੧. ਇਦ੍ਧਿਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਕਿਰ ਸੋ ਲਗੁਲ਼ੇਹਿ ਪਰਿਪੋਥਿਤੋ ਭਿਨ੍ਨਸੀਸੋ ਸਞ੍ਚੁਣ੍ਣਿਤਟ੍ਠਿਮਂਸਧਮਨਿਛਿਨ੍ਨਪਰਿਗਤ੍ਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ [ਧਮਨਿਮਜ੍ਜਪਰਿਕਤ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.), ਧਮ੍ਮਨਿਮਿਞ੍ਜਪਰਿਗਤ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਥੇਰੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਗਤੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਲਗੁਲ਼ੇਹਿ ਪੋਥਿਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਲਗੁਲ਼ੇਹਿ ਪਰਿਪੋਥਿਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਗਤੋਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਕਿਂ ਨ ਸਮਤ੍ਥੋ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਘਾਤਂ ਅਪਨਯਿਤੁਂ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸਪਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪਟਿਸਰਣਂ ਭਵਿਤੁਂ ਅਰਹੋਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ’ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਲਗੁਲ਼ਹਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਕਮ੍ਮਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤੇਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਦ੍ਧਿਮਤੋ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਯੋਪਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋਪਿ ਦ੍ਵੇ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾ, ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੇਨ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਂ ਅਪਨਯਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੇਚਿ ਫਲਕਾਮਾ ਕਪਿਤ੍ਥੇਨ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਪੋਥੇਨ੍ਤਿ, ਅਮ੍ਬੇਨ ਅਮ੍ਬਂ ਪੋਥੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਚਿਨ੍ਤਿਯੇਨ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਂ ਪੋਥਯਿਤ੍ਵਾ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾਨਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਯਾ ਰਾਜਾਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਜਚ੍ਚਾ, ਸਮਜਚ੍ਚਾਨਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਏਕੋ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਯੇਵ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਭਵਿਯ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਵਸੇਸਾ ਕਿਰਿਯਾ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਕਰਣੇ ਅਪਰਜ੍ਝਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਵਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਭਗਿਨੀ ਵਾ ਭਾਤਰੋ ਵਾ ਸਖੀ ਵਾ ਸਹਾਯਕਾ ਵਾ [ਭਗਿਨਿਭਾਤਰੋ ਵਾ ਸਖਿਸਹਾਯਕਾ ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਤਾਯਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਿਯ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ? ਅਪਰਾਧਿਕਤਾ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਯੇਵ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਭਵਿਯ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਵਸੇਸਾ ਕਿਰਿਯਾ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਯਾ ਦਵਡਾਹੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤੇ ਘਟਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਂ, ਅਥ ਖੋ ਅਗ੍ਗਿ ਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਭਵਿਯ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ? ਬਲਵਤਾ ਤੇਜਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਅਚਿਨ੍ਤਿਯਾਨਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਯੇਵ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਯੇਵ ਸਬ੍ਬੇ ਅਭਿਭਵਿਯ ਆਣਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਕਮ੍ਮਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਅਵਸੇਸਾ ਕਿਰਿਯਾ ਓਕਾਸਂ ਨ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਧਿਗ੍ਗਹਿਤਸ੍ਸ ਲਗੁਲ਼ੇਹਿ ਪੋਥਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰੋ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਇਦ੍ਧਿਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.