ਨਮੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ

ਖੁਦ੍ਦਕਨਿਕਾਯੇ

ਨੇਤ੍ਤਿਪ੍ਪਕਰਣਪਾਲ਼ਿ

੧. ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੋ

ਯਂ ਲੋਕੋ ਪੂਜਯਤੇ, ਸਲੋਕਪਾਲੋ ਸਦਾ ਨਮਸ੍ਸਤਿ ਚ;

ਤਸ੍ਸੇਤ ਸਾਸਨਵਰਂ, ਵਿਦੂਹਿ ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਰਵਰਸ੍ਸ.

ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਦਾਨਿ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਚ;

ਤਂ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਉਭਯਂ, ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਤਮਂ.

ਸੋਲ਼ਸਹਾਰਾ ਨੇਤ੍ਤਿ [ਨੇਤ੍ਤੀ (ਕ.)], ਪਞ੍ਚਨਯਾ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿ;

ਅਟ੍ਠਾਰਸਮੂਲਪਦਾ, ਮਹਕਚ੍ਚਾਨੇਨ [ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ (ਸੀ.)] ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ.

ਹਾਰਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਿਚਯੋ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਯਾ ਤਯੋ ਚ ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ;

ਉਭਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੀਤਂ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਯਥਾਸੁਤ੍ਤਂ.

ਯਾ ਚੇਵ ਦੇਸਨਾ ਯਞ੍ਚ, ਦੇਸਿਤਂ ਉਭਯਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ;

ਤਤ੍ਰਾਯਮਾਨੁਪੁਬ੍ਬੀ, ਨਵਵਿਧਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯੇਟ੍ਠੀਤਿ.

ਸਙ੍ਗਹਵਾਰੋ.

੨. ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ

੧. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ? ਦੇਸਨਾ ਵਿਚਯੋ ਯੁਤ੍ਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਆਵਟ੍ਟੋ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ ਵੇਵਚਨੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਓਤਰਣੋ ਸੋਧਨੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਇਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾਨੁਗੀਤਿ

ਦੇਸਨਾ ਵਿਚਯੋ ਯੁਤ੍ਤਿ, ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ ਚ ਲਕ੍ਖਣੋ;

ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ ਚ ਆਵਟ੍ਟੋ, ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ.

ਵੇਵਚਨੋ ਚ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਓਤਰਣੋ ਚ ਸੋਧਨੋ;

ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ, ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਸੋਲ਼ਸੋ [ਸੋਲ਼ਸ (ਸੀ.)].

ਏਤੇ ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ, ਪਕਿਤ੍ਤਿਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਾ;

ਏਤੇਸਞ੍ਚੇਵ ਭਵਤਿ, ਵਿਤ੍ਥਾਰਤਯਾ ਨਯਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ.

੨. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਯਾ? ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲੋ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤੋ ਦਿਸਾਲੋਚਨੋ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਇਤਿ.

ਤਸ੍ਸਾਨੁਗੀਤਿ

ਪਠਮੋ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋ, ਦੁਤਿਯੋ ਚ ਤਿਪੁਕ੍ਖਲੋ;

ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤੋ ਨਾਮ, ਤਤਿਯੋ ਨਯਲਞ੍ਜਕੋ [ਨਯਲਞ੍ਛਕੋ (ਸੀ.)].

ਦਿਸਾਲੋਚਨਮਾਹਂਸੁ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਨਯਮੁਤ੍ਤਮਂ;

ਪਞ੍ਚਮੋ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਨਾਮ, ਸਬ੍ਬੇ ਪਞ੍ਚ ਨਯਾ ਗਤਾਤਿ.

੩. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਮੂਲਪਦਾਨਿ? ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ, ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਲੋਭੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਅਕੁਸਲਾਨਿ, ਯਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨਿ? ਸਮਥੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਲੋਭੋ ਅਦੋਸੋ ਅਮੋਹੋ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨਿ, ਯਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਉਦ੍ਦਾਨਂ

ਤਣ੍ਹਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਚ, ਲੋਭੋ ਦੋਸੋ ਤਥੇਵ ਮੋਹੋ ਚ;

ਚਤੁਰੋ ਚ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ, ਕਿਲੇਸਭੂਮੀ ਨਵ ਪਦਾਨਿ.

ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ, ਕੁਸਲਾਨਿ ਚ ਯਾਨਿ ਤੀਣਿ ਮੂਲਾਨਿ;

ਚਤੁਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭੂਮੀ ਨਵ ਪਦਾਨਿ.

ਨਵਹਿ ਚ ਪਦੇਹਿ ਕੁਸਲਾ, ਨਵਹਿ ਚ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖਾ;

ਏਤੇ ਖੋ ਮੂਲਪਦਾ, ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਦਾਨੀਤਿ.

ਉਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ.

੩. ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ

੪. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਨੇਤ੍ਤਿ ਕਿਤ੍ਤਿਤਾ.

ਹਾਰਸਙ੍ਖੇਪੋ

੧. ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਮ੍ਪਿ ਚ ਫਲਂ ਉਪਾਯੋ ਚ;

ਆਣਤ੍ਤੀ ਚ ਭਗਵਤੋ, ਯੋਗੀਨਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ.

੨. ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਞ੍ਚ, ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਚ ਅਨੁਗੀਤਿ;

ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਪਵਿਚਯੋ, ਹਾਰੋ ਵਿਚਯੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ.

੩. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹਾਰਾਨਂ, ਯਾ ਭੂਮੀ ਯੋ ਚ ਗੋਚਰੋ ਤੇਸਂ;

ਯੁਤ੍ਤਾਯੁਤ੍ਤਪਰਿਕ੍ਖਾ, ਹਾਰੋ ਯੁਤ੍ਤੀਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ.

੪. ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਜਿਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ;

ਇਤਿ ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾ, ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨੋ.

੫. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇ, ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਕੇਚਿ;

ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇ, ਸੋ ਹਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮ.

੬. ਨੇਰੁਤ੍ਤਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਥ ਦੇਸਨਾਨਿਦਾਨਞ੍ਚ;

ਪੁਬ੍ਬਾਪਰਾਨੁਸਨ੍ਧੀ, ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਚਤੁਬ੍ਯੂਹੋ.

੭. ਏਕਮ੍ਹਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨੇ, ਪਰਿਯੇਸਤਿ ਸੇਸਕਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ;

ਆਵਟ੍ਟਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ, ਆਵਟ੍ਟੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹਾਰੋ.

੮. ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ, ਭੂਮਿਞ੍ਚ ਵਿਭਜ੍ਜਤੇ ਅਯਂ ਹਾਰੋ;

ਸਾਧਾਰਣੇ ਅਸਾਧਾਰਣੇ ਚ ਨੇਯ੍ਯੋ ਵਿਭਤ੍ਤੀਤਿ.

੯. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ, ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਭਾਵਿਤੇ ਪਹੀਨੇ ਚ;

ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇ, ਹਾਰੋ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨੋ ਨਾਮ.

੧੦. ਵੇਵਚਨਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਤੁ, ਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸ;

ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸੁਤ੍ਤਵਿਦੂ, ਵੇਵਚਨੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹਾਰੋ.

੧੧. ਏਕਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਵਿਧਾਹਿ ਦੇਸੇਤਿ;

ਸੋ ਆਕਾਰੋ ਞੇਯ੍ਯੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ ਨਾਮ ਹਾਰੋਤਿ.

੧੨. ਯੋ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚੁਪ੍ਪਾਦੋ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਖਨ੍ਧਾ ਚ ਧਾਤੁ ਆਯਤਨਾ;

ਏਤੇਹਿ ਓਤਰਤਿ ਯੋ, ਓਤਰਣੋ ਨਾਮ ਸੋ ਹਾਰੋ.

੧੩. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਮ੍ਹਿ ਪਞ੍ਹੇ, ਗਾਥਾਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਾਯਮਾਰਬ੍ਭ;

ਸੁਦ੍ਧਾਸੁਦ੍ਧਪਰਿਕ੍ਖਾ, ਹਾਰੋ ਸੋ ਸੋਧਨੋ ਨਾਮ.

੧੪. ਏਕਤ੍ਤਤਾਯ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇਪਿ ਚ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾਯ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ;

ਤੇਨ ਵਿਕਪ੍ਪਯਿਤਬ੍ਬਾ, ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੋ.

੧੫. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ, ਜਨਯਨ੍ਤਿਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਰਮ੍ਪਰਤੋ;

ਹੇਤੁਮਵਕਡ੍ਢਯਿਤ੍ਵਾ, ਏਸੋ ਹਾਰੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ.

੧੬. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯਂ ਮੂਲਾ, ਯੇ ਚੇਕਤ੍ਥਾ ਪਕਾਸਿਤਾ ਮੁਨਿਨਾ;

ਤੇ ਸਮਰੋਪਯਿਤਬ੍ਬਾ, ਏਸ ਸਮਾਰੋਪਨੋ ਹਾਰੋ.

ਨਯਸਙ੍ਖੇਪੋ

੧੭. ਤਣ੍ਹਞ੍ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਮ੍ਪਿ ਚ, ਸਮਥੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੋ ਨੇਤਿ;

ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ, ਅਯਂ ਨਯੋ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੋ.

੧੮. ਯੋ ਅਕੁਸਲੇ ਸਮੂਲੇਹਿ, ਨੇਤਿ ਕੁਸਲੇ ਚ ਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ;

ਭੂਤਂ ਤਥਂ ਅਵਿਤਥਂ, ਤਿਪੁਕ੍ਖਲਂ ਤਂ ਨਯਂ ਆਹੁ.

੧੯. ਯੋ ਨੇਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਹਿ, ਕਿਲੇਸੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ;

ਏਤਂ ਨਯਂ ਨਯਵਿਦੂ, ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤਂ ਆਹੁ.

੨੦. ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਹਿ ਯੇ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾ ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਵੁਤ੍ਤਾ;

ਮਨਸਾ ਵੋਲੋਕਯਤੇ, ਤਂ ਖੁ ਦਿਸਾਲੋਚਨਂ ਆਹੁ.

੨੧. ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਦਿਸਲੋਚਨੇਨ, ਉਕ੍ਖਿਪਿਯ ਯਂ ਸਮਾਨੇਤਿ;

ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇ, ਅਯਂ ਨਯੋ ਅਙ੍ਕੁਸੋ ਨਾਮ.

੨੨. ਸੋਲ਼ਸ ਹਾਰਾ ਪਠਮਂ, ਦਿਸਲੋਚਨਤੋ [ਦਿਸਲੋਚਨੇਨ (ਕ.)] ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ;

ਸਙ੍ਖਿਪਿਯ ਅਙ੍ਕੁਸੇਨ ਹਿ, ਨਯੇਹਿ ਤੀਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸੇ ਸੁਤ੍ਤਂ.

ਦ੍ਵਾਦਸਪਦ

੨੩. ਅਕ੍ਖਰਂ ਪਦਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਤਥੇਵ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ;

ਆਕਾਰਛਟ੍ਠਵਚਨਂ, ਏਤ੍ਤਾਵ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਬ੍ਬਂ.

੨੪. ਸਙ੍ਕਾਸਨਾ ਪਕਾਸਨਾ, ਵਿਵਰਣਾ ਵਿਭਜਨੁਤ੍ਤਾਨੀਕਮ੍ਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ;

ਏਤੇਹਿ ਛਹਿ ਪਦੇਹਿ, ਅਤ੍ਥੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ.

੨੫. ਤੀਣਿ ਚ ਨਯਾ ਅਨੂਨਾ, ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਛਪ੍ਪਦਾਨਿ ਗਣਿਤਾਨਿ;

ਨਵਹਿ ਪਦੇਹਿ ਭਗਵਤੋ, ਵਚਨਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਸਮਾਯੁਤ੍ਤੋ.

੨੬. ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਵਪ੍ਪਦਾਨਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਰਿਯੇਟ੍ਠਿਯਾ ਚਤੁਬ੍ਬੀਸ;

ਉਭਯਂ ਸਙ੍ਕਲਯਿਤ੍ਵਾ [ਸਙ੍ਖੇਪਯਤੋ (ਕ.)], ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਾ ਏਤ੍ਤਿਕਾ ਨੇਤ੍ਤੀਤਿ.

ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ.

੪. ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੋ

੧. ਦੇਸਨਾਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ

੫. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ? ‘‘ਅਸ੍ਸਾਦਾਦੀਨਵਤਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾ ਅਯਂ ਦੇਸਨਾਹਾਰੋ. ਕਿਂ ਦੇਸਯਤਿ? ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਆਦੀਨਵਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਫਲਂ ਉਪਾਯਂ ਆਣਤ੍ਤਿਂ. ਧਮ੍ਮਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਸ੍ਸਾਮੀਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ?

‘‘ਕਾਮਂ [ਕਾਮਮਾਦਿਕਾ ਇਮਾ ਛ ਗਾਥਾ ਸੁ. ਨਿ. ੭੭੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ;

ਅਦ੍ਧਾ ਪੀਤਿਮਨੋ ਹੋਤਿ, ਲਦ੍ਧਾ ਮਚ੍ਚੋ ਯਦਿਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਦੀਨਵੋ?

‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਕਾਮਯਾਨਸ੍ਸ, ਛਨ੍ਦਜਾਤਸ੍ਸ ਜਨ੍ਤੁਨੋ;

ਤੇ ਕਾਮਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ, ਸਲ੍ਲਵਿਦ੍ਧੋਵ ਰੁਪ੍ਪਤੀ’’ਤਿ.

ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ?

‘‘ਯੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਪ੍ਪਸ੍ਸੇਵ ਪਦਾ ਸਿਰੋ;

ਸੋਮਂ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਂ ਲੋਕੇ, ਸਤੋ ਸਮਤਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ?

‘‘ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਵਾ, ਗਵਾਸ੍ਸਂ ਦਾਸਪੋਰਿਸਂ;

ਥਿਯੋ ਬਨ੍ਧੂ ਪੁਥੂ ਕਾਮੇ, ਯੋ ਨਰੋ ਅਨੁਗਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਦੀਨਵੋ?

‘‘ਅਬਲਾ ਨਂ ਬਲੀਯਨ੍ਤਿ, ਮਦ੍ਦਨ੍ਤੇ ਨਂ ਪਰਿਸ੍ਸਯਾ;

ਤਤੋ ਨਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨ੍ਵੇਤਿ, ਨਾਵਂ ਭਿਨ੍ਨਮਿਵੋਦਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ?

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਜਨ੍ਤੁ ਸਦਾ ਸਤੋ, ਕਾਮਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯੇ;

ਤੇ ਪਹਾਯ ਤਰੇ ਓਘਂ, ਨਾਵਂ ਸਿਤ੍ਵਾਵ ਪਾਰਗੂ’’ਤਿ.

ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਫਲਂ?

‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਛਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਯਥ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ;

ਏਸਾਨਿਸਂਸੋ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਚਿਣ੍ਣੇ, ਨ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ’’ਤਿ.

ਇਦਂ ਫਲਂ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਉਪਾਯੋ?

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ…ਪੇ…

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ [ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੨੭੭] ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ…ਪੇ…

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ, ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ’’ਤਿ.

ਅਯਂ ਉਪਾਯੋ.

ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਆਣਤ੍ਤਿ?

‘‘ਚਕ੍ਖੁਮਾ [ਪਸ੍ਸ ਉਦਾ. ੪੩] ਵਿਸਮਾਨੀਵ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਪਰਕ੍ਕਮੇ;

ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਪਾਪਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯੇ’’ਤਿ.

ਅਯਂ ਆਣਤ੍ਤਿ.

‘‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੁ,

ਮੋਘਰਾਜਾ’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿ, ‘ਸਦਾ ਸਤੋ’ਤਿ ਉਪਾਯੋ;

‘ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਊਹਚ੍ਚ [ਉਹਚ੍ਚ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫], ਏਵਂ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਸਿਯਾ’’’.

ਇਦਂ ਫਲਂ.

੬. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਦੇਸਯਤਿ, ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਦੇਸਯਤਿ, ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਦੇਸਯਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਚਤਸ੍ਸੋ ਪਟਿਪਦਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ ਮਨ੍ਦੋ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ. ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤੋ ਉਦਤ੍ਤੋ [ਉਦਤ੍ਥੋ (ਸੀ.) ਉ + ਆ + ਦਾ + ਤ] ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਝਾਨੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋ ਮਨ੍ਦੋ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸੁਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਦਨ੍ਧਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤੋ ਉਦਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸੁਖਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਖਿਪ੍ਪਾਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਤਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਨਿਸ੍ਸਯੇਹਿ.

ਉਭੋ ਤਣ੍ਹਾਚਰਿਤਾ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾਯ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਉਭੋ ਦਿਟ੍ਠਿਚਰਿਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇ ਸਮਥੇਨ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾਯ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ.

ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਹਿ ਪਟਿਪਦਾਹਿ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਨਨ੍ਦਿਯਾਵਟ੍ਟੇਨ ਨਯੇਨ ਹਾਤਬ੍ਬਾ, ਯੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਹਿ ਪਟਿਪਦਾਹਿ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸੀਹਵਿਕ੍ਕੀਲ਼ਿਤੇਨ ਨਯੇਨ ਹਾਤਬ੍ਬਾ.

੭. ਸ੍ਵਾਯਂ ਹਾਰੋ ਕਤ੍ਥ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਗਰੁਟ੍ਠਾਨੀਯੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਵੀਮਂਸਾ ਉਸ੍ਸਾਹਨਾ ਤੁਲਨਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ. ਤਥਾ ਸੁਤੇਨ ਨਿਸ੍ਸਯੇਨ ਯਾ ਵੀਮਂਸਾ ਤੁਲਨਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਣਾ, ਅਯਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ. ਇਮਾਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਞ੍ਞਾਹਿ ਮਨਸਿਕਾਰਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਭਾਵਨਾਭੂਮਿਯਂ ਵਾ, ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ.

੮. ਪਰਤੋਘੋਸਾ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤਾ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਂ ਪਰਤੋ ਚ ਘੋਸੇਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਭਾਵਨਾਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਸ੍ਸ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਤਮਯੀ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਚ, ਅਯਂ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ. ਯਸ੍ਸ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਯਂ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ [ਵਿਪਚ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ (ਸੀ.)]. ਯਸ੍ਸ ਨੇਵ ਸੁਤਮਯੀ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤਾਮਯੀ, ਅਯਂ ਨੇਯ੍ਯੋ.

੯. ਸਾਯਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਕਿਂ ਦੇਸਯਤਿ? ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯਂ ਨਿਰੋਧਂ ਮਗ੍ਗਂ. ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਫਲਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਸਮੁਦਯੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਨਿਰੋਧੋ, ਉਪਾਯੋ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ ਮਗ੍ਗੋ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਇਦਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ.