੧. ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਾਪੇਤਿ? ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਖੁਮੋ ਨਿਪੁਣੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਨ੍ਨਿਜ੍ਝਾਪਯੋ, ਸੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤੇ ਞਾਣਬਲਵਿਪ੍ਫਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ, ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ, ਤਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੀਮਂਸਮਾਨੋ ਆਹ ‘ਉਕ੍ਕਲੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਉਕ੍ਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ.), ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨੁ ਖੋ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੀਯਮਾਨਾ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਉਦਾਹੁ ਆਦਿਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਰਾਜਾ ਪੁਤ੍ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਤਾਤਾ, ਮਹਾਜਨਪਦੋ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਸਾਗਰਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਦੁਕ੍ਕਰੋ, ਤਾਤਾ, ਤਾਵਤਕੇਨ ਬਲੇਨ ਧਾਰੇਤੁਂ, ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਤਾਤਾ, ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਦੇਸੇ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮਾਰਾ ਪਿਤੁਅਚ੍ਚਯੇਨ ਹਤ੍ਥਗਤੇ ਜਨਪਦੇ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਦੇਸੇ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਤੋ [ਰਾਜਾਨੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਲੁਦ੍ਧਤਰਾ [ਲਦ੍ਧਤਰਾ (ਕ.)] ਕੁਮਾਰਾ ਰਜ੍ਜਲੋਭੇਨ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿਂ ਦਿਗੁਣਤਿਗੁਣਂ ਜਨਪਦਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁਂ [ਪਰਿਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਜਨਪਦਂ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੀਮਂਸਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਲੋਭੇਨ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਦਿਯਡ੍ਢਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਤਂ ਗੋਪੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਿਂ ਪਨ ਪਕਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਆਹ ‘ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਜਨੋ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਵਿਮਤਿਜਾਤੋ ਅਧਿਕਤੋ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ. ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਅਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀਤਿ? ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਨੁਖੁਦ੍ਦਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ, ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਮਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ, ਤੇਹਿਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਨ ਕਤੋ ਧਮ੍ਮਸਣ੍ਠਿਤਿਪਰਿਯਾਯੇ ਭਗਵਤਾ ਏਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਉਪਦਿਟ੍ਠੋਤਿ. ਚਿਰਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਜਿਨਰਹਸ੍ਸਂ ਅਜ੍ਜੇਤਰਹਿ ਲੋਕੇ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.