੨. ਨਨ੍ਦਨਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਨ੍ਦਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾ ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਾ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰਿਯਮਾਨਾ [ਪਰਿਚਾਰਿਯਮਾਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਤਾਯਂ ਵੇਲਾਯਂ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਨ ਤੇ ਸੁਖਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨਨ੍ਦਨਂ;

ਆਵਾਸਂ ਨਰਦੇਵਾਨਂ, ਤਿਦਸਾਨਂ ਯਸਸ੍ਸਿਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਤਂ ਦੇਵਤਂ ਗਾਥਾਯ ਪਚ੍ਚਭਾਸਿ –

‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਬਾਲੇ ਪਜਾਨਾਸਿ, ਯਥਾ ਅਰਹਤਂ ਵਚੋ;

ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾ [ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਿਨੋ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵੂਪਸਮੋ ਸੁਖੋ’’ਤਿ.

੨. ਨਨ੍ਦਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ,

ਗੋਮਾ [ਗੋਮਿਕੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਨਨ੍ਦਤਿ;

ਉਪਧੀਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾ,

ਨ ਹਿ ਸੋ ਨਨ੍ਦਤਿ ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸੋਚਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ,

ਗੋਮਾ ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਸੋਚਤਿ;

ਉਪਧੀਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ,

ਨ ਹਿ ਸੋ ਸੋਚਤਿ ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀ’’ਤਿ.

੩. ਨਤ੍ਥਿਪੁਤ੍ਤਸਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਤ੍ਤਸਮਂ ਪੇਮਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਗੋਸਮਿਤਂ ਧਨਂ;

ਨਤ੍ਥਿ ਸੂਰਿਯਸਮਾ [ਸੁਰਿਯਸਮਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਆਭਾ, ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਮਾ ਸਰਾ’’ਤਿ.

‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਅਤ੍ਤਸਮਂ ਪੇਮਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਧਞ੍ਞਸਮਂ ਧਨਂ;

ਨਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮਾ ਆਭਾ, ਵੁਟ੍ਠਿ ਵੇ ਪਰਮਾ ਸਰਾ’’ਤਿ.

੪. ਖਤ੍ਤਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੪. ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ [ਬਲਿਵਦ੍ਦੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਬਲਿਬਦ੍ਦੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਚਤੁਪ੍ਪਦਂ.

ਕੋਮਾਰੀ ਸੇਟ੍ਠਾ ਭਰਿਯਾਨਂ, ਯੋ ਚ ਪੁਤ੍ਤਾਨ ਪੁਬ੍ਬਜੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਆਜਾਨੀਯੋ ਚਤੁਪ੍ਪਦਂ;

ਸੁਸ੍ਸੂਸਾ ਸੇਟ੍ਠਾ ਭਰਿਯਾਨਂ, ਯੋ ਚ ਪੁਤ੍ਤਾਨਮਸ੍ਸਵੋ’’ਤਿ.

੫. ਸਣਮਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫. ‘‘ਠਿਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ [ਮਜ੍ਝਨ੍ਤਿਕੇ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਕਾਲੇ, ਸਨ੍ਨਿਸੀਵੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਸੁ.

ਸਣਤੇਵ ਬ੍ਰਹਾਰਞ੍ਞਂ [ਮਹਾਰਞ੍ਞਂ (ਕ. ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਤਂ ਭਯਂ ਪਟਿਭਾਤਿ ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਠਿਤੇ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕੇ ਕਾਲੇ, ਸਨ੍ਨਿਸੀਵੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਸੁ;

ਸਣਤੇਵ ਬ੍ਰਹਾਰਞ੍ਞਂ, ਸਾ ਰਤਿ ਪਟਿਭਾਤਿ ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੬. ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬. ‘‘ਨਿਦ੍ਦਾ ਤਨ੍ਦੀ ਵਿਜਮ੍ਭਿਤਾ [ਤਨ੍ਦਿ ਵਿਜਮ੍ਭਿਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਅਰਤੀ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦੋ.

ਏਤੇਨ ਨਪ੍ਪਕਾਸਤਿ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਇਧ ਪਾਣਿਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨਿਦ੍ਦਂ ਤਨ੍ਦਿਂ ਵਿਜਮ੍ਭਿਤਂ, ਅਰਤਿਂ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ;

ਵੀਰਿਯੇਨ [ਵਿਰਿਯੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੭. ਦੁਕ੍ਕਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੭. ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਦੁਤ੍ਤਿਤਿਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਂ.

ਬਹੂਹਿ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਬਾਧਾ, ਯਤ੍ਥ ਬਾਲੋ ਵਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਿਹਂ ਚਰੇਯ੍ਯ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇ ਨ ਨਿਵਾਰਯੇ;

ਪਦੇ ਪਦੇ ਵਿਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਵਸਾਨੁਗੋ’’ਤਿ.

‘‘ਕੁਮ੍ਮੋਵ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਸਕੇ ਕਪਾਲੇ,

ਸਮੋਦਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨੋਵਿਤਕ੍ਕੇ;

ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਅਞ੍ਞਮਹੇਠਯਾਨੋ,

ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਨੂਪਵਦੇਯ੍ਯ ਕਞ੍ਚੀ’’ਤਿ.

੮. ਹਿਰੀਸੁਤ੍ਤਂ

੧੮. ‘‘ਹਿਰੀਨਿਸੇਧੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਕੋਚਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

ਯੋ ਨਿਨ੍ਦਂ ਅਪਬੋਧਤਿ [ਅਪਬੋਧੇਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਅਸ੍ਸੋ ਭਦ੍ਰੋ ਕਸਾਮਿਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਹਿਰੀਨਿਸੇਧਾ ਤਨੁਯਾ, ਯੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਸਤਾ;

ਅਨ੍ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਪ੍ਪੁਯ੍ਯ, ਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਸਮੇ ਸਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੯. ਕੁਟਿਕਾਸੁਤ੍ਤਂ

੧੯. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ ਕੁਟਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਲਾਵਕਾ;

ਕਚ੍ਚਿ ਸਨ੍ਤਾਨਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਮੁਤ੍ਤੋਸਿ ਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਗ੍ਘ ਮੇ ਕੁਟਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਗ੍ਘ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਲਾਵਕਾ;

ਤਗ੍ਘ ਸਨ੍ਤਾਨਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਗ੍ਘ ਮੁਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਕੁਟਿਕਂ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਕਿਂ ਤੇ ਬ੍ਰੂਮਿ ਕੁਲਾਵਕਂ;

ਕਿਂ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾਨਕਂ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਕਿਨ੍ਤਾਹਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਮਾਤਰਂ ਕੁਟਿਕਂ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਭਰਿਯਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ਕੁਲਾਵਕਂ;

ਪੁਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਾਨਕੇ ਬ੍ਰੂਸਿ, ਤਣ੍ਹਂ ਮੇ ਬ੍ਰੂਸਿ ਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਹੁ ਤੇ ਕੁਟਿਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਾਹੁ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਲਾਵਕਾ;

ਸਾਹੁ ਸਨ੍ਤਾਨਕਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਾਹੁ ਮੁਤ੍ਤੋਸਿ ਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ.

੧੦. ਸਮਿਦ੍ਧਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੦. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਤਪੋਦਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਯੇਨ ਤਪੋਦਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤੁਂ. ਤਪੋਦੇ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਚੀਵਰੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਯਮਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਤਪੋਦਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਠਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਮਿਦ੍ਧਿਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਸਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨ ਹਿ ਭੁਤ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖਸਿ;

ਭੁਤ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮਾ ਤਂ ਕਾਲੋ ਉਪਚ੍ਚਗਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਾਲਂ ਵੋਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਛਨ੍ਨੋ ਕਾਲੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਮਿ, ਮਾ ਮਂ ਕਾਲੋ ਉਪਚ੍ਚਗਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਪਥਵਿਯਂ [ਪਠਵਿਯਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਮਿਦ੍ਧਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਦਹਰੋ ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸੁਸੁ ਕਾਲ਼ਕੇਸੋ, ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ, ਅਨਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਾਵੀ ਕਾਮੇਸੁ. ਭੁਞ੍ਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਾਨੁਸਕੇ ਕਾਮੇ; ਮਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਿਕਂ ਅਨੁਧਾਵੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਿਕਂ ਅਨੁਧਾਵਾਮਿ. ਕਾਲਿਕਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਅਨੁਧਾਵਾਮਿ. ਕਾਲਿਕਾ ਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ; ਆਦੀਨਵੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਯ੍ਯੋ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਾਲਿਕਾ ਕਾਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ, ਆਦੀਨਵੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਕਥਂ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ?

‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਵੋ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਧੁਨਾਗਤੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ. ਨ ਤਾਹਂ [ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ. ਅਯਂ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਤਪੋਦਾਰਾਮੇ. ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛ. ਯਥਾ ਤੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਕਰੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ, ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ. ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਯੇਨ ਤਪੋਦਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤੁਂ. ਤਪੋਦੇ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਏਕਚੀਵਰੋ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬਾਪਯਮਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਤਪੋਦਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਠਿਤਾ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਸਿ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨ ਹਿ ਭੁਤ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖਸਿ;

ਭੁਤ੍ਵਾਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮਾ ਤਂ ਕਾਲੋ ਉਪਚ੍ਚਗਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਦੇਵਤਂ ਗਾਥਾਯ ਪਚ੍ਚਭਾਸਿਂ –

‘‘ਕਾਲਂ ਵੋਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਛਨ੍ਨੋ ਕਾਲੋ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਅਭੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਾਮਿ, ਮਾ ਮਂ ਕਾਲੋ ਉਪਚ੍ਚਗਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਦਹਰੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸੁਸੁ ਕਾਲ਼ਕੇਸੋ, ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ, ਅਨਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਾਵੀ ਕਾਮੇਸੁ. ਭੁਞ੍ਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਾਨੁਸਕੇ ਕਾਮੇ; ਮਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਿਕਂ ਅਨੁਧਾਵੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਦੇਵਤਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲਿਕਂ ਅਨੁਧਾਵਾਮਿ; ਕਾਲਿਕਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਂ ਅਨੁਧਾਵਾਮਿ. ਕਾਲਿਕਾ ਹਿ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ; ਆਦੀਨਵੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਯ੍ਯੋ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਾਲਿਕਾ ਕਾਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ ਬਹੁਦੁਕ੍ਖਾ ਬਹੁਪਾਯਾਸਾ; ਆਦੀਨਵੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਯ੍ਯੋ? ਕਥਂ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਦੇਵਤਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਵੋ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਧੁਨਾਗਤੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ, ਨ ਤਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤੁਂ. ਅਯਂ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਤਪੋਦਾਰਾਮੇ. ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛ. ਯਥਾ ਤੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਥਾ ਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਨ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਕਰੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ, ਅਞ੍ਞਾਹਿ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ. ਸਚੇ ਖੋ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਾਯਾ’ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਸਚ੍ਚਂ ਵਚਨਂ, ਇਧੇਵ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਅਵਿਦੂਰੇ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਮਿਦ੍ਧਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪੁਚ੍ਛ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਚ੍ਛ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਮਹਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਦੇਵਤਂ ਗਾਥਾਹਿ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

‘‘ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸਞ੍ਞਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ, ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਂ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਯੋਗਮਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ.

‘‘ਅਕ੍ਖੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਅਕ੍ਖਾਤਾਰਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ;

ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀਤਿ, ਯੇਨ ਨਂ ਵਜ੍ਜਾ ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ;

ਸਚੇ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਵਦੇਹਿ ਯਕ੍ਖਾ’’ਤਿ [ਯਕ੍ਖੀਤਿ (ਪੀ. ਕ.)].

‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਭਾਸਤੁ ਯਥਾਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਮੋ ਵਿਸੇਸੀ ਉਦ ਵਾ [ਅਥਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਿਹੀਨੋ,

ਯੋ ਮਞ੍ਞਤੀ ਸੋ ਵਿਵਦੇਥ [ਸੋਪਿ ਵਦੇਥ (ਕ.)] ਤੇਨ;

ਤੀਸੁ ਵਿਧਾਸੁ ਅਵਿਕਮ੍ਪਮਾਨੋ,

ਸਮੋ ਵਿਸੇਸੀਤਿ ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ;

ਸਚੇ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਵਦੇਹਿ ਯਕ੍ਖਾ’’ਤਿ.

‘‘ਇਮਸ੍ਸਾਪਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਭਾਸਤੁ ਯਥਾਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਹਾਸਿ ਸਙ੍ਖਂ ਨ ਵਿਮਾਨਮਜ੍ਝਗਾ, ਅਚ੍ਛੇਚ੍ਛਿ [ਅਚ੍ਛੇਜ੍ਜਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਤਣ੍ਹਂ ਇਧ ਨਾਮਰੂਪੇ;

ਤਂ ਛਿਨ੍ਨਗਨ੍ਥਂ ਅਨਿਘਂ ਨਿਰਾਸਂ, ਪਰਿਯੇਸਮਾਨਾ ਨਾਜ੍ਝਗਮੁਂ;

ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾ, ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਵਾ ਸਬ੍ਬਨਿਵੇਸਨੇਸੁ;

ਸਚੇ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਵਦੇਹਿ ਯਕ੍ਖਾ’’ਤਿ.

‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮਿ –

‘‘ਪਾਪਂ ਨ ਕਯਿਰਾ ਵਚਸਾ ਮਨਸਾ,

ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਨ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ;

ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਸਤਿਮਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ,

ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਸੇਵੇਥ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਨਨ੍ਦਨਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਨਨ੍ਦਨਾ ਨਨ੍ਦਤਿ ਚੇਵ, ਨਤ੍ਥਿਪੁਤ੍ਤਸਮੇਨ ਚ;

ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਸਣਮਾਨੋ ਚ, ਨਿਦ੍ਦਾਤਨ੍ਦੀ ਚ ਦੁਕ੍ਕਰਂ;

ਹਿਰੀ ਕੁਟਿਕਾ ਨਵਮੋ, ਦਸਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਿਦ੍ਧਿਨਾਤਿ.