੧੦. ਵੇਵਚਨਹਾਰਵਿਭਙ੍ਗੋ
੩੭. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵੇਵਚਨੋ ਹਾਰੋ? ‘‘ਵੇਵਚਨਾਨਿ ਬਹੂਨੀ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਏਕਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ ਵੇਵਚਨੇਹਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ. ਯਥਾਹ ਭਗਵਾ –
‘‘ਆਸਾ ਚ ਪਿਹਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ ਚ, ਅਨੇਕਧਾਤੂਸੁ ਸਰਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;
ਅਞ੍ਞਾਣਮੂਲਪ੍ਪਭਵਾ ਪਜਪ੍ਪਿਤਾ, ਸਬ੍ਬਾ ਮਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਤਾ ਸਮੂਲਿਕਾ’’ਤਿ.
ਆਸਾ ਨਾਮ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਆਸੀਸਨਾ [ਆਸਿਂਸਨਾ (ਸੀ.)] ਅਵਸ੍ਸਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਆਸਾਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਿਹਾ ਨਾਮ ਯਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਸ੍ਸ [ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾ, ਸੇਯ੍ਯਤਰਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਏਦਿਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ ਪਿਹਾਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਥਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਪਟਿਪਾਲਨਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨਾ ਨਾਮ, ਪਿਯਂ ਵਾ ਞਾਤਿਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਪਿਯਂ ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਤੋ ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ.
ਅਨੇਕਧਾਤੂਤਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਰੂਪਧਾਤੁ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਸੋਤਧਾਤੁ ਸਦ੍ਦਧਾਤੁ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਘਾਨਧਾਤੁ ਗਨ੍ਧਧਾਤੁ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਜਿਵ੍ਹਾਧਾਤੁ ਰਸਧਾਤੁ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਕਾਯਧਾਤੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਾਤੁ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ, ਮਨੋਧਾਤੁ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ.
ਸਰਾਤਿ ਕੇਚਿ ਰੂਪਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਸਦ੍ਦਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਗਨ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਰਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਧਮ੍ਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਾਨਿ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਛ ਗੇਹਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਚਤੁਵੀਸਪਦਾਨਿ ਤਣ੍ਹਾਪਕ੍ਖੋ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਯਾ ਛ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਗੇਹਸਿਤਾ, ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਕ੍ਖੋ.
੩੮. ਸਾਯੇਵ ਪਤ੍ਥਨਾਕਾਰੇਨ ਧਮ੍ਮਨਨ੍ਦੀ ਧਮ੍ਮਪੇਮਂ ਧਮ੍ਮਜ੍ਝੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨੋਧਾਤੁ ਮਨਾਯਤਨਂ ਵਿਜਾਨਨਾਤਿ ਮਨਸ੍ਸੇਤਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾਬਲਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਞਾਣਂ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਤੀਰਣਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮੇ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥੇ ਞਾਣਂ ਅਨ੍ਵਯੇ ਞਾਣਂ ਖਯੇ ਞਾਣਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਂ ਅਨਞ੍ਞਾਤਞ੍ਞਸ੍ਸਾਮੀਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਞ੍ਞਾਤਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਜ੍ਜਾ ਬੁਦ੍ਧਿ ਭੂਰਿ ਮੇਧਾ ਆਲੋਕੋ, ਯਂ ਵਾ ਪਨ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਞ੍ਞਂਪਿ ਏਵਂ ਜਾਤਿਯਂ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਅਪਿ ਚ ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਸਦ੍ਧਾ, ਆਰਮ੍ਭਟ੍ਠੇਨ ਵੀਰਿਯਂ, ਅਪਿਲਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਸਤਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਸਮਾਧਿ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ.
ਯਥਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਬਲਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਗਤੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਧਿਗਤਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੋ ਚਤੁਯੋਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨੋ ਅਗਤਿਗਮਨਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ ਉਦ੍ਧਟਸਲ੍ਲੋ ਨਿਰੂਲ਼੍ਹਵਣੋ ਮਦ੍ਦਿਤਕਣ੍ਡਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਪਿਤਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੋ [ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤ … (ਕ.)] ਬਨ੍ਧਨਾਤੀਤੋ ਗਨ੍ਥਵਿਨਿਵੇਠਨੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ ਭਿਨ੍ਨਨ੍ਧਕਾਰੋ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਲੋਕਧਮ੍ਮਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਅਨੁਰੋਧਵਿਰੋਧਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਸਙ੍ਖੇਪਗਤੋ ਬਨ੍ਧਨਾਤਿਵਤ੍ਤੋ ਠਪਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰੋ ਉਕ੍ਕਾਧਰੋ ਆਲੋਕਕਰੋ ਪਜ੍ਜੋਤਕਰੋ ਤਮੋਨੁਦੋ ਰਣਞ੍ਜਹੋ ਅਪਰਿਮਾਣਵਣ੍ਣੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਵਣ੍ਣੋ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਵਣ੍ਣੋ ਆਭਂਕਰੋ ਪਭਂਕਰੋ ਧਮ੍ਮੋਭਾਸਪਜ੍ਜੋਤਕਰੋਤਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋਤਿ ਚ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ.
ਯਥਾ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ [ਓਪਨਯਿਕੋ (ਸੀ.)] ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ. ਯਦਿਦਂ ਮਦਨਿਮ੍ਮਦਨੋ ਪਿਪਾਸਵਿਨਯੋ ਆਲਯਸਮੁਗ੍ਘਾਟੋ ਵਟ੍ਟੂਪਚ੍ਛੇਦੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਤਿਦੁਲ੍ਲਭੋ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.
‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਤਂ [ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਨ੍ਤ … (ਸੀ.) ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੦੯] ਅਨਾਸਵਞ੍ਚ, ਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਪਾਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਸੁਦੁਦ੍ਦਸਂ;
ਅਜਜ੍ਜਰਂ ਧੁਵਂ ਅਪਲੋਕਿਤਂ [ਅਪਲੋਕਿਯਂ (ਸੀ. ਕ.)], ਅਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਂ.
‘‘ਅਮਤਂ ਪਣੀਤਞ੍ਚ ਸਿਵਞ੍ਚ ਖੇਮਂ, ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਞ੍ਚ ਅਬ੍ਭੁਤਂ;
ਅਨੀਤਿਕਂ ਅਨੀਤਿਕਧਮ੍ਮਂ [ਨੀਤਿਕਧਮ੍ਮਮੇਵ ਵਾ (ਸੀ. ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੦੯], ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਤਂ ਸੁਗਤੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.
‘‘ਅਜਾਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਞ੍ਚ, ਅਕਤਂ ਅਸੋਕਞ੍ਚ ਅਥੋ ਵਿਸੋਕਂ;
ਅਨੂਪਸਗ੍ਗਂਨੁਪਸਗ੍ਗਧਮ੍ਮਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਤਂ ਸੁਗਤੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.
‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਞ੍ਚੇਵ ਦੁਪ੍ਪਸ੍ਸਂ, ਉਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ;
ਅਸਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮਂ, ਜੇਟ੍ਠਂ ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਲੇਣਞ੍ਚ ਤਾਣਂ ਅਰਣਂ ਅਨਙ੍ਗਣਂ, ਅਕਾਚ ਮੇਤਂ ਵਿਮਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ;
ਦੀਪੋ ਸੁਖਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ, ਅਕਿਞ੍ਚਨਂ ਅਪ੍ਪਪਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਧਮ੍ਮਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ.
ਯਥਾ ਚ ਸਙ੍ਘਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਉਜੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਞਾਯਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਯਦਿਦਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਾਰੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਣ੍ਡੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਉਦ੍ਧਾਰੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਏਸਿਕਾ [ਏਸਿਕੋ (ਕ.)] ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਰਭਿਪਸੂਨਂ ਪੁਜ੍ਜੋ ਦੇਵਾਨਞ੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਸਙ੍ਘਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ.
ਯਥਾ ਚ ਸੀਲਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾਨਿ ਅਸਬਲਾਨਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸਾਨਿ ਅਰਿਯਾਨਿ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸਾਨਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥਾਨਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਾਨਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ, ਅਲਙ੍ਕਾਰੋ ਚ ਸੀਲਂ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗੋਪਸੋਭਣਤਾਯ, ਨਿਧਾਨਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਸਬ੍ਬਦੋਭਗ੍ਗਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਅਕ੍ਖਣਵੇਧਿਤਾਯ, ਵੇਲਾ ਚ ਸੀਲਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ, ਧਞ੍ਞਞ੍ਚ ਸੀਲਂ ਦਲਿਦ੍ਦੋਪਚ੍ਛੇਦਨਟ੍ਠੇਨ [ਦਲ਼ਿਦ੍ਦੋ… (ਸੀ.)], ਆਦਾਸੋ ਚ ਸੀਲਂ ਧਮ੍ਮਵੋਲੋਕਨਤਾਯ, ਪਾਸਾਦੋ ਚ ਸੀਲਂ ਵੋਲੋਕਨਟ੍ਠੇਨ, ਸਬ੍ਬਭੂਮਾਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਿ ਚ ਸੀਲਂ ਅਮਤਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਸੀਲਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ.
ਯਥਾ ਚ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੋ ਪਯਤਪਾਣਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋਤਿ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਵੇਵਚਨਂ. ਤੇਨਾਹ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨੋ ‘‘ਵੇਵਚਨਾਨਿ ਬਹੂਨੀ’’ਤਿ.
ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਵੇਵਚਨੋ ਹਾਰੋ.