੧. ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਂ
੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਦੇਵਦਹਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ.
‘‘ਏਵਂਵਾਦਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ.
‘‘ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.
‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.
‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.
‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.
‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.
੨. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
੩. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ [ਗਾਲ਼੍ਹਪਲੇਪਨੇਨ (ਕ.)]; ਸੋ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਵੇਧਨਹੇਤੁ [ਵੇਦਨਾਹੇਤੁ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ [ਤਿਪ੍ਪਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ; ਸੋ ਸਤ੍ਥੇਨਪਿ ਵਣਮੁਖਸ੍ਸ ਪਰਿਕਨ੍ਤਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸੇਯ੍ਯ; ਸੋ ਏਸਨਿਯਾਪਿ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਏਸਨਾਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਯ੍ਯ [ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭੂਣ੍ਹੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]; ਸੋ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਅਬ੍ਬੁਹਨਹੇਤੁ [ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹਨਹੇਤੁ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭੂਣ੍ਹਨਹੇਤੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਂ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹੇਯ੍ਯ; ਸੋ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਸ੍ਸਪਿ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਰੂਲ਼੍ਹੇਨ ਵਣੇਨ ਸਞ੍ਛਵਿਨਾ ਅਰੋਗੋ ਅਸ੍ਸ ਸੁਖੀ ਸੇਰੀ ਸਯਂਵਸੀ ਯੇਨ ਕਾਮਙ੍ਗਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ਅਹਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿਂ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ. ਸੋਹਂ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਵੇਧਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿ; ਸੋਹਂ ਸਤ੍ਥੇਨਪਿ ਵਣਮੁਖਸ੍ਸ ਪਰਿਕਨ੍ਤਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸਿ; ਸੋ ਅਹਂ ਏਸਨਿਯਾਪਿ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਏਸਨਾਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹਿ [ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹਿ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭੂਣ੍ਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]; ਸੋਹਂ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਅਬ੍ਬੁਹਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਂ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹਿ; ਸੋਹਂ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਸ੍ਸਪਿ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਸੋਮ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਰੂਲ਼੍ਹੇਨ ਵਣੇਨ ਸਞ੍ਛਵਿਨਾ ਅਰੋਗੋ ਸੁਖੀ ਸੇਰੀ ਸਯਂਵਸੀ ਯੇਨ ਕਾਮਙ੍ਗਮੋ’’ਤਿ.
‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
੪. ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਨਿਗਣ੍ਠੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ [ਨਾਥਪੁਤ੍ਤੋ (ਸੀ.)] ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਚਰਤੋ ਚ ਮੇ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਜਾਗਰਸ੍ਸ ਚ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਵੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਇਮਾਯ ਕਟੁਕਾਯ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਥ, ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਤਰਹਿ ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤਾ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵੁਤਾ ਮਨਸਾ ਸਂਵੁਤਾ ਤਂ ਆਯਤਿਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ’’ਤਿ.
੫. ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਧਮ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦ੍ਵਿਧਾਵਿਪਾਕਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਸਦ੍ਧਾ, ਰੁਚਿ, ਅਨੁਸ੍ਸਵੋ, ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦ੍ਵਿਧਾਵਿਪਾਕਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਾ ਅਤੀਤਂਸੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਦ੍ਧਾ, ਕਾ ਰੁਚਿ, ਕੋ ਅਨੁਸ੍ਸਵੋ, ਕੋ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀ [ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ (ਕ.)] ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਨ ਕਞ੍ਚਿ [ਕਿਞ੍ਚਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾਦਪਟਿਹਾਰਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਾਹਂ [ਪੁਨ ਚ ਪਨਾਹਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ [ਤਿਪ੍ਪੋ (ਪੀ.)] ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥਾ’ਤਿ? ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਾਮ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਨੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਾਮਾ’’’ਤਿ.
੬. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਸਚੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ [ਪਧਾਨਂ, ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ… ਵੇਦਨਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਤੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਮਂਯੇਵ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਮਾਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਞ੍ਞਾਣਾ ਸਮ੍ਮੋਹਾ ਵਿਪਚ੍ਚੇਥ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀਪਿ [ਏਵਂਵਾਦੀਸੁਪਿ (ਕ.)] ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਨ ਕਞ੍ਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾਦਪਟਿਹਾਰਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ.
੭. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.
੮. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਅਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਫਲਂ ਪਧਾਨਂ’’.
‘‘ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦਾ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
੯. ‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਕਾਰਿਨੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਾਪਕੇਨ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਾਪਸਙ੍ਗਤਿਕਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਾਪਾਭਿਜਾਤਿਕਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ.
‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਇਮੇ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦਾ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
੧੦. ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਹੇਵ ਅਨਦ੍ਧਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਦ੍ਧਭਾਵੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੁਖੇ ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ [ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ (ਸੀ.), ਯਸ੍ਸ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ (ਪੀ.)] ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਤਤ੍ਥ ਪਦਹਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਥ ਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ.
੧੧. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਿਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਸੋ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮੁਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਮੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਿਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਹਂ ਖੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਿਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਮੁਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯੋ ਮੇ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਯੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮੁਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਮੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਰਾਗੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ.
‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਹੇਵ ਅਨਦ੍ਧਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਦ੍ਧਭਾਵੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੁਖੇ ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਤਤ੍ਥ ਪਦਹਤਿ; ਯਸ੍ਸ ਪਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਥ ਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
੧੨. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯਥਾਸੁਖਂ ਖੋ ਮੇ ਵਿਹਰਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਨ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਸੁਕਾਰਸ੍ਸ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਤਾਪਿਤਂ ਉਜੁਂ ਕਤਂ [ਉਜੁਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ (ਸੀ.)] ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ, ਨ ਸੋ ਤਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਾਯ ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਯ੍ਯ ਪਰਿਤਾਪੇਯ੍ਯ ਉਜੁਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯਥਾਸੁਖਂ ਖੋ ਮੇ ਵਿਹਰਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਨ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
੧੩. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੇ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ, ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ.
੧੪. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ, ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਦਿਨ੍ਨਪਾਟਿਕਙ੍ਖੀ, ਅਥੇਨੇਨ ਸੁਚਿਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਹਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਹੋਤਿ ਆਰਾਚਾਰੀ ਵਿਰਤੋ ਮੇਥੁਨਾ ਗਾਮਧਮ੍ਮਾ. ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਚਵਾਦੀ ਸਚ੍ਚਸਨ੍ਧੋ ਥੇਤੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕੋ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ – ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਸੋ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ ਵਿਰਤੋ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ. ਨਚ੍ਚਗੀਤਵਾਦਿਤਵਿਸੂਕਦਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਧਾਰਣਮਣ੍ਡਨਵਿਭੂਸਨਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਆਮਕਧਞ੍ਞਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਆਮਕਮਂਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਕੁਮਾਰਿਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਦਾਸਿਦਾਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਜੇਲ਼ਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਹਤ੍ਥਿਗਵਸ੍ਸਵਲ਼ਵਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਦੂਤੇਯ੍ਯਪਹਿਣਗਮਨਾਨੁਯੋਗਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੁਲਾਕੂਟਕਂਸਕੂਟਮਾਨਕੂਟਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਕ੍ਕੋਟਨਵਞ੍ਚਨਨਿਕਤਿਸਾਚਿਯੋਗਾ [ਸਾਵਿਯੋਗਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਏਤ੍ਥ ਸਾਚਿਸਦ੍ਦੋ ਕੁਟਿਲਪਰਿਯਾਯੋ] ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਛੇਦਨਵਧਬਨ੍ਧਨਵਿਪਰਾਮੋਸਆਲੋਪਸਹਸਾਕਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੩ ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ].
‘‘ਸੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ, ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਡੇਤਿ ਸਪਤ੍ਤਭਾਰੋਵ ਡੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ, ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ; ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.
੧੫. ‘‘ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਬ੍ਯਾਸੇਕਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.
‘‘ਸੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਆਲੋਕਿਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ [ਸਮ੍ਮਿਞ੍ਜਿਤੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਿਤੇ ਪੀਤੇ ਖਾਯਿਤੇ ਸਾਯਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਗਤੇ ਠਿਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਿਤੇ ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ.
੧੬. ‘‘ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, (ਇਮਾਯ ਚ ਅਰਿਯਾਯ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ,) [ਪਸ੍ਸ ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੬ ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ] ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ, ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ, ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਲੋਕੇ ਪਹਾਯ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਦੋਸਂ ਪਹਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਦੋਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਹਾਯ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕਥਂਕਥੀ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ.
‘‘ਸੋ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
੧੭. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ [ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਚਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਦਸਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਜਾਤਿਸਤਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ – ‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਂ; ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
੧੮. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਪਵਾਦਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਪਵਾਦਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.
੧੯. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ. ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ [ਤਥਾਗਤੋ, ਏਵਂਵਾਦਿਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਤਥਾਗਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਾਸਂਸਟ੍ਠਾਨਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.
੨੦. ‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕਤਕਮ੍ਮਕਾਰੀ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਭਦ੍ਦਕੇਨ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਙ੍ਗਤਿਕੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਾਭਿਜਾਤਿਕੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ.
‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਇਮੇ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਾਸਂਸਟ੍ਠਾਨਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.
ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਠਮਂ.