੫. ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੬੩. ਕਤਮਾਨਿ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ ਸਤੋਕਾਰਿਸ੍ਸ ਞਾਣਾਨਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ. ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੀਘਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ…ਪੇ… ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ… ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ … ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ… ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ… ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ… ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ… ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ… ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

੧੬੪. ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਰੁਚਿਯਾ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਦਾਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਾਵਚਨੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੇਕ੍ਖੋ ਵਾ ਅਰਹਾ ਵਾ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ. ਅਰਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਰਞ੍ਞਂ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਨ੍ਤਿ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਮਞ੍ਚੋ ਵਾ ਪੀਠਂ ਵਾ ਭਿਸਿ ਵਾ ਤਟ੍ਟਿਕਾ ਵਾ ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡੋ ਵਾ ਤਿਣਸਨ੍ਥਰੋ [ਤਿਣਸਣ੍ਠਰੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਾ ਪਣ੍ਣਸਨ੍ਥਰੋ ਵਾ ਪਲਾਲਸਨ੍ਥਰੋ [ਪਲਾਸਸਣ੍ਠਰੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਂ ਹੋਤਿ ਗਹਟ੍ਠੇਹਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਵਾ. ਅਗਾਰਨ੍ਤਿ [ਆਗਾਰਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਹਾਰੋ ਅਡ੍ਢਯੋਗੋ ਪਾਸਾਦੋ ਹਮ੍ਮਿਯਂ ਗੁਹਾ. ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ. ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਉਜੁਕੋ ਹੋਤਿ ਕਾਯੋ ਠਿਤੋ [ਪਨਿਧਿਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸੁਪਣਿਹਿਤੋ. ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ. ਪਰੀਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ. ਮੁਖਨ੍ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ. ਸਤੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ.

੧੬੫. ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤੀਤਿ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤਿ.

ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੬੬. ਕਥਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਛਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

੧੬੭. ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਸੁਖਤੋ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਅਤ੍ਤਤੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਨੋ ਨਨ੍ਦਤਿ. ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਰਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਰੋਧੇਤਿ, ਨੋ ਸਮੁਦੇਤਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ. ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ. ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ.

ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ – ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਤਦੁਪਗਵੀਰਿਯਵਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ, ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵਿਦਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਕਥਂ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ? ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ… ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਵੇਦਨਾਸਮੁਦਯੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਖਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋਤਿ …ਪੇ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋਤਿ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਵੇਦਨਾਨਿਰੋਧੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਤੋਪਿ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਕਥਂ ਵਿਦਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ? ਕਥਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯੋਤਿ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯੋਤਿ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਤੋਪਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਖਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋਤਿ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋਤਿ…ਪੇ… ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਤੋਪਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

ਕਥਂ ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ? ਕਥਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮੁਦਯੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਯਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮੁਦਯੋਤਿ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਸਮੁਦਯਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮੁਦਯੋਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮੁਦਯੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਤੋਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਖਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਭਯਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ? ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਵਿਤਕ੍ਕਨਿਰੋਧੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਵਿਤਕ੍ਕਨਿਰੋਧੋਤਿ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਨਿਰੋਧਾ ਵਿਤਕ੍ਕਨਿਰੋਧੋਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਾ ਵਿਤਕ੍ਕਨਿਰੋਧੋਤਿ – ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧਟ੍ਠੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਲਕ੍ਖਣਂ ਪਸ੍ਸਤੋਪਿ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ.

੧੬੮. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ…ਪੇ… ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਕਥਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ? ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀ’’ਤਿ.

ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਗੋਚਰਂ. ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਗੋਚਰਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਪਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ.

ਸਮਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਂ ਸਮਂ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੋ ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੋ ਪਰਮਟ੍ਠੋ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਬਲਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਕਥਂ ਬਲਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ? ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਾਬਲਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਵੀਰਿਯਬਲਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਮਾਦੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿਬਲਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਸਮਾਧਿਬਲਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾਬਲਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮਾਨਿ ਬਲਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ਬਲਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ. ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਕਥਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ? ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਵਿਚਯਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਫਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਉਪਸਮਟ੍ਠੇਨ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਟ੍ਠੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮੇ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀ’’ਤਿ. ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਕਥਂ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ? ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮਂ ਮਗ੍ਗਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀ’’ਤਿ. ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਕਥਂ ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ? ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬਲਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਹੇਤੁਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ ਤਥਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਸਮਥਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ ਵਿਜ੍ਜਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਟ੍ਠੇਨ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਛਨ੍ਦਂ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਮਨਸਿਕਾਰਂ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਫਸ੍ਸਂ ਸਮੋਧਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਵੇਦਨਂ ਸਮੋਸਰਣਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਸਮਾਧਿਂ ਪਮੁਖਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਸਤਿਂ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਪਞ੍ਞਂ ਤਤੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਾਰਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ, ਅਮਤੋਗਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀ’’ਤਿ.

ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਗੋਚਰਂ. ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਗੋਚਰਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਪਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਸਮਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਂ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਂ ਸਮਂ. ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੋ ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੋ ਪਰਮਟ੍ਠੋ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਟ੍ਠਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੬੯. ਕਥਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ? ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਛਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਰਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਰਸ੍ਸਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੦. ਕਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਾਯੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਾਯਾ – ਨਾਮਕਾਯੋ ਚ ਰੂਪਕਾਯੋ ਚ. ਕਤਮੋ ਨਾਮਕਾਯੋ? ਵੇਦਨਾ, ਸਞ੍ਞਾ, ਚੇਤਨਾ, ਫਸ੍ਸੋ, ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਨਾਮਞ੍ਚ ਨਾਮਕਾਯੋ ਚ, ਯੇ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ – ਅਯਂ ਨਾਮਕਾਯੋ. ਕਤਮੋ ਰੂਪਕਾਯੋ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ, ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਂ, ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਚ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਚ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾ, ਯੇ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ – ਅਯਂ ਰੂਪਕਾਯੋ.

ਕਥਂ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਆਵਜ੍ਜਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਜਾਨਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਸ੍ਸਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਜਾਨਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵਯਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੋ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ. ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ.

ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ [ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਰਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੧. ਕਥਂ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ. ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ. ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਾ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ. ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾ ਵਿਨਮਨਾ ਸਨ੍ਨਮਨਾ ਪਣਮਨਾ ਇਞ੍ਜਨਾ ਫਨ੍ਦਨਾ ਚਲਨਾ ਪਕਮ੍ਪਨਾ – ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨ ਆਨਮਨਾ ਨ ਵਿਨਮਨਾ ਨ ਸਨ੍ਨਮਨਾ ਨ ਪਣਮਨਾ ਅਨਿਞ੍ਜਨਾ ਅਫਨ੍ਦਨਾ ਅਚਲਨਾ ਅਕਮ੍ਪਨਾ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਇਤਿ ਕਿਰ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ; ਨ ਚ ਨਂ ਤਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪਿ.

ਇਤਿ ਕਿਰ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ; ਤਞ੍ਚ ਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪਿ. ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਕਂਸੇ ਆਕੋਟਿਤੇ ਪਠਮਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਸਦ੍ਦਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਸਦ੍ਦੇ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਕਾ ਸਦ੍ਦਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੁਖੁਮਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਸੁਖੁਮਕੇ ਸਦ੍ਦੇ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਪਠਮਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ; ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੁਖੁਮਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਸੁਖੁਮਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ, ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਕਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ; ਤਞ੍ਚ ਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪਿ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਰਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ; ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ; ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ. ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਿ, ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ.

ਭਾਣਵਾਰੋ.

ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੭੨. ਕਥਂ ‘‘ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ‘‘ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮਾ ਪੀਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਯਾ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾ ਹਾਸੋ ਪਹਾਸੋ ਵਿਤ੍ਤਿ ਓਦਗ੍ਯਂ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ, ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ, ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ, ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਯਾ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾ ਹਾਸੋ ਪਹਾਸੋ ਵਿਤ੍ਤਿ ਓਦਗ੍ਯਂ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ – ਅਯਂ ਪੀਤਿ.

ਕਥਂ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਤੋ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਤੋ… ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ… ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਤੋ… ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤੋ… ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ… ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ… ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਤੋ… ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਤੋ… ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਜਾਨਤੋ… ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਤੋ… ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਤੋ… ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵਯਤੋ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੋ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ.

ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੩. ਕਥਂ ‘‘ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸੁਖਾਨਿ – ਕਾਯਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ, ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ. ਕਤਮਂ ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ? ਯਂ ਕਾਯਿਕਂ ਸਾਤਂ ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ, ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਸਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਾਤਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਦਂ ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ. ਕਤਮਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ? ਯਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸਾਤਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ, ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਂ ਸਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਚੇਤੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਸਾਤਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ – ਇਦਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ.

ਕਥਂ ਤੇ ਸੁਖਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਸੁਖਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਸੁਖਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੋ ਤੇ ਸੁਖਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਸੁਖਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੪. ਕਥਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ – ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ – ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ…ਪੇ… ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ – ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ – ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ.

ਕਥਂ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੋ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੫. ਕਥਂ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ – ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ – ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ – ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਵੇਦਨਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ.

ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੭੬. ਕਥਂ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ ਹਦਯਂ ਪਣ੍ਡਰਂ ਮਨੋ ਮਨਾਯਤਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ …ਪੇ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਨਸਂ ਹਦਯਂ ਪਣ੍ਡਰਂ ਮਨੋ ਮਾਨਯਤਨਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ – ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤਂ.

ਕਥਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੋ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੭. ਕਥਂ ‘‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ, ‘‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ. ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾ ਹਾਸੋ ਪਹਾਸੋ ਵਿਤ੍ਤਿ ਓਦਗ੍ਯਂ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ. ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾ ਹਾਸੋ ਪਹਾਸੋ ਵਿਤ੍ਤਿ ਓਦਗ੍ਯਂ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ. ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾ ਹਾਸੋ ਪਹਾਸੋ ਵਿਤ੍ਤਿ ਓਦਗ੍ਯਂ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ – ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੮. ਕਥਂ ‘‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮੋ ਸਮਾਧਿ [ਕਤਮਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦਿਯਂ (ਸ੍ਯਾ.)]? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮਾਧਿ, ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਸਣ੍ਠਿਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ [ਅਧਿਟ੍ਟਿਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਵਿਸਾਹਾਰੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਵਿਸਾਹਟਮਾਨਸਤਾ [ਅਵਿਸਾਹਤਮਾਨਸਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸਮਥੋ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਬਲਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ…ਪੇ… ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਮਾਧਿ. ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਸਣ੍ਠਿਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ ਅਵਿਸਾਹਾਰੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਵਿਸਾਹਟਮਾਨਸਤਾ ਸਮਥੋ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਬਲਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ – ਅਯਂ ਸਮਾਧਿ. ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੭੯. ਕਥਂ ‘‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ‘‘ਰਾਗਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਰਾਗਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਦੋਸਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਦੋਸਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਮੋਹਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਮਾਨਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਥਿਨਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ਅਹਿਰਿਕਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ… ‘‘ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ…ਪੇ….

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ …ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ.

ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੧੮੦. ਕਥਂ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ? ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ? ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ? ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਰੂਪੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ… ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਕਥਂ ‘‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੂਪਵਿਰਾਗੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ‘‘ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ… ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਵਿਰਾਗੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਕਥਂ ‘‘ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ‘‘ਰੂਪੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਰੂਪੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ… ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

੧੮੧. ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ? ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ? ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ. ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ.

ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ.

ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ? ਨਿਦਾਨਨਿਰੋਧੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਜਾਤਿਨਿਰੋਧੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਪਭਵਨਿਰੋਧੇਨ [ਆਹਾਰਨਿਰੋਧੇਨ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਰੋਧੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ – ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਨਾਮਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਫਸ੍ਸੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਫਸ੍ਸੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵੇਦਨਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵੇਦਨਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਣ੍ਹਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਉਪਾਦਾਨੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਭਵੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਭਵੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਾਤਿ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ… ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ? ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ.

ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ…ਪੇ… ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੇਨ…ਪੇ… ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੇਨ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵੋ ਹੋਤਿ.

ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ? ਨਿਦਾਨਨਿਰੋਧੇਨ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧੇਨ…ਪੇ… ਜਾਤਿਨਿਰੋਧੇਨ…ਪੇ… ਪਭਵਨਿਰੋਧੇਨ [ਭਵਨਿਰੋਧੇਨ (ਸ੍ਯਾ.)] … ਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇਨ… ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧੇਨ… ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦੇਨ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ…ਪੇ… ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

੧੮੨. ਕਥਂ ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ – ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ. ਰੂਪਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤੀਤਿ – ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ – ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ‘‘ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਰੂਪੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਚਕ੍ਖੁਂ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤੀਤਿ – ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ – ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ‘‘ਜਰਾਮਰਣੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕਥਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ…ਪੇ… ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਸਂਵਰਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ; ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ; ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ – ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ …ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ; ਬਲਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ… ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ… ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ… ਧਮ੍ਮੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ ਗੋਚਰਞ੍ਚ ਪਜਾਨਾਤਿ ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਕਥਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ? ਅਧਿਮੋਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤਿ…ਪੇ… ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨੇ ਞਾਣਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ. ਇਮਾਨਿ ਬਾਤ੍ਤਿਂਸ ਸਤੋਕਾਰਿਸ੍ਸ ਞਾਣਾਨਿ.

ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.