੧੫. ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ
੪੯. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰੋ? ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਨਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਨਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ. ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ? ਜਨਕਲਕ੍ਖਣੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ. ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਹੇਤੁ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ? ਅਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਹੇਤੁ, ਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਯਥਾ ਕਿਂ ਭਵੇ? ਯਥਾ ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ ਬੀਜਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ, ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਚ ਸਾਧਾਰਣਾ. ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਹਿ ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਚ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਘਟੇ ਦੁਦ੍ਧਂ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਦਧਿ ਭਵਤਿ, ਨ ਚਤ੍ਥਿ ਏਕਕਾਲਸਮਵਧਾਨਂ ਦੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਦਧਿਸ੍ਸ ਚ. ਏਵਮੇਵਂ ਨਤ੍ਥਿ ਏਕਕਾਲਸਮਵਧਾਨਂ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਚ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਚ.
ਅਯਞ੍ਹਿ ਸਂਸਾਰੋ ਸਹੇਤੁ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਂ ਹਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਇਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਹੇਤੁ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਪੁਰਿਮਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਹੇਤੁ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਪੁਰਿਮਿਕੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤੋ ਪਰਿਬ੍ਰੂਹਨਾਯ, ਬੀਜਙ੍ਕੁਰੋ ਵਿਯ ਸਮਨਨ੍ਤਰਹੇਤੁਤਾਯ. ਯਂ ਪਨ ਯਤ੍ਥ ਫਲਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਇਦਮਸ੍ਸ ਪਰਮ੍ਪਰਹੇਤੁਤਾਯ ਹੇਤੁਭੂਤਂ. ਦੁਵਿਧੋ ਹਿ ਹੇਤੁ ਸਮਨਨ੍ਤਰਹੇਤੁ ਪਰਮ੍ਪਰਹੇਤੁ ਚ, ਏਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯਪਿ ਦੁਵਿਧੋ ਹੇਤੁ ਸਮਨਨ੍ਤਰਹੇਤੁ ਪਰਮ੍ਪਰਹੇਤੁ ਚ.
ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਥਾਲਕਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਿ ਚ ਤੇਲਞ੍ਚ ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ ਨ ਸਭਾਵਹੇਤੁ, ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਥਾਲਕਞ੍ਚ ਵਟ੍ਟਿਞ੍ਚ ਤੇਲਞ੍ਚ ਅਨਗ੍ਗਿਕਂ ਦੀਪੇਤੁਂ ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤਂ. ਪਦੀਪੋ ਵਿਯ ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ, ਪਰਭਾਵੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕੋ ਹੇਤੁ, ਬਾਹਿਰੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਜਨਕੋ ਹੇਤੁ, ਪਰਿਗ੍ਗਾਹਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਸਾਧਾਰਣੋ ਹੇਤੁ, ਸਾਧਾਰਣੋ ਪਚ੍ਚਯੋ.
ਅਵੁਪਚ੍ਛੇਦਤ੍ਥੋ ਸਨ੍ਤਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਫਲਤ੍ਥੋ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਅਤ੍ਥੋ ਪੁਨਬ੍ਭਵਤ੍ਥੋ, ਪਲਿਬੋਧਤ੍ਥੋ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥੋ, ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤਤ੍ਥੋ ਅਨੁਸਯਤ੍ਥੋ, ਅਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧਤ੍ਥੋ ਅਵਿਜ੍ਜਤ੍ਥੋ, ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਥੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਬੀਜਤ੍ਥੋ. ਯਤ੍ਥ ਅਵੁਪਚ੍ਛੇਦੋ ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਫਲਂ, ਯਤ੍ਥ ਫਲਂ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ, ਯਤ੍ਥ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਤਤ੍ਥ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ, ਯਤ੍ਥ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਤਤ੍ਥ ਪਲਿਬੋਧੋ, ਯਤ੍ਥ ਪਲਿਬੋਧੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਯਤ੍ਥ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਤਤ੍ਥ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ. ਯਤ੍ਥ ਅਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯੋ, ਯਤ੍ਥ ਅਨੁਸਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ, ਯਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਯਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਤ੍ਥ ਸਾਸਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ, ਯਤ੍ਥ ਸਾਸਵਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਤ੍ਥ ਬੀਜਤ੍ਥੋ.
ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਤਿਤ੍ਥਞ੍ਞੁਤਾ ਪੀਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪੀਤਞ੍ਞੁਤਾ ਪਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਪਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾ ਅਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ.
ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਰੂਪਾ ਆਰਮ੍ਮਣਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਆਲੋਕੋ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਨਾਮਰੂਪਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਵੇਦਨਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਤਣ੍ਹਾ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਉਪਾਦਾਨਂ ਭਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਭਵੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਜਾਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਸੋਕੋ ਪਰਿਦੇਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਪਰਿਦੇਵੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪਾਯਾਸਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਸਭਾਵੋ ਹੇਤੁ. ਏਵਂ ਯੋ ਕੋਚਿ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਸਬ੍ਬੋ ਸੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ. ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ ‘‘ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਨਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹਾਰੋ.