੩. ਪਥਵੀਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਥਵੀਅਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਪਥਵਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵੀ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਨਿ ਕਪ੍ਪੂਰਾਗਰੁਤਗਰਚਨ੍ਦਨਕੁਙ੍ਕੁਮਾਦੀਨਿ ਆਕਿਰਨ੍ਤੇਪਿ ਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਪੁਬ੍ਬਰੁਹਿਰਸੇਦਮੇਦਖੇਲ਼ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਲਸਿਕ- ਮੁਤ੍ਤਕਰੀਸਾਦੀਨਿ ਆਕਿਰਨ੍ਤੇਪਿ ਤਾਦਿਸਾ ਯੇਵ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇ ਲਾਭਾਲਾਭੇ ਯਸਾਯਸੇ ਨਿਨ੍ਦਾਪਸਂਸਾਯ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਤਾਦਿਨਾ ਯੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵਿਯਾ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵੀ ਮਣ੍ਡਨਵਿਭੂਸਨਾਪਗਤਾ ਸਕਗਨ੍ਧਪਰਿਭਾਵਿਤਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਵਿਭੂਸਨਾਪਗਤੇਨ ਸਕਸੀਲਗਨ੍ਧਪਰਿਭਾਵਿਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵਿਯਾ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵੀ ਨਿਰਨ੍ਤਰਾ ਅਖਣ੍ਡਚ੍ਛਿਦ੍ਦਾ ਅਸੁਸਿਰਾ ਬਹਲਾ ਘਨਾ ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮਖਣ੍ਡਚ੍ਛਿਦ੍ਦਮਸੁਸਿਰਬਹਲਘਨਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਸੀਲੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵਿਯਾ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵੀ ਗਾਮਨਿਗਮਨਗਰਜਨਪਦਰੁਕ੍ਖਪਬ੍ਬਤਨਦੀਤਲ਼ਾਕਪੋਕ੍ਖਰਣੀਮਿਗਪਕ੍ਖਿਮਨੁਜਨਰਨਾਰਿਗਣਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੀਪਿ ਅਕਿਲਾਸੁ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਓਵਦਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੇਨਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਨ੍ਤੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਸੁ ਅਕਿਲਾਸੁਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵਿਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵੀ ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੇਨ ਪਥਵਿਸਮੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵਿਯਾ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਚੂਲ਼ਸੁਭਦ੍ਦਾਯ ਸਕਸਮਣੇ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨਾਯ –

‘‘‘ਏਕਞ੍ਚੇ ਬਾਹਂ ਵਾਸਿਯਾ, ਤਚ੍ਛੇ ਕੁਪਿਤਮਾਨਸਾ [ਕੁਪਿਤਮਾਨਸੋ (ਕ.)];

ਏਕਞ੍ਚੇਬਾਹਂ ਗਨ੍ਧੇਨ, ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਪਮੋਦਿਤਾ [ਪਮੋਦਿਤੋ (ਕ.)].

‘‘‘ਅਮੁਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਘੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਰਾਗੋ ਅਸ੍ਮਿਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਪਥਵੀਸਮਚਿਤ੍ਤਾ ਤੇ, ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮਾ’’’ਤਿ.

ਪਥਵੀਅਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਆਪਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਆਪਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪੋ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਮਕਮ੍ਪਿਤਮਲੁਲ਼ਿਤਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਕੁਹਨਲਪਨਨੇਮਿਤ੍ਤਕਨਿਪ੍ਪੇਸਿਕਤਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਮਕਮ੍ਪਿਤਮਲੁਲ਼ਿਤਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਚਾਰੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪੋ ਸੀਤਲਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਖਨ੍ਤਿਮੇਤ੍ਤਾਨੁਦ੍ਦਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਹਿਤੇਸਿਨਾ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪੋ ਅਸੁਚਿਂ ਸੁਚਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਗਾਮੇ ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇ ਉਪਜ੍ਝਾਯਮਤ੍ਤੇਸੁ ਆਚਰਿਯੇ ਆਚਰਿਯਮਤ੍ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਨਧਿਕਰਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸਕਾਰਿਨਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪੋ ਬਹੁਜਨਪਤ੍ਥਿਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਪਵਿਵਿਤ੍ਤਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨੇਨ ਸਤਤਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕਮਭਿਪਤ੍ਥਿਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪੋ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਹਿਤਮੁਪਦਹਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਪਰਭਣ੍ਡਨਕਲਹਵਿਗ੍ਗਹਵਿਵਾਦਰਿਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਅਰਤਿਜਨਨਂ ਕਾਯਵਚੀਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਪਾਪਕਂ ਨ ਕਰਣੀਯਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ, ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਕਣ੍ਹਜਾਤਕੇ –

‘‘‘ਵਰਞ੍ਚੇ ਮੇ ਅਦੋ ਸਕ੍ਕ, ਸਬ੍ਬਭੂਤਾਨਮਿਸ੍ਸਰ;

ਨ ਮਨੋ ਵਾ ਸਰੀਰਂ ਵਾ, ਮਂ-ਕਤੇ ਸਕ੍ਕ ਕਸ੍ਸਚਿ;

ਕਦਾਚਿ ਉਪਹਞ੍ਞੇਥ, ਏਤਂ ਸਕ੍ਕ ਵਰਂ ਵਰੇ’’’ਤਿ.

ਆਪਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਤੇਜਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਤੇਜਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜੋ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸਂ ਡਹਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਯੇ ਤੇ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾ ਵਾ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾ ਕਿਲੇਸਾ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਾਨੁਭਵਨਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਡਹਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜੋ ਨਿਦ੍ਦਯੋ ਅਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਾਨੁਦ੍ਦਯਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜੋ ਸੀਤਂ ਪਟਿਹਨਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਵੀਰਿਯਸਨ੍ਤਾਪਤੇਜਂ ਅਭਿਜਨੇਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਾ ਪਟਿਹਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜੋ ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਉਣ੍ਹਮਭਿਜਨੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੇਨ ਤੇਜੋਸਮੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ [ਵਿਧਮਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਆਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸਯਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਜਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਸਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਓਵਦਨ੍ਤੇਨ –

‘ਤੇਜੋਸਮਂ [ਮ. ਨਿ. ੨.੧੧੯], ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ, ਤੇਜੋਸਮਂ ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ? ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

ਤੇਜਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਵਾਯੁਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁ ਸੁਪੁਪ੍ਫਿਤਵਨਸਣ੍ਡਨ੍ਤਰਂ ਅਭਿਵਾਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਰਕੁਸੁਮਪੁਪ੍ਫਿਤਾਰਮ੍ਮਣਵਨਨ੍ਤਰੇ ਰਮਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁ ਧਰਣੀਰੁਹਪਾਦਪਗਣੇ ਮਥਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਵਨਨ੍ਤਰਗਤੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੇਨ ਕਿਲੇਸਾ ਮਥਯਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁ ਆਕਾਸੇ ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਮਾਨਸਂ ਸਞ੍ਚਾਰਯਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਭਵਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਵਰਸੁਰਭਿਗਨ੍ਧੋ [ਸੀਲਸੁਰਭਿਗਨ੍ਦੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਨੁਭਵਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁ ਨਿਰਾਲਯੋ ਅਨਿਕੇਤਵਾਸੀ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਨਿਰਾਲਯਮਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵੇਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਵਿਮੁਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਯੁਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਸੁਤ੍ਤਨਿਪਾਤੇ –

‘‘‘ਸਨ੍ਥਵਾਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ;

ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’’’ਨ੍ਤਿ.

ਵਾਯੁਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਪਬ੍ਬਤਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤੋ ਅਚਲੋ ਅਕਮ੍ਪਿਤੋ [ਅਕਮ੍ਪਿਯੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਸਮ੍ਪਵੇਧੀ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਮ੍ਮਾਨਨੇ ਵਿਮਾਨਨੇ ਸਕ੍ਕਾਰੇ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇ ਗਰੁਕਾਰੇ ਅਗਰੁਕਾਰੇ ਯਸੇ ਅਯਸੇ ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਪਸਂਸਾਯ ਸੁਖੇ ਦੁਕ੍ਖੇ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਜਨੀਯੇਸੁ ਨ ਰਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਸ੍ਸਨੀਯੇਸੁ ਨ ਦੁਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਮੁਯ੍ਹਨੀਯੇਸੁ ਨ ਮੁਯ੍ਹਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕਮ੍ਪਿਤਬ੍ਬਂ ਨ ਚਲਿਤਬ੍ਬਂ, ਪਬ੍ਬਤੇਨ ਵਿਯ ਅਚਲੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –

‘‘‘ਸੇਲੋ ਯਥਾ ਏਕਘਨੋ [ਏਕਗ੍ਘਨੋ (ਕ.) ਧ. ਪ. ੮੧ ਧਮ੍ਮਪਦੇ], ਵਾਤੇਨ ਨ ਸਮੀਰਤਿ;

ਏਵਂ ਨਿਨ੍ਦਾਪਸਂਸਾਸੁ, ਨ ਸਮਿਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤੋ ਥਦ੍ਧੋ ਨ ਕੇਨਚਿ ਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਥਦ੍ਧੇਨ ਅਸਂਸਟ੍ਠੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਕੇਨਚਿ ਸਂਸਗ੍ਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –

‘‘‘ਅਸਂਸਟ੍ਠਂ ਗਹਟ੍ਠੇਹਿ, ਅਨਾਗਾਰੇਹਿ ਚੂਭਯਂ;

ਅਨੋਕਸਾਰਿਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛਂ, ਤਮਹਂ ਬ੍ਰੂਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤੇ ਬੀਜਂ ਨ ਵਿਰੂਹਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਕਮਾਨਸੇ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਵਿਰੂਹਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨ ਸੁਭੂਤਿਨਾ –

‘‘‘ਰਾਗੂਪਸਂਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਯਦਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੇ ਮਮ;

ਸਯਂਵ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਾਮਿ [ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)], ਏਕਗ੍ਗੋ [ਏਕਕੋ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਤਂ ਦਮੇਮਹਂ.

‘‘‘ਰਜ੍ਜਸੇ [ਰਜ੍ਜਸਿ (ਸੀ.), ਰਞ੍ਜਸਿ (ਪੀ.)] ਰਜਨੀਯੇ ਚ, ਦੁਸ੍ਸਨੀਯੇ ਚ ਦੁਸ੍ਸਸੇ;

ਮੁਯ੍ਹਸੇ [ਮੁਯ੍ਹਸਿ (ਸੀ.)] ਮੋਹਨੀਯੇ ਚ, ਨਿਕ੍ਖਮਸ੍ਸੁ ਵਨਾ ਤੁਵਂ.

‘‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਯਂ ਵਾਸੋ, ਨਿਮ੍ਮਲਾਨਂ ਤਪਸ੍ਸਿਨਂ;

ਮਾ ਖੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਦੂਸੇਸਿ, ਨਿਕ੍ਖਮਸ੍ਸੁ ਵਨਾ ਤੁਵ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤੋ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਞਾਣਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –

‘‘‘ਪਮਾਦਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ, ਯਦਾ ਨੁਦਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਪਞ੍ਞਾਪਾਸਾਦਮਾਰੁਯ੍ਹ, ਅਸੋਕੋ ਸੋਕਿਨਿਂ ਪਜਂ;

ਪਬ੍ਬਤਟ੍ਠੋਵ ਭੂਮਟ੍ਠੇ [ਭੁਮ੍ਮਟ੍ਠੇ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਧੀਰੋ ਬਾਲੇ ਅਵੇਕ੍ਖਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤੋ ਅਨੁਨ੍ਨਤੋ ਅਨੋਨਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਉਨ੍ਨਤਾਵਨਤਿ ਨ ਕਰਣੀਯਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਚੂਲ਼ਸੁਭਦ੍ਦਾਯ ਸਕਸਮਣੇ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨਾਯ –

‘‘‘ਲਾਭੇਨ ਉਨ੍ਨਤੋ ਲੋਕੋ, ਅਲਾਭੇਨ ਚ ਓਨਤੋ;

ਲਾਭਾਲਾਭੇਨ ਏਕਤ੍ਥਾ [ਏਕਟ੍ਠਾ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਤਾਦਿਸਾ ਸਮਣਾ ਮਮਾ’’’ਤਿ.

ਪਬ੍ਬਤਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਆਕਾਸਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਅਗਯ੍ਹੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਅਗਯ੍ਹੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸੋ ਇਸਿਤਾਪਸਭੂਤਦਿਜਗਣਾਨੁਸਞ੍ਚਰਿਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਮਾਨਸਂ ਸਞ੍ਚਾਰਯਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸੋ ਸਨ੍ਤਾਸਨੀਯੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਬ੍ਬਭਵਪਟਿਸਨ੍ਧੀਸੁ ਮਾਨਸਂ ਉਬ੍ਬੇਜਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸੋ ਅਨਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਨਨ੍ਤਸੀਲੇਨ ਅਪਰਿਮਿਤਞਾਣੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸੋ ਅਲਗ੍ਗੋ ਅਸਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਕੁਲੇ ਗਣੇ ਲਾਭੇ ਆਵਾਸੇ ਪਲਿਬੋਧੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਸੁ ਚ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਲਗ੍ਗੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਨਾਸਤ੍ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਅਪਲਿਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਸਕਂ ਪੁਤ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਓਵਦਨ੍ਤੇਨ – ‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ [ਮ. ਨਿ. ੨.੧੧੯], ਆਕਾਸੋ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਆਕਾਸਸਮਂ ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ, ਆਕਾਸਸਮਂ ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

ਆਕਾਸਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਚਨ੍ਦਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੇ ਉਦਯਨ੍ਤੋ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿਂ ਵਡ੍ਢਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਆਚਾਰਸੀਲਗੁਣਵਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਗਮਾਧਿਗਮੇ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨੇ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਤਾਯ ਭੋਜਨੇ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗੇ ਉਤ੍ਤਰੁਤ੍ਤਰਿਂ ਵਡ੍ਢਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦੋ ਉਲ਼ਾਰਾਧਿਪਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਉਲ਼ਾਰੇਨ ਛਨ੍ਦਾਧਿਪਤਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦੋ ਨਿਸਾਯ ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦੋ ਵਿਮਾਨਕੇਤੁ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸੀਲਕੇਤੁਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦੋ ਆਯਾਚਿਤਪਤ੍ਥਿਤੋ ਉਦੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਆਯਾਚਿਤਪਤ੍ਥਿਤੇਨ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯਵਰੇ ‘ਚਨ੍ਦੂਪਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਥ, ਅਪਕਸ੍ਸੇਵ ਕਾਯਂ ਅਪਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਚ੍ਚਨਵਕਾ ਕੁਲੇਸੁ ਅਪ੍ਪਗਬ੍ਭਾ’’’ਤਿ [ਅਪ੍ਪਗਬ੍ਬਾਤਿ (ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੬].

ਚਨ੍ਦਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਸੂਰਿਯਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ [ਸੁਰਿਯਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਸਤ੍ਤ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਸਬ੍ਬਂ ਉਦਕਂ ਪਰਿਸੋਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾ ਅਨਵਸੇਸਂ ਪਰਿਸੋਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਤਮਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਰਾਗਤਮਂ ਦੋਸਤਮਂ ਮੋਹਤਮਂ ਮਾਨਤਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਤਮਂ ਕਿਲੇਸਤਮਂ ਸਬ੍ਬਂ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਤਮਂ ਵਿਧਮਯਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਰਂਸਿਮਾਲੀ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਮਾਲਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਮਹਾਜਨਕਾਯਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇਨ੍ਤੋ ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਆਚਾਰਸੀਲਗੁਣਵਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਹਿ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਸਨ੍ਤਾਪਯਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਰਾਹੁਭਯਾ ਭੀਤੋ ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਸਮਕਨ੍ਤਾਰਵਿਪਾਕਵਿਨਿਪਾਤਕਿਲੇਸਜਾਲਜਟਿਤੇ ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਟਪਟਿਮੁਕ੍ਕੇ ਕੁਪਥਪਕ੍ਖਨ੍ਦੇ ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੇ [ਕੁਮਗ੍ਗਪਟਿਪਨ੍ਨੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸਤ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਸਂਵੇਗਭਯੇਨ ਮਾਨਸਂ ਸਂਵੇਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਛਟ੍ਠਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕੇ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਇਦ੍ਧਿਪਾਦਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨ ਵਙ੍ਗੀਸੇਨ –

‘‘‘ਯਥਾਪਿ ਸੂਰਿਯੋ ਉਦਯਨ੍ਤੋ, ਰੂਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪਾਣਿਨਂ;

ਸੁਚਿਞ੍ਚ ਅਸੁਚਿਞ੍ਚਾਪਿ, ਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚਾਪਿ ਪਾਪਕਂ.

‘‘‘ਤਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਧਮ੍ਮਧਰੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿਹਿਤਂ ਜਨਂ;

ਪਥਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਵਿਵਿਧਂ, ਆਦਿਚ੍ਚੋਵੁਦਯਂ ਯਥਾ’’’ਤਿ.

ਸੂਰਿਯਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

੯. ਸਕ੍ਕਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕੋ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਏਕਨ੍ਤਪਵਿਵੇਕਸੁਖਾਭਿਰਤੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਹਾਸਮਭਿਜਨੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਲੀਨਮਤਨ੍ਦਿਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਮਾਨਸਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਹਾਸਮਭਿਜਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਉਟ੍ਠਹਿਤਬ੍ਬਂ ਘਟਿਤਬ੍ਬਂ ਵਾਯਮਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨਭਿਰਤਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਨਭਿਰਤਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨ ਸੁਭੂਤਿਨਾ –

‘‘‘ਸਾਸਨੇ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ, ਯਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਹਂ;

ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਮਾਨਸਂ ਕਾਮਸਂਹਿਤ’’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਕ੍ਕਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.

੧੦. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ

੧੦. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਚਤੂਹਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਹਿ ਜਨਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਮਾਨਸਂ ਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਵਿਜਿਤੇ ਚੋਰਾ ਨ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਾ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –

‘‘‘ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਸਮੇ ਚ ਯੋ ਰਤੋ, ਅਸੁਭਂ ਭਾਵਯਤੇ [ਭਾਵਯਤੀ (ਸ੍ਯਾ.) ਧ. ਪ. ੩੫੦ ਧਮ੍ਮਪਦੇ] ਸਦਾ ਸਤੋ;

ਏਸ ਖੋ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਕਾਹਿਤਿ, ਏਸ ਛੇਚ੍ਛਤਿ ਮਾਰਬਨ੍ਧਨ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਅਨੁਯਾਯਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਾਨਿ ਵਿਚਿਨਮਾਨੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਇਮੇਹਿ ਤੀਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜਸ੍ਸ ਦਿਵਸੋ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਨਿਕਾਯਵਰੇ –

‘ਕਥਮ੍ਭੂਤਸ੍ਸ ਮੇ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ [ਵੀਤਿਪਤਨ੍ਤੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਾਰਕ੍ਖਾ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਿਨਾ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਾਨਂ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਾਯ ਸਤਿਦੋਵਾਰਿਕੋ ਠਪੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਙ੍ਗਂ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –

‘ਸਤਿਦੋਵਾਰਿਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਤਿ ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤੀ’’’ਤਿ.

ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.

ਪਥਵੀਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਚ ਤੇਜੋ ਚ, ਵਾਯੋ ਚ ਪਬ੍ਬਤੇਨ ਚ;

ਆਕਾਸੋ ਚਨ੍ਦਸੂਰਿਯੋ ਚ, ਸਕ੍ਕੋ ਚ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨਾਤਿ.