੨. ਅਭੇਜ੍ਜਵਗ੍ਗੋ

੧. ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਾਪੇਤਿ? ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਖੁਮੋ ਨਿਪੁਣੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਸੁਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਨ੍ਨਿਜ੍ਝਾਪਯੋ, ਸੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥ ਤੇ ਞਾਣਬਲਵਿਪ੍ਫਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ, ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ, ਤਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੀਮਂਸਮਾਨੋ ਆਹ ‘ਉਕ੍ਕਲੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਉਕ੍ਕਡ੍ਢਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ.), ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨੁ ਖੋ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਮਯਾ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੀਯਮਾਨਾ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਉਦਾਹੁ ਆਦਿਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਰਾਜਾ ਪੁਤ੍ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਤਾਤਾ, ਮਹਾਜਨਪਦੋ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ਸਾਗਰਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਦੁਕ੍ਕਰੋ, ਤਾਤਾ, ਤਾਵਤਕੇਨ ਬਲੇਨ ਧਾਰੇਤੁਂ, ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਤਾਤਾ, ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਦੇਸੇ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮਾਰਾ ਪਿਤੁਅਚ੍ਚਯੇਨ ਹਤ੍ਥਗਤੇ ਜਨਪਦੇ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਦੇਸੇ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਤੋ [ਰਾਜਾਨੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਲੁਦ੍ਧਤਰਾ [ਲਦ੍ਧਤਰਾ (ਕ.)] ਕੁਮਾਰਾ ਰਜ੍ਜਲੋਭੇਨ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿਂ ਦਿਗੁਣਤਿਗੁਣਂ ਜਨਪਦਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯੁਂ [ਪਰਿਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਹਤ੍ਥਗਤਂ ਜਨਪਦਂ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵੀਮਂਸਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਸਮੂਹਨਤੂ’ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਲੋਭੇਨ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਦਿਯਡ੍ਢਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਤਂ ਗੋਪੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਿਂ ਪਨ ਪਕਤਿਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਆਹ ‘ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀ’ਤਿ, ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਜਨੋ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਵਿਮਤਿਜਾਤੋ ਅਧਿਕਤੋ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ. ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਕਤਮਾਨਿ ਅਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨੀਤਿ? ਦੁਕ੍ਕਟਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੁਦ੍ਦਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ, ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਅਨੁਖੁਦ੍ਦਕਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ, ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਥੇਰੇਹਿ ਏਤ੍ਥ ਵਿਮਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ, ਤੇਹਿਪਿ ਏਕਜ੍ਝਂ ਨ ਕਤੋ ਧਮ੍ਮਸਣ੍ਠਿਤਿਪਰਿਯਾਯੇ ਭਗਵਤਾ ਏਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਉਪਦਿਟ੍ਠੋਤਿ. ਚਿਰਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਜਿਨਰਹਸ੍ਸਂ ਅਜ੍ਜੇਤਰਹਿ ਲੋਕੇ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਅਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਪਞ੍ਹੋ

੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਨਤ੍ਥਾਨਨ੍ਦ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਚਰਿਯਮੁਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਪੁਨ ਚ ਥੇਰੇਨ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੇਨ [ਮਾਲੁਙ੍ਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.) ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੫; ਅ. ਨਿ. ੧.੪.੨੫੭ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਏਸੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ ਦ੍ਵਯਨ੍ਤੋ [ਦ੍ਵਯਤੋ (ਸੀ.)] ਏਕਨ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਜਾਨਨੇਨ ਵਾ ਗੁਯ੍ਹਕਰਣੇਨ ਵਾ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਨਤ੍ਥਾਨਨ੍ਦ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਚਰਿਯਮੁਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਨ ਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਯਦਿ ਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਨ ਬ੍ਯਾਕਤਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਚਰਿਯਮੁਟ੍ਠਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਨਤ੍ਥਾਨਨ੍ਦ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਚਰਿਯਮੁਟ੍ਠੀ’ਤਿ, ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਚ ਥੇਰੇਨ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਨ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਨ ਗੁਯ੍ਹਕਰਣੇਨ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਹਬ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ ਠਪਨੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋਤਿ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ? ‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ, ‘ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਅਯਂ ਏਕਂਸਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ? ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਪਨ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ, ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਪਨ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ…ਪੇ… ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਪਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਅਯਂ ਵਿਭਜ੍ਜਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ? ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀ’ਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਾਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ.

‘‘ਕਤਮੋ ਠਪਨੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ? ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਠਪਨੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ. ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ. ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ. ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਚ ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਚ ਲੋਕੋ’ਤਿ. ‘ਨੇਵਨ੍ਤਵਾ ਨਾਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ. ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ. ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ. ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ. ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਠਪਨੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਅਯਂ ਠਪਨੀਯੋ ਪਞ੍ਹੋ.

‘‘ਭਗਵਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਠਪਨੀਯਂ ਪਞ੍ਹਂ ਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਸੋ ਪਨ ਪਞ੍ਹੋ ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਠਪਨੀਯੋ? ਨ ਤਸ੍ਸ ਦੀਪਨਾਯ ਹੇਤੁ ਵਾ ਕਾਰਣਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਠਪਨੀਯੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਕਾਰਣਮਹੇਤੁਕਂ ਗਿਰਮੁਦੀਰਣ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਬ੍ਯਾਕਰਣੀਯਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਮਚ੍ਚੁਭਾਯਨਾਭਾਯਨਪਞ੍ਹੋ

੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ, ਪੁਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਰਹਾ ਸਬ੍ਬਭਯਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਰਹਾ ਦਣ੍ਡਭਯਾ ਤਸਤਿ, ਨਿਰਯੇ ਵਾ ਨੇਰਯਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਜਲਿਤਾ ਕੁਥਿਤਾ ਤਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਮ੍ਹਾ ਜਲਿਤਗ੍ਗਿਜਾਲਕਾ ਮਹਾਨਿਰਯਾ ਚਵਮਾਨਾ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਭਾਯਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਰਹਾ ਸਬ੍ਬਭਯਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਰਹਾ ਸਬ੍ਬਭਯਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਂ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਨੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਚਨਂ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ. ਠਪਿਤੋ ਅਰਹਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ, ਸਮੂਹਤੋ ਭਯਹੇਤੁ ਅਰਹਤੋ. ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕਿਲੇਸਾ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ, ਯੇ ਚ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਸੁ ਉਨ੍ਨਤਾਵਨਤਾ, ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ. ਅਰਹਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਗਤਿ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਯੋਨਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸਿਤਾ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਉਪਹਤਾ, ਭਗ੍ਗਾ ਫਾਸੁਕਾ, ਸਮੂਹਤਾ ਸਬ੍ਬਭਵਾਲਯਾ, ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਹਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ, ਵਿਹਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਬੀਜਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਕਤਂ, ਦਡ੍ਢਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾ, ਅਤਿਵਤ੍ਤਾ ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਹਾ ਨ ਤਸਤਿ ਸਬ੍ਬਭਯੇਹਿ.

‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਾ ਲਦ੍ਧਯਸਾ ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਾ ਠਪਿਤਾ ਮਹਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯੇ ਠਾਨੇ. ਅਥ ਰਾਜਾ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਯਾਵਤਾ ਸਕਵਿਜਿਤੇ ਸਬ੍ਬਜਨਸ੍ਸ ਆਣਾਪੇਯ੍ਯ ‘ਸਬ੍ਬੇਵ ਮੇ ਬਲਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੁ, ਸਾਧੇਥ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਤਂ ਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾਨਂ ਬਲਿਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਠਪਿਤਾ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞਾ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠਾਨੇ, ਨਤ੍ਥਿ ਤੇਸਂ ਬਲਿ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਬਲਿਨੋ ਤੇ, ਅਵਸੇਸੇ ਉਪਾਦਾਯ ਰਞ੍ਞਾ ਆਣਾਪਿਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇਵ ਮੇ ਬਲਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੂ’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਤਂ ਵਚਨਂ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਣਿਤਂ, ਠਪਿਤੋ ਅਰਹਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ, ਸਮੂਹਤੋ ਭਯਹੇਤੁ ਅਰਹਤੋ, ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕਿਲੇਸਾ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ, ਯੇ ਚ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਸੁ ਉਨ੍ਨਤਾਵਨਤਾ, ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਹਾ ਨ ਤਸਤਿ ਸਬ੍ਬਭਯੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵਚਨਂ ਸਾਵਸੇਸਂ, ਨਿਰਵਸੇਸਵਚਨਮੇਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇ’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਂ ਵਚਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਾਮੇ ਗਾਮਸ੍ਸਾਮਿਕੋ ਆਣਾਪਕਂ ਆਣਾਪੇਯ੍ਯ ‘ਏਹਿ, ਭੋ ਆਣਾਪਕ, ਯਾਵਤਾ ਗਾਮੇ ਗਾਮਿਕਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸੀਘਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਹੀ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਸਾਧੁ ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਮਜ੍ਝੇ ਠਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਦ੍ਦਮਨੁਸ੍ਸਾਵੇਯ੍ਯ ‘ਯਾਵਤਾ ਗਾਮੇ ਗਾਮਿਕਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸੀਘਸੀਘਂ ਸਾਮਿਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤੂ’ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇ ਗਾਮਿਕਾ ਆਣਾਪਕਸ੍ਸ ਵਚਨੇਨ ਤੁਰਿਤਤੁਰਿਤਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਸ੍ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ ‘ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ, ਸਾਮਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਗਾਮਿਕਾ, ਯਂ ਤੇ ਕਰਣੀਯਂ ਤਂ ਕਰੋਹੀ’ਤਿ. ਇਤਿ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਾਮਸ੍ਸਾਮਿਕੋ ਕੁਟਿਪੁਰਿਸੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬੇ ਗਾਮਿਕੇ ਆਣਾਪੇਤਿ, ਤੇ ਚ ਆਣਤ੍ਤਾ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਕੁਟਿਪੁਰਿਸਾ ਯੇਵ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ, ‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਯੇਵ ਮੇ ਗਾਮਿਕਾ’ਤਿ ਗਾਮਸ੍ਸਾਮਿਕੋ ਚ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਬਹੁਤਰਾ ਅਨਾਗਤਾ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾ ਦਾਸਿਦਾਸਾ ਭਤਕਾ ਕਮ੍ਮਕਰਾ ਗਾਮਿਕਾ ਗਿਲਾਨਾ ਗੋਮਹਿਂਸਾ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਸੁਵਾਨਾ, ਯੇ ਅਨਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਅਗਣਿਤਾ, ਕੁਟਿਪੁਰਿਸੇ ਯੇਵ ਉਪਾਦਾਯ ਆਣਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤੂ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਤਂ ਵਚਨਂ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਣਿਤਂ, ਠਪਿਤੋ ਅਰਹਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ, ਸਮੂਹਤੋ ਭਯਹੇਤੁ ਅਰਹਤੋ, ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕਿਲੇਸਾ, ਯੇਸਞ੍ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ, ਯੇ ਚ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਸੁ ਉਨ੍ਨਤਾਵਨਤਾ, ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਬ੍ਬੇ ਤਸਨ੍ਤਿ ਦਣ੍ਡਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਰਹਾ ਨ ਤਸਤਿ ਸਬ੍ਬਭਯੇਹਿ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਵਸੇਸਂ ਵਚਨਂ ਸਾਵਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਵਸੇਸਂ ਵਚਨਂ ਨਿਰਵਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਵਚਨਂ ਸਾਵਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਵਚਨਂ ਨਿਰਵਸੇਸੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਆਹਚ੍ਚਪਦੇਨ ਰਸੇਨ ਆਚਰਿਯਵਂਸੇਨ [ਆਚਰਿਯਵਂਸਤਾਯ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾ ਕਾਰਣੁਤ੍ਤਰਿਯਤਾਯ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਆਹਚ੍ਚਪਦਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਰਸੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਾਨੁਲੋਮਂ. ਆਚਰਿਯਵਂਸੋਤਿ ਆਚਰਿਯਵਾਦੋ. ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਤਿ. ਕਾਰਣੁਤ੍ਤਰਿਯਤਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਸਮੇਨ੍ਤਂ [ਸਮੇਤਂ (ਸੀ.)] ਕਾਰਣਂ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਤ੍ਥੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਮੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਹੋਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਿ. ਠਪਿਤੋ ਹੋਤੁ ਅਰਹਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ, ਤਸਨ੍ਤੁ ਅਵਸੇਸਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਨਿਰਯੇ ਪਨ ਨੇਰਯਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਮਾਨਾ ਜਲਿਤਪਜ੍ਜਲਿਤਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਾ ਰੁਣ੍ਣਕਾਰੁਞ੍ਞਕਨ੍ਦਿਤਪਰਿਦੇਵਿਤਲਾਲਪ੍ਪਿਤਮੁਖਾ ਅਸਯ੍ਹਤਿਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਾਭਿਭੂਤਾ ਅਤਾਣਾ ਅਸਰਣਾ ਅਸਰਣੀਭੂਤਾ ਅਨਪ੍ਪਸੋਕਾਤੁਰਾ ਅਨ੍ਤਿਮਪਚ੍ਛਿਮਗਤਿਕਾ ਏਕਨ੍ਤਸੋਕਪਰਾਯਣਾ ਉਣ੍ਹਤਿਖਿਣਚਣ੍ਡਖਰਤਪਨਤੇਜਵਨ੍ਤੋ ਭੀਮਭਯਜਨਕਨਿਨਾਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਸਂਸਿਬ੍ਬਿਤਛਬ੍ਬਿਧਜਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਸਤਯੋਜਨਾਨੁਫਰਣਚ੍ਚਿਵੇਗਾ ਕਦਰਿਯਾ ਤਪਨਾ ਮਹਾਨਿਰਯਾ ਚਵਮਾਨਾ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਭਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ.

‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਰਯੋ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯੋ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇ ਨੇਰਯਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਨ੍ਤਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਾ ਨਿਰਯਾ ਚਵਮਾਨਾ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਭਾਯਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਸ ਨਿਰਯੇ ਰਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਰਯਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯੇ ਰਮਨ੍ਤਿ, ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਵ ਤੇ ਨਿਰਯਾ. ਮਰਣਸ੍ਸੇਵ ਸੋ [ਮਰਣਸ੍ਸੇਸੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਮਹਾਰਾਜ, ਆਨੁਭਾਵੋ, ਯੇਨ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਤਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਿ, ਯਂ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਨਂ ਚੁਤਿਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ, ਹਾਸਨੀਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਂ ਠਾਨਂ, ਯਂ ਤੇ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਲਭਨ੍ਤਿ, ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਮਰਣਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤਂ ਅਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚਾਨਂ ਤਾਸਨੀਯਟ੍ਠਾਨਂ, ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਜਨੋ ਤਸਤਿ ਚ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਤਿ ਚ. ਯੋ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ, ਸੋ ਮਰਣਸ੍ਸ ਭਾਯਨ੍ਤੋ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ. ਯੋ ਚ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ…ਪੇ… ਸੀਹਸ੍ਸ…ਪੇ… ਬ੍ਯਗ੍ਘਸ੍ਸ…ਪੇ… ਦੀਪਿਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਚ੍ਛਸ੍ਸ…ਪੇ… ਤਰਚ੍ਛਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਹਿਂਸਸ੍ਸ…ਪੇ… ਗਵਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ…ਪੇ… ਉਦਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਖਾਣੁਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕਣ੍ਟਕਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ. ਯੋ ਚ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਯਤਿ, ਸੋ ਮਰਣਸ੍ਸ ਭਾਯਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਯਤਿ. ਮਰਣਸ੍ਸੇਵ ਸੋ [ਮਰਣਸ੍ਸੇਸੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰਸਸਭਾਵਤੇਜੋ [ਸਰਸਭਾਵਤੇਜੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਤਸ੍ਸ ਸਰਸਸਭਾਵਤੇਜੇਨ ਸਕਿਲੇਸਾ ਸਤ੍ਤਾ ਮਰਣਸ੍ਸ ਤਸਨ੍ਤਿ ਭਾਯਨ੍ਤਿ, ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਰਯਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਮਰਣਸ੍ਸ ਤਸਨ੍ਤਿ ਭਾਯਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਮੇਦੋ ਗਣ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤੇਨ ਰੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਉਪਦ੍ਦਵਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤਾਪੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰੋਗਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਰਣਾਯ ਉਪਕਰਣਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਸਤ੍ਥਕਂ ਤਿਖਿਣਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਯਮਕਸਲਾਕਾ [ਦਹਨਸਲਾਕਂ (ਕ.)] ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਖਾਰਲਵਣਂ ਨਿਸਦਾਯ ਪਿਸਾਪੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਆਤੁਰਸ੍ਸ ਤਿਖਿਣਸਤ੍ਥਕਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਯਮਕਸਲਾਕਾਦਹਨੇਨ ਖਾਰਲੋਣਪ੍ਪਵੇਸਨੇਨ ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਇਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਆਤੁਰਸ੍ਸ ਰੋਗਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸਾਪਿ ਵੇਦਨਾਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਰਯਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਰਣਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਇਸ੍ਸਰਾਪਰਾਧਿਕੋ ਬਦ੍ਧੋ ਸਙ੍ਖਲਿਕਬਨ੍ਧਨੇਨ ਗਬ੍ਭੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸ, ਤਮੇਨਂ ਸੋ ਇਸ੍ਸਰੋ ਮੋਚੇਤੁਕਾਮੋ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਯ੍ਯ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਾਪਰਾਧਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ‘ਕਤਦੋਸੋ ਅਹ’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਇਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰਾਪਰਾਧਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਸ੍ਸਾਪਿ ਇਸ੍ਸਰਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਰਯਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਰਣਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ, ਯੇਨਾਹਂ ਕਾਰਣੇਨ ਓਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਟ੍ਠਵਿਸੇਨ ਆਸੀਵਿਸੇਨ ਦਟ੍ਠੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਤੇਨ ਵਿਸਵਿਕਾਰੇਨ ਪਤੇਯ੍ਯ ਉਪ੍ਪਤੇਯ੍ਯ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ ਪਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ, ਅਥਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਬਲਵਨ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਤਪਦੇਨ ਤਂ ਦਟ੍ਠਵਿਸਂ ਆਸੀਵਿਸਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਟ੍ਠਵਿਸਂ ਪਚ੍ਚਾਚਮਾਪੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਗਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਟ੍ਠਵਿਸੇ ਸਪ੍ਪੇ ਸੋਤ੍ਥਿਹੇਤੁ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ਇਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਰੂਪੇ ਅਹਿਮ੍ਹਿ ਸੋਤ੍ਥਿਹੇਤੁਪਿ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਰਯਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਨਮ੍ਪਿ ਨੇਰਯਿਕਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਮਰਣਭਯਾ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਨਿਟ੍ਠਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਮਰਣਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਰਯਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮਾਪਿ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਭਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਮਚ੍ਚੁਭਾਯਨਾਭਾਯਨਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਮੁਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੋ

੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘‘ਨ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਨ ਸਮੁਦ੍ਦਮਜ੍ਝੇ, ਨ ਪਬ੍ਬਤਾਨਂ ਵਿਵਰਂ ਪਵਿਸ੍ਸ;

ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ ਸੋ ਜਗਤਿਪ੍ਪਦੇਸੋ, ਯਤ੍ਥਟ੍ਠਿਤੋ ਮੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਭਗਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਚ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਂ ਮੇਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਖਨ੍ਧਪਰਿਤ੍ਤਂ ਮੋਰਪਰਿਤ੍ਤਂ ਧਜਗ੍ਗਪਰਿਤ੍ਤਂ ਆਟਾਨਾਟਿਯਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਙ੍ਗੁਲਿਮਾਲਪਰਿਤ੍ਤਂ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਆਕਾਸਗਤੋਪਿ ਸਮੁਦ੍ਦਮਜ੍ਝਗਤੋਪਿ ਪਾਸਾਦਕੁਟਿਲੇਣਗੁਹਾਪਬ੍ਭਾਰਦਰਿਬਿਲਗਿਰਿ ਵਿਵਰਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰਗਤੋਪਿ ਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਾ, ਤੇਨ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕਰਣੇਨ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਵਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਨ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ…ਪੇ… ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਗਣ੍ਠਿਤੋਪਿ ਗਣ੍ਠਿਤਰੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਨ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ…ਪੇ… ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਾ’ਤਿ, ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਸਾਵਸੇਸਾਯੁਕਸ੍ਸ ਵਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਪੇਤਕਮ੍ਮਾਵਰਣਸ੍ਸ, ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੀਣਾਯੁਕਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾ ਵਾ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਵਾ.

‘‘ਯਥਾ ਮਹਾਰਾਜ ਮਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕੋਲ਼ਾਪਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਨੇਹਸ੍ਸ ਉਪਰੁਦ੍ਧਜੀਵਿਤਸ੍ਸ ਗਤਾਯੁਸਙ੍ਖਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਸਹਸ੍ਸੇਨਪਿ ਉਦਕੇ ਆਕਿਰਨ੍ਤੇ ਅਲ੍ਲਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਲ੍ਲਵਿਤਹਰਿਤਭਾਵੋ ਵਾ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮੇਨ ਨਤ੍ਥਿ ਖੀਣਾਯੁਕਸ੍ਸ ਠਿਤਿਯਾ ਕਿਰਿਯਾ ਵਾ ਉਪਕ੍ਕਮੋ ਵਾ, ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਯਾ ਓਸਧਾਨਿ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਤਾਨਿਪਿ ਖੀਣਾਯੁਕਸ੍ਸ ਅਕਿਚ੍ਚਕਰਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸਾਵਸੇਸਾਯੁਕਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਪੇਤਕਮ੍ਮਾਵਰਣਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਤਿ ਗੋਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਭਗਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਧਞ੍ਞੇ ਮਤੇ ਸਸ੍ਸਨਾਲ਼ੇ ਉਦਕਪ੍ਪਵੇਸਨਂ ਵਾਰੇਯ੍ਯ, ਯਂ ਪਨ ਸਸ੍ਸਂ ਤਰੁਣਂ ਮੇਘਸਨ੍ਨਿਭਂ ਵਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਂ ਉਦਕਵਡ੍ਢਿਯਾ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੀਣਾਯੁਕਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਠਪਿਤਾ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਾਵਸੇਸਾਯੁਕਾ ਵਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਭਣਿਤਾਨਿ, ਤੇ ਪਰਿਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਖੀਣਾਯੁਕੋ ਮਰਤਿ, ਸਾਵਸੇਸਾਯੁਕੋ ਜੀਵਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਰੋਗੋ ਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੇਕਸਤਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਪਰਿਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜਕਿਰਿਯਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਭਵਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵੇਜ੍ਜਾਨਂ ਉਪਕ੍ਕਮਾ ਭੇਸਜ੍ਜਪਾਨਾਨੁਲੇਪਾ, ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਰੋਗੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਵਤ੍ਤੀਯਮਾਨਾਨਂ ਸਦ੍ਦੋ ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਸੁਕ੍ਖਤਿ, ਹਦਯਂ ਬ੍ਯਾਵਟ੍ਟਤਿ, ਕਣ੍ਠੋ ਆਤੁਰਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਸਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਬ੍ਯਾਧਯੋ ਵੂਪਸਮਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾ ਈਤਿਯੋ ਅਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਅਹਿਨਾ ਦਟ੍ਠੋ ਮਨ੍ਤਪਦੇਨ ਵਿਸਂ ਪਾਤੀਯਮਾਨੋ ਵਿਸਂ ਚਿਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਆਚਮਯਮਾਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜ੍ਜੇਤਰਹਿਪਿ ਤਂ ਲੋਕੇ ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਪਰਿਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜਕਿਰਿਯਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਭਵਤਿ. ਕਤਪਰਿਤ੍ਤਞ੍ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਂ ਡਂਸਿਤੁਕਾਮੋ ਅਹਿ ਨ ਡਂਸਤਿ, ਵਿਵਟਂ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਤਿ, ਚੋਰਾਨਂ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਲਗੁਲ਼ਮ੍ਪਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਤੇ ਲਗੁਲ਼ਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪੇਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਕੁਪਿਤੋਪਿ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗੋ ਸਮਾਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਉਪਰਮਤਿ, ਪਜ੍ਜਲਿਤਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋਪਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ, ਵਿਸਂ ਹਲਾਹਲਮ੍ਪਿ ਖਾਯਿਤਂ ਅਗਦਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਹਾਰਤ੍ਥਂ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਵਧਕਾ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਾ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਸਭੂਤਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਸੋ ਨ ਸਂਵਰਤਿ [ਨ ਸਂਚਰਤਿ (ਸੀ.)].

‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਮੋਰਸ੍ਸ ਕਤਪਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਸਤਾਨਿ ਲੁਦ੍ਦਕੋ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਪਾਸਂ ਉਪਨੇਤੁਂ, ਅਕਤਪਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸਂ ਪਾਸਂ ਉਪਨੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ ‘ਪਰਿਤ੍ਤਭੇਸਜ੍ਜਕਿਰਿਯਾ ਨਿਰਤ੍ਥਕਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਭਵਤਿ.

‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਦਾਨਵੋ ਭਰਿਯਂ ਪਰਿਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਮੁਗ੍ਗੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਿਲਿਤ੍ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਨਾ ਪਰਿਹਰਤਿ, ਅਥੇਕੋ ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਵਸ੍ਸ ਮੁਖੇਨ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਭਿਰਮਤਿ, ਯਦਾ ਸੋ ਦਾਨਵੋ ਅਞ੍ਞਾਸਿ, ਅਥ ਸਮੁਗ੍ਗਂ ਵਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਰਿ, ਸਹ ਸਮੁਗ੍ਗੇ ਵਿਵਟੇ ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਯਥਾਕਾਮਂ [ਯੇਨ ਕਾਮਂ (ਕ.)] ਪਕ੍ਕਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ ਸੋਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਨਨੁ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਪਰਿਤ੍ਤਬਲੇਨ [ਮਨ੍ਤਬਲੇਨ (?)] ਗਹਣਾ ਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਰਿਤ੍ਤਬਲਂ.

‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਅਪਰੋਪਿ ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਬਾਰਾਣਸਿਰਞ੍ਞੋ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਮਹੇਸਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਦੁਟ੍ਠੋ [ਸਂਸਟ੍ਠੋ (ਸੀ.)] ਗਹਣਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਖਣੇਨ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਤੋ ਮਨ੍ਤਬਲੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਯ੍ਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਨੁ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਪਰਿਤ੍ਤਬਲੇਨ ਗਹਣਾ ਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਰਿਤ੍ਤਬਲ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਕਿਂ ਸਬ੍ਬੇ ਯੇਵ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਤੀ’ਤਿ? ‘‘ਏਕਚ੍ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਕ੍ਖਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕਚ੍ਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਕ੍ਖਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਤਂ ਯੇਵ ਭੋਜਨਂ ਅਤਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸੂਚਿਕਾਯ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਜੀਵਿਤਂ ਰਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਭੋਜਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਹਰਤਿ ਅਤਿਭੁਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਉਸ੍ਮਾਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਵਾ, ਆਯੁਦਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭੋਜਨਂ ਦੁਰੁਪਚਾਰੇਨ ਜੀਵਿਤਂ ਹਰਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਏਕਚ੍ਚੇ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨ ਰਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਤੀਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਨ ਰਕ੍ਖਤਿ ਕਮ੍ਮਾਵਰਣੇਨ, ਕਿਲੇਸਾਵਰਣੇਨ, ਅਸਦ੍ਦਹਨਤਾਯ. ਸਤ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਖਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਕਤੇਨ ਆਰਕ੍ਖਂ ਜਹਤਿ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਚ੍ਛਿਗਤਂ ਪੋਸੇਤਿ, ਹਿਤੇਨ ਉਪਚਾਰੇਨ ਜਨੇਤਿ, ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਅਸੁਚਿਮਲਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਮਪਨੇਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਮਵਰਸੁਗਨ੍ਧਂ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਪਰੇਸਂ ਪੁਤ੍ਤੇ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਪਹਰਨ੍ਤੇ ਵਾ ਪਹਾਰਂ ਦੇਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਾਮਿਨੋ ਉਪਨੇਨ੍ਤਿ, ਯਦਿ ਪਨ ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਪਰਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਵੇਲਾਤਿਵਤ੍ਤੋ. ਅਥ ਨਂ ਸਾਮਿਨੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਆਕਡ੍ਢਯਮਾਨਾ ਦਣ੍ਡਮੁਗ੍ਗਰਜਾਣੁਮੁਟ੍ਠੀਹਿ ਤਾਲ਼ੇਨ੍ਤਿ ਪੋਥੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਲਭਤਿ ਆਕਡ੍ਢਨਪਰਿਕਡ੍ਢਨਂ ਗਾਹਂ ਸਾਮਿਨੋ ਉਪਨਯਨਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਪਰਾਧੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪਰਾਧੇਨ ਵਞ੍ਝਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ [ਕਾਰੇਤੀਤਿ (ਸੀ.)]. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਗਹਨਂ ਅਗਹਨਂ ਕਤਂ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਆਲੋਕੋ ਕਤੋ, ਵਿਨਿਵੇਠਿਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਜਾਲਂ, ਤ੍ਵਂ ਗਣਿਵਰਪਵਰਮਾਸਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਮੁਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਬੁਦ੍ਧਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਲਾਭੀ ਤਥਾਗਤੋ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਪਞ੍ਚਸਾਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧੋਤੇਨ ਪਤ੍ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਲਾਭੀ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਪਞ੍ਚਸਾਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧੋਤੇਨ ਪਤ੍ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਸਾਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧੋਤੇਨ ਪਤ੍ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਲਾਭੀ ਤਥਾਗਤੋ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਮਹਨ੍ਤੋ ਦੁਨ੍ਨਿਬ੍ਬੇਠੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਲਾਭੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਸਾਲਞ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਧੋਤੇਨ ਪਤ੍ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਮਾਰਸ੍ਸ ਪਾਪਿਮਤੋ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤੋ ਗਣਨਪਥਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਕਪ੍ਪੇ [ਗਣਨਪਥਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਕਪ੍ਪੇ (ਸੀ.)] ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਕੁਸਲਂ ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਅਧੁਨੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਮਾਰੇਨ ਪਾਪਿਮਤਾ ਤਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਬਲਵੇਗਂ [ਤਂ ਕੁਸਲਬਲਵੇਗਵਿਪ੍ਫਾਰਂ (ਸੀ.)] ਕਿਨ੍ਤਿ ਪਿਹਿਤਂ, ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਉਪਵਾਦੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਕੁਸਲਤੋਪਿ ਅਕੁਸਲਂ ਬਲਵਤਰਂ ਹੋਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਬਲਤੋਪਿ ਮਾਰਬਲਂ ਬਲਵਤਰਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲਤੋਪਿ ਅਗ੍ਗਂ ਭਾਰਤਰਂ ਹੋਤਿ, ਗੁਣਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਤੋਪਿ ਪਾਪਿਯਂ ਬਲਵਤਰਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਕੇਨ ਕੁਸਲਤੋਪਿ ਅਕੁਸਲਂ ਬਲਵਤਰਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨ ਬੁਦ੍ਧਬਲਤੋਪਿ ਮਾਰਬਲਂ ਬਲਵਤਰਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਮਧੁਂ ਵਾ ਮਧੁਪਿਣ੍ਡਿਕਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਉਪਾਯਨਂ ਅਭਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਤਮੇਨਂ ਰਞ੍ਞੋ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਅਕਾਲੋ, ਭੋ, ਅਯਂ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸਨਾਯ, ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਵ ਉਪਾਯਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸੀਘਸੀਘਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤ, ਪੁਰੇ ਤਵ ਰਾਜਾ ਦਣ੍ਡਂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ [ਮਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਦਣ੍ਡਂ ਪਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ (ਸੀ.)]. ਤਤੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਭਯਾ ਤਸਿਤੋ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਤਂ ਉਪਾਯਨਂ ਆਦਾਯ ਸੀਘਸੀਘਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਤਾਵਤਕੇਨ ਉਪਾਯਨਵਿਕਲਮਤ੍ਤਕੇਨ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲਤਰੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਾਯਨਂ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਸ੍ਸਾਪਕਤੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੋ ਉਪਾਯਨਂ ਨਿਵਾਰੇਸਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗੁਣਮ੍ਪਿ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪਾਯਨਂ ਉਪੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ੍ਸਾਪਕਤੋ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ, ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਪਨ ਅਨੇਕਾਨਿ ਦੇਵਤਾਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਮਤਂ ਦਿਬ੍ਬਂ ਓਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਗਤਾਨਿ ‘ਭਗਵਤੋ ਕਾਯੇ ਓਜਂ ਓਦਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਨਮਸ੍ਸਮਾਨਾਨਿ ਪਞ੍ਜਲਿਕਾਨਿ ਠਿਤਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਹੋਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਲਭਾ ਭਗਵਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਾ ਲੋਕੇ ਉਤ੍ਤਮਪੁਰਿਸਸ੍ਸ, ਯਾਚਿਤੋਵ ਭਗਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੋਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਪਨ ਮਾਰਸ੍ਸ ਯੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ, ਸੋ ਤਾਵਤਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧੋ, ਯਂ ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯਮਕਾਸਿ. ਏਤ੍ਥ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਙ੍ਖਾ ਨ ਛਿਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਮਤਿਜਾਤੋਹਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ. ਨ ਮੇ ਤਤ੍ਥ ਮਾਨਸਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਯਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲਵਰਸ੍ਸ ਕੁਸਲਵਰਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸ ਅਸਮਸਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮਸ੍ਸ ਛਵਕਂ ਲਾਮਕਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਪਾਪਂ ਅਨਰਿਯਂ ਵਿਪਨ੍ਨਂ ਮਾਰੋ ਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯਮਕਾਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਾ ਅਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਨ੍ਤਰਾਯੋ ਉਪਕ੍ਖਟਨ੍ਤਰਾਯੋ ਪਰਿਭੋਗਨ੍ਤਰਾਯੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਰਾਯੋ? ਅਨੋਦਿਸ੍ਸ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ ‘ਕਿਂ ਪਰਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨੇਨਾ’ਤਿ, ਅਯਂ ਅਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਰਾਯੋ ਨਾਮ.

‘‘ਕਤਮੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਨ੍ਤਰਾਯੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਉਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਨ੍ਤਰਾਯੋ ਨਾਮ.

‘‘ਕਤਮੋ ਉਪਕ੍ਖਟਨ੍ਤਰਾਯੋ? ਇਧ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਕ੍ਖਟਂ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਉਪਕ੍ਖਟਨ੍ਤਰਾਯੋ ਨਾਮ.

‘‘ਕਤਮੋ ਪਰਿਭੋਗਨ੍ਤਰਾਯੋ? ਇਧ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਰਿਭੋਗਂ, ਤਤ੍ਥ ਕੋਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਪਰਿਭੋਗਨ੍ਤਰਾਯੋ ਨਾਮ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾ.

‘‘ਯਂ ਪਨ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ, ਤਂ ਨੇਵ ਭਗਵਤੋ ਪਰਿਭੋਗਂ ਨ ਉਪਕ੍ਖਟਂ ਨ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਕਤਂ, ਅਨਾਗਤਂ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਪਨ ਨੇਕਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਯੇ ਤੇ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਅਬ੍ਭਾਗਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਭੋਜਨਂ ਨ ਲਭਿਂਸੁ, ਨਾਹਂ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ, ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਂ ਉਪਕ੍ਖਟਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ ਕੋਚਿ ਇਸ੍ਸਾਯ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਂ ਉਪਕ੍ਖਟਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਫਲੇਯ੍ਯ ਤਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾ ਸਤਧਾ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਵਾ.

‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਰਣੀਯਾ ਗੁਣਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਲਾਭੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤੋ ਉਪਕ੍ਖਟੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਾਤੁਂ; ਸਰੀਰਾਨੁਗਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਬ੍ਯਾਮਪ੍ਪਭਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਾਤੁਂ; ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਰਤਨਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਾਤੁਂ; ਜੀਵਿਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਾਤੁਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਰਣੀਯਾ ਗੁਣਾ, ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗੁਣਾ ਏਕਰਸਾ ਅਰੋਗਾ ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਅਪਰੂਪਕ੍ਕਮਾ ਅਫੁਸਾਨਿ ਕਿਰਿਯਾਨਿ. ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਦੇਸੇ ਵਿਸਮੇ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਚੋਰਾ ਪਨ੍ਥਂ ਦੂਸੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਚੋਰੇ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤੇ ਚੋਰਾ ਸੋਤ੍ਥਿਂ ਲਭੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਫਰਸੁਨਾ ਫਾਲਾਪੇਯ੍ਯ ਸਤਧਾ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤ੍ਥੀ ਸਪਤਿਕਾ ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਪੁਰਿਸਂ ਸੇਵਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤ੍ਥੀ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਰਪੁਰਿਸਂ ਸੇਵਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸਾ ਇਤ੍ਥੀ ਸੋਤ੍ਥਿਂ ਲਭੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਨੇਯ੍ਯਾਪਿ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਿਕੋ ਵਧੇਯ੍ਯਾਪਿ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯਾਪਿ ਦਾਸਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦਸ੍ਸਨੇਨ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਭਗਵਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਂ ਉਪਕ੍ਖਟਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਫਲੇਯ੍ਯ ਤਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾ ਸਤਧਾ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਚੋਰਿਕਾਯ ਕਤਂ ਮਾਰੇਨ ਪਾਪਿਮਤਾ, ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਪਞ੍ਚਸਾਲਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸਿ. ਸਚੇ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਭਗਵਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਂ ਉਪਕ੍ਖਟਂ ਪਰਿਭੋਗਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਮੁਦ੍ਧਾ ਵਾਸ੍ਸ ਫਲੇਯ੍ਯ ਸਤਧਾ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਵਾ, ਕਾਯੋ ਵਾਸ੍ਸ ਭੁਸਮੁਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਵਿਕਿਰੇਯ੍ਯ, ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਬੁਦ੍ਧਲਾਭਨ੍ਤਰਾਯਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਅਪੁਞ੍ਞਪਞ੍ਹੋ

੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਯੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਬਲਵਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਗਵਤਾ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਬਲਵਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਬਲਵਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤੀ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਦੁਰੁਤ੍ਤਰੋ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਯੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਬਲਵਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਤੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਵਿਨਯਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ ਅਤ੍ਥਿ. ਕਤਮਂ ਅਤ੍ਥਨ੍ਤਰਂ? ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਨੋਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ. ਯਾਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਾ, ਤਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਪੁਞ੍ਞਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਹਰਣਪਞ੍ਹੋ

੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਮਮੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਭਾਵਗੁਣਂ ਪਰਿਦੀਪਯਮਾਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਏਵਂ ਭਣਿਤਂ ‘‘ਸੋ ਅਨੇਕਸਹਸ੍ਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਹਂ ਏਤਰਹਿ ਅਨੇਕਸਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਮਮੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਨੇਕਸਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਸੋ ਅਨੇਕਸਹਸ੍ਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਹਂ ਏਤਰਹਿ ਅਨੇਕਸਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਮਮੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’ਤਿ ਵਾਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਮਮੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ’’ਤਿ ਵਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਮੇਤ੍ਤੇਯ੍ਯਸ੍ਸਾਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸਭਾਵਗੁਣਂ ਪਰਿਦੀਪਯਮਾਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਸੋ ਅਨੇਕਸਹਸ੍ਸਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਅਹਂ ਏਤਰਹਿ ਅਨੇਕਸਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਏਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਹੇ ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਾਵਸੇਸੋ, ਏਕੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਰਵਸੇਸੋ. ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਿਸਾਯ ਅਨੁਗਾਮਿਕੋ, ਪਰਿਸਾ ਪਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਨੁਗਾਮਿਕਾ. ਸਮ੍ਮੁਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਸਾ ‘ਅਹ’ਨ੍ਤਿ ‘ਮਮਾ’ਤਿ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥੋ ਏਸੋ, ਵਿਗਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪੇਮਂ, ਵਿਗਤੋ ਸਿਨੇਹੋ, ‘ਮਯ੍ਹ’ਨ੍ਤਿਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਪਾਦਾਯ ਪਨ ਅਵਸ੍ਸਯੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਥਵੀ ਭੂਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ ਉਪਸ੍ਸਯਂ, ਪਥਵਿਟ੍ਠਾ ਚੇਤੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ‘ਮਯ੍ਹੇਤੇ’ਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ ਉਪਸ੍ਸਯਂ, ਤਥਾਗਤਟ੍ਠਾ [ਤਥਾਗਤਪਤਿਟ੍ਠਾ ਏਵ (ਸੀ.)] ਚੇਤੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਨ ਚ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ‘ਮਯ੍ਹੇਤੇ’ਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਵਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਤਿਣਰੁਕ੍ਖਪਸੁਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਦੇਤਿ ਸਨ੍ਤਤਿਂ ਅਨੁਪਾਲੇਤਿ. ਵੁਟ੍ਠੂਪਜੀਵਿਨੋ ਚੇਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਨ ਚ ਮਹਾਮੇਘਸ੍ਸ ‘ਮਯ੍ਹੇਤੇ’ਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇ ਜਨੇਤਿ ਅਨੁਪਾਲੇਤਿ, ਸਤ੍ਥੂਪਜੀਵਿਨੋ ਚੇਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਨ ਚ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ‘ਮਯ੍ਹੇਤੇ’ਤਿ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਨਿਬ੍ਬੇਠਿਤੋ ਪਞ੍ਹੋ ਬਹੁਵਿਧੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ, ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤੋ, ਗਣ੍ਠਿ ਭਿਨ੍ਨੋ, ਗਹਨਂ ਅਗਹਨਂ ਕਤਂ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਆਲੋਕੋ ਕਤੋ, ਭਗ੍ਗਾ ਪਰਵਾਦਾ, ਜਿਨਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਹਰਣਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸਪਞ੍ਹੋ

੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਤਥਾਗਤੋ ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ’ਤਿ, ਪੁਨ ਚ ਭਣਥ ‘ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰਂ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ, ਤੇਨ ਹਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰਂ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨੀਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰਂ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਤਥਾਗਤੋ ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਨ੍ਨਿਵੇਠਿਯੋ, ਗਣ੍ਠਿਤੋਪਿ ਗਣ੍ਠਿਤਰੋ, ਏਤ੍ਥਾਯਂ ਜਨੋ ਆਵਟੋ ਨਿਵੁਤੋ ਓਵੁਤੋ ਪਿਹਿਤੋ ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ, ਏਤ੍ਥ ਤਵ ਞਾਣਬਲਂ ਦਸ੍ਸੇਹਿ ਪਰਵਾਦੇਸੂ’’ਤਿ.

‘‘ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਚ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰਂ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਭੇਦਕਸ੍ਸ ਬਲੇਨ, ਭੇਦਕੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਭੇਜ੍ਜਂ ਨਾਮ. ਭੇਦਕੇ ਸਤਿ ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਪਿਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਿਤਰਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਭਾਤਾਪਿ ਭਗਿਨਿਯਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਭਗਿਨੀਪਿ ਭਾਤਰਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਸਹਾਯੋਪਿ ਸਹਾਯੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਨਾਵਾਪਿ ਨਾਨਾਦਾਰੁਸਙ੍ਘਟਿਤਾ ਊਮਿਵੇਗਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋਪਿ ਮਧੁਕਪ੍ਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਫਲੋ ਅਨਿਲਬਲਵੇਗਾਭਿਹਤੋ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਸੁਵਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਮਨ੍ਤਂ [ਜਾਤਰੂਪਮ੍ਪਿ (ਸੀ.)] ਲੋਹੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਸੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ, ਨੇਸਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਨੇਸੋ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਛਨ੍ਦੋ ‘ਤਥਾਗਤੋ ਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ’ਤਿ. ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ’ਤਿ. ਕਤਮਂ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ? ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਤੇਨ ਅਦਾਨੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਿਯਵਚਨੇਨ ਵਾ ਅਨਤ੍ਥਚਰਿਯਾਯ ਵਾ ਅਸਮਾਨਤ੍ਤਤਾਯ ਵਾ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸਪਿ ਪਰਿਸਾ ਭਿਨ੍ਨਾਤਿ ਨ ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ’ਤਿ. ਤਯਾਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਤਬ੍ਬਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਵਙ੍ਗੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਸੁਤ੍ਤਾਗਤਂ, ਇਮਿਨਾ ਨਾਮ ਕਾਰਣੇਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਤੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸਾ ਭਿਨ੍ਨਾ’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਨੋ ਚੇਤਂ ਲੋਕੇ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਨੋਪਿ ਸੁਯ੍ਯਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

ਅਭੇਜ੍ਜਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ.