੩. ਪਞ੍ਞਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਕਥਾ

੧. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ?

ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਂ [ਅਸ੍ਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਇਮਾ ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਨਵ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ.

ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਪਟਿਭਾਨਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਤਸ੍ਸਿਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ.

ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਇਮਾ ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਨਵ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ.

ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਪਟਿਭਾਨਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਤਸ੍ਸਿਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ.

ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ… ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਇਮਾ ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਨਵ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ.

੨. ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ?

ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਰੂਪੇ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਰੂਪੇ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਾਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਰੂਪੇ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਰੂਪੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਇਮਾ ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ. ਇਮਾ ਨਵ ਪਞ੍ਞਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਨ੍ਤਿ.

ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ… ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ? ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ. ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਿ…ਪੇ… ਤਸ੍ਸਿਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ.

੩. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ [ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੮੫੧], ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਤਾਯ [ਅਸ੍ਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ.) ਸਂ. ਨਿ. ੩ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸੀਘਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਹਾਸਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਜਵਨਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ’’.

੧. ਸੋਲ਼ਸਪਞ੍ਞਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੪. ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮੋ ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭੋ? ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਫਲਞਾਣਾਨਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਞਾਣਾਨਂ, ਛਨ੍ਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣਾਨਂ, ਤੇਸਤ੍ਤਤੀਨਂ ਞਾਣਾਨਂ, ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤੀਨਂ ਞਾਣਾਨਂ ਲਾਭੋ ਪਟਿਲਾਭੋ ਪਤ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾ [ਫੁਸਨਾ (ਕ.)] ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਾ ਪਟਿਲਾਭੋ.

ਪਞ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਪਞ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿ? ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਞ੍ਚ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਞਾ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਵਡ੍ਢਿਤਵਡ੍ਢਨਾ ਪਞ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਾਬੁਦ੍ਧਿ.

ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਂ? ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕਸ੍ਸ ਚ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਞਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਗਤਾ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਇਦਂ ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਂ.

ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ? ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤੇ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ [ਮਹਨ੍ਤੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ (ਕ.)] ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ [ਮਹਾਭਿਞ੍ਞਾਯੋ (ਕ.)] ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਨ੍ਤਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ. ਮਹਾਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਮਹਾਪਞ੍ਞਾ.

ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ? ਪੁਥੁਨਾਨਾਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਧਾਤੂਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਆਯਤਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਸੁਞ੍ਞਤਮਨੁਪਲਬ੍ਭੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਤ੍ਥੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਪਟਿਭਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਬਲੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਨਾਨਾਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸਾਧਾਰਣੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ [ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਰਮਤ੍ਥੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ. ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਪੁਥੁਪਞ੍ਞਾ.

ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ? ਵਿਪੁਲੇ ਅਤ੍ਥੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ – ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ. ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਪੁਲਪਞ੍ਞਾ.

ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ? ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰਾਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸੁਞ੍ਞਤਮਨੁਪਲਬ੍ਭੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰਾਸੁ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਪਟਿਭਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰਾਸੁ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਬਲੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇਸੁ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰਾਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਪਰਮਤ੍ਥੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ. ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞਾ.

ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਾ? ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਭਾਨਵਵਤ੍ਥਾਨਤੋ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਪਟਿਭਾਨੇ ਚ ਨ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਅਭਿਸਮ੍ਭਵਿਤੁਂ. ਅਨਭਿਸਮ੍ਭਵਨੀਯੋ ਚ ਸੋ ਅਞ੍ਞੇਹੀਤਿ – ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ.

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਟ੍ਠਮਕੋ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ. ਅਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਅਟ੍ਠਮਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਕਦਾਗਾਮਿ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਨਾਗਾਮੀ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ. ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਅਨਾਗਾਮਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਰਹਾ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ. ਅਰਹਤੋ ਪਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ [ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ. ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ. ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸਦੇਵਕਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗੋ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ.

੫. ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਕੁਸਲੋ ਪਭਿਨ੍ਨਞਾਣੋ ਅਧਿਗਤਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੋ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਸਬਲਧਾਰੀ ਪੁਰਿਸਾਸਭੋ ਪੁਰਿਸਸੀਹੋ ਪੁਰਿਸਨਾਗੋ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸਧੋਰਯ੍ਹੋ ਅਨਨ੍ਤਞਾਣੋ ਅਨਨ੍ਤਤੇਜੋ ਅਨਨ੍ਤਯਸੋ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਧਨਵਾ ਨੇਤਾ ਵਿਨੇਤਾ ਅਨੁਨੇਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਾ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਾ ਪੇਕ੍ਖੇਤਾ ਪਸਾਦੇਤਾ. ਸੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ, ਅਸਞ੍ਜਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਞ੍ਜਨੇਤਾ [ਸਞ੍ਜਾਨੇਤਾ (ਸ੍ਯਾ.)], ਅਨਕ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਾਤਾ, ਮਗ੍ਗਞ੍ਞੂ ਮਗ੍ਗਵਿਦੂ ਮਗ੍ਗਕੋਵਿਦੋ ਮਗ੍ਗਾਨੁਗਾਮੀ [ਮਗ੍ਗਾਨੁਗਾ (ਸ੍ਯਾ.) ਮਹਾਨਿ. ੬੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬੋ] ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਏਤਰਹਿ ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ.

ਸੋ ਹਿ ਭਗਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ ਞਾਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਤਥਾਗਤੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਅਦਿਟ੍ਠਂ ਅਵਿਦਿਤਂ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਅਫਸ੍ਸਿਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ. ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ [ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ (ਸ੍ਯਾ.) ਮਹਾਨਿ. ੬੯] ਉਪਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਮੁਖੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨੇਯ੍ਯਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ [ਸਬ੍ਬਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ (ਕ.)]. ਅਤ੍ਤਤ੍ਥੋ ਵਾ ਪਰਤ੍ਥੋ ਵਾ ਉਭਯਤ੍ਥੋ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਉਤ੍ਤਾਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਗੂਲ਼੍ਹੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਨੇਯ੍ਯੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਨੀਤੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਅਨਵਜ੍ਜੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੋਦਾਨੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ.

ਸਬ੍ਬਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ. ਅਤੀਤੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਂ. ਅਨਾਗਤੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਂ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਂ ਞਾਣਂ. ਯਾਵਤਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਤਾਵਤਕਂ ਞਾਣਂ, ਯਾਵਤਕਂ ਞਾਣਂ ਤਾਵਤਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ. ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਞਾਣਂ, ਞਾਣਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ. ਨੇਯ੍ਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਞਾਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨੇਯ੍ਯਪਥੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਯਨ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸਮੁਗ੍ਗਪਟਲਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾ ਫੁਸਿਤਾਨਂ [ਸੁਫੁਸ੍ਸਿਤਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਸਮੁਗ੍ਗਪਟਲਂ ਉਪਰਿਮਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਪਰਿਮਂ ਸਮੁਗ੍ਗਪਟਲਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਯਨ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ; ਏਵਮੇਵ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਨੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਞਾਣਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਯਨ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ. ਯਾਵਤਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ ਤਾਵਤਕਂ ਞਾਣਂ, ਯਾਵਤਕਂ ਞਾਣਂ ਤਾਵਤਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ. ਨੇਯ੍ਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਞਾਣਂ, ਞਾਣਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਨੇਯ੍ਯਂ. ਨੇਯ੍ਯਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਞਾਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨੇਯ੍ਯਪਥੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਯਨ੍ਤਟ੍ਠਾਯਿਨੋ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.

ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਆਵਜ੍ਜਨਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਆਕਙ੍ਖਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਮਨਸਿਕਾਰਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਆਸਯਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਨੁਸਯਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਚਰਿਤਂ [ਚਰਿਯਂ (ਸ੍ਯਾ.) ਮਹਾਨਿ. ੬੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਜਾਨਾਤਿ, ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਸ੍ਵਾਕਾਰੇ ਦ੍ਵਾਕਾਰੇ ਸੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇ ਭਬ੍ਬਾਭਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ.

ਯਥਾ ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਤਿਮਿਤਿਮਿਙ੍ਗਲਂ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਨ੍ਤੋਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨ੍ਤੋਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਥਾ ਯੇ ਕੇਚਿ ਪਕ੍ਖਿਨੋ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਰੁਲ਼ਂ ਵੇਨਤੇਯ੍ਯਂ ਉਪਾਦਾਯ, ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਪਦੇਸੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਯੇਪਿ ਤੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸਮਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਤੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਸ੍ਸ ਪਦੇਸੇ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤਿਘਂਸਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯੇਪਿ ਤੇ ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਣ੍ਡਿਤਾ ਗਹਪਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਣਪਣ੍ਡਿਤਾ ਨਿਪੁਣਾ ਕਤਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਵਾਲਵੇਧਿਰੂਪਾ ਵੋਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ [ਤੇ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਮਞ੍ਞੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਗਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ, ਤੇ ਪਞ੍ਹਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗੂਲ਼੍ਹਾਨਿ ਚ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਨਿ ਚ, ਕਥਿਤਾ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤਾ ਚ ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ ਭਗਵਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਾ [ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਾਰਣਾ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਉਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾ ਚ ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਰੋਚਤਿ ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ. ਅਗ੍ਗੋ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞੋ, ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਅਸਾਮਨ੍ਤਪਞ੍ਞਾ.

੬. ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ? ਰਾਗਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਤੀਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਭਿਭਵਿਤਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਦੋਸਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਤੀਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਭਿਭਵਿਤਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਮੋਹਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਤੀਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਭਿਭਵਿਤਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਕੋਧਂ…ਪੇ… ਉਪਨਾਹਂ … ਮਕ੍ਖਂ… ਪਲ਼ਾਸਂ… ਇਸ੍ਸਂ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਮਾਯਂ… ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ… ਥਮ੍ਭਂ… ਸਾਰਮ੍ਭਂ… ਮਾਨਂ… ਅਤਿਮਾਨਂ… ਮਦਂ… ਪਮਾਦਂ… ਸਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮੇ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯਤੀਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਭਿਭਵਿਤਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਰਾਗੋ ਅਰਿ. ਤਂ ਅਰਿਂ ਮਦ੍ਦਨਿਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਦੋਸੋ ਅਰਿ. ਤਂ ਅਰਿਂ ਮਦ੍ਦਨਿਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਮੋਹੋ ਅਰਿ. ਤਂ ਅਰਿਂ ਮਦ੍ਦਨਿਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਕੋਧੋ…ਪੇ… ਉਪਨਾਹੋ… ਮਕ੍ਖੋ… ਪਲ਼ਾਸੋ… ਇਸ੍ਸਾ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਮਾਯਾ… ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ… ਥਮ੍ਭੋ… ਸਾਰਮ੍ਭੋ… ਮਾਨੋ… ਅਤਿਮਾਨੋ… ਮਦੋ… ਪਮਾਦੋ… ਸਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸਾ… ਸਬ੍ਬੇ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾ… ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮਾ ਅਰਿ. ਤਂ ਅਰਿਂ ਮਦ੍ਦਨਿਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਭੂਰਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਥਵੀ [ਪਠਵੀ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਤਾਯ ਪਥਵਿਸਮਾਯ ਵਿਤ੍ਥਤਾਯ ਵਿਪੁਲਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਅਪਿ ਚ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਭੂਰਿ ਮੇਧਾ ਪਰਿਣਾਯਿਕਾਤਿ – ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ. ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞਾ.

ਪਞ੍ਞਾਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਂ ਪਞ੍ਞਾਬਾਹੁਲ੍ਲਂ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਞ੍ਞਾਗਰੁਕੋ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਰਿਤੋ ਪਞ੍ਞਾਸਯੋ ਪਞ੍ਞਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਧਜੋ ਪਞ੍ਞਾਕੇਤੁ ਪਞ੍ਞਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ ਵਿਚਯਬਹੁਲੋ ਪਵਿਚਯਬਹੁਲੋ ਓਕ੍ਖਾਯਨਬਹੁਲੋ ਸਮੋਕ੍ਖਾਯਨਬਹੁਲੋ [ਸਮ੍ਪੇਕ੍ਖਾਯਨਬਹੁਲੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਮਹਾਨਿ. ੨੦੪ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਸਮ੍ਪੇਕ੍ਖਾਯਨਧਮ੍ਮੋ ਵਿਭੂਤਵਿਹਾਰੀ ਤਚ੍ਚਰਿਤੋ ਤਗ੍ਗਰੁਕੋ ਤਬ੍ਬਹੁਲੋ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨੋ ਤਪ੍ਪੋਣੋ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰੋ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ. ਯਥਾ ਗਣਗਰੁਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਗਣਬਾਹੁਲਿਕੋ’’ਤਿ, ਚੀਵਰਗਰੁਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਚੀਵਰਬਾਹੁਲਿਕੋ’’ਤਿ, ਪਤ੍ਤਗਰੁਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਪਤ੍ਤਬਾਹੁਲਿਕੋ’’ਤਿ, ਸੇਨਾਸਨਗਰੁਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘‘ਸੇਨਾਸਨਬਾਹੁਲਿਕੋ’’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਞ੍ਞਾ ਗਰੁਕੋ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਚਰਿਤੋ ਪਞ੍ਞਾਸਯੋ ਪਞ੍ਞਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਧਜੋ ਪਞ੍ਞਾਕੇਤੁ ਪਞ੍ਞਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ ਵਿਚਯਬਹੁਲੋ ਪਵਿਚਯਬਹੁਲੋ ਓਕ੍ਖਾਯਨਬਹੁਲੋ ਸਮੋਕ੍ਖਾਯਨਬਹੁਲੋ ਸਮ੍ਪੇਕ੍ਖਾਯਨਧਮ੍ਮੋ ਵਿਭੂਤਵਿਹਾਰੀ ਤਚ੍ਚਰਿਤੋ ਤਗ੍ਗਰੁਕੋ ਤਬ੍ਬਹੁਲੋ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨੋ ਤਪ੍ਪੋਣੋ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰੋ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ. ਪਞ੍ਞਾਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਇਦਂ ਪਞ੍ਞਾਬਾਹੁਲ੍ਲਂ.

ਸੀਘਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ? ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਸੀਲਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ – ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ. ਸੀਘਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਸੀਘਪਞ੍ਞਾ.

ਲਹੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ? ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਸੀਲਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ …ਪੇ… ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ … ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ – ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ. ਲਹੁਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਲਹੁਪਞ੍ਞਾ.

ਹਾਸਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਸੀਲਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਂ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ… ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ…ਪੇ… ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ… ਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਿਪੂਰੇਤੀਤਿ … ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ… ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ… ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ… ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤੀਤਿ… ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਤੀਤਿ… ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤੀਤਿ … ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ…ਪੇ… ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਬਹੁਲੋ ਵੇਦਬਹੁਲੋ ਤੁਟ੍ਠਿਬਹੁਲੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਬਹੁਲੋ ਪਰਮਤ੍ਥਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ – ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ. ਹਾਸਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਹਾਸਪਞ੍ਞਾ.

੭. ਜਵਨਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ? ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਯਾ ਕਾਚਿ ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਯਾ ਕਾਚਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ.

ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਖਯਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਭਯਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ [ਜਰਾਮਰਣਂ ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ.

ਰੂਪਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਵੇਦਨਾ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਖਿਪ੍ਪਂ ਜਵਤੀਤਿ – ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ. ਜਵਨਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਜਵਨਪਞ੍ਞਾ.

ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ? ਖਿਪ੍ਪਂ ਕਿਲੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ [ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ (ਕ.)] ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਗਂ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੋਸਂ…ਪੇ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮੋਹਂ … ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕੋਧਂ… ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਉਪਨਾਹਂ… ਮਕ੍ਖਂ… ਪਲ਼ਾਸਂ… ਇਸ੍ਸਂ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਮਾਯਂ… ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ… ਥਮ੍ਭਂ… ਸਾਰਮ੍ਭਂ… ਮਾਨਂ… ਅਤਿਮਾਨਂ… ਮਦਂ… ਪਮਾਦਂ… ਸਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤੀਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਆਸਨੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਤਾ ਫਸ੍ਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ – ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ.

ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਤਮਾ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਉਬ੍ਬੇਗਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ ਉਤ੍ਤਾਸਬਹੁਲੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਨਬਹੁਲੋ ਅਰਤਿਬਹੁਲੋ ਅਨਭਿਰਤਿਬਹੁਲੋ. ਬਹਿਮੁਖੋ ਨ ਰਮਤਿ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ. ਅਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਲੋਭਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤਿ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ – ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਦੋਸਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤਿ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ – ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਮੋਹਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤਿ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ – ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਿਬ੍ਬਿਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਦਾਲਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਕੋਧਂ…ਪੇ… ਉਪਨਾਹਂ… ਮਕ੍ਖਂ… ਪਲ਼ਾਸਂ… ਇਸ੍ਸਂ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ… ਮਾਯਂ… ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ… ਥਮ੍ਭਂ… ਸਾਰਮ੍ਭਂ… ਮਾਨਂ… ਅਤਿਮਾਨਂ… ਮਦਂ… ਪਮਾਦਂ… ਸਬ੍ਬੇ ਕਿਲੇਸੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬੇ ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝਤਿ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ – ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ. ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞਾ.

ਇਮਾ ਸੋਲ਼ਸ ਪਞ੍ਞਾਯੋ. ਇਮਾਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਪਞ੍ਞਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤੋ.

੨. ਪੁਗ੍ਗਲਵਿਸੇਸਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੮. ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ – ਏਕੋ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਏਕੋ ਨ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਯੋ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ – ਏਕੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਏਕੋ ਨ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ. ਯੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ – ਏਕੋ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲੋ, ਏਕੋ ਨ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲੋ. ਯੋ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲਾ – ਏਕੋ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਏਕੋ ਨ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤੋ. ਯੋ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ – ਏਕੋ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲੋ, ਏਕੋ ਨ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲੋ. ਯੋ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲਾ – ਏਕੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਬਹੁਲੋ, ਏਕੋ ਨ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਬਹੁਲੋ. ਯੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਬਹੁਲੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਬਹੁਲਾ – ਏਕੋ ਸੇਖਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਏਕੋ ਅਸੇਖਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਯੋ ਅਸੇਖਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਅਸੇਖਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ – ਏਕੋ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਏਕੋ ਨ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਯੋ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਦੇਸਨਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਵਿਹਾਰਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਬਹੁਲਾ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਅਸੇਖਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤਾ – ਏਕੋ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਏਕੋ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਯੋ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤਿਰੇਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਸੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪਭਿਜ੍ਜਤਿ.

ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸਦੇਵਕਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਉਪਾਦਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਪਭੇਦਕੁਸਲੋ ਪਭਿਨ੍ਨਞਾਣੋ ਅਧਿਗਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੋ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਸਬਲਧਾਰੀ ਪੁਰਿਸਾਸਭੋ ਪੁਰਿਸਸੀਹੋ…ਪੇ… ਯੇਪਿ ਤੇ ਖਤ੍ਤਿਯਪਣ੍ਡਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਣ੍ਡਿਤਾ ਗਹਪਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਣਪਣ੍ਡਿਤਾ ਨਿਪੁਣਾ ਕਤਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਵਾਲਵੇਧਿਰੂਪਾ ਵੋਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਾ ਮਞ੍ਞੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਗਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ, ਤੇ ਪਞ੍ਹਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗੂਲ਼੍ਹਾਨਿ ਚ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾਨਿ ਚ. ਕਥਿਤਾ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤਾ ਚ ਤੇ ਪਞ੍ਹਾ ਭਗਵਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਕਾਰਣਾ, ਉਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਾ ਚ ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਤਿਰੋਚਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਪਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਅਗ੍ਗੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ.

ਮਹਾਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਇਦ੍ਧਿਕਥਾ

੯. ਕਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਕਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯੋ? ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਿ ਭੂਮਿਯੋ, ਕਤਿ ਪਾਦਾ, ਕਤਿ ਪਦਾਨਿ, ਕਤਿ ਮੂਲਾਨਿ? ਕਾ ਇਦ੍ਧੀਤਿ? ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਕਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯੋਤਿ? ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਿ ਭੂਮਿਯੋਤਿ? ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ, ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ.

੧੦. ਕਤਮਾ ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ? ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ [ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ.

ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ? ਵਿਵੇਕਜਾਭੂਮਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ, ਪੀਤਿਸੁਖਭੂਮਿ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਭੂਮਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਭੂਮਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ? ਛਨ੍ਦਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਛਨ੍ਦੋ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਛਨ੍ਦੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਛਨ੍ਦੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਵੀਰਿਯਂ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਵੀਰਿਯਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਵੀਮਂਸਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਵੀਮਂਸਾ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਵੀਮਂਸਾ. ਅਞ੍ਞਾ ਵੀਮਂਸਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ? ਅਨੋਨਤਂ [ਅਨੋਣਤਂ (ਕ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨੁਨ੍ਨਤਂ [(ਅਨੁਣ੍ਣਤਂ (ਕ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨਭਿਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨਪਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਮਰਿਯਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ [ਏਕਗ੍ਗਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਿਲੇਸੇਹਿ [ਨਾਨਤ੍ਤਕਿਲੇਸੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵੀਰਿਯੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਮਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਓਭਾਸਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.

ਦਸਇਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੦. ਕਤਮਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ – ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ; ਆਵਿਭਾਵਂ ਤਿਰੋਭਾਵਂ; ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ. ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ. ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ [ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੋ (ਕ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੮ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਂ. ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ. ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ.

ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਰੁਚਿਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਦਾਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਾਵਚਨੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੇਖੋ ਵਾ ਅਰਹਾ ਵਾ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ. ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ. ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਏਕੋ ਬਹੁਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਬਹੁਲੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ [ਹੋਤੂਤਿ (ਕ.)]. ਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ [ਚੁਲ੍ਲਪਨ੍ਥਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ. ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਬਹੁਕੋ ਏਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ; ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਏਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ. ਏਕੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ.

੧੧. ਆਵਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਟਂ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ. ਤਿਰੋਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਆਵਟਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਆਕਾਸਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਆਕਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਟੇ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ.

ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਆਪੋਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਪਥਵਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਉਦਕਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਉਦਕਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਥਵਿਯਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਉਦਕੇ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ.

ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਉਦਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਪਥਵੀ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਂ.

ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਆਕਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਪਥਵੀ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ.

੧੨. ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਧ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਾਣਿਨਾ ਆਮਸਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਰੂਪਗਤਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਆਮਸਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਾਣਿਨਾ ਆਮਸਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ.

ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ ਦੂਰੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਦੂਰੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਦੂਰੇ ਹੋਤਿ. ਬਹੁਕਮ੍ਪਿ ਥੋਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਥੋਕਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਥੋਕਂ ਹੋਤਿ. ਥੋਕਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਬਹੁਕਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਬਹੁਕਂ ਹੋਤਿ. ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਰਤੋ ਰੂਪਿਂ [ਰੂਪਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੬ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ [ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚਙ੍ਕਮਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਧੂਮਾਯਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਧੂਮਾਯਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਜ੍ਜਲਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਜ੍ਜਲਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਹਿ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਕਰੋਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੧੩. ਕਤਮਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਭੂ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ [ਸਹਸ੍ਸੀਲੋਕਧਾਤੁਂ (ਸ੍ਯਾ.) ਵਤ੍ਥੁ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੫] ਸਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ; ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ; ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਉਪਰਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਉਪਰਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ, ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨਾਗਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੁਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਯਕ੍ਖਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਨ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ [ਅਸੁਰਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਨ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੇਵਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਨਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੀਹਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੀਪਿਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਰਥਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੧੪. ਕਤਮਾ ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਰੂਪਿਂ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਰਿਸੋ ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾ ਈਸਿਕਂ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘‘ਅਯਂ ਮੁਞ੍ਜੋ, ਅਯਂ ਈਸਿਕਾ. ਅਞ੍ਞੋ ਮੁਞ੍ਜੋ, ਅਞ੍ਞਾ ਈਸਿਕਾ. ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾ ਤ੍ਵੇਵ ਈਸਿਕਾ ਪਵਾਲ਼੍ਹਾ’’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਿਂ ਕੋਸਿਯਾ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘‘ਅਯਂ ਅਸਿ, ਅਯਂ ਕੋਸਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਅਸਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਕੋਸਿ. ਕੋਸਿਯਾ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸਿ ਪਵਾਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸੋ ਅਹਿਂ ਕਰਣ੍ਡਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘‘ਅਯਂ ਅਹਿ, ਅਯਂ ਕਰਣ੍ਡੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਅਹਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਕਰਣ੍ਡੋ. ਕਰਣ੍ਡਾ ਤ੍ਵੇਵ ਅਹਿ ਉਬ੍ਭਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਰੂਪਿਂ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਯਂ ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੧੫. ਕਤਮਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ… ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ… ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਨ੍ਦਿਯਾ… ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਰਾਗਸ੍ਸ… ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਦਾਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭੂਤਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਯਂ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੧੬. ਕਤਮਾ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਝਾਨੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਤਤਿਯੇਨ ਝਾਨੇਨ ਪੀਤਿਯਾ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਝਾਨੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਞ੍ਜੀਵਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਖਾਣੁਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਾਮਾਵਤਿਯਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਯਂ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੧੭. ਕਤਮਾ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ [ਮ. ਨਿ. ੩.੪੬੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਂ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ.

ਕਥਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਧਾਤੁਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.

ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਭਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.

ਕਥਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਧਾਤੁਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.

ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਭਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.

ਕਥਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਏਵਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਅਯਂ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.

੧੮. ਕਤਮਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਕ੍ਖੀਨਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਨਂ. ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ.

ਕਤਮਾ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ? ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ [ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਸ੍ਸਬਨ੍ਧਗੋਪੁਰਿਸੇ [ਅਸ੍ਸਬਨ੍ਧਗੋਪਕੇ ਪੁਰਿਸੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਪਾਦਾਯ. ਜੋਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਜਟਿਲਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਮੇਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਘੋਸਿਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਯਂ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ.

ਕਤਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਵਿਜ੍ਜਾਧਰਾ ਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਜਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਰਥਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.

ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ? ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਇਮਾ ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ.

ਇਦ੍ਧਿਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਅਭਿਸਮਯਕਥਾ

੧੯. ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ. ਕੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਹਞ੍ਚਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਣੀ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਅਞ੍ਞਾਣੀ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਞਾਣੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਹਞ੍ਚਿ ਞਾਣੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ [ਤੇਨ ਹਿ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਅਚਿਤ੍ਤਕੋ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਹਞ੍ਚਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਕਾਮਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਸਚ੍ਚਾਨੁਲੋਮਿਕਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਅਤੀਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਅਤੀਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਅਨਾਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਅਨਾਗਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਤੇਨ ਹਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਲੋਕਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਲੋਕਿਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

ਕਥਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਾਦਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਞਾਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਨਿਰੋਧਗੋਚਰਂ ਦਸ੍ਸਨਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ. ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਞਾਣਂ ਨਿਰੋਧਗੋਚਰਂ. ਏਵਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਭਿਸਮੇਤਿ.

੨੦. ਕਿਂ ਨੁ ਏਤ੍ਤਕੋਯੇਵ ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ? ਨ ਹਿ.ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਦਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਵੋਦਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਪਗ੍ਗਹਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ; ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਪਵਿਚਯਾਭਿਸਮਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਪਗ੍ਗਹਾਭਿਸਮਯੋ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਫਰਣਾਭਿਸਮਯੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਉਪਸਮਾਭਿਸਮਯੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ; ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਸਦ੍ਧਾਬਲਂ, ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਵੀਰਿਯਬਲਂ, ਪਮਾਦੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਸਤਿਬਲਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮਾਧਿਬਲਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਕਮ੍ਪਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਪਞ੍ਞਾਬਲਂ; ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਾਭਿਸਮਯੋ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪਗ੍ਗਹਾਭਿਸਮਯੋ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਦਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭਿਸਮਯੋ, ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬਲਾਭਿਸਮਯੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਭਿਸਮਯੋ, ਹੇਤੁਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗਾਭਿਸਮਯੋ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਭਿਸਮਯੋ, ਪਦਹਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਭਿਸਮਯੋ, ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਭਿਸਮਯੋ, ਤਥਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਸਮਥਾਭਿਸਮਯੋ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ, ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ, ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾਭਿਸਮਯੋ, ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਭਿਸਮਯੋ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਭਿਸਮਯੋ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਅਭਿਸਮਯੋ, ਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਭਿਸਮਯੋ, ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਭਿਸਮਯੋ, ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਅਭਿਸਮਯੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਟ੍ਠੇਨ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਛਨ੍ਦੋ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਫਸ੍ਸੋ ਸਮੋਧਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਵੇਦਨਾ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਸਮਾਧਿ ਪਮੁਖਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਸਤਿ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਤਤੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸਾਰਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ, ਅਮਤੋਗਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ.

੨੧. ਕਿਂ ਨੁ ਏਤ੍ਤਕੋਯੇਵ ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ? ਨ ਹਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਦਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਅਮਤੋਗਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ.

ਕਿਂ ਨੁ ਏਤ੍ਤਕੋਯੇਵ ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ? ਨ ਹਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਕ੍ਖਣੇ ਦਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਛਨ੍ਦੋ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ…ਪੇ… ਅਮਤੋਗਧਂ ੫ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ.

ਕਿਂ ਨੁ ਏਤ੍ਤਕੋਯੇਵ ਅਭਿਸਮਯੋਤਿ?

ਨ ਹਿ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ…ਪੇ… ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਕ੍ਖਣੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਕ੍ਖਣੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਕ੍ਖਣੇ ਦਸ੍ਸਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ…ਪੇ… ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਅਭਿਸਮਯੋ. ਛਨ੍ਦੋ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ…ਪੇ… ਅਮਤੋਗਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਅਭਿਸਮਯੋ.

ਯ੍ਵਾਯਂ [ਸ੍ਯਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਅਤੀਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ…ਪੇ… ਅਨਾਗਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਅਤੀਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਤੀਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਖੀਣਂ ਖੇਪੇਤਿ, ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਨਿਰੋਧੇਤਿ, ਵਿਗਤਂ ਵਿਗਮੇਤਿ, ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੇਤਿ, ਅਤੀਤਂ ਯਂ ਨ ਅਤ੍ਥਿ ਤਂ ਪਜਹਤੀਤਿ? ਨ ਅਤੀਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਅਨਾਗਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਅਨਾਗਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਜਾਤਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਪਾਤੁਭੂਤਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਾਗਤਂ ਯਂ ਨ ਅਤ੍ਥਿ ਤਂ ਪਜਹਤੀਤਿ? ਨ ਅਨਾਗਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਰਤ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਮਾਨਂ ਪਜਹਤਿ, ਪਰਾਮਟ੍ਠੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਜਹਤਿ,

ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਜਹਤਿ, ਥਾਮਗਤੋ ਅਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਧਮ੍ਮਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਸਮਮੇਵ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ [ਤਂਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ?

ਨ ਹਿ ਅਤੀਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਅਨਾਗਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀਤਿ. ਹਞ੍ਚਿ ਨ ਅਤੀਤੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਨ ਅਨਾਗਤੇ…ਪੇ… ਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋਤਿ? ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ. ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤਰੁਣੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਜਾਤਫਲੋ. ਤਮੇਨਂ ਪੁਰਿਸੋ ਮੂਲਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਯੇ ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਜਾਤਫਲਾ, ਤੇ ਅਜਾਤਾਯੇਵ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯੇਵ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯੇਵ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਪਾਤੁਭੂਤਾਯੇਵ ਨ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਹੇਤੁ, ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤ੍ਤਾ ਯੇ ਉਪ੍ਪਾਦਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਲੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇ ਅਜਾਤਾਯੇਵ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯੇਵ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯੇਵ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਪਾਤੁਭੂਤਾਯੇਵ ਨ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ. ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੇਤੁ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹੇਤੁ, ਆਯੂਹਨਾ ਹੇਤੁ. ਆਯੂਹਨਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾਤਿ. ਆਯੂਹਨੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨਾਯੂਹਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਅਨਾਯੂਹਨੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਆਯੂਹਨਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਲੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇ ਅਜਾਤਾਯੇਵ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯੇਵ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯੇਵ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਪਾਤੁਭੂਤਾਯੇਵ ਨ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਹੇਤੁਨਿਰੋਧਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋਤਿ.

ਅਭਿਸਮਯਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਵਿਵੇਕਕਥਾ

੨੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ [ਸਂ ਨਿ. ੩.੫.੧੪੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ]. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਂ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ.

੨੩. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ [ਯੇਪਿਮੇ (ਸ੍ਯਾ.) ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੫੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ.

੧. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨੪. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਵੇਕੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਰਾਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ ਚ ਅਮਤਾ ਧਾਤੁ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਰੋਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

੨੫. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ …ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਵੇਕੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਰਾਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ ਚ ਅਮਤਾ ਧਾਤੁ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਰੋਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

੨੬. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ.

੨. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨੭. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ. ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ… ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਵੇਕੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਤਿ.

ਵਿਵੇਕਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਚਰਿਯਾਕਥਾ

੨੮. ਚਰਿਯਾਤਿ, ਅਟ੍ਠ ਚਰਿਯਾਯੋ – ਇਰਿਯਾਪਥਚਰਿਯਾ, ਆਯਤਨਚਰਿਯਾ, ਸਤਿਚਰਿਯਾ, ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾ, ਞਾਣਚਰਿਯਾ, ਮਗ੍ਗਚਰਿਯਾ, ਪਤ੍ਤਿਚਰਿਯਾ, ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਾਤਿ.

ਇਰਿਯਾਪਥਚਰਿਯਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਇਰਿਯਾਪਥੇਸੁ. ਆਯਤਨਚਰਿਯਾਤਿ ਛਸੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰੇਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ. ਸਤਿਚਰਿਯਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ. ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਝਾਨੇਸੁ. ਞਾਣਚਰਿਯਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ. ਮਗ੍ਗਚਰਿਯਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਸੁ. ਪਤ੍ਤਿਚਰਿਯਾਤਿ ਚਤੂਸੁ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਸੁ. ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਾਤਿ ਤਥਾਗਤੇਸੁ ਅਰਹਨ੍ਤੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਪਦੇਸੇ [ਪਦੇਸੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਪਦੇਸੇ ਸਾਵਕੇਸੁ.

ਇਰਿਯਾਪਥਚਰਿਯਾ ਚ ਪਣਿਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਆਯਤਨਚਰਿਯਾ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾਨਂ. ਸਤਿਚਰਿਯਾ ਚ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰੀਨਂ. ਸਮਾਧਿਚਰਿਯਾ ਚ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਞਾਣਚਰਿਯਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਮਗ੍ਗਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ. ਪਤ੍ਤਿਚਰਿਯਾ ਚ ਅਧਿਗਤਫਲਾਨਂ. ਲੋਕਤ੍ਥਚਰਿਯਾ ਚ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਦੇਸੇ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਪਦੇਸੇ ਸਾਵਕਾਨਂ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਚਰਿਯਾਯੋ.

੨੯. ਅਪਰਾਪਿ ਅਟ੍ਠ ਚਰਿਯਾਯੋ. ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਚਰਤਿ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਵੀਰਿਯੇਨ ਚਰਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਤਿਯਾ ਚਰਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿਨਾ ਚਰਤਿ, ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਚਰਤਿ, ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਚਰਿਯਾਯ ਚਰਤਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਯਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਆਯਤਨਚਰਿਯਾਯ ਚਰਤਿ, ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵਿਸੇਸਚਰਿਯਾਯ ਚਰਤਿ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਚਰਿਯਾਯੋ.

ਅਪਰਾਪਿ ਅਟ੍ਠ ਚਰਿਯਾਯੋ. ਦਸ੍ਸਨਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵੋਦਾਨਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ, ਪਗ੍ਗਹਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਚਰਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ. ਇਮਾ ਅਟ੍ਠ ਚਰਿਯਾਯੋਤਿ.

ਚਰਿਯਾਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਕਥਾ

੩੦. ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ [ਅ. ਨਿ. ੩.੬੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ], ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ – ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ; ਆਵਿਭਾਵਂ ਤਿਰੋਭਾਵਂ…ਪੇ… ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤ੍ਥਮ੍ਪਿ ਤੇ ਮਨੋ, ਇਤਿਪਿ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਧ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਦੇਵਤਾਨਂ ਵਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਨਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਯਤੋ ਵਿਚਾਰਯਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਪ੍ਫਾਰਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ ਭੋਤੋ ਮਨੋਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਣਿਹਿਤਾ ਇਮਸ੍ਸ [ਤਥਾ ਇਮਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.), ਯਥਾ ਇਮਸ੍ਸ (ਕ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੬੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਅਮੁਕਂ ਨਾਮ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ [ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ.) ਅ. ਨਿ. ੩.੬੧]. ਸੋ ਬਹੁਂ ਚੇਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਥੇਵ ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਏਵਮਨੁਸਾਸਤਿ – ‘ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਥ. ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਮਾ ਏਵਂ ਮਨਸਿ ਕਰਿਤ੍ਥ. ਇਦਂ ਪਜਹਥ, ਇਦਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਥਾ’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਣਿ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਨਿ’’.

੩੧. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਪਨ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤਾਯ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸਾ ਖੋ ਪਨ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਪਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ, ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਞਾਣਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਞਾਣਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ.

ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਅਰਤਿਂ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ….

ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਇਦ੍ਧਿ. ਨੀਵਰਣੇ ਪਟਿਹਰਤੀਤਿ – ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਯੇ ਤੇਨ ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਿਲਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਤਿ – ਆਦੇਸਨਾਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਏਵਂ ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਤਾ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ – ਅਨੁਸਾਸਨੀਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ…ਪੇ….