੬. ਚਤੁਬ੍ਯੂਹਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ

੨੫. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ? ‘‘ਨੇਰੁਤ੍ਤਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ ਅਯਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਰੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ ਚ ਗਵੇਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨੇਰੁਤ੍ਤਂ, ਯਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਦਸਂਹਿਤਾ, ਯਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਮਸੋ ਞਾਣਂ. ਯਦਾ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਨਾਮਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਨਂ ਅਭਿਨਿਰੋਪੇਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤ੍ਥਕੁਸਲੋ ਧਮ੍ਮਕੁਸਲੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕੁਸਲੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਕੁਸਲੋ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ ਅਤੀਤਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਅਨਾਗਤਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਇਤ੍ਥਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਪੁਰਿਸਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਨਪੁਂਸਕਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਏਕਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ ਅਨੇਕਾਧਿਵਚਨਕੁਸਲੋ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ ਜਨਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਾ ਚ ਜਨਪਦਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ. ਅਯਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਦਸਂਹਿਤਾ.

੨੬. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ?

‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਛਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਯਥ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ [ਵਿਯ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਜਾ. ੧.੧੦.੧੦੩];

ਏਸਾਨਿਸਂਸੋ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਚਿਣ੍ਣੇ, ਨ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ’’ਤਿ.

ਇਧ ਭਗਵਤੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ? ਯੇ ਅਪਾਯੇਹਿ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਚੋਰੋ ਯਥਾ ਸਨ੍ਧਿਮੁਖੇ ਗਹੀਤੋ, ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਞ੍ਞਤਿ [ਹਞ੍ਞਤੇ (ਸੀ.)] ਬਜ੍ਝਤੇ ਚ;

ਏਵਂ ਅਯਂ ਪੇਚ੍ਚ ਪਜਾ ਪਰਤ੍ਥ, ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਞ੍ਞਤਿ [ਹਞ੍ਞਤੇ (ਸੀ.)] ਬਜ੍ਝਤੇ ਚਾ’’ਤਿ.

ਇਧ ਭਗਵਤੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ? ਸਞ੍ਚੇਤਨਿਕਾਨਂ ਕਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਚਿਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਾਨਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਅਸਾਤਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਯਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਸੁਖਕਾਮਾਨਿ [ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੧੩੧-੧੩੨] ਭੂਤਾਨਿ, ਯੋ ਦਣ੍ਡੇਨ ਵਿਹਿਂਸਤਿ;

ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੁਖਮੇਸਾਨੋ, ਪੇਚ੍ਚ ਸੋ ਨ ਲਭਤੇ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਧ ਭਗਵਤੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ? ਯੇ ਸੁਖੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ [ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ (ਕ.)] ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਮਿਦ੍ਧੀ [ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੩੨੫] ਯਦਾ ਹੋਤਿ ਮਹਗ੍ਘਸੋ ਚ, ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਸਾਯੀ;

ਮਹਾਵਰਾਹੋਵ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੋ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਗਬ੍ਭਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ’’ਤਿ.

ਇਧ ਭਗਵਤੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ? ਯੇ ਜਰਾਮਰਣੇਨ ਅਟ੍ਟਿਯਿਤੁਕਾਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਨੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਗਾਰਵਾ ਚ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਥੇਰੇਸੁ ਨਵੇਸੁ ਮਜ੍ਝਿਮੇਸੂਤਿ ਅਯਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਅਮਤਪਦਂ [ਅਮਤਂ ਪਦਂ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੨੧], ਪਮਾਦੋ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਪਦਂ;

ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਨ ਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਮਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਮਤਾ’’ਤਿ.

ਇਧ ਭਗਵਤੋ ਕੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ? ਯੇ ਅਮਤਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਕਾਮਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਂ ਏਤ੍ਥ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਯਂ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

੨੭. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਿਦਾਨਂ? ਯਥਾ ਸੋ ਧਨਿਯੋ ਗੋਪਾਲਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਹ –

‘‘ਨਨ੍ਦਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ, ਗੋਮਾ [ਗੋਮਿਕੋ (ਸੀ.), ਗੋਪਿਕੋ (ਕ.) ਸੁ. ਨਿ. ੩੩; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੪੪ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਨਨ੍ਦਤਿ;

ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਨਾ, ਨ ਹਿ ਸੋ ਨਨ੍ਦਤਿ ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀ’’ਤਿ.

ਭਗਵਾ ਆਹ –

‘‘ਸੋਚਤਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਿਮਾ, ਗੋਪਿਕੋ [ਗੋਮਿਕੋ (ਸੀ.)] ਗੋਹਿ ਤਥੇਵ ਸੋਚਤਿ;

ਉਪਧੀ ਹਿ ਨਰਸ੍ਸ ਸੋਚਨਾ, ਨ ਹਿ ਸੋ ਸੋਚਤਿ ਯੋ ਨਿਰੂਪਧੀ’’ਤਿ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਾਨੇਨ ਏਵਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਗਵਾ ਬਾਹਿਰਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਉਪਧਿ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਾ ਪਬ੍ਬਤਾ ਪੁਥੁਸਿਲਂ ਪਾਤੇਸਿ, ਭਗਵਾ ਆਹ –

‘‘ਸਚੇਪਿ ਕੇਵਲਂ ਸਬ੍ਬਂ, ਗਿਜ੍ਝਕੂਟਂ ਚਲੇਸ੍ਸਸਿ [ਚਲੇਯ੍ਯਾਸਿ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੪੭];

ਨੇਵ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਤ੍ਥਿ ਇਞ੍ਜਿਤਂ.

ਨਭਂ ਫਲੇਯ੍ਯਪ੍ਪਥਵੀ ਚਲੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਪਾਣਾ ਉਦ ਸਨ੍ਤਸੇਯ੍ਯੁਂ;

ਸਲ੍ਲਮ੍ਪਿ ਚੇ ਉਰਸਿ ਕਮ੍ਪਯੇਯ੍ਯੁਂ [ਪਕਮ੍ਪਯੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ.), ਕਪ੍ਪਯੇਯ੍ਯੁਂ (ਕ.)], ਉਪਧੀਸੁ ਤਾਣਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਾਨੇਨ ਏਵਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਗਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਧਿਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਯਦਾਯਸਂ ਦਾਰੁਜਪਬ੍ਬਜਞ੍ਚ [ਦਾਰੁਜਂ ਬਬ੍ਬਜਞ੍ਚ (ਸੀ.) ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੩੪੫];

ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ, ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਾਨੇਨ ਏਵਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਗਵਾ ਬਾਹਿਰੇਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਤਣ੍ਹਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਏਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਓਹਾਰਿਨਂ ਸਿਥਿਲਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਪਰਿਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਨੋ ਕਾਮਸੁਖਂ ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਾਨੇਨ ਏਵਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਗਵਾ ਬਾਹਿਰਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹਾਨਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਆਤੁਰਂ ਅਸੁਚਿਂ ਪੂਤਿਂ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਦੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਂ;

ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਦਿਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ, ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਾਨੇਨ ਏਵਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਗਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹਾਨਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਚਾਹ –

‘‘ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਦ [ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੨੮੫] ਸਿਨੇਹਮਤ੍ਤਨੋ, ਕੁਮੁਦਂ ਸਾਰਦਿਕਂਵ ਪਾਣਿਨਾ;

ਸਨ੍ਤਿਮਗ੍ਗਮੇਵ ਬ੍ਰੂਹਯ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸੁਗਤੇਨ ਦੇਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਮਿਨਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਿਦਾਨੇਨ ਏਵਂ ਞਾਯਤਿ ‘‘ਇਧ ਭਗਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਹਾਨਂ ਆਹਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਨਿਦਾਨਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਸਨ੍ਧਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਕਾਮਨ੍ਧਾ ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ, ਤਣ੍ਹਾਛਦਨਛਾਦਿਤਾ;

ਪਮਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨਾ [ਪਮਤ੍ਤਬਨ੍ਧੁਨਾ ਉਦਾ. ੬੪] ਬਦ੍ਧਾ [ਬਨ੍ਧਾ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਉਦਾ. ੬੪], ਮਚ੍ਛਾਵ ਕੁਮਿਨਾਮੁਖੇ;

ਜਰਾਮਰਣਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਵਚ੍ਛੋ ਖੀਰਪਕੋਵ ਮਾਤਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਂ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸਾ ਕਤਮੇਨ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ? ਯਥਾਹ –

‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਰਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਨ੍ਧਨ੍ਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਰਾਗੋ ਸਹਤੇ ਨਰ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਤਿ ਅਨ੍ਧਤਾਯ ਚ ਸਞ੍ਛਨ੍ਨਤਾਯ ਚ ਸਾਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾ ਅਭਿਲਪਿਤਾ. ਯਞ੍ਚਾਹ ਕਾਮਨ੍ਧਾ ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ, ਤਣ੍ਹਾਛਦਨਛਾਦਿਤਾਤਿ. ਯਞ੍ਚਾਹ ਰਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਰਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ, ਇਮੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਸਾਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾ ਅਭਿਲਪਿਤਾ. ਯਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ, ਯਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ, ਯਞ੍ਚਾਹ ਕਾਮਾਤਿ ਇਮੇ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ. ਯਞ੍ਚਾਹ ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾਤਿ ਤੇਸਂ ਯੇਵ ਕਾਮਾਨਂ ਪਯੋਗੇਨ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਚ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਚ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੇ ਏਦਿਸਿਕਾ, ਤੇ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਭਗਵਤਾ ਯਥਾਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਗਾਥਾਬਲੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਜਰਾਮਰਣਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਯਸ੍ਸ ਪਪਞ੍ਚਾ ਠਿਤੀ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਨ੍ਦਾਨਂ ਪਲਿਘਞ੍ਚ [ਪਲ਼ਿਘਞ੍ਚ (ਸੀ.) ਪਸ੍ਸ ਉਦਾ. ੬੭] ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ;

ਤਂ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਂ ਮੁਨਿਂ ਚਰਨ੍ਤਂ, ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸਦੇਵਕੋਪਿ ਲੋਕੋ’’ਤਿ.

ਪਪਞ੍ਚਾ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਾ, ਤਦਭਿਸਙ੍ਖਤਾ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਠਿਤਿ ਨਾਮ ਅਨੁਸਯਾ. ਸਨ੍ਦਾਨਂ ਨਾਮ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਤਣ੍ਹਾਯ ਜਾਲਿਨਿਯਾ ਵਿਚਰਿਤਾਨਿ. ਪਲਿਘੋ ਨਾਮ ਮੋਹੋ. ਯੇ ਚ ਪਪਞ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯਾ ਚ ਠਿਤਿ ਯਂ ਸਨ੍ਦਾਨਞ੍ਚ ਯਂ ਪਲਿਘਞ੍ਚ ਯੋ ਏਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹੋ ਇਤਿ.

੨੮. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਾ ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਾ ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਾ ਵਾ, ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾ ਤਿਵਿਧਂ ਫਲਂ ਦੇਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਆਹ ‘‘ਯਂ ਲੋਭਪਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਵਾ ਮਨਸਾ ਵਾ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਭੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਭਗਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਉਪਪਜ੍ਜਵੇਦਨੀਯਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯਵੇਦਨੀਯਂ [ਅਪਰਾਪਰਿਯਵੇਦਨੀਯਂ (ਸੀ.)] ਵਾ ਕਮ੍ਮਂ, ਏਵਂ ਕਮ੍ਮਂ ਤਿਧਾ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯਞ੍ਚੇ ਬਾਲੋ ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਪਰੇ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਭਗਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦਸ੍ਸਨਬਲੇਨ, ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਭਾਵਨਾਬਲੇਨ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਤਣ੍ਹਾਪਿ ਤਿਧਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਯਾ ਨਿਤ੍ਤਣ੍ਹਾਤਾ ਅਯਂ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ. ਭੇਦਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ.

ਪਪਞ੍ਚੋ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ. ਯਞ੍ਚਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਪਪਞ੍ਚੇਤਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਆਰਬ੍ਭਾ’’ਤਿ. ਯਞ੍ਚਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਅਤੀਤੇ, ਰਾਧ, ਰੂਪੇ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਹੋਹਿ, ਅਨਾਗਤਂ ਰੂਪਂ ਮਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਭਗਵਤੋ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਚਾਪਿ ਪਪਞ੍ਚੋ ਯੇ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯਾ ਚ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ, ਇਦਂ ਏਕਤ੍ਥਂ. ਅਪਿ ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਅਕ੍ਖਰੇਹਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਹਿ ਅਪਰਿਮਾਣਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤਾ. ਏਵਂ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਸਨ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਤਿ.

ਸੋ ਚਾਯਂ [ਸ ਚਾਯਂ (ਸੀ.)] ਪੁਬ੍ਬਾਪਰੋ ਸਨ੍ਧਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਅਤ੍ਥਸਨ੍ਧਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਨ੍ਧਿ ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਸਨ੍ਧਿ ਛਪ੍ਪਦਾਨਿ ਸਙ੍ਕਾਸਨਾ ਪਕਾਸਨਾ ਵਿਵਰਣਾ ਵਿਭਜਨਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ.

ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਨ੍ਧਿ ਛਪ੍ਪਦਾਨਿ ਅਕ੍ਖਰਂ ਪਦਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਆਕਾਰੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋਤਿ.

ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿ ਨ ਚ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ. ਨ ਚ ਆਪਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ, ਨ ਚ ਤੇਜਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ, ਨ ਚ ਵਾਯੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ. ਨ ਚ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਨ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਨ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਨ ਚ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਨ ਚ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਨ ਚ ਪਰਲੋਕਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ. ਯਮਿਦਂ ਉਭਯਮਨ੍ਤਰੇਨ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਿਤਂ ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਮਨਸਾਨੁਚਿਨ੍ਤਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨ ਝਾਯਤਿ ਝਾਯੀ ਝਾਯਤਿ ਚ. ਅਯਂ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਞਾਯਤਿ ਝਾਯਨ੍ਤੋ.

ਯਥਾ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਗੋਧਿਕਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ [ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੯] ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਮਨ੍ਵੇਸਨ੍ਤੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਾਤੀਤੋ ਤਣ੍ਹਾਪਹਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯੋਪਿਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਚ ਗੋਧਿਕਸ੍ਸ, ਏਵਂ ਵਕ੍ਕਲਿਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕੇਨ ਲੋਕੇਨ ਸਮਾਰਕੇਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇਨ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਨ ਞਾਯਨ੍ਤਿ ਝਾਯਮਾਨਾ. ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਸਨ੍ਧਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧਿ? ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਵੋਦਾਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਂਸਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਂਸਾਰਨਿਵਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਮਥੇਨ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਹਿਰਿਕੇਨ ਚ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਹਿਰਿਯਾ ਚ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਸਤਿਯਾ ਚ ਅਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਤਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਯੋਨਿਯਾ ਚ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਯੋਨਿਯਾ ਚ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕੋਸਜ੍ਜੇਨ ਚ ਦੋਵਚਸ੍ਸੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੇਨ ਚ ਸੋਵਚਸ੍ਸੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਨ ਚ ਪਮਾਦੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਚ ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਚ ਅਸਂਵਰਣੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਚ ਸਂਵਰੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚ ਸਂਯੋਜਨਿਯੇਹਿ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾਯ ਚ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾਯ ਚ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਚ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸਨ੍ਧਿ. ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ ‘‘ਨੇਰੁਤ੍ਤਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ’’ਤਿ.

ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਹਾਰੋ.