੩. ਪਣਾਮਿਤਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸੇਟ੍ਠਧਮ੍ਮਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ, ਵਾਸੇਟ੍ਠ, ਸੇਟ੍ਠੋ ਜਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ‘ਉਪਾਸਕੋ ਗਿਹੀ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਪਿਹਿਤਾਪਾਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਂ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ, ਵਾਸੇਟ੍ਠ, ਸੇਟ੍ਠੋ ਜਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਉਪਾਸਕੋ ਗਿਹੀ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਪਿਹਿਤਾਪਾਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਂ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ‘ਉਪਾਸਕੋ ਗਿਹੀ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਪਿਹਿਤਾਪਾਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਂ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤਿ’, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ, ਵਾਸੇਟ੍ਠ, ਸੇਟ੍ਠੋ ਜਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚਾਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ, ਵਾਸੇਟ੍ਠ, ਸੇਟ੍ਠੋ ਜਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇ ਚੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਚਾ’ਤਿ, ‘ਉਪਾਸਕੋ ਚ ਗਿਹੀ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਪਿਹਿਤਾਪਾਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰਂ ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤਿ’. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਕਤਮਂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ?

‘‘ਵੀਸਤਿ ਖੋ ਪਨਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਸਮਣਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਣੋ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਸਮਾਨਨਪੂਜਨਾਰਹੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇ ਵੀਸਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਸਮਣਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ? ਸੇਟ੍ਠੋ [ਸੇਟ੍ਠਭੂਮਿਸਯੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਸੇਟ੍ਠੋ ਯਮੋ (ਪੀ.)] ਧਮ੍ਮਾਰਾਮੋ, ਅਗ੍ਗੋ ਨਿਯਮੋ, ਚਾਰੋ ਵਿਹਾਰੋ ਸਂਯਮੋ ਸਂਵਰੋ ਖਨ੍ਤਿ ਸੋਰਚ੍ਚਂ ਏਕਤ੍ਤਚਰਿਯਾ ਏਕਤ੍ਤਾਭਿਰਤਿ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਂ ਹਿਰਿਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਵੀਰਿਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਸਿਕ੍ਖਾਸਮਾਦਾਨਂ [ਸਿਕ੍ਖਾਪਧਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਸੁਕ੍ਕਾਵਦਾਨਂ (ਕ.)] ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਸੀਲਾਦਿਅਭਿਰਤਿ ਨਿਰਾਲਯਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਾਰਿਪੂਰਿਤਾ, ਕਾਸਾਵਧਾਰਣਂ, ਭਣ੍ਡੁਭਾਵੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਸਤਿ ਸਮਣਸ੍ਸ ਸਮਣਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ. ਏਤੇ ਗੁਣੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੂਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਂ ਅਰਹਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੇਟ੍ਠਂ ਭੂਮਨ੍ਤਰਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਾਸਨ੍ਨਗਤੋਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਖੀਣਾਸਵੇਹਿ ਸੋ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਉਪਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਸੋ ਸਮਯੋ’ਤਿ [ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (?)] ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਅਗ੍ਗਪਰਿਸਂ ਸੋ ਉਪਗਤੋ, ਨਾਹਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਉਪਗਤੋ’ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਲਭਤਿ ਸੋ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਂ ਸੋਤੁਂ, ਨਾਹਂ ਤਂ ਲਭਾਮਿ ਸੋਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਸੋ ਅਞ੍ਞੇ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤਿ, ਅਹਮੇਤਂ ਨ ਲਭਾਮਿ ਕਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਸੁ ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਸਮਤ੍ਤਕਾਰੀ, ਨਾਹਂ ਤੇਸੁ ਵਤ੍ਤਾਮੀ’ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਉਪਗਤੋ ਸੋ ਸਮਣਲਿਙ੍ਗਂ, ਬੁਦ੍ਧਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇ ਠਿਤੋ, ਤੇਨਾਹਂ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਦੂਰਮਪਗਤੋ’ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘‘ਪਰੂਲ਼੍ਹਕਚ੍ਛਲੋਮੋ ਸੋ ਅਨਞ੍ਜਿਤਅਮਣ੍ਡਿਤੋ ਅਨੁਲਿਤ੍ਤਸੀਲਗਨ੍ਧੋ, ਅਹਂ ਪਨ ਮਣ੍ਡਨਵਿਭੂਸਨਾਭਿਰਤੋ’ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਯੇ ਤੇ ਵੀਸਤਿ ਸਮਣਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵੇ ਚ ਲਿਙ੍ਗਾਨਿ, ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਯੇਵ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਧਾਰੇਤਿ, ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤਿ, ਸੋ ਮੇ ਆਗਮੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਨਞ੍ਚ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਪੁਰੋਹਿਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਜ੍ਜਂ ਅਧੀਯਤਿ, ਖਤ੍ਤਿਯਧਮ੍ਮਂ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤੋ ਆਚਰਿਯਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਤਿ ‘ਸਿਕ੍ਖਾਪਕੋ ਮੇ ਅਯ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਕੋ ਵਂਸਧਰੋ’ਤਿ ਅਰਹਤਿ ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਤੁਂ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਿਨਾਪੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਜਾਨਾਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਭੂਮਿਯਾ ਮਹਨ੍ਤਤਂ ਅਸਮਵਿਪੁਲਭਾਵਂ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਦ੍ਵੇਵ ਤਸ੍ਸ ਗਤਿਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਂ ਵਾ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਅਚਲਾ ਹਿ ਸਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਮਹਤੀ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਾ, ਯਦਿਦਂ ਭਿਕ੍ਖੁਭੂਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਞਾਣਗਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਨਿਬ੍ਬੇਠਿਤੋ ਬਲਵਤਾ ਅਤਿਬੁਦ੍ਧਿਨਾ ਤਯਾ, ਨ ਯਿਮਂ ਪਞ੍ਹਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਅਞ੍ਞੋ ਏਵਂ ਵਿਨਿਵੇਠੇਤੁਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਵਾਦਿਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ’’ਤਿ.

ਸੇਟ੍ਠਧਮ੍ਮਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਹਿਤਫਰਣਪਞ੍ਹੋ

੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਹਿਤਮਪਨੇਤ੍ਵਾ ਹਿਤਮੁਪਦਹਤੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਥ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮੇ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ‘ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ. ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੇਨ ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਹਿਤਮਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਹਿਤਮੁਪਦਹਿਤਂ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਹਿਤਮਪਨੇਤ੍ਵਾ ਹਿਤਮੁਪਦਹਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮੇ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮੇ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਹਿਤਮਪਨੇਤ੍ਵਾ ਹਿਤਮੁਪਦਹਤੀਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਤਥਾਗਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਹਿਤਮਪਨੇਤ੍ਵਾ ਹਿਤਮੁਪਦਹਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮੇ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਤੇਨ, ਤੇਸਂ ਯੇਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਤੇਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੂਪਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਨ ਭਾਸੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੇਸਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਤੇਸਂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਕਤੇਨ ਤੇਸਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤਂ, ਤਥਾਗਤੋ ਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਕਾਰੋ ਤੇਸਂ ਨਾਸਨਾਯ, ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਹਿ ਵਮ੍ਮਿਕਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਅਥਞ੍ਞਤਰੋ ਪਂਸੁਕਾਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਮ੍ਮਿਕਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਂਸੁਂ ਹਰੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਪਂਸੁਹਰਣੇਨ ਵਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਸੁਸਿਰਂ ਪਿਦਹੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਸੋ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਮਰੇਯ੍ਯ, ਨਨੁ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਤੇਨ ਮਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਕਾਰੋ ਤੇਸਂ ਨਾਸਨਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਥਾਗਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਮਾਨੋ ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੀਯਮਾਨੇ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਂ ਵਾ ਜਮ੍ਬੁਂ ਵਾ ਮਧੁਕਂ ਵਾ ਚਾਲਯਮਾਨਸ੍ਸ ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਫਲਾਨਿ ਸਾਰਾਨਿ ਦਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਚ੍ਚੁਤਾਨਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਫਲਾਨਿ ਪੂਤਿਵਣ੍ਟਮੂਲਾਨਿ ਦੁਬ੍ਬਲਬਨ੍ਧਨਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਮਾਨੋ ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੀਯਮਾਨੇ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਧਞ੍ਞਂ ਰੋਪੇਤੁਕਾਮੋ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਮਰਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕਮਾਨਸੇ ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਨ੍ਤੋ [ਬੋਧੇਤੁਂ (ਸੀ.)] ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੀਯਮਾਨੇ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਤਿਣਾਨਿ ਵਿਯ ਮਰਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਰਸਹੇਤੁ ਯਨ੍ਤੇਨ ਉਚ੍ਛੁਂ ਪੀਲ਼ਯਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਉਚ੍ਛੁਂ ਪੀਲ਼ਯਮਾਨਾਨਂ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਯਨ੍ਤਮੁਖਗਤਾ ਕਿਮਯੋ, ਤੇ ਪੀਲ਼ਿਯਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕਮਾਨਸੇ ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਯਨ੍ਤਮਭਿਪੀਲ਼ਯਤਿ [ਧਮ੍ਮਯਨ੍ਤਮਤਿਪੀਲ਼ਯਤਿ (ਕ.)], ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਕਿਮੀ ਵਿਯ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਾਯ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਤਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਚ੍ਛਕੋ ਰੁਕ੍ਖਂ ਤਚ੍ਛਨ੍ਤੋ [ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.] ਉਜੁਕਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਜ੍ਜਨੀਯਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਛਕੋ ਰੁਕ੍ਖਂ ਉਜੁਕਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਿਸਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ [ਅਬੋਧਨੀਯੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਤੁਂ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਪਨ ਸਤ੍ਤੇ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਕਤੇਨ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਪਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਦਲੀ ਵੇਲ਼ੁ ਅਸ੍ਸਤਰੀ ਅਤ੍ਤਜੇਨ [ਅਤ੍ਤਜੇਨ ਫਲੇਨ (ਸੀ.)] ਹਞ੍ਞਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਅਤ੍ਤਕਤੇਨ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚੋਰਾ ਅਤ੍ਤਕਤੇਨ ਚਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਟਨਂ ਸੂਲਾਰੋਪਨਂ ਸੀਸਚ੍ਛੇਦਨਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਅਤ੍ਤਕਤੇਨ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤਿ [ਜਿਨਸਾਸਨਾ ਪਤਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਯੇਸਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਉਣ੍ਹਂ ਲੋਹਿਤਂ ਮੁਖਤੋ ਉਗ੍ਗਤਂ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਨੇਵ ਭਗਵਤੋ ਕਤੇਨ, ਨ ਪਰੇਸਂ ਕਤੇਨ, ਅਥ ਖੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯੇਵ ਕਤੇਨ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਅਮਤਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਤੇ ਤਂ ਅਮਤਂ ਅਸਿਤ੍ਵਾ ਅਰੋਗਾ ਦੀਘਾਯੁਕਾ ਸਬ੍ਬੀਤਿਤੋ [ਸਬ੍ਬੀਤਿਯਾ (ਸੀ.)] ਪਰਿਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਥਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦੁਰੁਪਚਾਰੇਨ ਤਂ ਅਸਿਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮਤਦਾਯਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਮਤਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਯੇ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਭਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਮਤੇਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਮਤੇਨ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਭੋਜਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਤਮੇਕਚ੍ਚੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੂਚਿਕਾਯ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਦਾਯਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਮਤਂ ਧਮ੍ਮਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਯੇ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਭਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਮਤੇਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਾ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਮਤੇਨ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਹਿਤਫਰਣਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਨਿਦਸ੍ਸਨਪਞ੍ਹੋ

੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ –

‘‘‘ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੁ [ਧ. ਪ. ੩੬੧], ਸਾਧੁ ਵਾਚਾਯ ਸਂਵਰੋ;

ਮਨਸਾ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸਂਵਰੋ’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਰਿਸਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਕੋਸੋਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੂ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਕੋਸੋਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਕੋਸੋਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੂ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਕਾਯੇਨ ਸਂਵਰੋ ਸਾਧੂ’ਤਿ, ਸੇਲਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਕੋਸੋਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੇ ਕਙ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਸ ਬੋਧਨਤ੍ਥਾਯ ਭਗਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਕਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੋ ਯੇਵ ਤਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੋ ਪਨੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਦ੍ਦਹਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਰਿਸਗਤੋ ਏਕੋ ਯੇਵ ਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਵਸੇਸਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਨ੍ਤਾ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਙ੍ਘ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਉਪਦਿਸ, ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਬ੍ਯਾਧਿਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਕਿਣ੍ਣੋ ਞਾਤਿਮਿਤ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਸਾ ਪਸ੍ਸਤੇਤਂ ਵੇਦਨਂ, ਯਾਯ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵੇਦਨਾਯ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਯੇਵ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤੇ ਕਙ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤੋ ਬੋਧਨਤ੍ਥਾਯ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਕਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੋ ਯੇਵ ਤਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸਂ ਭੂਤੋ ਆਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਸਾ ਪਸ੍ਸਤਿ ਤਂ ਭੂਤਾਗਮਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋ ਯੇਵ ਆਤੁਰੋ ਤਸ੍ਸ ਭੂਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤੇ ਕਙ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤੋ ਬੋਧਨਤ੍ਥਾਯ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ ਕਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੋ ਯੇਵ ਤਂ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਕਤਂ, ਯਂ ਏਕਸ੍ਸਪਿ ਅਦਸ੍ਸਨੀਯਂ, ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਾ ਗੁਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਨ ਛਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਛਾਯਾਯਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਾਯ ਦਿਟ੍ਠਂ ਯੇਵ ਹੋਤਿ ਗੁਯ੍ਹਂ, ਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਞ੍ਚਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਰੋਤਿ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਤੁਂ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਿਰਿਯਂ ਹਾਪੇਯ੍ਯ, ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨ ਬੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਞ੍ਞੂ ਤਥਾਗਤੋ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਯੋਗੇਨ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਾ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਬੋਧੇਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਆਤੁਰੋ ਅਰੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਆਤੁਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਵਮਨੀਯਂ ਵਮੇਤਿ, ਵਿਰੇਚਨੀਯਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਅਨੁਲੇਪਨੀਯਂ ਅਨੁਲਿਮ੍ਪੇਤਿ, ਅਨੁਵਾਸਨੀਯਂ ਅਨੁਵਾਸੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਯੋਗੇਨ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯਾ ਸਤ੍ਤਾ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਬੋਧੇਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤ੍ਥੀ ਮੂਲ਼੍ਹਗਬ੍ਭਾ ਭਿਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਬੋਧਨੇਯ੍ਯੇ ਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧੇਤੁਂ ਅਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਛਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦਸ੍ਸਨੀਯੋ ਨਾਮ ਓਕਾਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਭਗਵਤੋ ਹਦਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਭਗਵਾ ਯੋਗੇਨ ਹਦਯਂ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਯੋਗਞ੍ਞੂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ.

‘‘ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦੇਵਭਵਨਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਦੇਵਕਞ੍ਞਾਯੋ ਦਸ੍ਸੇਸਿ ‘ਇਮਿਨਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਬੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਸੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਬੁਜ੍ਝਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹੀਲ਼ੇਨ੍ਤੋ ਗਰਹਨ੍ਤੋ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਬੋਧਨਹੇਤੁ ਕਕੁਟਪਾਦਿਨਿਯੋ ਅਚ੍ਛਰਾਯੋ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਯੋਗਞ੍ਞੂ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਸ੍ਸ ਭਾਤਰਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਦੁਮ੍ਮਨਸ੍ਸ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਚੋਲ਼ਖਣ੍ਡਂ ਅਦਾਸਿ ‘ਇਮਿਨਾਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਬੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਸੋ ਚ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਵਸੀਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਯੋਗਞ੍ਞੂ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਮੋਘਰਾਜਸ੍ਸ ਯਾਵ ਤਤਿਯਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ ‘ਏਵਮਿਮਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਨੋ ਉਪਸਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਾਨੂਪਸਮਾ ਅਭਿਸਮਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਨੋ ਉਪਸਮਿ, ਮਾਨੂਪਸਮਾ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਛਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵਸੀਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਯੋਗਞ੍ਞੂ ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਨਿਬ੍ਬੇਠਿਤੋ ਪਞ੍ਹੋ ਬਹੁਵਿਧੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ, ਗਹਨਂ ਅਗਹਨਂ ਕਤਂ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਆਲੋਕੋ ਕਤੋ, ਗਣ੍ਠਿ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਭਗ੍ਗਾ ਪਰਵਾਦਾ, ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਤਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਂ, ਨਿਪ੍ਪਟਿਭਾਨਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਤ੍ਵਂ ਗਣਿਵਰਪਵਰਮਾਸਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਨਿਦਸ੍ਸਨਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਫਰੁਸਵਾਚਾਭਾਵਪਞ੍ਹੋ

੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਥੇਰੇਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਆਵੁਸੋ ਤਥਾਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਮੋਘਪੁਰਿਸਵਾਦੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਿ, ਤੇਨ ਚ ਸੋ ਥੇਰੋ ਮੋਘਪੁਰਿਸਵਾਦੇਨ ਮਙ੍ਕੁਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਰੁਨ੍ਧਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਤਥਾਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਵਾਦੇਨ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਭਗਵਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਵਾਦੇਨ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਤਥਾਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਆਵੁਸੋ ਤਥਾਗਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਮੇ ਇਦਂ ਪਰੋ ਅਞ੍ਞਾਸੀ’ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਚ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਮੋਘਪੁਰਿਸਵਾਦੇਨ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਅਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸਾਰਮ੍ਭੇਨ ਯਾਥਾਵਲਕ੍ਖਣੇਨ. ਕਿਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਯਾਥਾਵਲਕ੍ਖਣਂ, ਯਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਤ੍ਤਨਂ ਮੋਘਂ ਅਞ੍ਞਂ ਕਯਿਰਮਾਨਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ. ਇਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੁਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਲਨ੍ਦਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤਾਵਵਚਨੇਨ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਂ, ਨੋ ਅਭੂਤਵਾਦੇਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਭਾਵਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋ ਭਣਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਯਂ ਕਹਾਪਣਂ ਦਣ੍ਡਂ ਧਾਰੇਮ, ਅਪਰਾਧੋ ਯੇਵ ਸੋ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਸੁਂ ਵੋਹਾਰਂ ਆਚਰਨ੍ਤੋ ਅਕ੍ਕੋਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਤਯਾ ਖਲਿਤਸ੍ਸ ਅਭਿਵਾਦਨਂ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਵਾ ਉਪਾਯਨਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਖਲਿਤੋ, ਸੋ ਪਰਿਭਾਸਨਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਤਜ੍ਜਨਾਰਹੋ, ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਹਨਨ੍ਤਿਪਿ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿਪਿ ਘਾਤੇਨ੍ਤਿਪਿ ਝਾਪੇਨ੍ਤਿਪੀ’’ਤਿ [ਜਾਪੇਨ੍ਤਿਪੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਿਰਿਯਾ ਯੇਵ ਕਤਾ, ਨੋ ਅਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਰਿਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੁਰੁਮਾਨੇਨ ਪਤਿਰੂਪੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੇਨ, ਸਵਨੇਨਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤਿ ਹਿਰਿਯਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਤਤੁਤ੍ਤਰਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨੇਨ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਿਕਿਚ੍ਛਕੋ ਅਭਿਸਨ੍ਨੇ ਕਾਯੇ ਕੁਪਿਤੇ ਦੋਸੇ ਸਿਨੇਹਨੀਯਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਦੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਿਣ੍ਹਾਨਿ ਲੇਖਨੀਯਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਬ੍ਯਾਧਿਵੂਪਸਮਾਯ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਦੇਤਿ, ਫਰੁਸਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਸਤ੍ਤੇ ਸਿਨੇਹਯਤਿ, ਮੁਦੁਕੇ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਣ੍ਹਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਨੇਹਨੀਯਂ ਸਿਨੇਹਯਤਿ, ਮੁਦੁਕਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਰੁਸਾਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਵਤੀ ਹੋਤਿ ਕਰੁਣਾਸਹਗਤਾ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਤੁਵਚਨਂ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥਵਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਕਰੁਣਾਸਹਗਤਂ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਰੁਸਾਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਵਤੀ ਹੋਤਿ ਕਰੁਣਾਸਹਗਤਾ. ਫਰੁਸਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾ [ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾਯ (ਸੀ.)] ਹੋਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਮ੍ਪਿ ਗੋਮੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਂ ਵਿਰਸਮ੍ਪਿ ਅਗਦਂ ਖਾਯਿਤਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਹਨਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਰੁਸਾਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਅਤ੍ਥਵਤੀ ਕਰੁਣਾਸਹਗਤਾ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਨ੍ਤੋਪਿ ਤੂਲਪੁਞ੍ਜੋ [ਤੂਲਪਿਚੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਪਰਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਰੁਜਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਰੁਸਾਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾ ਨ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ ਬਹੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ, ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਫਰੁਸਵਾਚਾਭਾਵਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਰੁਕ੍ਖਅਚੇਤਨਾਭਾਵਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ –

‘‘‘ਅਚੇਤਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਅਸ੍ਸੁਣਨ੍ਤਂ, ਜਾਨੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤਮਿਮਂ ਪਲਾਸਂ;

ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਧੁਵਂ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ, ਸੁਖਸੇਯ੍ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਸਿ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂ’ਤਿ [ਜਾ. ੧.੪.੨੫].

ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ –

‘‘‘ਇਤਿ ਫਨ੍ਦਨਰੁਕ੍ਖੋਪਿ, ਤਾਵਦੇ ਅਜ੍ਝਭਾਸਥ;

ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਸੁਣੋਹਿ ਮੇ’ਤਿ [ਜਾ. ੧.੧੩.੨੦].

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਚੇਤਨੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਫਨ੍ਦਨੇਨ ਰੁਕ੍ਖੇਨ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਸਹ ਸਲ੍ਲਪਿਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਫਨ੍ਦਨੇਨ ਰੁਕ੍ਖੇਨ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਚੇਤਨੋਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਚੇਤਨੋ’ਤਿ, ਫਨ੍ਦਨੇਨ ਚ ਰੁਕ੍ਖੇਨ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਵਚਨਂ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਯ ਭਣਿਤਂ. ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਚੇਤਨਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਲ੍ਲਾਪੋ ਨਾਮ, ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾਯ ਦੇਵਤਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤੀਤਿ ਚੇਸਾ ਲੋਕਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਟਂ ਧਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਰਿਪੂਰਿਤਂ ਧਞ੍ਞਸਕਟਨ੍ਤਿ ਜਨੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਧਞ੍ਞਮਯਂ ਸਕਟਂ, ਰੁਕ੍ਖਮਯਂ ਸਕਟਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਕਟੇ ਧਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਨ ਆਕਿਰਿਤਤ੍ਤਾ ਧਞ੍ਞਸਕਟਨ੍ਤਿ ਜਨੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਚੇਤਨੋ, ਯਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਯੇਵ ਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤੀਤਿ ਚੇਸਾ ਲੋਕਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਧਿਂ ਮਨ੍ਥਯਮਾਨੋ ਤਕ੍ਕਂ ਮਨ੍ਥੇਮੀਤਿ ਵੋਹਰਤਿ, ਨ ਤਂ ਤਕ੍ਕਂ, ਯਂ ਸੋ ਮਨ੍ਥੇਤਿ, ਦਧਿਂ ਯੇਵ ਸੋ ਮਨ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਤਕ੍ਕਂ ਮਨ੍ਥੇਮੀਤਿ ਵੋਹਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਚੇਤਨੋ. ਯਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤੀਤਿ ਚੇਸਾ ਲੋਕਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸਨ੍ਤਂ ਸਾਧੇਤੁਕਾਮੋ ਸਨ੍ਤਂ ਸਾਧੇਮੀਤਿ ਵੋਹਰਤਿ, ਅਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਤਿ, ਏਵਮੇਸਾ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਅਚੇਤਨੋ. ਯਾ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖੇ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ, ਤਸ੍ਸਾਯੇਵ ਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਲ੍ਲਪਤੀਤਿ ਚੇਸਾ ਲੋਕਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿ, ਯਾਯ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਯ ਜਨੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਤਥਾਗਤੋਪਿ ਤਾਯੇਵ ਲੋਕਸਮਞ੍ਞਾਯ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਰੁਕ੍ਖਅਚੇਤਨਾਭਾਵਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮਹਪ੍ਫਲਪਞ੍ਹੋ

੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ –

‘‘‘ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਕਮ੍ਮਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ;

ਆਬਾਧਂ ਸਮ੍ਫੁਸੀ ਧੀਰੋ, ਪਬਾਲ਼੍ਹਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕ’ਨ੍ਤਿ [ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੯੦].

‘‘ਪੁਨ ਚ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਯਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿ, ਯਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ, ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤੋ ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਸ੍ਸ [ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ.)] ਖਰੋ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪਬਾਲ਼੍ਹਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਾ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਦ੍ਵੇਮੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚ, ਤੇਨ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਸ੍ਸ [ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ.)] ਖਰੋ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਪਬਾਲ਼੍ਹਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਕਿਂਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਵਿਸਗਤਤਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲੋ, ਰੋਗੁਪ੍ਪਾਦਕਤਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲੋ, ਆਯੁਵਿਨਾਸਕਤਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲੋ, ਭਗਵਤੋ ਜੀਵਿਤਹਰਣਤਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲੋ? ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਰਵਾਦਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹਾਯ, ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਜਨੋ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਲੋਭਵਸੇਨ ਅਤਿਬਹੁਂ ਖਾਯਿਤੇਨ ਲੋਹਿਤਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਕਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗੀਤਿਕਾਰਕੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ –

‘‘‘ਚੁਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਕਮ੍ਮਾਰਸ੍ਸਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ;

ਆਬਾਧਂ ਸਮ੍ਫੁਸੀ ਧੀਰੋ, ਪਬਾਲ਼੍ਹਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਗਵਤਾ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਯਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿ, ਯਞ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ [ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ (ਸੀ.)], ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ, ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਪਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ ਬਹੁਗੁਣੋ ਅਨੇਕਾਨਿਸਂਸੋ. ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹਟ੍ਠਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸਾ ‘ਅਯਂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੋ’ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਂ ਓਜਂ ਸੂਕਰਮਦ੍ਦਵੇ ਆਕਿਰਿਂਸੁ. ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾਪਾਕਂ ਲਹੁਪਾਕਂ [ਬਹੁਪਾਕਂ (ਸੀ.)] ਮਨੁਞ੍ਞਂ ਬਹੁਰਸਂ ਜਟ੍ਠਰਗ੍ਗਿਤੇਜਸ੍ਸ ਹਿਤਂ. ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਭਗਵਤੋ ਕੋਚਿ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਪਕਤਿਦੁਬ੍ਬਲੇ ਸਰੀਰੇ ਖੀਣੇ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੋਗੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਕਤਿਯਾ ਜਲਮਾਨੋ ਅਗ੍ਗਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਉਪਾਦਾਨੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਭਿਯ੍ਯੋ ਪਜ੍ਜਲਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਪਕਤਿਦੁਬ੍ਬਲੇ ਸਰੀਰੇ ਖੀਣੇ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੋਗੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਤੋ ਪਕਤਿਯਾ ਸਨ੍ਦਮਾਨੋ ਅਭਿਵੁਟ੍ਠੇ ਮਹਾਮੇਘੇ ਭਿਯ੍ਯੋ ਮਹੋਘੋ ਉਦਕਵਾਹਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਪਕਤਿਦੁਬ੍ਬਲੇ ਸਰੀਰੇ ਖੀਣੇ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੋਗੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਕਤਿਯਾ ਅਭਿਸਨ੍ਨਧਾਤੁ ਕੁਚ੍ਛਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਿਤੇ ਭਿਯ੍ਯੋ ਆਯਮੇਯ੍ਯ [ਆਮਯੇਯ੍ਯ (ਸੀ.)], ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਪਕਤਿਦੁਬ੍ਬਲੇ ਸਰੀਰੇ ਖੀਣੇ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰੋਗੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿ, ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇ ਦੋਸੋ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾ ਦੋਸਂ ਆਰੋਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਧਮ੍ਮਾਨੁਮਜ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਵਨ੍ਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਟਿਲੋਮਸਮਾਪਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾ ਸਮਸਮਫਲਾ ਸਮਵਿਪਾਕਾ ਅਤਿਵਿਯ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਾ ਚ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਾ ਚਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇਸੁ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਨੁਲੋਮਪ੍ਪਟਿਲੋਮਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ. ਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਅਸਦਿਸਂ ਪਰਮਦਾਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਇਮੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਹਿ ਅਗਣਿਤਂ. ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ. ਯਾਵ ਮਹਨ੍ਤਾ ਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਨਵਾਨੁਪੁਬ੍ਬਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਦਾਨਂ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਤਰਞ੍ਚ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਮਹਪ੍ਫਲਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਨਪਞ੍ਹੋ

੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ‘ਅਬ੍ਯਾਵਟਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪੂਜਾਯਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ –

‘‘‘ਪੂਜੇਥ ਨਂ ਪੂਜਨਿਯਸ੍ਸ ਧਾਤੁਂ;

ਏਵਂ ਕਿਰ ਸਗ੍ਗਮਿਤੋ ਗਮਿਸ੍ਸਥਾ’ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਬ੍ਯਾਵਟਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪੂਜਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਪੂਜੇਥ ਨਂ ਪੂਜਨਿਯਸ੍ਸ ਧਾਤੁਂ, ਏਵਂ ਕਰਾ ਸਗ੍ਗਮਿਤੋ ਗਮਿਸ੍ਸਥਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਪੂਜੇਥ ਨਂ ਪੂਜਨਿਯਸ੍ਸ ਧਾਤੁਂ, ਏਵਂ ਕਰਾ ਸਗ੍ਗਮਿਤੋ ਗਮਿਸ੍ਸਥਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਬ੍ਯਾਵਟਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪੂਜਾਯਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਬ੍ਯਾਵਟਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪੂਜਾਯਾ’ਤਿ, ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਪੂਜੇਥ ਨਂ ਪੂਜਨਿਯਸ੍ਸ ਧਾਤੁਂ, ਏਵਂ ਕਰਾ ਸਗ੍ਗਮਿਤੋ ਗਮਿਸ੍ਸਥਾ’ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯੇਵ ਆਰਬ੍ਭ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਬ੍ਯਾਵਟਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪੂਜਾਯਾ’ਤਿ. ਅਕਮ੍ਮਂ ਹੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੂਜਾ, ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਸਾਰਗ੍ਗਾਹੋ, ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਂ, ਸਦਤ੍ਥਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨਾ, ਏਤਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪੂਜਾ ਕਰਣੀਯਾ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਯਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਰਥਧਨੁਥਰੁਲੇਖਮੁਦ੍ਦਾਸਿਕ੍ਖਾਖਗ੍ਗਮਨ੍ਤਸੁਤਿ- ਸਮ੍ਮੁਤਿਯੁਦ੍ਧਯੁਜ੍ਝਾਪਨਕਿਰਿਯਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਪੁਥੁਵੇਸ੍ਸਸੁਦ੍ਦਾਨਂ ਕਸਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾ ਗੋਰਕ੍ਖਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕਮ੍ਮਂ ਹੇਤਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੂਜਾ, ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਸਾਰਗ੍ਗਾਹੋ, ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਂ, ਸਦਤ੍ਥਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨਾ, ਏਤਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪੂਜਾ ਕਰਣੀਯਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਣਵਕਾਨਂ ਇਰੁਵੇਦਂ ਯਜੁਵੇਦਂ ਸਾਮਵੇਦਂ ਅਥਬ੍ਬਣਵੇਦਂ ਲਕ੍ਖਣਂ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਣਂ ਨਿਘਣ੍ਡੁ ਕੇਟੁਭਂ ਅਕ੍ਖਰਪ੍ਪਭੇਦਂ ਪਦਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਭਾਸਮਗ੍ਗਂ ਉਪ੍ਪਾਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਛਲ਼ਙ੍ਗਂ ਚਨ੍ਦਗ੍ਗਾਹਂ ਸੂਰਿਯਗ੍ਗਾਹਂ ਸੁਕ੍ਕਰਾਹੁਚਰਿਤਂ ਉਲ਼ੁਗ੍ਗਹਯੁਦ੍ਧਂ [ਓਲ਼ੁਗ੍ਗਹਯੁਦ੍ਧਂ (ਕ.)] ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਸਰਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਕਾਪਾਤਂ ਭੂਮਿਕਮ੍ਮਂ [ਭੂਮਿਕਮ੍ਪਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਦਿਸਾਦਾਹਂ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਂ ਜੋਤਿਸਂ ਲੋਕਾਯਤਿਕਂ ਸਾਚਕ੍ਕਂ ਮਿਗਚਕ੍ਕਂ ਅਨ੍ਤਰਚਕ੍ਕਂ ਮਿਸ੍ਸਕੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸਕੁਣਰੁਤਰਵਿਤਂ [ਸਕੁਣਰੁਤਂ (ਸੀ.)] ਸਿਕ੍ਖਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਪੁਥੁਵੇਸ੍ਸਸੁਦ੍ਦਾਨਂ ਕਸਿ ਵਣਿਜ੍ਜਾ ਗੋਰਕ੍ਖਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕਮ੍ਮਂ ਹੇਤਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪੂਜਾ, ਸਮ੍ਮਸਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਆਰਮ੍ਮਣਸਾਰਗ੍ਗਾਹੋ, ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਂ, ਸਦਤ੍ਥਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨਾ, ਏਤਂ ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਅਵਸੇਸਾਨਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪੂਜਾ ਕਰਣੀਯਾ, ਤਸ੍ਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ‘ਮਾ ਇਮੇ ਅਕਮ੍ਮੇ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੁ, ਕਮ੍ਮੇ ਇਮੇ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੂ’ਤਿ ਆਹ ‘ਅਬ੍ਯਾਵਟਾ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਥ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪੂਜਾਯਾ’ਤਿ. ਯਦੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਭਣੇਯ੍ਯ, ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਂ ਯੇਵ ਕਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਨਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਪਾਦਸਕਲਿਕਾਹਤਪਞ੍ਹੋ

੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਭਗਵਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਚੇਤਨਾ ਮਹਾਪਥਵੀ ਨਿਨ੍ਨਂ ਉਨ੍ਨਮਤਿ, ਉਨ੍ਨਤਂ ਓਨਮਤੀ’ਤਿ, ਪੁਨ ਚ ਭਣਥ ‘ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੋ ਸਕਲਿਕਾਯ ਖਤੋ’ਤਿ. ਯਾ ਸਾ ਸਕਲਿਕਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਸਾ ਸਕਲਿਕਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਾ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤਾ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਚੇਤਨਾ ਮਹਾਪਥਵੀ ਨਿਨ੍ਨਂ ਉਨ੍ਨਮਤਿ, ਉਨ੍ਨਤਂ ਓਨਮਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੋ ਸਕਲਿਕਾਯ ਖਤੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੋ ਸਕਲਿਕਾਯ ਖਤੋ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਭਗਵਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਚੇਤਨਾ ਮਹਾਪਥਵੀ ਨਿਨ੍ਨਂ ਉਨ੍ਨਮਤਿ ਉਨ੍ਨਤਂ ਓਨਮਤੀ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥੇਤਂ ਭਗਵਤੋ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਅਚੇਤਨਾ ਮਹਾਪਥਵੀ ਨਿਨ੍ਨਂ ਉਨ੍ਨਮਤਿ ਉਨ੍ਨਤਂ ਓਨਮਤਿ, ਭਗਵਤੋ ਚ ਪਾਦੋ ਸਕਲਿਕਾਯ ਖਤੋ, ਨ ਚ ਪਨ ਸਾ ਸਕਲਿਕਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪਤਿਤਾ, ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਪਤਿਤਾ. ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਹੂਨਿ ਜਾਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਭਗਵਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਆਘਾਤੇਨ ‘ਮਹਨ੍ਤਂ ਕੂਟਾਗਾਰਪ੍ਪਮਾਣਂ ਪਾਸਾਣਂ ਭਗਵਤੋ ਉਪਰਿ ਪਾਤੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਮੁਞ੍ਚਿ. ਅਥ ਦ੍ਵੇ ਸੇਲਾ ਪਥਵਿਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਾਸਾਣਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਅਥ ਨੇਸਂ ਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਪਾਸਾਣਤੋ ਪਪਟਿਕਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਨ੍ਤੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦ੍ਵੇ ਸੇਲਾ ਪਾਸਾਣਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂਸੁ, ਤਥੇਵ ਪਪਟਿਕਾਪਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪਗ੍ਘਰਤਿ ਪਸਵਤਿ ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਪਾਣਿਨਾ ਗਹਿਤਂ ਅਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰਿਕਾਹਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿ ਪਸਵਤਿ ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਖੀਰਂ ਤਕ੍ਕਂ ਮਧੁਂ ਸਪ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਮਚ੍ਛਰਸਂ ਮਂਸਰਸਂ ਪਾਣਿਨਾ ਗਹਿਤਂ ਅਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰਿਕਾਹਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿ ਪਸਵਤਿ ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੇਲਾਨਂ ਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਪਾਸਾਣਤੋ ਪਪਟਿਕਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਨ੍ਤੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਅਣੁਰਜਸਮਂ ਪੁਲ਼ਿਨਂ ਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਗਹਿਤਂ ਅਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰਿਕਾਹਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿ ਪਸਵਤਿ ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੇਲਾਨਂ ਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਪਾਸਾਣਤੋ ਪਪਟਿਕਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਨ੍ਤੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਬਲ਼ੋ ਮੁਖੇਨ ਗਹਿਤੋ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਮੁਖਤੋ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਗ੍ਘਰਤਿ ਪਸਵਤਿ ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੇਲਾਨਂ ਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਪਾਸਾਣਤੋ ਪਪਟਿਕਾ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਨ੍ਤੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਹੋਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੇਲੇਹਿ ਪਾਸਾਣੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤੋ, ਅਥ ਪਪਟਿਕਾਯਪਿ ਅਪਚਿਤਿ ਕਾਤਬ੍ਬਾ ਯਥੇਵ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪਚਿਤਿਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵਾਦਸ? ਰਤ੍ਤੋ ਰਾਗਵਸੇਨ ਅਪਚਿਤਿਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸਵਸੇਨ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਵਸੇਨ, ਉਨ੍ਨਤੋ ਮਾਨਵਸੇਨ, ਨਿਗ੍ਗੁਣੋ ਅਵਿਸੇਸਤਾਯ, ਅਤਿਥਦ੍ਧੋ ਅਨਿਸੇਧਨਤਾਯ, ਹੀਨੋ ਹੀਨਸਭਾਵਤਾਯ, ਵਚਨਕਰੋ ਅਨਿਸ੍ਸਰਤਾਯ, ਪਾਪੋ ਕਦਰਿਯਤਾਯ, ਦੁਕ੍ਖਾਪਿਤੋ ਪਟਿਦੁਕ੍ਖਾਪਨਤਾਯ, ਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭਾਭਿਭੂਤਤਾਯ, ਆਯੂਹਿਤੋ ਅਤ੍ਥਸਾਧਨਤਾਯ [ਅਤ੍ਥਸਾਧਨੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ. ਕ.)] ਅਪਚਿਤਿਂ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ ਮਹਾਰਾਜ ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਪਚਿਤਿਂ ਨ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਚ ਪਨ ਪਪਟਿਕਾ ਪਾਸਾਣਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਦਿਸਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਮਾਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਅਣੁਰਜੋ ਅਨਿਲਬਲਸਮਾਹਤੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਦਿਸੋ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਅਭਿਕਿਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾ ਪਪਟਿਕਾ ਪਾਸਾਣਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਦਿਸਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਮਾਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ. ਯਦਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾ ਪਪਟਿਕਾ ਪਾਸਾਣਤੋ ਵਿਸੁਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਮ੍ਪਿ ਤੇ ਸੇਲਾ ਪਾਸਾਣਪਪਟਿਕਂ ਉਪ੍ਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਸਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਪਟਿਕਾ ਨ ਭੂਮਟ੍ਠਾ ਨ ਆਕਾਸਟ੍ਠਾ, ਪਾਸਾਣਸਮ੍ਪਹਾਰਵੇਗੇਨ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਦਿਸਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਮਾਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਤਮਣ੍ਡਲਿਕਾਯ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਪਣ੍ਣਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਦਿਸਂ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਸਾ ਪਪਟਿਕਾ ਪਾਸਾਣਸਮ੍ਪਹਾਰਵੇਗੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਕਤਦਿਸਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਪਤਮਾਨਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ. ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕਤਞ੍ਞੁਸ੍ਸ ਕਦਰਿਯਸ੍ਸ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਭਵਨਾਯ ਪਪਟਿਕਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਪਤਿਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਪਾਦਸਕਲਿਕਾਹਤਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

੯. ਅਗ੍ਗਗ੍ਗਸਮਣਪਞ੍ਹੋ

੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਸਮਣੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ –

‘‘‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤਂ, ਤਂ ਵੇ ਨਰਂ ਸਮਣਂ ਆਹੁ ਲੋਕੇ’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਖਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਾਹਾਰਤਾ ਰਤਿਵਿਪ੍ਪਹਾਨਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਪਨੇਤਾਨਿ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਸਕਿਲੇਸਸ੍ਸੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਸਮਣੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤਂ, ਤਂ ਵੇ ਨਰਂ ਸਮਣਂ ਆਹੁ ਲੋਕੇ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ ਸਮਣੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਸਮਣੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਸਮਣੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤਂ, ਤਂ ਵੇ ਨਰਂ ਸਮਣਂ ਆਹੁ ਲੋਕੇ’ਤਿ. ਤਦਿਦਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਚਨਂ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਗੁਣਵਸੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤਂ, ਤਂ ਵੇ ਨਰਂ ਸਮਣਂ ਆਹੁ ਲੋਕੇ’ਤਿ, ਇਦਂ ਪਨ ਨਿਰਵਸੇਸਵਚਨਂ ‘ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਸਮਣੋ ਹੋਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਸਮਣੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਜਲਜਥਲਜਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਵਸ੍ਸਿਕਂ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਜਾਤਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਯੇਵ, ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਪਨ ਵਸ੍ਸਿਕਂ ਯੇਵ ਪੁਪ੍ਫਂ ਜਨਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਪਿਹਯਿਤਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਸਮਣੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਧਞ੍ਞਾਨਂ ਸਾਲਿ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ, ਯਾ ਕਾਚਿ ਅਵਸੇਸਾ ਵਿਵਿਧਾ ਧਞ੍ਞਜਾਤਿਯੋ, ਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਭੋਜਨਾਨਿ ਸਰੀਰਯਾਪਨਾਯ, ਸਾਲਿ ਯੇਵ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਸਮਣੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਗ੍ਗਗ੍ਗਸਮਣਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.

੧੦. ਵਣ੍ਣਭਣਨਪਞ੍ਹੋ

੧੦. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਮਮਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰੇ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ, ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਨ ਚੇਤਸੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚੇ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਆਨਨ੍ਦਿਤੋ ਸੁਮਨੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਕਗੁਣਂ ਪਕਿਤ੍ਤੇਸਿ –

‘‘‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ;

ਧਮ੍ਮੇਨ ਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤੇਮਿ, ਚਕ੍ਕਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯ’ਨ੍ਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੨.੩੯੯].

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਮਮਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰੇ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਨ ਚੇਤਸੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚੇ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਆਨਨ੍ਦਿਤੋ ਸੁਮਨੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਕਗੁਣਂ ਪਕਿਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚੇ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਆਨਨ੍ਦਿਤੋ ਸੁਮਨੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਕਗੁਣਂ ਪਕਿਤ੍ਤੇਸਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਮਮਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰੇ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਨ ਚੇਤਸੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਮਮਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰੇ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਨ ਚੇਤਸੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੇਲਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚੇ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਭਿਯ੍ਯੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਕਗੁਣਂ ਪਕਿਤ੍ਤਿਤਂ –

‘‘‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ;

ਧਮ੍ਮੇਨ ਚਕ੍ਕਂ ਵਤ੍ਤੇਮਿ, ਚਕ੍ਕਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਠਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਭਾਵਸਰਸਲਕ੍ਖਣਂ ਸਭਾਵਂ ਅਵਿਤਥਂ ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਤਥਤ੍ਥਂ ਪਰਿਦੀਪਯਮਾਨੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਮਮਂ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰੇ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਨ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਨ ਚੇਤਸੋ ਉਪ੍ਪਿਲਾਵਿਤਤ੍ਤਂ ਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਸੇਲਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਯਥਾਭੁਚ੍ਚੇ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਭਿਯ੍ਯੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਕਗੁਣਂ ਪਕਿਤ੍ਤਿਤਂ ‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ’ਤਿ ਤਂ ਨ ਲਾਭਹੇਤੁ, ਨ ਯਸਹੇਤੁ, ਨ ਅਤ੍ਤਹੇਤੁ, ਨ ਪਕ੍ਖਹੇਤੁ, ਨ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਮ੍ਯਤਾਯ, ਅਥ ਖੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਹਿਤਵਸੇਨ ਏਵਂ ਇਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਤਿਣ੍ਣਞ੍ਚ ਮਾਣਵਕਸਤਾਨਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਭਿਯ੍ਯੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਸਕਗੁਣਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਵਣ੍ਣਭਣਨਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.

੧੧. ਅਹਿਂਸਾਨਿਗ੍ਗਹਪਞ੍ਹੋ

੧੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਹਿਂਸਯਂ ਪਰਂ ਲੋਕੇ, ਪਿਯੋ ਹੋਹਿਸਿ ਮਾਮਕੋ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹਂ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹ’ਨ੍ਤਿ. ਨਿਗ੍ਗਹੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਹਤ੍ਥਚ੍ਛੇਦੋ ਪਾਦਚ੍ਛੇਦੋ ਵਧੋ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਾਰਣਾ ਮਾਰਣਂ ਸਨ੍ਤਤਿਵਿਕੋਪਨਂ, ਨ ਏਤਂ ਵਚਨਂ ਭਗਵਤੋ ਯੁਤ੍ਤਂ, ਨ ਚ ਭਗਵਾ ਅਰਹਤਿ ਏਤਂ ਵਚਨਂ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਹਿਂਸਯਂ ਪਰਂ ਲੋਕੇ, ਪਿਯੋ ਹੋਹਿਸਿ ਮਾਮਕੋ’’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹਂ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘‘ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹਂ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹ’’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘‘ਅਹਿਂਸਯਂ ਪਰਂ ਲੋਕੇ, ਪਿਯੋ ਹੋਹਿਸਿ ਮਾਮਕੋ’’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਹਿਂਸਯਂ ਪਰਂ ਲੋਕੇ, ਪਿਯੋ ਹੋਹਿਸਿ ਮਾਮਕੋ’ਤਿ, ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹਂ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਅਹਿਂਸਯਂ ਪਰਂ ਲੋਕੇ, ਪਿਯੋ ਹੋਹਿਸਿ ਮਾਮਕੋ’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨੁਮਤਂ ਏਤਂ, ਏਸਾ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ, ਏਸਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਧਮ੍ਮੋ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਹਿਂਸਾਲਕ੍ਖਣੋ, ਸਭਾਵਵਚਨਂ ਏਤਂ. ਯਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਆਹ ‘ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਨਿਗ੍ਗਹਾਰਹਂ, ਪਗ੍ਗਣ੍ਹੇ ਪਗ੍ਗਹਾਰਹ’ਨ੍ਤਿ, ਭਾਸਾ ਏਸਾ, ਉਦ੍ਧਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਲੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ, ਕੁਸਲਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਨਰਿਯੋ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ ਅਰਿਯੋ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਚੋਰੋ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਅਚੋਰੋ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਹੋਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਪਚ੍ਚਾਗਤੋਸਿ ਮਮ ਵਿਸਯਂ, ਯਮਹਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪਗਤੋ. ਚੋਰੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਕਥਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਚੋਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਏਵਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ, ਪਰਿਭਾਸਨੀਯੋ ਪਰਿਭਾਸਿਤਬ੍ਬੋ, ਦਣ੍ਡਨੀਯੋ ਦਣ੍ਡੇਤਬ੍ਬੋ, ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬੋ, ਬਨ੍ਧਨੀਯੋ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬੋ, ਘਾਤਨੀਯੋ ਘਾਤੇਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਚੋਰਾਨਂ ਘਾਤਨਂ, ਤਂ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨੁਮਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਚੋਰੋ ਅਨੁਸਾਸਨੀਯੋ ਅਨੁਮਤੋ ਤਥਾਗਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਾਤੀਯਤਿ, ਨ ਸੋ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਘਾਤੀਯਤਿ, ਸਯਂਕਤੇਨ ਸੋ ਘਾਤੀਯਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਨੁਸਾਸੀਯਤਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਯਾ ਪੁਰਿਸਂ ਅਕਾਰਕਂ ਅਨਪਰਾਧਂ ਵੀਥਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਘਾਤਯਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਕਾਰਕਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਚੋਰੋ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨੁਮਤਿਯਾ ਹਞ੍ਞਤਿ, ਸਯਂਕਤੇਨ ਸੋ ਹਞ੍ਞਤਿ, ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਾਸਕੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੋਸਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ ਸਮ੍ਮਾਨੁਸਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਹਿਂਸਾਨਿਗ੍ਗਹਪਞ੍ਹੋ ਏਕਾਦਸਮੋ.

੧੨. ਭਿਕ੍ਖੁਪਣਾਮਿਤਪਞ੍ਹੋ

੧੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਪੁਨ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਥੇਰੇ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਸਪਰਿਸੇ ਪਣਾਮੇਸਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਕੁਪਿਤੋ ਪਰਿਸਂ ਪਣਾਮੇਸਿ, ਉਦਾਹੁ ਤੁਟ੍ਠੋ ਪਣਾਮੇਸਿ, ਏਤਂ ਤਾਵ ਜਾਨਾਹਿ ਇਮਂ ਨਾਮਾਤਿ? ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੁਪਿਤੋ ਪਰਿਸਂ ਪਣਾਮੇਸਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੋਧੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਤੋ, ਯਦਿ ਤੁਟ੍ਠੋ ਪਣਾਮੇਸਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਪਣਾਮਿਤਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਕ੍ਕੋਧਨੋ ਵਿਗਤਖਿਲੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਪਣਾਮਿਤਾ ਚ ਥੇਰਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਸਪਰਿਸਾ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਨ ਕੋਪੇਨ, ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ਮੂਲੇ ਵਾ ਖਾਣੁਕੇ ਵਾ ਪਾਸਾਣੇ ਵਾ ਕਠਲੇ ਵਾ ਵਿਸਮੇ ਵਾ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਪਤਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਪਥਵੀ ਕੁਪਿਤਾ ਤਂ ਪਾਤੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ਕੋਪੋ ਵਾ ਪਸਾਦੋ ਵਾ, ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਮਹਾਪਥਵੀ, ਸਯਮੇਵ ਸੋ ਅਲਸੋ ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਕੋਪੋ ਵਾ ਪਸਾਦੋ ਵਾ, ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਯਂ ਕਤੇਨੇਵ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਾਧੇਨ ਪਣਾਮਿਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨ ਮਤੇਨ ਕੁਣਪੇਨ ਸਂਵਸਤਿ, ਯਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਤਂ ਕੁਣਪਂ, ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਨਿਚ੍ਛੁਭਤਿ ਥਲਂ ਉਸ੍ਸਾਰੇਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਕੁਪਿਤੋ ਤਂ ਕੁਣਪਂ ਨਿਚ੍ਛੁਭਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਕੋਪੋ ਵਾ ਪਸਾਦੋ ਵਾ, ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਕੋਪੋ ਵਾ ਪਸਾਦੋ ਵਾ, ਅਨੁਨਯਪ੍ਪਟਿਘਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ, ਅਥ ਖੋ ਸਯਂ ਕਤੇਨੇਵ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਾਧੇਨ ਪਣਾਮਿਤਾ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵਿਯਾ ਖਲਿਤੋ ਪਤੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਜਿਨਸਾਸਨਵਰੇ ਖਲਿਤੋ ਪਣਾਮੀਯਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਤਂ ਕੁਣਪਂ ਨਿਚ੍ਛੁਭੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਜਿਨਸਾਸਨਵਰੇ ਖਲਿਤੋ ਪਣਾਮੀਯਤਿ. ਯਂ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਣਾਮੇਸਿ, ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਕਾਮੋ ਹਿਤਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਕਾਮੋ ‘ਏਵਂ ਇਮੇ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣੇਹਿ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਣਾਮੇਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੁਪਣਾਮਿਤਪਞ੍ਹੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ.

ਪਣਾਮਿਤਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਦ੍ਵਾਦਸ ਪਞ੍ਹਾ.