੬. ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾ

੩੦. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ [ਅ. ਨਿ. ੩.੬੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ], ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ – ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ; ਆਵਿਭਾਵਂ ਤਿਰੋਭਾਵਂ…ਪੇ… ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਣਿਹਿਤਾ ਇਮਸ੍ਸ [ਤਥਾ ਇਮਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.), ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੬੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਮੁਕਂ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ [ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੬੧]. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਏਵਮਨੁਸਾਸਤਿ – ‘ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਥ. ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਥ. ਇਦਂ ਪਜਹਥ, ਇਦਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥਾ’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ’’.

੩੧. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਪਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤਾਯ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸਾ ਖੋ ਪਨ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਪਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ, ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਞਾਣਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਞਾਣਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਅਰਤਿਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ….

ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਨੀਵਰਣੇ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ….

ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

੩੨. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯਾ ਚ ਇਦ੍ਧਿ ਯਞ੍ਚ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯਾ ਚ ਇਦ੍ਧਿ ਯਞ੍ਚ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯਾ ਚ ਇਦ੍ਧਿ ਯਞ੍ਚ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਨ੍ਤਿ.

ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.