ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯੇ

ਉਪਰਿਪਣ੍ਣਾਸਪਾਲ਼ਿ

੧. ਦੇਵਦਹਵਗ੍ਗੋ

੧. ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਂ

੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਦੇਵਦਹਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ.

‘‘ਏਵਂਵਾਦਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ? ਤੇ ਚ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠਾ ‘ਆਮਾ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.

‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.

‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.

‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.

‘‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.

੨. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੩. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ [ਗਾਲ਼੍ਹਪਲੇਪਨੇਨ (ਕ.)]; ਸੋ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਵੇਧਨਹੇਤੁ [ਵੇਦਨਾਹੇਤੁ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ [ਤਿਪ੍ਪਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ; ਸੋ ਸਤ੍ਥੇਨਪਿ ਵਣਮੁਖਸ੍ਸ ਪਰਿਕਨ੍ਤਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸੇਯ੍ਯ; ਸੋ ਏਸਨਿਯਾਪਿ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਏਸਨਾਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਯ੍ਯ [ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭੂਣ੍ਹੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]; ਸੋ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਅਬ੍ਬੁਹਨਹੇਤੁ [ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹਨਹੇਤੁ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭੂਣ੍ਹਨਹੇਤੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਂ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹੇਯ੍ਯ; ਸੋ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਸ੍ਸਪਿ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਰੂਲ਼੍ਹੇਨ ਵਣੇਨ ਸਞ੍ਛਵਿਨਾ ਅਰੋਗੋ ਅਸ੍ਸ ਸੁਖੀ ਸੇਰੀ ਸਯਂਵਸੀ ਯੇਨ ਕਾਮਙ੍ਗਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ਅਹਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿਂ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ. ਸੋਹਂ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਵੇਧਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਸੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿ; ਸੋਹਂ ਸਤ੍ਥੇਨਪਿ ਵਣਮੁਖਸ੍ਸ ਪਰਿਕਨ੍ਤਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸਿ; ਸੋ ਅਹਂ ਏਸਨਿਯਾਪਿ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸ ਏਸਨਾਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹਿ [ਅਬ੍ਬੁਯ੍ਹਿ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭੂਣ੍ਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]; ਸੋਹਂ ਸਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਅਬ੍ਬੁਹਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਂ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹਿ; ਸੋਹਂ ਅਗਦਙ੍ਗਾਰਸ੍ਸਪਿ ਵਣਮੁਖੇ ਓਦਹਨਹੇਤੁ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਿਂ. ਸੋਮ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਰੂਲ਼੍ਹੇਨ ਵਣੇਨ ਸਞ੍ਛਵਿਨਾ ਅਰੋਗੋ ਸੁਖੀ ਸੇਰੀ ਸਯਂਵਸੀ ਯੇਨ ਕਾਮਙ੍ਗਮੋ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਹੁਵਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਨ ਨਾਹੁਵਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਅਕਰਮ੍ਹੇਵ ਮਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਨਾਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕਰਮ੍ਹਾਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਤ੍ਤਕਮ੍ਹਿ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣੇ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਨ ਜਾਨਾਥ – ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ; ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੪. ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਨਿਗਣ੍ਠੋ, ਆਵੁਸੋ, ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ [ਨਾਥਪੁਤ੍ਤੋ (ਸੀ.)] ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ. ਚਰਤੋ ਚ ਮੇ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਜਾਗਰਸ੍ਸ ਚ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਵੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਇਮਾਯ ਕਟੁਕਾਯ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਨਿਜ੍ਜੀਰੇਥ, ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਤਰਹਿ ਕਾਯੇਨ ਸਂਵੁਤਾ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵੁਤਾ ਮਨਸਾ ਸਂਵੁਤਾ ਤਂ ਆਯਤਿਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕਰਣਂ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ’’ਤਿ.

੫. ‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਧਮ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦ੍ਵਿਧਾਵਿਪਾਕਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਸਦ੍ਧਾ, ਰੁਚਿ, ਅਨੁਸ੍ਸਵੋ, ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਦ੍ਵਿਧਾਵਿਪਾਕਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਾ ਅਤੀਤਂਸੇ ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਦ੍ਧਾ, ਕਾ ਰੁਚਿ, ਕੋ ਅਨੁਸ੍ਸਵੋ, ਕੋ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀ [ਏਵਂਵਾਦੀਸੁ (ਕ.)] ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਨ ਕਞ੍ਚਿ [ਕਿਞ੍ਚਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾਦਪਟਿਹਾਰਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਾਹਂ [ਪੁਨ ਚ ਪਨਾਹਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ [ਤਿਪ੍ਪੋ (ਪੀ.)] ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥਾ’ਤਿ? ‘ਯਸ੍ਮਿਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਾਮ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਨੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਾਮਾ’’’ਤਿ.

੬. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਨ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਸਚੇ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ [ਪਧਾਨਂ, ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ… ਵੇਦਨਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਕਲ੍ਲਮਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘‘ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਵੋ ਸਮਯੇ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਵੋ ਸਮਯੇ ਨ ਤਿਬ੍ਬੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ ਨ ਤਿਬ੍ਬਂ ਪਧਾਨਂ, ਨ ਤਿਬ੍ਬਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯੇਥ; ਤੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਸਾਮਂਯੇਵ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਮਾਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਞ੍ਞਾਣਾ ਸਮ੍ਮੋਹਾ ਵਿਪਚ੍ਚੇਥ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਾਯਂ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ. ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭਾਵਾ, ਨਵਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਅਕਰਣਾ, ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ; ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾ ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯੋ; ਕਮ੍ਮਕ੍ਖਯਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੋ; ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯੋ; ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀਪਿ [ਏਵਂਵਾਦੀਸੁਪਿ (ਕ.)] ਖੋ ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਨ ਕਞ੍ਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾਦਪਟਿਹਾਰਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ.

੭. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥਾਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’. ‘ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਲਬ੍ਭਮੇਤ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ’.

੮. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਆਵੁਸੋ ਨਿਗਣ੍ਠਾ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਂ ਪਨਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਬਹੁਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ, ਯਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਵੇਦਨੀਯਂ ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਵਾ ਪਧਾਨੇਨ ਵਾ ਸਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤੂਤਿ ਅਲਬ੍ਭਮੇਤਂ; ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਅਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਫਲਂ ਪਧਾਨਂ’’.

‘‘ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦਾ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

੯. ‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਕਾਰਿਨੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਾਪਕੇਨ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਾਪਸਙ੍ਗਤਿਕਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਪਾਪਾਭਿਜਾਤਿਕਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਾ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਿਯਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਗਾਰਯ੍ਹਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਗਣ੍ਠਾਨਂ ਇਮੇ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦਾ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

੧੦. ‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਹੇਵ ਅਨਦ੍ਧਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਦ੍ਧਭਾਵੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੁਖੇ ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ [ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ (ਸੀ.), ਯਸ੍ਸ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ (ਪੀ.)] ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਤਤ੍ਥ ਪਦਹਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਥ ਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ.

੧੧. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਿਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਸੋ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮੁਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਮੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਿਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਹਂ ਖੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋ ਤਿਬ੍ਬਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਤਿਬ੍ਬਾਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਮੁਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯੋ ਮੇ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਯੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮੁਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਮੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਿਰਾਗੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਂ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿਂ ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਿਂ ਸਂਹਸਨ੍ਤਿਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਹੇਵ ਅਨਦ੍ਧਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਦ੍ਧਭਾਵੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੁਖੇ ਅਨਧਿਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਤਤ੍ਥ ਪਦਹਤਿ; ਯਸ੍ਸ ਪਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਤਤ੍ਥ ਭਾਵੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਦਹਤੋ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਧਾਨਾ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤੋ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਭਾਵਯਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਹੋਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਜ੍ਜਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

੧੨. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯਥਾਸੁਖਂ ਖੋ ਮੇ ਵਿਹਰਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਨ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਸੁਕਾਰਸ੍ਸ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪਿਤਂ ਹੋਤਿ ਪਰਿਤਾਪਿਤਂ ਉਜੁਂ ਕਤਂ [ਉਜੁਂ ਕਤਂ ਹੋਤਿ (ਸੀ.)] ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ, ਨ ਸੋ ਤਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਤ੍ਥਾਯ ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਯ੍ਯ ਪਰਿਤਾਪੇਯ੍ਯ ਉਜੁਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਉਸੁਕਾਰੋ ਤੇਜਨਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਲਾਤੇਸੁ ਆਤਾਪੇਤਿ ਪਰਿਤਾਪੇਤਿ ਉਜੁਂ ਕਰੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯਥਾਸੁਖਂ ਖੋ ਮੇ ਵਿਹਰਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਨ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤੋ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹੇਯ੍ਯ ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਦਹਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

੧੩. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੇ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ, ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ.

੧੪. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਸਾਜੀਵਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਪਹਾਯ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹਿਤਦਣ੍ਡੋ ਨਿਹਿਤਸਤ੍ਥੋ, ਲਜ੍ਜੀ ਦਯਾਪਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਹਾਯ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਦਿਨ੍ਨਪਾਟਿਕਙ੍ਖੀ, ਅਥੇਨੇਨ ਸੁਚਿਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਹਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਹੋਤਿ ਆਰਾਚਾਰੀ ਵਿਰਤੋ ਮੇਥੁਨਾ ਗਾਮਧਮ੍ਮਾ. ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਪਹਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਚਵਾਦੀ ਸਚ੍ਚਸਨ੍ਧੋ ਥੇਤੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕੋ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ – ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਸਨ੍ਧਾਤਾ ਸਹਿਤਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ ਸਮਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਪਹਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ; ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ ਤਥਾਰੂਪਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਪਹਾਯ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ, ਨਿਧਾਨਵਤਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ. ਸੋ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ ਵਿਰਤੋ ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਾ. ਨਚ੍ਚਗੀਤਵਾਦਿਤਵਿਸੂਕਦਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਧਾਰਣਮਣ੍ਡਨਵਿਭੂਸਨਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਚ੍ਚਾਸਯਨਮਹਾਸਯਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਆਮਕਧਞ੍ਞਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਆਮਕਮਂਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਤ੍ਥਿਕੁਮਾਰਿਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਦਾਸਿਦਾਸਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਜੇਲ਼ਕਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਹਤ੍ਥਿਗਵਸ੍ਸਵਲ਼ਵਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਪਟਿਗ੍ਗਹਣਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਦੂਤੇਯ੍ਯਪਹਿਣਗਮਨਾਨੁਯੋਗਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਯਵਿਕ੍ਕਯਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੁਲਾਕੂਟਕਂਸਕੂਟਮਾਨਕੂਟਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਕ੍ਕੋਟਨਵਞ੍ਚਨਨਿਕਤਿਸਾਚਿਯੋਗਾ [ਸਾਵਿਯੋਗਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਏਤ੍ਥ ਸਾਚਿਸਦ੍ਦੋ ਕੁਟਿਲਪਰਿਯਾਯੋ] ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਛੇਦਨਵਧਬਨ੍ਧਨਵਿਪਰਾਮੋਸਆਲੋਪਸਹਸਾਕਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੩ ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ].

‘‘ਸੋ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ, ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਡੇਤਿ ਸਪਤ੍ਤਭਾਰੋਵ ਡੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਚੀਵਰੇਨ, ਕੁਚ੍ਛਿਪਰਿਹਾਰਿਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਨ; ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ ਸਮਾਦਾਯੇਵ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਨਵਜ੍ਜਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.

੧੫. ‘‘ਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਤਿ ਨਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਰਕ੍ਖਤਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਬ੍ਯਾਸੇਕਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ.

‘‘ਸੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਆਲੋਕਿਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ [ਸਮ੍ਮਿਞ੍ਜਿਤੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਿਤੇ ਪੀਤੇ ਖਾਯਿਤੇ ਸਾਯਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਗਤੇ ਠਿਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਿਤੇ ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ ਹੋਤਿ.

੧੬. ‘‘ਸੋ ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, (ਇਮਾਯ ਚ ਅਰਿਯਾਯ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ,) [ਪਸ੍ਸ ਮ. ਨਿ. ੧.੨੯੬ ਚੂਲ਼ਹਤ੍ਥਿਪਦੋਪਮੇ] ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਇਮਿਨਾ ਚ ਅਰਿਯੇਨ ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਸੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ, ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ, ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਲੋਕੇ ਪਹਾਯ ਵਿਗਤਾਭਿਜ੍ਝੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਦੋਸਂ ਪਹਾਯ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਬਪਾਣਭੂਤਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਦੋਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਵਿਗਤਥਿਨਮਿਦ੍ਧੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞੀ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪਹਾਯ ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵੂਪਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਹਾਯ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕਥਂਕਥੀ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਤਿ.

‘‘ਸੋ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

੧੭. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ [ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਚਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਦਸਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਜਾਤਿਸਤਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ – ‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਂ; ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

੧੮. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਉਪਵਾਦਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਨੁਪਵਾਦਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ.

੧੯. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਫਲੋ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਹੋਤਿ, ਸਫਲਂ ਪਧਾਨਂ. ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ [ਤਥਾਗਤੋ, ਏਵਂਵਾਦਿਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਤਥਾਗਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਾਸਂਸਟ੍ਠਾਨਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

੨੦. ‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕਤਕਮ੍ਮਕਾਰੀ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਭਦ੍ਦਕੇਨ ਇਸ੍ਸਰੇਨ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਸਙ੍ਗਤਿਕੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਾਭਿਜਾਤਿਕੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮੋ ਯਂ ਏਤਰਹਿ ਏਵਰੂਪਾ ਅਨਾਸਵਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦੇਤਿ.

‘‘ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇਕਤਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਨਿਮ੍ਮਾਨਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਭਾਵਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜਾਤਿਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ; ਨੋ ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੂਪਕ੍ਕਮਹੇਤੁ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਸਂਸੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਏਵਂਵਾਦੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾ. ਏਵਂਵਾਦੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਇਮੇ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਾਸਂਸਟ੍ਠਾਨਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.

ਦੇਵਦਹਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਠਮਂ.

੨. ਪਞ੍ਚਤ੍ਤਯਸੁਤ੍ਤਂ [ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤ (ਕ.)]

੨੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਪਰਨ੍ਤਕਪ੍ਪਿਕਾ ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾਨਿ ਅਧਿਵੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਿ [ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ. ‘ਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਅਰੋਗੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ; ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਅਰੋਗੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ; ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ ਅਰੋਗੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ; ਸਤੋ ਵਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਵਿਨਾਸਂ ਵਿਭਵਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ [ਪਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਪਨੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ [ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ (ਕ.)] ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਸਤੋ ਵਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਵਿਨਾਸਂ ਵਿਭਵਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਪਨੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ [ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ (ਕ.)] ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੀਣਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਅਯਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਪਞ੍ਚਤ੍ਤਯਸ੍ਸ.

੨੨. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਞ੍ਚ ਅਰੂਪਿਞ੍ਚ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨੇਵਰੂਪਿਂ ਨਾਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਪਰਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਏਤਂ [ਏਵਂ (ਕ.)] ਵਾ ਪਨੇਕੇਸਂ [ਪਨੇਤੇਸਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਉਪਾਤਿਵਤ੍ਤਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਸਿਣਮੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ [ਪਜਾਨਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ]. ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਞ੍ਚ ਅਰੂਪਿਞ੍ਚ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨੇਵਰੂਪਿਂ ਨਾਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਪਰਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਞ੍ਞਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ [ਮਰਣਾਤਿ (ਕ.)], ਯਾ ਵਾ ਪਨੇਤਾਸਂ ਸਞ੍ਞਾਨਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪਰਮਾ ਅਗ੍ਗਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਿਯਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ – ਯਦਿ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿ ਅਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਯਦਿ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ. ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੨੩. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਞ੍ਚ ਅਰੂਪਿਞ੍ਚ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨੇਵਰੂਪਿਂ ਨਾਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤੇਸਮੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਸਞ੍ਞਾ ਰੋਗੋ ਸਞ੍ਞਾ ਗਣ੍ਡੋ ਸਞ੍ਞਾ ਸਲ੍ਲਂ, ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ – ‘ਅਸਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਞ੍ਚ ਅਰੂਪਿਞ੍ਚ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨੇਵਰੂਪਿਂ ਨਾਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵੇਦਨਾਯ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ [ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ (ਕ.)] ਆਗਤਿਂ ਵਾ ਗਤਿਂ ਵਾ ਚੁਤਿਂ ਵਾ ਉਪਪਤ੍ਤਿਂ ਵਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਵਾ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੨੪. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਞ੍ਚ ਅਰੂਪਿਞ੍ਚ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨੇਵਰੂਪਿਂ ਨਾਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤੇਸਮੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤੇਸਮੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਸਞ੍ਞਾ ਰੋਗੋ ਸਞ੍ਞਾ ਗਣ੍ਡੋ ਸਞ੍ਞਾ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਸਞ੍ਞਾ ਸਮ੍ਮੋਹੋ, ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ – ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ. [ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.) ਏਤਨ੍ਤਿਪਦਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ] ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ. ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਅਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਰੂਪਿਞ੍ਚ ਅਰੂਪਿਞ੍ਚ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਨੇਵਰੂਪਿਂ ਨਾਰੂਪਿਂ ਵਾ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ [ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਮਤ੍ਤੇਨ ਏਤਸ੍ਸ ਆਯਤਨਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਯਸਨਞ੍ਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ [ਆਯਤਨਮਕ੍ਖਾਯਤਿ (ਕ.)] ਏਤਸ੍ਸ ਆਯਤਨਸ੍ਸ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ. ਨ ਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਯਤਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤਬ੍ਬਮਕ੍ਖਾਯਤਿ; ਸਙ੍ਖਾਰਾਵਸੇਸਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਯਤਨਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੨੫. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਵਿਨਾਸਂ ਵਿਭਵਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤੇਸਮੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤੇਸਮੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤੇਸਮੇਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਉਦ੍ਧਂ ਸਰਂ [ਉਦ੍ਧਂਸਰਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਉਦ੍ਧਂ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਸਤ੍ਤਿਂਯੇਵ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ – ‘ਇਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਇਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਵਾਣਿਜਸ੍ਸ ਵਾਣਿਜ੍ਜਾਯ ਗਚ੍ਛਤੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤੋ ਮੇ ਇਦਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਲਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵਿਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾਣਿਜੂਪਮਾ ਮਞ੍ਞੇ ਪਟਿਭਨ੍ਤਿ – ‘ਇਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਇਤਿ ਪੇਚ੍ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ. ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਵਿਨਾਸਂ ਵਿਭਵਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਕ੍ਕਾਯਭਯਾ ਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਜੇਗੁਚ੍ਛਾ ਸਕ੍ਕਾਯਞ੍ਞੇਵ ਅਨੁਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸਾ ਗਦ੍ਦੁਲਬਦ੍ਧੋ ਦਲ਼੍ਹੇ ਥਮ੍ਭੇ ਵਾ ਖਿਲੇ [ਖੀਲੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਉਪਨਿਬਦ੍ਧੋ, ਤਮੇਵ ਥਮ੍ਭਂ ਵਾ ਖਿਲਂ ਵਾ ਅਨੁਪਰਿਧਾਵਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ; ਏਵਮੇਵਿਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਕ੍ਕਾਯਭਯਾ ਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਜੇਗੁਚ੍ਛਾ ਸਕ੍ਕਾਯਞ੍ਞੇਵ ਅਨੁਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੨੬. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਅਪਰਨ੍ਤਕਪ੍ਪਿਕਾ ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾਨਿ ਅਧਿਵੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਿ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਾਨੇਵ ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਾਨਿ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ.

੨੭. ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਕਪ੍ਪਿਕਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾਨਿ ਅਧਿਵੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਿ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ. ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਚ ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਨੇਵਸਸ੍ਸਤੋ ਨਾਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਚ ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਨੇਵਨ੍ਤਵਾ ਨਾਨਨ੍ਤਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਪਰਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਏਕਨ੍ਤਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤ੍ਥੇਕੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ.

੨੮. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਤ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੁਚਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਞਾਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਨ੍ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਞਾਣੇ ਅਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਯਦਪਿ [ਯਦਿਪਿ (ਕ.)] ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਭਾਗਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਰਿਯੋਦਪੇਨ੍ਤਿ ਤਦਪਿ ਤੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੨੯. ‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ… [ਯਥਾ ਸਸ੍ਸਤਵਾਰੇ, ਤਥਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ] ਸਸ੍ਸਤੋ ਚ ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਨੇਵਸਸ੍ਸਤੋ ਨਾਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਅਨ੍ਤਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਅਨ੍ਤਵਾ ਚ ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਨੇਵਨ੍ਤਵਾ ਨਾਨਨ੍ਤਵਾ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਪਰਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਅਪ੍ਪਮਾਣਸਞ੍ਞੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਏਕਨ੍ਤਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ… ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਤ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੁਚਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਨੁਸ੍ਸਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਞਾਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਨ੍ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਞਾਣੇ ਅਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਯਦਪਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਭਾਗਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਰਿਯੋਦਪੇਨ੍ਤਿ ਤਦਪਿ ਤੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਉਪਾਦਾਨਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੩੦. ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਂ ਪੀਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਪਵਿਵੇਕਂ ਪੀਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਛਾਯਾ ਜਹਤਿ ਤਂ ਆਤਪੋ ਫਰਤਿ, ਯਂ ਆਤਪੋ ਜਹਤਿ ਤਂ ਛਾਯਾ ਫਰਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਂ ਪੀਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਪਵਿਵੇਕਂ ਪੀਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੩੧. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਛਾਯਾ ਜਹਤਿ ਤਂ ਆਤਪੋ ਫਰਤਿ, ਯਂ ਆਤਪੋ ਜਹਤਿ ਤਂ ਛਾਯਾ ਫਰਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਵਿਵੇਕਾ ਪੀਤਿ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੩੨. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਛਾਯਾ ਜਹਤਿ ਤਂ ਆਤਪੋ ਫਰਤਿ, ਯਂ ਆਤਪੋ ਜਹਤਿ ਤਂ ਛਾਯਾ ਫਰਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਸੁਖਂ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

੩੩. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ – ‘ਸਨ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਅਨੁਪਾਦਾਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਭਵਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਚ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਅਨਧਿਟ੍ਠਾਨਾ, ਪਵਿਵੇਕਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਨਿਰਾਮਿਸਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ – ‘ਸਨ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਅਨੁਪਾਦਾਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਪ੍ਪਾਯਂਯੇਵ ਪਟਿਪਦਂ ਅਭਿਵਦਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨਾਯਂ ਭਵਂ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਕਾਮਸਂਯੋਜਨਂ ਵਾ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਪਵਿਵੇਕਂ ਵਾ ਪੀਤਿਂ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਨਿਰਾਮਿਸਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵਾ ਵੇਦਨਂ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਖੋ ਅਯਮਾਯਸ੍ਮਾ – ‘ਸਨ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਅਨੁਪਾਦਾਨੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਤਦਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਨਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ‘ਤਯਿਦਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਅਤ੍ਥੇਤ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਦਸ੍ਸਾਵੀ ਤਥਾਗਤੋ ਤਦੁਪਾਤਿਵਤ੍ਤੋ.

‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਵਰਪਦਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਯਦਿਦਂ – ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ [ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤਯਿਦਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਵਰਪਦਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਯਦਿਦਂ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ [ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਤਯਿਦਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਵਰਪਦਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਯਦਿਦਂ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਅਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)].

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.

ਪਞ੍ਚਤ੍ਤਯਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਕਿਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਪਿਸਿਨਾਰਾਯਂ [ਕੁਸਿਨਾਰਾਯਂ (ਸੀ.)] ਵਿਹਰਤਿ ਬਲਿਹਰਣੇ ਵਨਸਣ੍ਡੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਹੋਤਿ – ‘ਚੀਵਰਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਸੇਨਾਸਨਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਤਿਭਵਾਭਵਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਚੀਵਰਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਸੇਨਾਸਨਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਇਤਿਭਵਾਭਵਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਚ ਕਿਰ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਚੀਵਰਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ…ਪੇ… ਇਤਿਭਵਾਭਵਹੇਤੁ ਵਾ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’ਤਿ; ਅਥ ਕਿਨ੍ਤਿ ਚਰਹਿ ਵੋ [ਅਥ ਕਿਨ੍ਤਿ ਵੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਵੋ (ਕ.)], ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਹੋਤਿ – ‘ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਭਗਵਾ ਹਿਤੇਸੀ; ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਞ੍ਚ [ਏਵਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਕਿਰ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਿ ਹੋਤਿ – ‘ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਭਗਵਾ ਹਿਤੇਸੀ; ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’’ਤਿ.

੩੫. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਵੋ [ਯੇ ਤੇ (ਕ.)] ਮਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨੇਹਿ ਅਵਿਵਦਮਾਨੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਸਿਯਂਸੁ [ਸਿਯੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.) ਸਦ੍ਦਨੀਤਿ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਦ੍ਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਨਾਨਾਵਾਦਾ. ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਨਾਨਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਾਨ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ [ਸੁਬ੍ਬਚਤਰਂ (ਕ.)] ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਾਨਂ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ [ਤਦਿਮਿਨਾਪੇਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਾਨਂ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਾਨਂ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਾਨਂ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ [ਇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅਨਨ੍ਤਰਵਾਰਤ੍ਤਯੇ ਪਨ ਇਦਂ ਪਾਠਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਤ੍ਥਿ] ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਵਿਨਯੋ ਸੋ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੬. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਸਮੇਤੀ’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਸਮੇਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਸਮੇਤਿ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਸਮੇਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਨਾਨਂ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਸਮੇਤਿ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਵਿਨਯੋ ਸੋ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੭. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਸਮੇਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਨਾਨ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਸਮੇਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਨਾਨਂ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਸਮੇਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਨਾਨਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਸਮੇਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਨਾਨਂ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਖੋ ਸਮੇਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਨਾਨਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇ [ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਹਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਵਿਨਯੋ ਸੋ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੮. ‘‘ਤਤ੍ਰ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮੇਤੀ’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮੇਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮੇਤਿ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮੇਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਜਾਨਾਥ – ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚੇਵ ਸਮੇਤਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਸਮੇਤਿ. ਮਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋ ਵਿਨਯੋ ਸੋ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ.

੩੯. ‘‘ਤੇਸਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਿਯਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮੋ, ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨ ਚੋਦਨਾਯ ਤਰਿਤਬ੍ਬਂ [ਚੋਦਿਤਬ੍ਬਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਤੁਰਿਤਬ੍ਬਂ (?)]. ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਇਤਿ ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਅਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪਘਾਤੋ, ਪਰੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਅਨੁਪਨਾਹੀ ਅਦਲ਼੍ਹਦਿਟ੍ਠੀ ਸੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਚਾਹਂ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ, ਕਲ੍ਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਮਯ੍ਹਂ ਖੋ ਅਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਘਾਤੋ, ਪਰੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਨੋ ਉਪਨਾਹੀ ਅਦਲ਼੍ਹਦਿਟ੍ਠੀ ਸੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਚਾਹਂ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਪਰਸ੍ਸ [ਯਦਿਦਂ ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ (ਕ.)] ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਘਾਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਏਤਦੇਵ ਬਹੁਤਰਂ – ਸ੍ਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ, ਕਲ੍ਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਮਯ੍ਹਂ ਖੋ ਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਨੁਪਘਾਤੋ. ਪਰੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਅਨੁਪਨਾਹੀ ਦਲ਼੍ਹਦਿਟ੍ਠੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਚਾਹਂ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਮਯ੍ਹਂ ਵਿਹੇਸਾ [ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਘਾਤੋ (ਕ.)]. ਅਥ ਖੋ ਏਤਦੇਵ ਬਹੁਤਰਂ – ਸ੍ਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ, ਕਲ੍ਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਖੋ ਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਘਾਤੋ. ਪਰੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਨੋ ਉਪਨਾਹੀ ਦਲ਼੍ਹਦਿਟ੍ਠੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਚਾਹਂ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਘਾਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਏਤਦੇਵ ਬਹੁਤਰਂ – ਸ੍ਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ, ਕਲ੍ਲਂ ਵਚਨਾਯ.

‘‘ਸਚੇ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਖੋ ਵਿਹੇਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਉਪਘਾਤੋ. ਪਰੋ ਹਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੋਧਨੋ ਉਪਨਾਹੀ ਦਲ਼੍ਹਦਿਟ੍ਠੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਨ ਚਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਏਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਰੂਪੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਾਤਿਮਞ੍ਞਿਤਬ੍ਬਾ.

੪੦. ‘‘ਤੇਸਞ੍ਚ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਚੀਸਂਹਾਰੋ [ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ [ਦਿਟ੍ਠਿਪਲਾਸੋ (ਸੀ. ਕ.)] ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਯਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਚੀਸਂਹਾਰੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸਮਣੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ [ਸਮਾਨੋ (ਸੀ. ਕ.)]. ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਯਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਚੀਸਂਹਾਰੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸਮਣੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਤਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਏਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ.

‘‘ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸੁਵਚਤਰਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾਥ, ਸੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਯਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਚੀਸਂਹਾਰੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸਮਣੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਯਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾਨਂ ਅਵਿਵਦਮਾਨਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਚੀਸਂਹਾਰੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲ਼ਾਸੋ ਚੇਤਸੋ ਆਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਿ ਤਂ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸਮਣੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਤਂ ਪਨਾਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਏਤਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਰੇ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਨੋ ਏਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾ’ਤਿ? ਸਮ੍ਮਾ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਇਧਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ, ਤਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਭਾਸਿਂ. ਤਂ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਂਸੁ, ਕੁਸਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂ’ਤਿ. ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਚੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਕ੍ਕਂਸੇਤਿ, ਨ ਪਰਂ ਵਮ੍ਭੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.

ਕਿਨ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਾਮਗਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੪੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸਾਮਗਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ [ਨਾਥਪੁਤ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਾਵਾਯਂ ਅਧੁਨਾਕਾਲਙ੍ਕਤੋ [ਕਾਲਕਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾਯ ਭਿਨ੍ਨਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਦ੍ਵੇਧਿਕਜਾਤਾ [ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕਜਾਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ – ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਸਿ, ਅਹਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਮਿ. ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਸਿ! ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤ੍ਵਮਸਿ, ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸਹਿਤਂ ਮੇ, ਅਸਹਿਤਂ ਤੇ. ਪੁਰੇਵਚਨੀਯਂ ਪਚ੍ਛਾ ਅਵਚ, ਪਚ੍ਛਾਵਚਨੀਯਂ ਪੁਰੇ ਅਵਚ. ਅਧਿਚਿਣ੍ਣਂ [ਅਵਿਚਿਣ੍ਣਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਤੇ ਵਿਪਰਾਵਤ੍ਤਂ. ਆਰੋਪਿਤੋ ਤੇ ਵਾਦੋ. ਨਿਗ੍ਗਹਿਤੋਸਿ, ਚਰ ਵਾਦਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਾਯ; ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਵਾ ਸਚੇ ਪਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਵਧੋਯੇਵ ਖੋ [ਵਧੋਯੇਵੇਕੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਮਞ੍ਞੇ ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਯੇਪਿ ਨਿਗਣ੍ਠਸ੍ਸ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ ਤੇਪਿ ਨਿਗਣ੍ਠੇਸੁ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਿਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨਰੂਪਾ [ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਰੂਪਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਵਿਰਤ੍ਤਰੂਪਾ ਪਟਿਵਾਨਰੂਪਾ ਯਥਾ ਤਂ ਦੁਰਕ੍ਖਾਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਦੁਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਅਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੇ ਅਨੁਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇ ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਭਿਨ੍ਨਥੂਪੇ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣੇ.

੪੨. ਅਥ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਪਾਵਾਯਂ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠੋ [ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਯੇਨ ਸਾਮਗਾਮੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨਿਗਣ੍ਠੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਪਾਵਾਯਂ ਅਧੁਨਾਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾਯ ਭਿਨ੍ਨਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਦ੍ਵੇਧਿਕਜਾਤਾ…ਪੇ… ਭਿਨ੍ਨਥੂਪੇ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣੇ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਚੁਨ੍ਦਂ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਇਦਂ, ਆਵੁਸੋ ਚੁਨ੍ਦ, ਕਥਾਪਾਭਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਆਯਾਮ, ਆਵੁਸੋ ਚੁਨ੍ਦ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਚੁਨ੍ਦੋ ਚ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੁਨ੍ਦੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨਿਗਣ੍ਠੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਪਾਵਾਯਂ ਅਧੁਨਾਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾਯ ਭਿਨ੍ਨਾ ਨਿਗਣ੍ਠਾ ਦ੍ਵੇਧਿਕਜਾਤਾ…ਪੇ… ਭਿਨ੍ਨਥੂਪੇ ਅਪ੍ਪਟਿਸਰਣੇ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਮਾਹੇਵ ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ; ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ [ਸੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸ੍ਵਾਯਂ (ਕ.)] ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’’ਨ੍ਤਿ.

੪੩. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯੇ ਵੋ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦ੍ਵੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਨਾਵਾਦੇ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਨਾਹਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਇਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦ੍ਵੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਨਾਵਾਦੇ. ਯੇ ਚ ਖੋ [ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਸਨ੍ਤਿ ਚ (ਕ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਤਿਸ੍ਸਯਮਾਨਰੂਪਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤੇਪਿ ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦਂ ਜਨੇਯ੍ਯੁਂ ਅਜ੍ਝਾਜੀਵੇ ਵਾ ਅਧਿਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਵਾ. ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ [ਸੋਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸ੍ਵਾਯਂ (ਕ.)] ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਵਾਦੋ ਯਦਿਦਂ – ਅਜ੍ਝਾਜੀਵੇ ਵਾ ਅਧਿਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੇ ਵਾ. ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਹਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਪਦਾਯ ਵਾ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ.

੪੪. ‘‘ਛਯਿਮਾਨਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਛ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ. ਯੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ… ਸਙ੍ਘੇ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ; ਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ, ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ.

੪੫. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਕ੍ਖੀ ਹੋਤਿ ਪਲ਼ਾਸੀ…ਪੇ… ਇਸ੍ਸੁਕੀ ਹੋਤਿ ਮਚ੍ਛਰੀ…ਪੇ… ਸਠੋ ਹੋਤਿ ਮਾਯਾਵੀ…ਪੇ… ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ [ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] …ਪੇ… ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ. ਯੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ… ਸਙ੍ਘੇ… ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ; ਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ, ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਞ੍ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ.

੪੬. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਧਿਕਰਣਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਵਿਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਅਨੁਵਾਦਾਧਿਕਰਣਂ, ਆਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਂ, ਕਿਚ੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਧਿਕਰਣਾਨਿ. ਸਤ੍ਤ ਖੋ ਪਨਿਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਧਿਕਰਣਸਮਥਾ – ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਸਮਥਾਯ ਵੂਪਸਮਾਯ ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਸਤਿਵਿਨਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਯ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬਂ, ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾ, ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾ, ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੋ.

੪੭. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਅਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਵਿਨਯੋਤਿ ਵਾ ਅਵਿਨਯੋਤਿ ਵਾ. ਤੇਹਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮਨੁਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਧਮ੍ਮਨੇਤ੍ਤਿਂ ਸਮਨੁਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਸਮੇਤਿ ਤਥਾ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੋ ਹੋਤਿ; ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯੇਨ.

੪੮. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾ ਹੋਤਿ? ਤੇ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਵੂਪਸਮੇਤੁਂ. ਤੇਹਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਆਵਾਸੇ ਬਹੁਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੋ ਆਵਾਸੋ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਨੇਤ੍ਤਿ ਸਮਨੁਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ. ਧਮ੍ਮਨੇਤ੍ਤਿਂ ਸਮਨੁਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਥ ਸਮੇਤਿ ਤਥਾ ਤਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਵੂਪਸਮੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਯੇਭੁਯ੍ਯਸਿਕਾਯ.

੪੯. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਸਤਿਵਿਨਯੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਵਰੂਪਾਯ ਗਰੁਕਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤੇਨ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ [ਏਵਰੂਪਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਏਵਰੂਪਾਯ-ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਵਚਨੇਨ ਸਮੇਤਿ. ਵਿਨਯੇਨਪਿ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤਬ੍ਬਂ] ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ [ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਵਂ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)], ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਤਿਵਿਨਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤਿਵਿਨਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਸਤਿਵਿਨਯੇਨ.

੫੦. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਵਰੂਪਾਯ ਗਰੁਕਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤੇਨ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ? (ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਨ੍ਤਂ ਅਤਿਵੇਠੇਤਿ – ‘ਇਙ੍ਘਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਧੁਕਮੇਵ ਜਾਨਾਹਿ ਯਦਿ ਸਰਸਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ.) [( ) ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਪਾਠੋ ਚੂਲ਼ਵ. ੨੩੭ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਵਾਰੇਏਵੇਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ] ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਅਹਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਉਮ੍ਮਾਦਂ ਪਾਪੁਣਿਂ ਚੇਤਸੋ ਵਿਪਰਿਯਾਸਂ. ਤੇਨ ਮੇ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੇਨ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ [ਭਾਸਿਤਪਰਿਕਨ੍ਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ. ਮੂਲ਼੍ਹੇਨ ਮੇ ਏਤਂ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ [ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਅਮੂਲ਼੍ਹਵਿਨਯੇਨ.

੫੧. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਅਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਸਰਤਿ, ਵਿਵਰਤਿ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਤਿ [ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਰੋਤਿ (ਕ.)]. ਤੇਨ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵੁਡ੍ਢਤਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ [ਵੁਡ੍ਢਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਟਿਕਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਪਟਿਦੇਸੇਮੀ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਪਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ? ‘ਆਮ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ‘ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. (‘ਸਂਵਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ.) [( ) ਵਿਨਯੇ ਨਤ੍ਥਿ] ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਪਟਿਞ੍ਞਾਤਕਰਣੇਨ.

੫੨. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਵਰੂਪਾਯ ਗਰੁਕਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕੇਨ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤੇਨ ਵਾ – ‘ਸਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਨ੍ਤਂ ਅਤਿਵੇਠੇਤਿ – ‘ਇਙ੍ਘਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਧੁਕਮੇਵ ਜਾਨਾਹਿ ਯਦਿ ਸਰਸਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ; ਸਰਾਮਿ ਚ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਰੂਪਿਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਸੋ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਨ੍ਤਂ ਅਤਿਵੇਠੇਤਿ – ‘ਇਙ੍ਘਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਧੁਕਮੇਵ ਜਾਨਾਹਿ ਯਦਿ ਸਰਸਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਇਮਞ੍ਹਿ ਨਾਮਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪੁਟ੍ਠੋ ਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਕਿਂ ਪਨਾਹਂ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਇਮਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਿਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪੁਟ੍ਠੋ ਨਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਸਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪੁਟ੍ਠੋ [ਅਪੁਟ੍ਠੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਸਿ? ਇਙ੍ਘਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਧੁਕਮੇਵ ਜਾਨਾਹਿ ਯਦਿ ਸਰਸਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਸਰਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ. ਦਵਾ ਮੇ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਰਵਾ ਮੇ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਨਾਹਂ ਤਂ ਸਰਾਮਿ ਏਵਰੂਪਿਂ ਗਰੁਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵਾ ਪਾਰਾਜਿਕਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਤਸ੍ਸਪਾਪਿਯਸਿਕਾਯ.

੫੩. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਤੇਹਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਸਮਗ੍ਗੇਹਿ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ [ਬ੍ਯਤ੍ਤਤਰੇਨ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਇਮੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਥਾਪਰੇਸਂ ਏਕਤੋਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਬ੍ਯਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੋ ਞਾਪੇਤਬ੍ਬੋ –

‘ਸੁਣਾਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਘੋ. ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾਨਂ ਕਲਹਜਾਤਾਨਂ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਬਹੁਂ ਅਸ੍ਸਾਮਣਕਂ ਅਜ੍ਝਾਚਿਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਤਪਰਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਯਦਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਕਲ੍ਲਂ, ਅਹਂ ਯਾ ਚੇਵ ਇਮੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਆਪਤ੍ਤਿ ਯਾ ਚ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਪਤ੍ਤਿ, ਇਮੇਸਞ੍ਚੇਵ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਅਤ੍ਥਾਯ, ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਥੁਲ੍ਲਵਜ੍ਜਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚਾਨਂ ਅਧਿਕਰਣਾਨਂ ਵੂਪਸਮੋ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ਤਿਣਵਤ੍ਥਾਰਕੇਨ.

੫੪. ‘‘ਛਯਿਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਾਰਣੀਯਾ ਪਿਯਕਰਣਾ ਗਰੁਕਰਣਾ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਛ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ – ਯੇ ਤੇ ਲਾਭਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਲਦ੍ਧਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਪਤ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਥਾਰੂਪੇਹਿ ਲਾਭੇਹਿ – ਅਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਭੋਗੀ ਹੋਤਿ, ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਸਾਧਾਰਣਭੋਗੀ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ – ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਅਸਬਲਾਨਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸਾਨਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ ਤਥਾਰੂਪੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ – ਸੀਲਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ – ਯਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ – ਦਿਟ੍ਠਿਸਾਮਞ੍ਞਗਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਆਵਿ ਚੇਵ ਰਹੋ ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੋ ਸਾਰਣੀਯੋ ਪਿਯਕਰਣੋ ਗਰੁਕਰਣੋ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਛ ਸਾਰਣੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪਿਯਕਰਣਾ ਗਰੁਕਰਣਾ ਸਙ੍ਗਹਾਯ ਅਵਿਵਾਦਾਯ ਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਏਕੀਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਮੇ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਛ ਸਾਰਣੀਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ, ਪਸ੍ਸਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਂ ਵਚਨਪਥਂ ਅਣੁਂ ਵਾ ਥੂਲਂ ਵਾ ਯਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਇਮੇ ਛ ਸਾਰਣੀਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਥ. ਤਂ ਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਸਾਮਗਾਮਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਹੋਤਿ – ‘‘‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ – ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਉਦਾਹੁ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੂਤਿ?

੫੬. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ – ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਮਾਨੇਨਪਿ [ਅਧਿਮਾਨੇਨ (?)] ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ. ਤਤ੍ਰ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਤੇਸਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ; ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਤਤ੍ਰ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ [ਦੇਸੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ (ਪੀ. ਕ.)]. ਏਵਞ੍ਚੇਤ੍ਥ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਪਞ੍ਹਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਯਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਕਾਲੋ, ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤ ਕਾਲੋ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

੫੭. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਕਾਮਗੁਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ…ਪੇ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ.

੫੮. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਨੇਞ੍ਜਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ [ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਕਮ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਵਾ ਨਿਗਮਾ ਵਾ ਚਿਰਵਿਪ੍ਪਵੁਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤਮ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਵਾ ਨਿਗਮਾ ਵਾ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸੋ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਵਾ ਖੇਮਤਞ੍ਚ ਸੁਭਿਕ੍ਖਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਵਾ ਖੇਮਤਞ੍ਚ ਸੁਭਿਕ੍ਖਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚ ਸਂਸੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੁਸ੍ਸੂਸੇਯ੍ਯ, ਸੋਤਂ ਓਦਹੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਨੇਞ੍ਜਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ [ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ-ਇਤਿ ਪਾਠੋ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਤਬ੍ਬਣ੍ਣਨਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿਯੇਵ] ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੫੯. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਲੋਕਾਮਿਸਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਵੁਤ੍ਤੋ ਅਭਬ੍ਬੋ ਹਰਿਤਤ੍ਤਾਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਲੋਕਾਮਿਸਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਪਵੁਤ੍ਤੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਲੋਕਾਮਿਸਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੬੦. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਨੇਞ੍ਜਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਥੁਸਿਲਾ ਦ੍ਵੇਧਾਭਿਨ੍ਨਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਹੋਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਭਿਨ੍ਨੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੬੧. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਨੁਞ੍ਞਭੋਜਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਛਡ੍ਡੇਯ੍ਯ [ਛਦ੍ਦੇਯ੍ਯ (?)]. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਤ੍ਤੇ [ਵਨ੍ਤੇ (ਕ. ਸੀ.), ਭੁਤ੍ਤੇ (ਕ. ਸੀ. ਕ.)] ਪੁਨ ਭੋਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਦੁਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਤ੍ਤਂ [ਵਨ੍ਤਂ (ਸੀ.)] ਪਟਿਕੂਲਸਮ੍ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਵਨ੍ਤੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ.

੬੨. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਾਲੋ ਮਤ੍ਥਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਅਭਬ੍ਬੋ ਪੁਨ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਯਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੇ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੇ ਅਨਭਾਵਂਕਤੇ [ਅਨਭਾਵਕਤੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਅਨਭਾਵਙ੍ਗਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੬੩. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂਮਾਨਿ [ਏਵਂਮਾਨੀ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.), ਏਵਮਾਦਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਸ੍ਸ ਅਤਥਂ ਸਮਾਨਂ [ਅਤ੍ਥਂ ਸਮਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਅਤ੍ਥਸਮਾਨਂ (ਸੀ.)]. ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸੇਯ੍ਯ. ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸਿਤ੍ਵਾ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਯ੍ਯ, ਅਪਨੇਯ੍ਯ ਵਿਸਦੋਸਂ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਂ. ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ [ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਅਯਂ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ] ਜਾਨਮਾਨੋ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਤੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋ [ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਅਯਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ]. ਅਨਲਞ੍ਚ ਤੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ. ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਤੇ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਤੇ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਿ. ਮਾ ਚ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿ, ਮਾ ਤੇ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਸਿ. ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਵਣਸਾਰੋਪੀ’ਤਿ [ਵਣਸ੍ਸਾਰੋਪੀਤਿ (ਕ.) ਵਣ + ਸਂ + ਰੋਪੀ = ਵਣਸਾਰੋਪੀ-ਇਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ]. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਮੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ. ਅਨਲਞ੍ਚ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਨ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ, ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਵਾਤਾਤਪੇ ਚ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਨ ਵਣਸਾਰੋਪੀ. ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਅਸਪ੍ਪਾਯਕਿਰਿਯਾਯ, ਅਸੁਚਿ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਪਨੀਤੋ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਣੋ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਗਤੇਨ ਵਣੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂਮਾਨਿ ਅਸ੍ਸ ਅਤਥਂ ਸਮਾਨਂ. ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਮਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਯੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ; ਮਰਣਮਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

੬੪. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਨ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨੇਵ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਨ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸੇਯ੍ਯ. ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸਿਤ੍ਵਾ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਯ੍ਯ, ਅਪਨੇਯ੍ਯ ਵਿਸਦੋਸਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਂ. ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਤੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ. ਅਨਲਞ੍ਚ ਤੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ. ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਤੇ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਮਾ ਤੇ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਿ. ਮਾ ਚ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿ, ਮਾ ਤੇ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਸਿ. ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਵਣਸਾਰੋਪੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਮੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ. ਅਨਲਞ੍ਚ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਨ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਨ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਨਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਵਣਸਾਰੋਪੀ. ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਕਿਰਿਯਾਯ ਅਸੁ ਚ [ਅਸੁਚਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਸੋਚਾਤਿ ਤਬ੍ਬਣ੍ਣਨਾ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਾ] ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਪਨੀਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਣੋ ਵਿਰੁਹੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਰੁਲ਼੍ਹੇਨ ਵਣੇਨ ਸਞ੍ਛਵਿਨਾ ਨੇਵ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਨ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਨ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨੇਵ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਨ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

੬੫. ‘‘ਉਪਮਾ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਕਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾਯ. ਅਯਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਵਣੋਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਵਿਸਦੋਸੋਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਏਸਨੀਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸਤਿਯਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਰਿਯਾਯੇਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ.

‘‘ਸੋ ਵਤ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਪਾਨੀਯਕਂਸੋ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗਨ੍ਧਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ; ਸੋ ਚ ਖੋ ਵਿਸੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਂ ਆਪਾਨੀਯਕਂਸਂ ਪਿਵੇਯ੍ਯ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ – ‘ਇਮਾਹਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸੋ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਸੀਵਿਸੋ [ਆਸਿਵਿਸੋ (ਕ.)] ਘੋਰਵਿਸੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਸ੍ਸ ਆਸੀਵਿਸਸ੍ਸ ਘੋਰਵਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਵਾ ਦਜ੍ਜਾ [ਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਕ.)] ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਦਟ੍ਠੋ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸੋ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਸੁਤ੍ਤਂ

੬੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੁਰੂਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਮ੍ਮਾਸਧਮ੍ਮਂ ਨਾਮ ਕੁਰੂਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਮਾ ਤੁਚ੍ਛਾ ਮੁਸਾ ਮੋਸਧਮ੍ਮਾ. ਮਾਯਾਕਤਮੇ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲਲਾਪਨਂ. ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ – ਉਭਯਮੇਤਂ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਸ [ਮਾਰਸ੍ਸੇਵ (ਕ.)] ਵਿਸਯੋ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਸ ਨਿਵਾਪੋ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਸ ਗੋਚਰੋ. ਏਤ੍ਥੇਤੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਮਾਨਸਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਪਿ ਸਾਰਮ੍ਭਾਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤੇਵ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਇਧਮਨੁਸਿਕ੍ਖਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ – ਉਭਯਮੇਤਂ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਸ ਵਿਸਯੋ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਸ ਨਿਵਾਪੋ, ਮਾਰਸ੍ਸੇਸ ਗੋਚਰੋ. ਏਤ੍ਥੇਤੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਮਾਨਸਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਪਿ ਸਾਰਮ੍ਭਾਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਵ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਇਧਮਨੁਸਿਕ੍ਖਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਲੋਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਮਨਸਾ. ਵਿਪੁਲੇਨ ਹਿ ਮੇ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤੋ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਲੋਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਮਨਸਾ ਯੇ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਮਾਨਸਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਪਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਪਿ ਸਾਰਮ੍ਭਾਪਿ ਤੇ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਾ ਅਪਰਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਸੁਭਾਵਿਤ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਆਨੇਞ੍ਜੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਾ ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ’’.

੬੭. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ; ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ (ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ) [( ) ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਆਨੇਞ੍ਜੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਾ ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ; ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ – ਉਭਯਮੇਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਨਾਲਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁਂ, ਨਾਲਂ ਅਭਿਵਦਿਤੁਂ, ਨਾਲਂ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਆਨੇਞ੍ਜੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਾ ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

੬੮. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ; ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ; ਯਾ ਚ ਆਨੇਞ੍ਜਸਞ੍ਞਾ – ਸਬ੍ਬਾ ਸਞ੍ਞਾ. ਯਤ੍ਥੇਤਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ – ਯਦਿਦਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

੬੯. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

੭੦. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਨਾਹਂ ਕ੍ਵਚਨਿ [ਕ੍ਵਚਿਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਸੀ. ਅਟ੍ਠ.)] ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਤਸ੍ਮਿਂ [ਕਿਞ੍ਚਨਤਸ੍ਮਿ (?)], ਨ ਚ ਮਮ ਕ੍ਵਚਨਿ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਨਂ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ; ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ; ਯਾ ਚ ਆਨੇਞ੍ਜਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾ – ਸਬ੍ਬਾ ਸਞ੍ਞਾ. ਯਤ੍ਥੇਤਾ ਅਪਰਿਸੇਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ – ਯਦਿਦਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਬ੍ਬਹੁਲਵਿਹਾਰਿਨੋ ਆਯਤਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸੀਦਤਿ. ਸਮ੍ਪਸਾਦੇ ਸਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ. ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਤਂਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਂ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਅਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ.

੭੧. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ; ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਯਦਤ੍ਥਿ ਯਂ, ਭੂਤਂ – ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਪੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨਪੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਪੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ; ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਯਦਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਭੂਤਂ – ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਅਭਿਵਦਤਿ, ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਸਉਪਾਦਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ, ਆਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਉਪਾਦਾਨਸੇਟ੍ਠਂ ਕਿਰ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਉਪਾਦਾਨਸੇਟ੍ਠਞ੍ਹਿ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਾਦਿਯਮਾਨੋ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਉਪਾਦਾਨਸੇਟ੍ਠਞ੍ਹੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਦਿਦਂ – ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ’’.

੭੨. ‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ – ‘ਨੋ ਚਸ੍ਸ, ਨੋ ਚ ਮੇ ਸਿਯਾ; ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਯਦਤ੍ਥਿ, ਯਂ ਭੂਤਂ – ਤਂ ਪਜਹਾਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਨਾਭਿਵਦਤਿ, ਨ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨ ਤਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਤਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀ’’ਤਿ.

੭੩. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ! ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਿਰ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾ. ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ; ਯੇ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਾ, ਯੇ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਾ; ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ; ਯਾ ਚ ਆਨੇਞ੍ਜਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾ, ਯਾ ਚ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾ – ਏਸ ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਯਾਵਤਾ ਸਕ੍ਕਾਯੋ. ਏਤਂ ਅਮਤਂ ਯਦਿਦਂ ਅਨੁਪਾਦਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਇਤਿ, ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦੇਸਿਤਾ ਮਯਾ ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਦੇਸਿਤਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਦੇਸਿਤਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਪ੍ਪਾਯਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਦੇਸਿਤਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਓਘਸ੍ਸ ਨਿਤ੍ਥਰਣਾ, ਦੇਸਿਤੋ ਅਰਿਯੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਯਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਕਰਣੀਯਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਹਿਤੇਸਿਨਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੇਨ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ, ਕਤਂ ਵੋ ਤਂ ਮਯਾ. ਏਤਾਨਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ, ਏਤਾਨਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਾਨਿ. ਝਾਯਥਾਨਨ੍ਦ, ਮਾ ਪਮਾਦਤ੍ਥ, ਮਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਅਹੁਵਤ੍ਥ. ਅਯਂ ਵੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨੁਸਾਸਨੀ’’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਆਨੇਞ੍ਜਸਪ੍ਪਾਯਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਗਣਕਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੭੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ. ਅਥ ਖੋ ਗਣਕਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ [ਗਣਕਮੋਗ੍ਗਲਾਨੋ (ਕ.)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਗਣਕਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਇਮਸ੍ਸ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦਸ੍ਸ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਯਦਿਦਂ – ਯਾਵ ਪਚ੍ਛਿਮਸੋਪਾਨਕਲ਼ੇਵਰਾः ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਯਦਿਦਂ – ਅਜ੍ਝੇਨੇः ਇਮੇਸਮ੍ਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਇਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਯਦਿਦਂ – ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇ [ਇਸ੍ਸਤ੍ਤੇ (ਕ.)]. ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਗਣਕਾਨਂ ਗਣਨਾਜੀਵਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਯਦਿਦਂ – ਸਙ੍ਖਾਨੇ. ਮਯਞ੍ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਏਵਂ ਗਣਾਪੇਮ – ‘ਏਕਂ ਏਕਕਂ, ਦ੍ਵੇ ਦੁਕਾ, ਤੀਣਿ ਤਿਕਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਕਾ, ਛ ਛਕ੍ਕਾ, ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਕਾ, ਅਟ੍ਠ ਅਟ੍ਠਕਾ, ਨਵ ਨਵਕਾ, ਦਸ ਦਸਕਾ’ਤਿ; ਸਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਗਣਾਪੇਮ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਗਣਾਪੇਮ. ਸਕ੍ਕਾ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਏਵਮੇਵ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਞਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ?

੭੫. ‘‘ਸਕ੍ਕਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਮਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਿਕ੍ਖਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਞਪੇਤੁਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਦਕ੍ਖੋ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਕੋ ਭਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮੇਨੇਵ ਮੁਖਾਧਾਨੇ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਅਥ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਥਾਗਤੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਂ ਏਵਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੀਲਵਾ ਹੋਹਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਾਹਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੂ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ, ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਹਿ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਹਿ ਮਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਹਿ; ਰਕ੍ਖਾਹਿ ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਚਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਾਹਿ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ ਹੋਹਿ ਮਾਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਗ੍ਗਾਹੀ. ਯਤ੍ਵਾਧਿਕਰਣਮੇਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਸਂਵੁਤਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾਹਿ; ਰਕ੍ਖਾਹਿ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਾਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਹਿ. ਪਟਿਸਙ੍ਖਾ ਯੋਨਿਸੋ ਆਹਾਰਂ ਆਹਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ – ਨੇਵ ਦਵਾਯ ਨ ਮਦਾਯ ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਯ ਨ ਵਿਭੂਸਨਾਯ, ਯਾਵਦੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਯਾਪਨਾਯ ਵਿਹਿਂਸੂਪਰਤਿਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਾਨੁਗ੍ਗਹਾਯ – ਇਤਿ ਪੁਰਾਣਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਪਟਿਹਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਵਞ੍ਚ ਵੇਦਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਾਤ੍ਰਾ ਚ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਤਾ ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਚਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਾਹਿ, ਦਿਵਸਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਹਿ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਠਮਂ ਯਾਮਂ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਹਿ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਯਾਮਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਸੀਹਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯਾਸਿ ਪਾਦੇ ਪਾਦਂ ਅਚ੍ਚਾਧਾਯ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਉਟ੍ਠਾਨਸਞ੍ਞਂ ਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਯਾਮਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਯ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੋਧੇਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਹਿ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ, ਆਲੋਕਿਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ, ਸਮਿਞ੍ਜਿਤੇ ਪਸਾਰਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ, ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਧਾਰਣੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ, ਅਸਿਤੇ ਪੀਤੇ ਖਾਯਿਤੇ ਸਾਯਿਤੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ, ਉਚ੍ਚਾਰਪਸ੍ਸਾਵਕਮ੍ਮੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ, ਗਤੇ ਠਿਤੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਜਾਗਰਿਤੇ ਭਾਸਿਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇ ਸਮ੍ਪਜਾਨਕਾਰੀ’’’ਤਿ.