੭. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਤਨਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਤਿਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਪਞ੍ਹੋ
੧. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਤ੍ਤਰਸਹਾਕਾਰੇਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਰਸਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਜਾਨਤੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਟੁਮਿਕਾਯਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਹਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਹਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਸਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਥਾਭਿਞ੍ਞਾਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਲਕ੍ਖਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਾਰਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮੁਦ੍ਦਾਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਗਣਨਾਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਧਾਰਣਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਭਾਵਨਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੋਤ੍ਥਕਨਿਬਨ੍ਧਨਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨੁਭੂਤਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਅਭਿਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਖੁਜ੍ਜੁਤ੍ਤਰਾ ਚ ਉਪਾਸਿਕਾ, ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕੇਚਿ ਜਾਤਿਸ੍ਸਰਾ ਜਾਤਿਂ ਸਰਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਭਿਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਕਟੁਮਿਕਾਯ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯੋ ਪਕਤਿਯਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਕੋ, ਪਰੇ ਚ ਤਂ ਸਰਾਪਨਤ੍ਥਂ ਨਿਬਨ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਕਟੁਮਿਕਾਯ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯਦਾ ਰਜ੍ਜੇ ਵਾ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਹਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯਮ੍ਹਿ ਸੁਖਾਪਿਤੋ, ‘ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਏਵਂ ਸੁਖਾਪਿਤੋ’ਤਿ ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਹਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਅਹਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯਮ੍ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਪਿਤੋ, ‘ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਏਵਂ ਦੁਕ੍ਖਾਪਿਤੋ’ਤਿ ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਿਤਵਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਸਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਸਦਿਸਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਵਾ ਭਾਤਰਂ ਵਾ ਭਗਿਨਿਂ ਵਾ ਸਰਤਿ, ਓਟ੍ਠਂ ਵਾ ਗੋਣਂ ਵਾ ਗਦ੍ਰਭਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਤਾਦਿਸਂ ਓਟ੍ਠਂ ਵਾ ਗੋਣਂ ਵਾ ਗਦ੍ਰਭਂ ਵਾ ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਸਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਵਿਸਭਾਗਨਿਮਤ੍ਤਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਅਸੁਕਸ੍ਸ ਨਾਮ ਵਣ੍ਣੋ ਏਦਿਸੋ, ਸਦ੍ਦੋ ਏਦਿਸੋ, ਗਨ੍ਧੋ ਏਦਿਸੋ, ਰਸੋ ਏਦਿਸੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਏਦਿਸੋਤਿ ਸਰਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਸਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋਪਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਕਥਾਭਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯੋ ਪਕਤਿਯਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਰੇ ਸਰਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਸੋ ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਕਥਾਭਿਞ੍ਞਾਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯੋ ਪਕਤਿਯਾ ਬਲੀਬਦ੍ਦਾਨਂ ਅਙ੍ਗੇਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਸਾਰਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਯੋ ਪਕਤਿਯਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਯੋ ਤਂ ‘ਸਰਾਹਿ ਭੋ, ਸਰਾਹਿ ਭੋ’ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਰਾਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਸਾਰਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਮੁਦ੍ਦਾਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਲਿਪਿਯਾ ਸਿਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਇਮਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਇਮਂ ਅਕ੍ਖਰਂ ਕਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮੁਦ੍ਦਾਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਗਣਨਾਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਗਣਨਾਯ ਸਿਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਗਣਕਾ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਗਣੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਗਣਨਾਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਧਾਰਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਧਾਰਣਾਯ ਸਿਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾ ਧਾਰਣਕਾ ਬਹੁਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਧਾਰਣਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਭਾਵਨਾਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਭਾਵਨਾਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਪੋਤ੍ਥਕਨਿਬਨ੍ਧਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਰਾਜਾਨੋ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਂ ਅਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾ [ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਏਤਂ ਪੋਤ੍ਥਕਂ ਆਹਰਥਾਤਿ, ਤੇਨ ਪੋਤ੍ਥਕੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਪੋਤ੍ਥਕਨਿਬਨ੍ਧਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਉਪਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਉਪਨਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਅਨੁਭੂਤਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਰੂਪਂ ਸਰਤਿ, ਸੁਤਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸਰਤਿ, ਘਾਯਿਤਤ੍ਤਾ ਗਨ੍ਧਂ ਸਰਤਿ, ਸਾਯਿਤਤ੍ਤਾ ਰਸਂ ਸਰਤਿ, ਫੁਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਸਰਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਤਿ, ਏਵਂ ਅਨੁਭੂਤਤੋ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਰਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਤਿਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਸਤਿਪਟਿਲਾਭਪਞ੍ਹੋ
੨. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤਂ ਭਣਥ ‘ਯੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਮਰਣਕਾਲੇ ਚ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਂ ਸਤਿਂ ਪਟਿਲਭੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਏਤਂ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਦੇਥ ‘ਏਤੇਨ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੇਨ ਨਿਰਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਏਤਮ੍ਪਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮੀ’’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੁਦ੍ਦਕੋਪਿ ਪਾਸਾਣੋ ਵਿਨਾ ਨਾਵਾਯ ਉਦਕੇ ਉਪ੍ਪਿਲਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਹਸਤਮ੍ਪਿ ਪਾਸਾਣਾਨਂ ਨਾਵਾਯ ਆਰੋਪਿਤਂ ਉਦਕੇ ਉਪ੍ਪਿਲਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਾਵਾ, ਏਵਂ ਕੁਸਲਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਸਤਿਪਟਿਲਾਭਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.
੩. ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਵਾਯਮਪਞ੍ਹੋ
੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਨ ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥ, ਨ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥ, ਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥ, ਅਥ ਕਿਮਤ੍ਥਾਯ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਆਹ ‘ਕਿਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਦਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਵਾਯਮਾਮਾ’’ਤਿ.
‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਨਾਗਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ [ਕਥਾ. ੮੨੮, ੮੨੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਯੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਾਗਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੇਚਿ ਪਟਿਰਾਜਾਨੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਦਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਰਿਖਂ ਖਣਾਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਪਾਕਾਰਂ ਚਿਨਾਪੇਯ੍ਯਾਥ ਗੋਪੁਰਂ ਕਾਰਾਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਟ੍ਟਾਲਕਂ ਕਾਰਾਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਧਞ੍ਞਂ ਅਤਿਹਰਾਪੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਤਂ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਦਾ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਥ, ਅਸ੍ਸਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਥ, ਰਥਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਥ, ਧਨੁਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਥ, ਥਰੁਸ੍ਮਿਂ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਤਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਾਗਤਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਯਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤਂ ਭਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਯੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਾਗਤਾਨਂ ਭਯਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਯਾਦੇਥਾ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਪਿਪਾਸਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਤਦਾ ਤ੍ਵਂ ਉਦਪਾਨਂ ਖਣਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਂ ਖਣਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਤਲ਼ਾਕਂ ਖਣਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘ਪਾਨੀਯਂ ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਤਂ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਾਗਤਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਿਪਾਸਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨਾਗਤਾ ਪਿਪਾਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਯੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਾਗਤਾਨਂ ਪਿਪਾਸਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯ ਤਂ ਪਟਿਯਾਦੇਥਾ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਬੁਭੁਕ੍ਖਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਤਦਾ ਤ੍ਵਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਸਾਲਿਂ ਵਪਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘ਭਤ੍ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਤਂ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨਾਗਤਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੁਭੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨਾਗਤਾ ਬੁਭੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਯੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਸਨ੍ਤਾਨਂ ਅਨਾਗਤਾਨਂ ਬੁਭੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਯਾਦੇਥਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਵਾਯਮਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.
੪. ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਞ੍ਹੋ
੪. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੀਵਦੂਰੋ ਇਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦੂਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਕੂਟਾਗਾਰਮਤ੍ਤਾ ਸਿਲਾ ਤਮ੍ਹਾ ਪਤਿਤਾ ਅਹੋਰਤ੍ਤੇਨ ਅਟ੍ਠਚਤ੍ਤਾਲੀਸਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਭਸ੍ਸਮਾਨਾ ਚਤੂਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਵਂ ਭਣਥ ‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਏਤਂ ਵਚਨਂ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਿ, ਏਵਂ ਅਤਿਸੀਘਂ ਤਾਵ ਬਹੂਨਿ ਯੋਜਨਸਤਾਨਿ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕੁਹਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਵ ਜਾਤਭੂਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਸਨ੍ਦੋ ਨਾਮ ਦੀਪੋ, ਤਤ੍ਥਾਹਂ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕੀਵ ਦੂਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤੋ ਅਲਸਨ੍ਦੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੋਜਨਸਤਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਸਿ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਸਰਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਰਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਲਹੁਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਤੋਸਿ ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਾਨਿ ਯੋਜਨਸਤਾਨੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.
੫. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੋਕੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਮਕਭਾਵਪਞ੍ਹੋ
੫. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਇਧ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਚ ਇਧ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਕਸ੍ਮੀਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕੋ ਚਿਰਤਰਂ ਕੋ ਸੀਘਤਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਮਕਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਵ ਜਾਤਨਗਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਲਸਿਗਾਮੋ ਨਾਮ, ਤਤ੍ਥਾਹਂ ਜਾਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕੀਵ ਦੂਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤੋ ਕਲਸਿਗਾਮੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵਿਮਤ੍ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੋਜਨਸਤਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੀਵ ਦੂਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤੋ ਕਸ੍ਮੀਰਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵਾਦਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਙ੍ਘ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਲਸਿਗਾਮਂ ਚਿਨ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਚਿਨ੍ਤਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਇਙ੍ਘ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਮੀਰਂ ਚਿਨ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਰੇਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ, ਕਤਮਂ ਸੀਘਤਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਮਕਂ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਇਧ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਚ ਇਧ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਕਸ੍ਮੀਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਮਕਂ ਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਕੁਣਾ ਆਕਾਸੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸੁ ਏਕੋ ਉਚ੍ਚੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਏਕੋ ਨੀਚੇ ਰੁਕ੍ਖੇ ਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਸਮਕਂ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਨਂ ਕਤਮਸ੍ਸ ਛਾਯਾ ਪਠਮਤਰਂ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ, ਕਤਮਸ੍ਸ ਛਾਯਾ ਚਿਰੇਨ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਇਧ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਚ ਇਧ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਕਸ੍ਮੀਰੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਮਕਂ ਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਲੋਕੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਮਕਭਾਵਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
੬. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ
੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਤ੍ਤ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਿਹਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਹਿ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕੇਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਕਿਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ‘ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸਿ ਕੋਸਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਹਿਤੋ ਹਤ੍ਥੇਨ ਉਸ੍ਸਹਤਿ ਛੇਜ੍ਜਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਨ ਵਿਨਾ ਛਹਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਹਿ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.
੭. ਪਾਪਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਅਪ੍ਪਾਨਪ੍ਪਭਾਵਪਞ੍ਹੋ
੭. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਰਂ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਾ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪੁਞ੍ਞਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਹੁਤਰਂ, ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਥੋਕ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੋਤਿ ‘ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਮਯਾ ਕਤ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਪਾਪਂ ਨ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਪੁਞ੍ਞਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਾਯਤਿ, ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਸੁਖਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਸਮਾਹਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪੁਞ੍ਞਂ ਵਡ੍ਢਤਿ. ਪੁਰਿਸੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਛਿਨ੍ਨਹਤ੍ਥਪਾਦੋ ਭਗਵਤੋ ਏਕਂ ਉਪ੍ਪਲਹਤ੍ਥਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪਾਨਿ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਭਣਾਮਿ ‘ਪੁਞ੍ਞਂ ਬਹੁਤਰਂ, ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਥੋਕ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਾਪਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਅਪ੍ਪਾਨਪ੍ਪਭਾਵਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.
੮. ਜਾਨਨ੍ਤਾਜਾਨਨ੍ਤਪਾਪਕਰਣਪਞ੍ਹੋ
੮. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਯੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਬਹੁਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਮਯਂ ਦਿਗੁਣਂ ਦਣ੍ਡੇਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਂ ਏਕੋ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਏਕੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਤਮੋ [ਕਸ੍ਸ (ਕ.)] ਬਲਵਤਰਂ ਡਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਸੋ [ਤਸ੍ਸ (ਪੀ. ਕ.)] ਬਲਵਤਰਂ ਡਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬਹੁਤਰਂ ਅਪੁਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਜਾਨਨ੍ਤਾਜਾਨਨ੍ਤਪਾਪਕਰਣਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.
੯. ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾਦਿਗਮਨਪਞ੍ਹੋ
੯. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ, ਯੋ ਇਮਿਨਾ ਸਰੀਰੇਨ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪਨ ਦੀਪ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਇਮਿਨਾ ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਭੂਤਿਕੇਨ ਕਾਯੇਨ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪਨ ਦੀਪ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮਿਨਾ ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਭੂਤਿਕੇਨ ਕਾਯੇਨ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਪਨ ਦੀਪ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਸਿ ਨੁ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਥਵਿਯਾ ਵਿਦਤ੍ਥਿਂ ਵਾ ਰਤਨਂ ਵਾ ਲਙ੍ਘਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਟ੍ਠਪਿ ਰਤਨਿਯੋ ਲਙ੍ਘੇਮੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਠਪਿ ਰਤਨਿਯੋ ਲਙ੍ਘੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਮਿ ‘ਏਤ੍ਥ ਨਿਪਤਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਹ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਕਾਯੋ ਮੇ ਲਹੁਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਕਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸਮਾਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾਦਿਗਮਨਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.
੧੦. ਦੀਘਟ੍ਠਿਪਞ੍ਹੋ
੧੦. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਵਂ ਭਣਥ ‘ਅਟ੍ਠਿਕਾਨਿ ਦੀਘਾਨਿ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪੀ’ਤਿ, ਰੁਕ੍ਖੋਪਿ ਤਾਵ ਨਤ੍ਥਿ ਯੋਜਨਸਤਿਕੋ, ਕੁਤੋ ਪਨ ਅਟ੍ਠਿਕਾਨਿ ਦੀਘਾਨਿ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਤਂ ਤੇ ‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਾਪਿ ਮਚ੍ਛਾ ਅਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਨੁ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਸ੍ਸ ਮਚ੍ਛਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਿਕਾਨਿ ਦੀਘਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਸਤਿਕਾਨਿਪੀ’’ਤਿ?
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਦੀਘਟ੍ਠਿਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.
੧੧. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਰੋਧਪਞ੍ਹੋ
੧੧. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਵਂ ਭਣਥ ‘ਸਕ੍ਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਰੋਧੇਤੁ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਰੋਧੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਕ੍ਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਰੋਧੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਤਪੁਬ੍ਬੋ ਤੇ ਕੋਚਿ ਕਾਕਚ੍ਛਮਾਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਤਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਕਾਯੇ ਨਮਿਤੇ ਵਿਰਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਰਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੋ ਹਿ ਨਾਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਦੋ ਅਭਾਵਿਤਕਾਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਿਤਸੀਲਸ੍ਸ ਅਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਨਮਿਤੇ ਵਿਰਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਭਾਵਿਤਕਾਯਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਸੀਲਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਰੋਧਪਞ੍ਹੋ ਏਕਾਦਸਮੋ.
੧੨. ਸਮੁਦ੍ਦਪਞ੍ਹੋ
੧੨. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਸਮੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਉਦਕਂ ‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਲੋਣਂ. ਯਤ੍ਤਕਂ ਲੋਣਂ, ਤਤ੍ਤਕਂ ਉਦਕਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਮੁਦ੍ਦਪਞ੍ਹੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ.
੧੩. ਸਮੁਦ੍ਦਏਕਰਸਪਞ੍ਹੋ
੧੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਏਕਰਸੋ ਲੋਣਰਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਚਿਰਸਣ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਏਕਰਸੋ ਲੋਣਰਸੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਮੁਦ੍ਦਏਕਰਸਪਞ੍ਹੋ ਤੇਰਸਮੋ.
੧੪. ਸੁਖੁਮਪਞ੍ਹੋ
੧੪. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਕ੍ਕਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਖੁਮਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਖੁਮਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬਂ ਸੁਖੁਮ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਧਮ੍ਮੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਸੁਖੁਮੋ, ਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸੁਖੁਮਾ, ‘ਸੁਖੁਮ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਥੂਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨਮੇਤਮਧਿਵਚਨਂ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਤਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਛੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸੁਖੁਮਪਞ੍ਹੋ ਚੁਦ੍ਦਸਮੋ.
੧੫. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਨਤ੍ਥਪਞ੍ਹੋ
੧੫. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਪਞ੍ਞਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਭੂਤਸ੍ਮਿਂ ਜੀਵੋ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਭੂਤਸ੍ਮਿਂ ਜੀਵੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਜੀਵੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਅਥ ਕੋ ਚਰਹਿ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ, ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ ਜੀਵੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਜੀਵੋ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤੇਸੁ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਬਹਿਮੁਖੋ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਸੋਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤੇਸੁ, ਘਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤੇ, ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤਾਯ, ਕਾਯੇ ਉਪ੍ਪਾਟਿਤੇ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣੇਯ੍ਯ, ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯੇਯ੍ਯ, ਰਸਂ ਸਾਯੇਯ੍ਯ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੂਤਸ੍ਮਿਂ ਜੀਵੋ ਨੁਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਾਨਤ੍ਥਪਞ੍ਹੋ ਪਨ੍ਨਰਸਮੋ.
੧੬. ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਦੁਕ੍ਕਰਪਞ੍ਹੋ
੧੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਨੁ ਖੋ ਭਗਵਤਾ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤਂ ਇਮੇਸਂ ਅਰੂਪੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ‘ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਚੇਤਨਾ, ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਨਾਵਾਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਪੁਟੇਨ ਉਦਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ‘‘ਇਦਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਉਦਕਂ, ਇਦਂ ਯਮੁਨਾਯ ਉਦਕਂ, ਇਦਂ ਅਚਿਰਵਤਿਯਾ ਉਦਕਂ, ਇਦਂ ਸਰਭੁਯਾ ਉਦਕਂ, ਇਦਂ ਮਹਿਯਾ ਉਦਕ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਕਤਂ ਇਮੇਸਂ ਅਰੂਪੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ‘ਅਯਂ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਵੇਦਨਾ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਚੇਤਨਾ, ਇਦਂ ਚਿਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਰਾਜਾ ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦੀਤਿ.
ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਦੁਕ੍ਕਰਪਞ੍ਹੋ ਸੋਲ਼ਸਮੋ.
ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਵਵਤ੍ਥਾਨਵਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਸੋਲ਼ਸ ਪਞ੍ਹਾ.
ਮਿਲਿਨ੍ਦਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸਜ੍ਜਨਾ
ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਜਾਨਾਸਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਤਿ ਕਾ ਵੇਲਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮਿ ‘ਸਮ੍ਪਤਿ ਪਠਮੋ ਯਾਮੋ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ, ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਯਾਮੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਕ੍ਕਾ ਪਦੀਪੀਯਨ੍ਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਟਾਕਾਨਿ ਆਣਤ੍ਤਾਨਿ ਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭਣ੍ਡਤੋ ਰਾਜਦੇਯ੍ਯਾਨੀ’’’ਤਿ.
ਯੋਨਕਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਥੇਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਣੇ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਥੇਰੋ, ਏਦਿਸੋ ਆਚਰਿਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ ਮਾਦਿਸੋ ਚ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ, ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਤੁਟ੍ਠੋ ਰਾਜਾ ਥੇਰਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਕੇਨ ਕਮ੍ਬਲੇਨ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਤੇ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਭਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਕਪ੍ਪਿਯਂ, ਤੇਨ ਚ ਪਵਾਰੇਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਲਂ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀਵਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਜਾਨਾਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਜੀਵਸਿ, ਅਪਿ ਚ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਰਕ੍ਖ, ਮਮਞ੍ਚ ਰਕ੍ਖਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰਕ੍ਖਸਿ, ‘ਨਾਗਸੇਨੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸਾਦੇਤਿ, ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਲਭੀ’ਤਿ ਪਰਾਪਵਾਦੋ [ਪਰਪ੍ਪਵਾਦੋ (ਕ.)] ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰਕ੍ਖ. ਕਥਂ ਮਮਂ ਰਕ੍ਖਸਿ, ‘ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਪਸਨ੍ਨੋ ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਨ ਕਰੋਤੀ’ਤਿ ਪਰਾਪਵਾਦੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਏਵਂ ਮਮਂ ਰਕ੍ਖਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਥਾ ਹੋਤੁ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੀਹੋ ਮਿਗਰਾਜਾ ਸੁਵਣ੍ਣਪਞ੍ਜਰੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਪਿ ਬਹਿਮੁਖੋ ਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਾਮਿ ਬਹਿਮੁਖੋ ਯੇਵ ਪਨ ਅਚ੍ਛਾਮਿ. ਸਚੇ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਾਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਂ, ਨ ਚਿਰਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯਂ, ਬਹੂ ਮੇ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਞ੍ਹਂ ਵਿਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਸਙ੍ਘਾਰਾਮਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਚ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨੇ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਕਿਂ ਮਯਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਕਿਂ ਭਦਨ੍ਤੇਨ ਨਾਗਸੇਨੇਨ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਸੁਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਭਦਨ੍ਤੇਨ ਨਾਗਸੇਨੇਨ ਸੁਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋਪਿ ਨਾਗਸੇਨਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘਾਰਾਮਗਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਕਿਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਕਿਂ ਮਯਾ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਗਸੇਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਸੁਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਸੁਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਮਾ ਖੋ ਭਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ ‘ਨਾਗਸੇਨੋ ਮਯਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ’ਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਤਂ ਰਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸੀਤਿ ਨ ਤੇ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਰਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘ਕਿਂ ਮਯਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਕਿਂ ਭਦਨ੍ਤੇਨ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ‘ਸਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਸੁਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਭਦਨ੍ਤੇਨ ਸੁਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’’ਨ੍ਤਿ.
ਥੇਰੋਪਿ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਮਾ ਖੋ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ ‘ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਮਯਾ ਪਞ੍ਹੋ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤੋ’ਤਿ ਤੇਨੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸੇਨ ਤਂ ਰਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸੀਤਿ ਨ ਤੇ ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਂ ਰਤ੍ਤਾਵਸੇਸਂ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘ਕਿਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਕਿਂ ਮਯਾ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ‘ਸਬ੍ਬਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਸੁਪੁਚ੍ਛਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਸੁਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’’ਨ੍ਤਿ ਇਤਿਹ ਤੇ ਮਹਾਨਾਗਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਸਮਨੁਮੋਦਿਂਸੂਤਿ.
ਮਿਲਿਨ੍ਦਪਞ੍ਹਪੁਚ੍ਛਾਵਿਸਜ੍ਜਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਮੇਣ੍ਡਕਪਞ੍ਹਾਰਮ੍ਭਕਥਾ
ਅਟ੍ਠਮਨ੍ਤਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਟ੍ਠਾਨਾਨਿ
ਭਸ੍ਸਪ੍ਪਵਾਦੋ [ਭਸ੍ਸਪ੍ਪਵੇਦੀ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵੇਤਣ੍ਡੀ, ਅਤਿਬੁਦ੍ਧਿ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ;
ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਞਾਣਭੇਦਾਯ, ਨਾਗਸੇਨਮੁਪਾਗਮਿ.
ਵਸਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਛਾਯਾਯ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ;
ਪਭਿਨ੍ਨਬੁਦ੍ਧਿ ਹੁਤ੍ਵਾਨ, ਸੋਪਿ ਆਸਿ ਤਿਪੇਟਕੋ.
ਨਵਙ੍ਗਂ ਅਨੁਮਜ੍ਜਨ੍ਤੋ, ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਰਹੋਗਤੋ;
ਅਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਮੇਣ੍ਡਕੇ ਪਞ੍ਹੇ, ਦੁਨ੍ਨਿਵੇਠੇ ਸਨਿਗ੍ਗਹੇ.
‘‘ਪਰਿਯਾਯਭਾਸਿਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਨ੍ਧਾਯਭਾਸਿਤਂ;
ਸਭਾਵਭਾਸਿਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਧਮ੍ਮਰਾਜਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ.
‘‘ਤੇਸਮਤ੍ਥਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਯ, ਮੇਣ੍ਡਕੇ ਜਿਨਭਾਸਿਤੇ;
ਅਨਾਗਤਮ੍ਹਿ ਅਦ੍ਧਾਨੇ, ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਤਤ੍ਥ ਹੇਸ੍ਸਤਿ.
‘‘ਹਨ੍ਦ ਕਥਿਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਛੇਜ੍ਜਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ ਮੇਣ੍ਡਕੇ;
ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਗ੍ਗੇਨ, ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤ੍ਯਨਾਗਤੇ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਪਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਉਦ੍ਧਸ੍ਤੇ [ਉਟ੍ਠਿਤੇ (ਸ੍ਯਾ.), ਉਗ੍ਗਤੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਰੁਣੇ ਸੀਸਂ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਸਿਰਸਿ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਵਤ੍ਤਪਦਾਨਿ ਸਮਾਦਿਯਿ ‘‘ਇਤੋ ਮੇ ਅਨਾਗਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਦਿਵਸਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਗੁਣੇ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਤਪੋ ਚਰਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਹਂ ਚਿਣ੍ਣਤਪੋ ਸਮਾਨੋ ਆਚਰਿਯਂ ਆਰਾਧੇਤ੍ਵਾ ਮੇਣ੍ਡਕੇ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਪਕਤਿਦੁਸ੍ਸਯੁਗਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਆਭਰਣਾਨਿ ਚ ਓਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਵਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਮੁਣ੍ਡਕਪਟਿਸੀਸਕਂ ਸੀਸੇ ਪਟਿਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਭਾਵਮੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠ ਗੁਣੇ ਸਮਾਦਿਯਿ ‘‘ਇਮਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਯਾ ਨ ਰਾਜਤ੍ਥੋ ਅਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਰਾਗੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਦੋਸੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਮੋਹੂਪਸਞ੍ਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਪੋਰਿਸੇ ਜਨੇਪਿ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਯਿਕਂ ਵਾਚਸਿਕਂ ਅਨੁਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਛਪਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਅਨੁਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ, ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਯ ਮਾਨਸਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਗੁਣੇ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸ੍ਵੇਵ ਅਟ੍ਠਸੁ ਗੁਣੇਸੁ ਮਾਨਸਂ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਅਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਮੇ ਦਿਵਸੇ ਪਭਾਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਗੇਵ ਪਾਤਰਾਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਮਿਤਭਾਣੀ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤੇਨ ਇਰਿਯਾਪਥੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਹਟ੍ਠੇਨ ਉਦਗ੍ਗੇਨ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇਨ ਥੇਰਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਇਦਮਵੋਚ –
‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋਚਿ ਅਤ੍ਥੋ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਨ੍ਤਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਤਤਿਯੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੁਞ੍ਞੇ ਓਕਾਸੇ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੇ ਅਰਞ੍ਞੇ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗੁਪਾਗਤੇ ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪੇ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਗੁਯ੍ਹਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਨ ਰਹਸ੍ਸਕਂ, ਅਰਹਾਮਹਂ ਰਹਸ੍ਸਕਂ ਸੁਣਿਤੁਂ ਸੁਮਨ੍ਤਨੇ ਉਪਗਤੇ, ਉਪਮਾਯਪਿ ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ, ਯਥਾ ਕਿਂ ਵਿਯ, ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਹਾਪਥਵੀ ਨਿਕ੍ਖੇਪਂ ਅਰਹਤਿ ਨਿਕ੍ਖੇਪੇ ਉਪਗਤੇ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਰਹਾਮਹਂ ਰਹਸ੍ਸਕਂ ਸੁਣਿਤੁਂ ਸੁਮਨ੍ਤਨੇ ਉਪਗਤੇ’’ਤਿ. ਗਰੁਨਾ ਸਹ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਪਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਮਵੋਚ – ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਧ ਪੁਰਿਸੇਨ ਮਨ੍ਤਯਿਤੁਕਾਮੇਨ ਅਟ੍ਠ ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਤੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥਂ ਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਮਨ੍ਤਿਤੋਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਿਪਤਤਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਠਾਨਾਨਿ? ਵਿਸਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਂ, ਸਭਯਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਂ, ਅਤਿਵਾਤਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਂ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਂ, ਦੇਵਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਂ, ਪਨ੍ਥੋ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯੋ, ਸਙ੍ਗਾਮੋ [ਸਙ੍ਕਮੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯੋ, ਉਦਕਤਿਤ੍ਥਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਂ. ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਠਾਨਾਨਿ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਾਨੀ’’ਤਿ.
ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕੋ ਦੋਸੋ ਵਿਸਮਟ੍ਠਾਨੇ, ਸਭਯੇ, ਅਤਿਵਾਤੇ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੇ, ਦੇਵਟ੍ਠਾਨੇ, ਪਨ੍ਥੇ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ, ਉਦਕਤਿਤ੍ਥੇ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਸਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਨ੍ਤਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵਿਕਿਰਤਿ ਵਿਧਮਤਿ ਪਗ੍ਘਰਤਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ, ਸਭਯੇ ਮਨੋ ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਤਿ, ਸਨ੍ਤਸ੍ਸਿਤੋ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਤਿਵਾਤੇ ਸਦ੍ਦੋ ਅਵਿਭੂਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੇ ਉਪਸ੍ਸੁਤਿਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਟ੍ਠਾਨੇ ਮਨ੍ਤਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਗਰੁਕਂ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਪਨ੍ਥੇ ਮਨ੍ਤਿਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਤੁਚ੍ਛੋ ਭਵਤਿ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਚਞ੍ਚਲੋ ਭਵਤਿ, ਉਦਕਤਿਤ੍ਥੇ ਪਾਕਟੋ ਭਵਤਿ. ਭਵਤੀਹ –
‘‘‘ਵਿਸਮਂ ਸਭਯਂ ਅਤਿਵਾਤੋ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਦੇਵਨਿਸ੍ਸਿਤਂ;
ਪਨ੍ਥੋ ਚ ਸਙ੍ਗਾਮੋ ਤਿਤ੍ਥਂ, ਅਟ੍ਠੇਤੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜਿਯਾ’’’ਤਿ.
ਅਟ੍ਠ ਮਨ੍ਤਨਸ੍ਸ ਪਰਿਵਜ੍ਜਨੀਯਟ੍ਠਾਨਾਨਿ.
ਅਟ੍ਠਮਨ੍ਤਵਿਨਾਸਕਪੁਗ੍ਗਲਾ
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਟ੍ਠਿਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਮਨ੍ਤਿਯਮਾਨਾ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਰਾਗਚਰਿਤੋ ਦੋਸਚਰਿਤੋ ਮੋਹਚਰਿਤੋ ਮਾਨਚਰਿਤੋ ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਲਸੋ ਏਕਚਿਨ੍ਤੀ ਬਾਲੋਤਿ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਕੋ ਦੋਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਾਗਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਦੋਸਚਰਿਤੋ ਦੋਸਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਮੋਹਚਰਿਤੋ ਮੋਹਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਮਾਨਚਰਿਤੋ ਮਾਨਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਅਲਸੋ ਅਲਸਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਏਕਚਿਨ੍ਤੀ ਏਕਚਿਨ੍ਤਿਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ, ਬਾਲੋ ਬਾਲਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਤਿ. ਭਵਤੀਹ –
‘‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਚ ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਚ, ਮਾਨੀ ਲੁਦ੍ਧੋ ਤਥਾਲਸੋ;
ਏਕਚਿਨ੍ਤੀ ਚ ਬਾਲੋ ਚ, ਏਤੇ ਅਤ੍ਥਵਿਨਾਸਕਾ’’’ਤਿ.
ਅਟ੍ਠ ਮਨ੍ਤਵਿਨਾਸਕਪੁਗ੍ਗਲਾ.
ਨਵਗੁਯ੍ਹਮਨ੍ਤਵਿਧਂਸਕਂ
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਵਿਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤਿ ਨ ਧਾਰੇਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਨਵ? ਰਾਗਚਰਿਤੋ ਦੋਸਚਰਿਤੋ ਮੋਹਚਰਿਤੋ ਭੀਰੁਕੋ ਆਮਿਸਗਰੁਕੋ ਇਤ੍ਥੀ ਸੋਣ੍ਡੋ ਪਣ੍ਡਕੋ ਦਾਰਕੋ’’ਤਿ.
ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਤੇਸਂ ਕੋ ਦੋਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਰਾਗਚਰਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਾਗਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਦੋਸਚਰਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੋਸਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਭੀਰੁਕੋ ਭਯਵਸੇਨ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਆਮਿਸਗਰੁਕੋ ਆਮਿਸਹੇਤੁ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਇਤ੍ਥੀ ਪਞ੍ਞਾਯ ਇਤ੍ਤਰਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਸੋਣ੍ਡਿਕੋ ਸੁਰਾਲੋਲਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਪਣ੍ਡਕੋ ਅਨੇਕਂਸਿਕਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ, ਦਾਰਕੋ ਚਪਲਤਾਯ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ ਵਿਵਰਤਿ ਨ ਧਾਰੇਤਿ. ਭਵਤੀਹ –
‘‘‘ਰਤ੍ਤੋ ਦੁਟ੍ਠੋ ਚ ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਚ, ਭੀਰੁ ਆਮਿਸਗਰੁਕੋ [ਆਮਿਸਚਕ੍ਖੁਕੋ (ਸੀ. ਪੀ.)];
ਇਤ੍ਥੀ ਸੋਣ੍ਡੋ ਪਣ੍ਡਕੋ ਚ, ਨਵਮੋ ਭਵਤਿ ਦਾਰਕੋ.
‘‘ਨਵੇਤੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ, ਇਤ੍ਤਰਾ ਚਲਿਤਾ ਚਲਾ;
ਏਤੇਹਿ ਮਨ੍ਤਿਤਂ ਗੁਯ੍ਹਂ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਭਵਤਿ ਪਾਕਟ’’’ਨ੍ਤਿ.
ਨਵ ਗੁਯ੍ਹਮਨ੍ਤਵਿਧਂਸਕਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ.
ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਕਾਰਣਂ
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ? ਵਯਪਰਿਣਾਮੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਸਪਰਿਣਾਮੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਿਤ੍ਥਸਂਵਾਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਾਕਚ੍ਛਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸ੍ਨੇਹੂਪਸੇਵਨੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਮਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਭਵਤੀਹ –
‘‘‘ਵਯੇਨ ਯਸਪੁਚ੍ਛਾਹਿ, ਤਿਤ੍ਥਵਾਸੇਨ ਯੋਨਿਸੋ;
ਸਾਕਚ੍ਛਾ ਸ੍ਨੇਹਸਂਸੇਵਾ, ਪਤਿਰੂਪਵਸੇਨ ਚ.
‘‘ਏਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਠਾਨਾਨਿ, ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਸਦਕਾਰਣਾ;
ਯੇਸਂ ਏਤਾਨਿ ਸਮ੍ਭੋਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਭਿਜ੍ਜਤੀ’’’ਤਿ.
ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਕਾਰਣਾਨਿ.
ਆਚਰਿਯਗੁਣਂ
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਯਂ ਭੂਮਿਭਾਗੋ ਅਟ੍ਠ ਮਨ੍ਤਦੋਸਵਿਵਜ੍ਜਿਤੋ, ਅਹਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਪਰਮੋ ਮਨ੍ਤਿਸਹਾਯੋ [ਮਨ੍ਤਸਹਾਯੋ (ਸੀ.)], ਗੁਯ੍ਹਮਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚਾਹਂ ਯਾਵਾਹਂ ਜੀਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਤਾਵ ਗੁਯ੍ਹਮਨੁਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਟ੍ਠਹਿ ਚ ਮੇ ਕਾਰਣੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਪਰਿਣਾਮਂ ਗਤਾ, ਦੁਲ੍ਲਭੋ ਏਤਰਹਿ ਮਾਦਿਸੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ, ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇ ਯੇ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਆਚਰਿਯਗੁਣਾ, ਤੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਗੁਣਾ?
‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਮ੍ਹਿ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਆਰਕ੍ਖਾ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਅਸੇਵਨਸੇਵਨਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਪਮਤ੍ਤਾਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੇਯ੍ਯਵਕਾਸੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਗੇਲਞ੍ਞਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਭੋਜਨਸ੍ਸ [ਭੋਜਨੀਯਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਲਦ੍ਧਾਲਦ੍ਧਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਸੇਸੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਪਤ੍ਤਗਤਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਸ੍ਸਾਸਿਤਬ੍ਬੋ ‘ਮਾ ਭਾਯਿ, ਅਤ੍ਥੋ ਤੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤੀ’ਤਿ, ‘ਇਮਿਨਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਪਟਿਚਰਤੀ’ਤਿ [ਪਟਿਚਰਾਹੀਤਿ (ਕ.)] ਪਟਿਚਾਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਗਾਮੇ ਪਟਿਚਾਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਵਿਹਾਰੇ ਪਟਿਚਾਰੋ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ, ਨ ਤੇਨ ਹਾਸੋ ਦਵੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ [ਨ ਤੇਨ ਸਹ ਸਲ੍ਲਾਪੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਤੇਨ ਸਹ ਆਲਾਪੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਛਿਦ੍ਦਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਧਿਵਾਸੇਤਬ੍ਬਂ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਕਾਰਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਖਣ੍ਡਕਾਰਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਰਹਸ੍ਸਕਾਰਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨਿਰਵਸੇਸਕਾਰਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ‘ਜਨੇਮਿਮਂ [ਜਾਨੇਮਿਮਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਿਪ੍ਪੇਸੂ’ਤਿ ਜਨਕਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ‘ਕਥਂ ਅਯਂ ਨ ਪਰਿਹਾਯੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ ਵਡ੍ਢਿਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ‘ਬਲਵਂ ਇਮਂ ਕਰੋਮਿ ਸਿਕ੍ਖਾਬਲੇਨਾ’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਆਪਦਾਸੁ ਨ ਵਿਜਹਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਰਣੀਯੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਖਲਿਤੇ ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਗੁਣਾ, ਤੇਹਿ ਗੁਣੇਹਿ ਮਯਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਸ੍ਸੁ, ਸਂਸਯੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇਣ੍ਡਕਪਞ੍ਹਾ ਜਿਨਭਾਸਿਤਾ, ਅਨਾਗਤੇ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਤਤ੍ਥ ਵਿਗ੍ਗਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਨਾਗਤੇ ਚ ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਦੁਲ੍ਲਭਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਦਿਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ, ਤੇਸੁ ਮੇ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਦੇਹਿ ਪਰਵਾਦਾਨਂ ਨਿਗ੍ਗਹਾਯਾ’’ਤਿ.
ਉਪਾਸਕਗੁਣਂ
ਥੇਰੋ ‘‘ਸਾਧੂ’’ਤਿ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਦਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਗੁਣੇ ਪਰਿਦੀਪੇਸਿ. ‘‘ਦਸ ਇਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਗੁਣਾ. ਕਤਮੇ ਦਸ, ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਾਸਕੋ ਸਙ੍ਘੇਨ ਸਮਾਨਸੁਖਦੁਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਾਬਲਂ ਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਜਿਨਸਾਸਨਪਰਿਹਾਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿਯਾ ਵਾਯਮਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਪਗਤਕੋਤੂਹਲਮਙ੍ਗਲਿਕੋ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸਤਿ, ਕਾਯਿਕਵਾਚਸਿਕਞ੍ਚਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਮਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਹੋਤਿ ਸਮਗ੍ਗਰਤੋ, ਅਨੁਸੂਯਕੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਕੁਹਨਵਸੇਨ ਸਾਸਨੇ ਚਰਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਗੁਣਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਗੁਣਾ ਤਯਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇ ਯੁਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਪਤਿਰੂਪਂ ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਜਿਨਸਾਸਨਪਰਿਹਾਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਕਰੋਮਿ ਤੇ ਓਕਾਸਂ, ਪੁਚ੍ਛ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.
ਮੇਣ੍ਡਕਪਞ੍ਹਾਰਮ੍ਭਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.