁਕਰਂ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਾਵਿਤਕਾਯਾ ਅਭਾਵਿਤਸੀਲਾ ਅਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞਾ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਹੋਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਸੁਭਤੋ ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ [ਮਨਸਿ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸੁਭਤੋਵ [ਸੁਭਤੋ ਵਾ (ਸੀ.), ਸੁਭਤੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਖੋ ਹੇਤੁ ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ…ਪੇ… ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਵੁਤ੍ਤਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਵਿਹਰਥ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਮਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਿਨੋ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਰਕ੍ਖਥ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਥ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ, ਮਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹਿਨੋ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਰਕ੍ਖਥ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ; ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਥਾ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ; ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ [ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਮਿਦਂ (ਸੀ.)], ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ. ਏਸੋਵ ਖੋ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਹੇਤੁ, ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਿਮੇ ਦਹਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਸੂ ਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਨਿਕੀਲ਼ਿਤਾਵਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਦ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਆਪਾਦੇਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ [ਅਹਮ੍ਪਿ ਭੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ, ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ, ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਅਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਪਵਿਸਾਮਿ, ਅਤਿਵਿਯ ਮਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਸਹਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਸਮਯੇ ਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ, ਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ, ਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰਂ ਪਵਿਸਾਮਿ, ਨ ਮਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਲੋਭਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਸਹਨ੍ਤਿ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ; ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ [ਨਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ (ਪੀ.)] ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸੋਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਸੋਣੋ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋਣੋ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? (ਯਥਾ ਪੁਰਿਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ, ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ). ਅਯਂ ਖੋ, ਸੋਣ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਘੋਸਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਘੋਸਿਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਘੋਸਿਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ, ਰੂਪਾ ਚ ਮਨਾਪਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ, ਰੂਪਾ ਚ ਅਮਨਾਪਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ, ਰੂਪਾ ਚ ਮਨਾਪਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਿਯਾ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਧਾਤੁ, ਰਸਾ ਚ ਮਨਾਪਾ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਧਾਤੁ, ਰਸਾ ਚ ਅਮਨਾਪਾ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਧਾਤੁ, ਰਸਾ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਿਯਾ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਧਾਤੁ, ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਮਨਾਪਾ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਧਾਤੁ, ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਅਮਨਾਪਾ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਧਾਤੁ, ਧਮ੍ਮਾ ਚ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਿਯਾ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਅਵਨ੍ਤੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕੁਰਰਘਰੇ [ਕੁਲਘਰੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਪਪਾਤੇ [ਪਵਤ੍ਤੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਏਤ੍ਥੇਵ ਅਟ੍ਠਮਪਿਟ੍ਠੇਪਿ] ਪਬ੍ਬਤੇ. ਅਥ ਖੋ ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿ [ਹਾਲਿਦ੍ਦਕਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕਾਨਿ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਵੁਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ [ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ, ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਏਵਂ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਦੇਸੁਪਿ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ]. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਖੋ ਪਨੇਵ [ਪਨੇਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਅਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਖੋ ਪਨੇਵ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ [ਉਪੇਕ੍ਖਾਵੇਦਨਿਯਂ (ਕ.)] ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ‘ਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਮਨਸਾ ਖੋ ਪਨੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ‘ਅਮਨਾਪਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਮਨਸਾ ਖੋ ਪਨੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨਿਯਂ ਇਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਞ੍ਚ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਫਸ੍ਸਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵੇਦਨਾਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਨਕੁਲਪਿਤੁਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਨਕੁਲਪਿਤਾ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਨਕੁਲਪਿਤਾ ਗਹਪਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਸਉਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਸਉਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤਿ’’.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਨਾਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ ਨ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੇਤੁ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਲੋਹਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੨. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਅਵਨ੍ਤੀਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਮਕ੍ਕਰਕਤੇ [ਮਕ੍ਕਰਕਟੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਕਟ੍ਠਹਾਰਕਾ ਮਾਣਵਕਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਸ੍ਸ ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਤੋ ਪਰਿਤੋ ਕੁਟਿਕਾਯ ਅਨੁਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ਅਨੁਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਕਾਨਿਚਿ ਕਾਨਿਚਿ ਸੇਲੇਯ੍ਯਕਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ [ਸੇਲਿਸ੍ਸਕਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾ (ਸੀ.)] – ‘‘ਇਮੇ ਪਨ ਮੁਣ੍ਡਕਾ ਸਮਣਕਾ ਇਬ੍ਭਾ ਕਣ੍ਹਾ [ਕਿਣ੍ਹਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਬਨ੍ਧੁਪਾਦਾਪਚ੍ਚਾ, ਇਮੇਸਂ ਭਰਤਕਾਨਂ ਸਕ੍ਕਤਾ ਗਰੁਕਤਾ ਮਾਨਿਤਾ ਪੂਜਿਤਾ ਅਪਚਿਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਮਾਣਵਕੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ ਮਾਣਵਕਾ ਸਦ੍ਦਮਕਤ੍ਥ; ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਤੇ ਮਾਣਵਕਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇ ਮਾਣਵਕੇ ਗਾਥਾਹਿ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਸੀਲੁਤ੍ਤਮਾ ਪੁਬ੍ਬਤਰਾ ਅਹੇਸੁਂ,

ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਪੁਰਾਣਂ ਸਰਨ੍ਤਿ;

ਗੁਤ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵਾਰਾਨਿ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤਾਨਿ,

ਅਹੇਸੁਂ ਤੇਸਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਕੋਧਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਝਾਨੇ ਚ ਰਤਾ ਅਹੇਸੁਂ,

ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਪੁਰਾਣਂ ਸਰਨ੍ਤਿ;

ਇਮੇ ਚ ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਜਪਾਮਸੇਤਿ,

ਗੋਤ੍ਤੇਨ ਮਤ੍ਤਾ ਵਿਸਮਂ ਚਰਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਾ ਪੁਥੁਅਤ੍ਤਦਣ੍ਡਾ [ਕੋਧਾਭਿਭੂਤਾਸੁਪੁਥੁਤ੍ਤਦਣ੍ਡਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)],

ਵਿਰਜ੍ਜਮਾਨਾ ਸਤਣ੍ਹਾਤਣ੍ਹੇਸੁ;

ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੋਘਾ,

ਸੁਪਿਨੇਵ ਲਦ੍ਧਂ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਤਂ.

‘‘ਅਨਾਸਕਾ ਥਣ੍ਡਿਲਸਾਯਿਕਾ ਚ;

ਪਾਤੋ ਸਿਨਾਨਞ੍ਚ ਤਯੋ ਚ ਵੇਦਾ.

‘‘ਖਰਾਜਿਨਂ ਜਟਾਪਙ੍ਕੋ, ਮਨ੍ਤਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਤਪੋ;

ਕੁਹਨਾ ਵਙ੍ਕਦਣ੍ਡਾ ਚ, ਉਦਕਾਚਮਨਾਨਿ ਚ.

‘‘ਵਣ੍ਣਾ ਏਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ, ਕਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿਕ੍ਖਭਾਵਨਾ;

ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ, ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਮਨਾਵਿਲਂ;

ਅਖਿਲਂ ਸਬ੍ਬਭੂਤੇਸੁ, ਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਮਾਣਵਕਾ ਕੁਪਿਤਾ ਅਨਤ੍ਤਮਨਾ ਯੇਨ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਲੋਹਿਚ੍ਚਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ! ਭਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਸਮਣੋ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮਨ੍ਤੇ [ਮਨ੍ਤਂ (ਕ.)] ਏਕਂਸੇਨ ਅਪਵਦਤਿ, ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤੀ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਕੁਪਿਤੋ ਅਹੋਸਿ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਮੇਤਂ ਪਤਿਰੂਪਂ ਯੋਹਂ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਮਾਣਵਕਾਨਂਯੇਵ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਮਣਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਕ੍ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ [ਅਕ੍ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ ਵਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਪਰਿਭਾਸੇਯ੍ਯਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮਂਸੁ ਨੁ ਖ੍ਵਿਧ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਕਟ੍ਠਹਾਰਕਾ ਮਾਣਵਕਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਮਂਸੁ ਖ੍ਵਿਧ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਕਟ੍ਠਹਾਰਕਾ ਮਾਣਵਕਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹੁ ਪਨ ਭੋਤੋ ਕਚ੍ਚਾਨਸ੍ਸ ਤੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹੁ ਖੋ ਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਭੋਤੋ ਕਚ੍ਚਾਨਸ੍ਸ ਤੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਹੋਸਿ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਹੋਸਿ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ –

‘‘ਸੀਲੁਤ੍ਤਮਾ ਪੁਬ੍ਬਤਰਾ ਅਹੇਸੁਂ,

ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਪੁਰਾਣਂ ਸਰਨ੍ਤਿ;…ਪੇ…;

ਅਖਿਲਂ ਸਬ੍ਬਭੂਤੇਸੁ,

ਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਹੋਸਿ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ.

‘‘‘ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ’ਤਿ [ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋਤਿ (ਕ.)] ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਆਹ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ [ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.) ਉਪਰਿ ਆਸੀਵਿਸਵਗ੍ਗੇ ਅਵਸ੍ਸੁਤਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ‘‘ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤੀ’’ਤ੍ਵੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਚ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ, ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ; ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ! ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭੋਤਾ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋਵ ਸਮਾਨੋ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤੋ.

‘‘‘ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ’ਤਿ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਆਹ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਰੂਪੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਪ੍ਪਿਯਰੂਪੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਕਾਯਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਚੇਤਸੋ ਤਞ੍ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਯਤ੍ਥਸ੍ਸ ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ; ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ! ਯਾਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭੋਤਾ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋਵ ਸਮਾਨੋ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋਤਿ ਅਕ੍ਖਾਤੋ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ; ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤਂ. ਯਥਾ ਚ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਮਕ੍ਕਰਕਤੇ ਉਪਾਸਕਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਲੋਹਿਚ੍ਚਕੁਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤੁ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਮਾਣਵਕਾ ਵਾ ਮਾਣਵਿਕਾ ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਆਸਨਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਕਾਮਣ੍ਡਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਤੋਦੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਮਾਣਵਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਉਦਾਯਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਤਂ ਮਾਣਵਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਉਦਾਯਿਨਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ, ਭੋਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ [ਭੋਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.), ਭੋਤੀ ਜਾਨੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]! ਸਮਣੋ ਉਦਾਯੀ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਣਵਕ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਸਮਣਂ ਉਦਾਯਿਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਹਿ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭੋਤੀ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ, ਭਵਂ, ਉਦਾਯਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਭਰਿਯਾਯ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਪਾਦੁਕਾ ਆਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਓਗੁਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਣ, ਸਮਣ, ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਗਿਨਿ, ਸਮਯੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿ [ਪਕ੍ਕਾਮਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)].

ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਉਦਾਯਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਤਂ ਮਾਣਵਕਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਉਦਾਯਿਨਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ, ਭੋਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ! ਸਮਣੋ ਉਦਾਯੀ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਣਵਕ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਉਦਾਯਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਸਿ. ਸਮਣੋ ਪਨੁਦਾਯੀ ‘ਭਣ, ਸਮਣ, ਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਭਗਿਨਿ, ਸਮਯੋ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਭੋਤਿ, ਪਾਦੁਕਾ ਆਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਉਚ੍ਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਓਗੁਣ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਭਣ, ਸਮਣ, ਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਗਰੁਨੋ ਹਿ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਗਾਰਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਣਵਕ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਸਮਣਂ ਉਦਾਯਿਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਹਿ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋਤੀ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ ਭਵਂ ਉਦਾਯੀ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਚਰਿਯਭਰਿਯਾਯ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਪਾਦੁਕਾ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਨੀਚੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਭਗਿਨਿ, ਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਅਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ…ਪੇ…. ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨਿਗੋਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਦਾਯਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ; ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਅਯ੍ਯੇਨ ਉਦਾਯਿਨਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਅਯ੍ਯ ਉਦਾਯਿ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਿਕਂ ਮਂ ਅਯ੍ਯੋ ਉਦਾਯੀ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਗਹਪਤਿਵਗ੍ਗੋ ਤੇਰਸਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਵੇਸਾਲੀ ਵਜ੍ਜਿ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਸੋਣੋ ਚ ਘੋਸਿਤੋ;

ਹਾਲਿਦ੍ਦਿਕੋ ਨਕੁਲਪਿਤਾ, ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਵੇਰਹਚ੍ਚਾਨੀਤਿ.