੨-੩. ਮਿਲਿਨ੍ਦਪਞ੍ਹੋ
੧. ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ
੧. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੋ
੧. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਨਾਗਸੇਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਨਾਗਸੇਨੋ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯੇਨੇਵ [ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਿ, ਤੇਨੇਵ (ਸੀ.)] ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਰਾਧੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਕਥਂ ਭਦਨ੍ਤੋ ਞਾਯਤਿ, ਕਿਨ੍ਨਾਮੋਸਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਯਾਮਿ, ‘‘ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ ਖੋ ਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਨਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸੂਰਸੇਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਵੀਰਸੇਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸੀਹਸੇਨੋ’’ਤਿ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਖਾ ਸਮਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ ਯਦਿਦਂ ਨਾਗਸੇਨੋਤਿ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਏਵਮਾਹ ‘‘ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਯੋਨਕਾ ਅਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਅਯਂ ਨਾਗਸੇਨੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’ਤਿ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਖੋ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੂਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਕੋ ਚਰਹਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਦੇਤਿ, ਕੋ ਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਕੋ ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਕੋ ਭਾਵਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ, ਕੋ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਕੋ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਕੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ, ਕੋ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਚਰਤਿ, ਕੋ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਕੋ ਮਜ੍ਜਂ ਪਿਵਤਿ, ਕੋ ਪਞ੍ਚਾਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਕੁਸਲਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਕਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕਾਰੇਤਾ ਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਸਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਾਰੇਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਤ੍ਥਿ ਆਚਰਿਯੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਪਜ੍ਝਾਯੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ. ‘ਨਾਗਸੇਨੋਤਿ ਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ‘ਕਤਮੋ ਏਤ੍ਥ ਨਾਗਸੇਨੋ? ਕਿਨ੍ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੇਸਾ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਲੋਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨਖਾ…ਪੇ… ਦਨ੍ਤਾ…ਪੇ… ਤਚੋ…ਪੇ… ਮਂਸਂ…ਪੇ… ਨ੍ਹਾਰੁ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ…ਪੇ… ਵਕ੍ਕਂ…ਪੇ… ਹਦਯਂ…ਪੇ… ਯਕਨਂ…ਪੇ… ਕਿਲੋਮਕਂ…ਪੇ… ਪਿਹਕਂ…ਪੇ… ਪਪ੍ਫਾਸਂ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਂ…ਪੇ… ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ…ਪੇ… ਉਦਰਿਯਂ…ਪੇ… ਕਰੀਸਂ…ਪੇ… ਪਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਸੇਮ੍ਹਂ…ਪੇ… ਪੁਬ੍ਬੋ…ਪੇ… ਲੋਹਿਤਂ…ਪੇ… ਸੇਦੋ…ਪੇ… ਮੇਦੋ…ਪੇ… ਅਸ੍ਸੁ…ਪੇ… ਵਸਾ…ਪੇ… ਖੇਲ਼ੋ…ਪੇ… ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ…ਪੇ… ਲਸਿਕਾ…ਪੇ… ਮੁਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਮਤ੍ਥਕੇ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਂ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੂਪਂ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਵੇਦਨਾ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ?‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਰਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਮਹਂ ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਨਾਗਸੇਨਂ. ਨਾਗਸੇਨਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਨਾਗਸੇਨੋ, ਅਲਿਕਂ ਤ੍ਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਸਸਿ ਮੁਸਾਵਾਦਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖਤ੍ਤਿਯਸੁਖੁਮਾਲੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸੁਖੁਮਾਲੋ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯਂ ਤਤ੍ਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਉਣ੍ਹਾਯ ਵਾਲਿਕਾਯ ਖਰਾਯ ਸਕ੍ਖਰਕਥਲਿਕਾਯ [ਖਰਾ ਸਕ੍ਖਰਕਠਲਵਾਲਿਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਾਦੇਨਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਦਾ ਰੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਾਯੋ ਕਿਲਮਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਹਞ੍ਞਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਹਗਤਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਪਾਦੇਨਾਗਤੋਸਿ, ਉਦਾਹੁ ਵਾਹਨੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਦੇਨਾਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਰਥੇਨਾਹਂ ਆਗਤੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਥੇਨਾਗਤੋਸਿ, ਰਥਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਈਸਾ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਕ੍ਖੋ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਰਥਪਞ੍ਜਰਂ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਰਥਦਣ੍ਡਕੋ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯੁਗਂ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਪਤੋਦਲਟ੍ਠਿ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਈਸਾਅਕ੍ਖਚਕ੍ਕਰਥਪਞ੍ਜਰਰਥਦਣ੍ਡਯੁਗਰਸ੍ਮਿਪਤੋਦਾ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਈਸਾਅਕ੍ਖਚਕ੍ਕਰਥਪਞ੍ਜਰਰਥਦਣ੍ਡਯੁਗਰਸ੍ਮਿਪਤੋਦਾ ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਤਮਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਰਥਂ. ਰਥਸਦ੍ਦੋਯੇਵ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਥੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰਥੋ, ਅਲਿਕਂ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਭਾਸਸਿ ਮੁਸਾਵਾਦਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਰਥੋ, ਤ੍ਵਂਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਲਜਮ੍ਬੁਦੀਪੇ ਅਗ੍ਗਰਾਜਾ, ਕਸ੍ਸ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਭਾਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਭਾਸਸਿ, ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਯੋਨਕਾ ਅਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਅਯਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਏਵਮਾਹ ‘ਰਥੇਨਾਹਂ ਆਗਤੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਥੇਨਾਗਤੋ‘ਸਿ, ਰਥਂ ਮੇ ਆਰੋਚੇਹੀ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਰਥਂ ਨ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਖੋ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਯੋਨਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਗਸੇਨਸ੍ਸ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ ‘‘ਇਦਾਨਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਭਾਸਸ੍ਸੂ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮੁਸਾ ਭਣਾਮਿ, ਈਸਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰਥਪਞ੍ਜਰਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰਥਦਣ੍ਡਕਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ‘ਰਥੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਖਾ ਸਮਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਥਂ ਜਾਨਾਸਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਕੇਸੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਲੋਮੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ…ਪੇ… ਮਤ੍ਥਕੇ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੇਦਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ‘ਨਾਗਸੇਨੋ’ਤਿ ਸਙ੍ਖਾ ਸਮਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵੋਹਾਰੋ ਨਾਮਮਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੂਪਲਬ੍ਭਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਜਿਰਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ –
‘‘‘ਯਥਾ ਹਿ ਅਙ੍ਗਸਮ੍ਭਾਰਾ, ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਦੋ ਰਥੋ ਇਤਿ;
ਏਵਂ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਨ੍ਤੇਸੁ, ਹੋਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਤੀ’’’ਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੭੧].
‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਚਿਤ੍ਰਾਨਿ ਪਞ੍ਹਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ, ਯਦਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਚਿਤ੍ਰਾਨਿ ਪਞ੍ਹਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤਾਨੀ’’ਤਿ.
ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਵਸ੍ਸਗਣਨਪਞ੍ਹੋ
੨. ‘‘ਕਤਿਵਸ੍ਸੋਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੋਹਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤ, ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਸਤ੍ਤ, ਗਣਨਾ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ?
ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਸਬ੍ਬਾਭਰਣਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਸ੍ਸ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਥਵਿਯਂ ਛਾਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਦਕਮਣਿਕੇ ਚ ਛਾਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਅਯਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਛਾਯਾ ਪਥਵਿਯਂ ਉਦਕਮਣਿਕੇ ਚ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਰਾਜਾ, ਛਾਯਾ ਵਾ ਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਾਜਾ, ਨਾਯਂ ਛਾਯਾ ਰਾਜਾ, ਮਂ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਛਾਯਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਗਣਨਾ ਸਤ੍ਤ, ਨ ਪਨਾਹਂ ਸਤ੍ਤ, ਮਂ ਪਨ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਤ੍ਤ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਛਾਯੂਪਮਂ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਚਿਤ੍ਰਾਨਿ ਪਞ੍ਹਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤਾਨੀ’’ਤਿ.
ਵਸ੍ਸਗਣਨਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.
੩. ਵੀਮਂਸਨਪਞ੍ਹੋ
੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਸਿ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਂ [ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਸਿ ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਚੇ ਪਨ ਰਾਜਵਾਦਂ ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਸਿ ਨ ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਲ੍ਲਾਪੇ ਆਵੇਠਨਮ੍ਪਿ ਕਯਿਰਤਿ, ਨਿਬ੍ਬੇਠਨਮ੍ਪਿ ਕਯਿਰਤਿ, ਨਿਗ੍ਗਹੋਪਿ ਕਯਿਰਤਿ, ਪਟਿਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਕਯਿਰਤਿ, ਵਿਸ੍ਸਾਸੋਪਿ [ਵਿਸੇਸੋਪਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਕਯਿਰਤਿ, ਪਟਿਵਿਸ੍ਸਾਸੋਪਿ ਕਯਿਰਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾਨੋ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਰਾਜਾਨੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਲ੍ਲਾਪੇ ਏਕਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਪਟਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਯੋ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਲੋਮੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡਂ ਆਣਾਪੇਨ੍ਤਿ ‘ਇਮਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਥਾ’ਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾਨੋ ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨੋ ਰਾਜਵਾਦਂ, ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ ਭਦਨ੍ਤੋ ਸਲ੍ਲਪਤੁ ਯਥਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰੇਨ ਵਾ ਉਪਾਸਕੇਨ ਵਾ ਆਰਾਮਿਕੇਨ ਵਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋ ਭਦਨ੍ਤੋ ਸਲ੍ਲਪਤੁ ਮਾ ਭਾਯਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਟ੍ਠੁ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਿ.
ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪੁਚ੍ਛਿਤੋਸਿ ਮੇ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਵਿਸਜ੍ਜਿਤਂ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਯਾ ਵਿਸਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਯਾ ਪੁਚ੍ਛਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਵੀਮਂਸਨਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.
੪. ਅਨਨ੍ਤਕਾਯਪਞ੍ਹੋ
੪. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਖੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਬਲੋ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਂ, ਬਹੁਕਾਨਿ ਚ ਮੇ ਠਾਨਾਨਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯਾਵ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਾਨਿ ਯੇਵ ਤਾਨਿ ਠਾਨਾਨਿ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਸੂਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਸ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਸਲ੍ਲਪੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਦੇਵਮਨ੍ਤਿਯਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਮਨ੍ਤਿਯ, ਭਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸਿ ‘ਸ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਾਪੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਥੇਰਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਰਥਂ ਅਭਿਰੂਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਗਸੇਨੋ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.
ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਮਨ੍ਤਿਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਰਾਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਸ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਰਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਾਪੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਟ੍ਠੂ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਅਬ੍ਭਾਨੁਮੋਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਦੇਵਮਨ੍ਤਿਯੋ ਚ ਅਨਨ੍ਤਕਾਯੋ ਚ ਮਙ੍ਕੁਰੋ ਚ ਸਬ੍ਬਦਿਨ੍ਨੋ ਚ ਯੇਨ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ ‘‘ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਦਨ੍ਤੋ ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ? ‘‘ਯਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਦਿਨ੍ਨੋ ਆਹ ‘‘ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ, ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਬ੍ਬਦਿਨ੍ਨੋ ਆਹ ‘‘ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਯਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਬ੍ਬਦਿਨ੍ਨੋ ਆਹ ‘‘ਆਗਚ੍ਛਤੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬੋ ਪਨਾਯਂ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਪਟਿਯਾਦਿਤੋ, ਅਹਂ ਭਣਾਮਿ ‘ਯਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਣੇ ਸਬ੍ਬਦਿਨ੍ਨੋ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਭਣਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਮਯਂ ਨਪ੍ਪਟਿਬਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਭੋਜਨਂ ਦਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬਦਿਨ੍ਨੋ ਮਙ੍ਕੁ ਅਹੋਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਦੇਵਮਨ੍ਤਿਯੋ ਚ ਅਨਨ੍ਤਕਾਯੋ ਚ ਮਙ੍ਕੁਰੋ ਚ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ ‘‘ਰਾਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਯਤ੍ਤਕੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਤਤ੍ਤਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਗਚ੍ਛਤੂ’’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਅਸੀਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਗਲਂ ਪਾਵਿਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਅਨਨ੍ਤਕਾਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਨਾਗਸੇਨੋ’ਤਿ, ਕਤਮੋ ਏਤ੍ਥ, ਨਾਗਸੇਨੋ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ‘ਨਾਗਸੇਨੋ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਵਾਤੋ ਜੀਵੋ ਪਵਿਸਤਿ ਚ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਚ, ਸੋ ‘ਨਾਗਸੇਨੋ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਪਨੇਸੋ ਵਾਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਨਪ੍ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯ, ਜੀਵੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਪਨਿਮੇ ਸਙ੍ਖਧਮਕਾ ਸਙ੍ਖਂ ਧਮੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾਤੋ ਪੁਨ ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਪਨਿਮੇ ਵਂਸਧਮਕਾ ਵਂਸਂ ਧਮੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾਤੋ ਪੁਨ ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਪਨਿਮੇ ਸਿਙ੍ਗਧਮਕਾ ਸਿਙ੍ਗਂ ਧਮੇਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਾਤੋ ਪੁਨ ਪਵਿਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇਨ ਨ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਪਟਿਬਲੋ ਤਯਾ ਵਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਂ, ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਂ ਜਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨੇਸੋ ਜੀਵੋ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨਾਮੇਤੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਥੇਰੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਥੇਸਿ. ਅਥ ਅਨਨ੍ਤਕਾਯੋ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵੇਦੇਸੀਤਿ.
ਅਨਨ੍ਤਕਾਯਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.
੫. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਪਞ੍ਹੋ
੫. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਯੇਨ ਮਿਲਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਸਪਰਿਸਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮੇਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਕਮੇਕੇਨ ਦੁਸ੍ਸਯੁਗੇਨ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਤਿਚੀਵਰੇਨ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ ਦਸਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਇਧ ਨਿਸੀਦਥ, ਅਵਸੇਸਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੂ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਚਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਮ੍ਹਿ ਹੋਤਿ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥੇਨ ਮਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿਕਾ, ਅਤ੍ਥੇ ਹੋਤੁ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ.
ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਕੋ ਚ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਰਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਤਦਤ੍ਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਅਨੁਪਾਦਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਖੋ ਪਨ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਰਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇ ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੇਚਿ ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਰਾਜਾਭਿਨੀਤਾ [ਰਾਜਭੀਤਿਤਾ (ਸੀ.)] ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਚੋਰਾਭਿਨੀਤਾ [ਚੋਰਭੀਤਿਤਾ (ਸੀ.)] ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਇਣਟ੍ਟਾ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਆਜੀਵਿਕਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਪਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਤ੍ਵਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਦਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰਕੋ ਸਨ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਇਮਸ੍ਸ ਨਾਮਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜਾਮੀਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਮੇ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ ‘ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਇਮੇ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ, ਤੇ ਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਸ੍ਵਾਹਂ ਤੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਿਤੋ ਜਾਨਾਮਿ ਚ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਚ ‘ਇਮਸ੍ਸ ਨਾਮਤ੍ਥਾਯ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ’’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
੬. ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਞ੍ਹੋ
੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਮਤੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕੋਚਿ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਕੋਚਿ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਕੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਕਿਲੇਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਉਪਾਦਾਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਚੇ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.
੭. ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਪਞ੍ਹੋ
੭. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਨਨੁ ਸੋ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਅਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜੇਲ਼ਕਗੋਣਮਹਿਂਸਓਟ੍ਠਗਦ੍ਰਭਾਨਮ੍ਪਿ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.
੮. ਮਨਸਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੮. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਊਹਨਲਕ੍ਖਣੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਛੇਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ ਊਹਨਲਕ੍ਖਣੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਕਥਂ ਛੇਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਜਾਨਾਸਿ, ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਯਵਲਾਵਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਵਲਾਵਕਾ ਯਵਂ ਲੁਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵਾਮੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਤ੍ਥੇਨ ਯਵਕਲਾਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਦਾਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਾਤ੍ਤੇਨ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਵਲਾਵਕੋ ਵਾਮੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਯਵਕਲਾਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਹਤ੍ਥੇਨ ਦਾਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਵਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਮਾਨਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਿਲੇਸੇ ਛਿਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਹਨਲਕ੍ਖਣੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਏਵਂ ਛੇਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਮਨਸਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.
੯. ਸੀਲਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੯. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹੀ’ਤਿ, ਕਤਮੇ ਤੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸੀਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਧਾ ਵੀਰਿਯਂ ਸਤਿ ਸਮਾਧਿ, ਇਮੇ ਤੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੀਲ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੀਲਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਇਦ੍ਧਿਪਾਦਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਸ- ਮਾਧਿਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਸੀਲਂ ਪਤਿਟ੍ਠਂ, ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਯਿਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਕਯਿਰਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਗਰਵਡ੍ਢਕੀ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਪਠਮਂ ਨਗਰਟ੍ਠਾਨਂ ਸੋਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਂ ਅਪਕਡ੍ਢਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਂ ਸਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਅਪਰਭਾਗੇ ਵੀਥਿਚਤੁਕ੍ਕਸਿਙ੍ਘਾਟਕਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲਙ੍ਘਕੋ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਪਥਵਿਂ ਖਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਖਰਕਥਲਂ ਅਪਕਡ੍ਢਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਂ ਸਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮੁਦੁਕਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਸਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨ੍ਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ –
‘‘‘ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯਂ;
ਆਤਾਪੀ ਨਿਪਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੋ ਇਮਂ ਵਿਜਟਯੇ ਜਟ’ਨ੍ਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩].
‘‘‘ਅਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਧਰਣੀਵ ਪਾਣਿਨਂ, ਇਦਞ੍ਚ ਮੂਲਂ ਕੁਸਲਾਭਿਵੁਡ੍ਢਿਯਾ;
ਮੁਖਞ੍ਚਿਦਂ ਸਬ੍ਬਜਿਨਾਨੁਸਾਸਨੇ, ਯੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਰਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਿਯੋ’’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸੀਲਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.
੧੦. ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਹੋ
੧੦. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਧਾ, ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਨੀਵਰਣੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ, ਵਿਨੀਵਰਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਅਨਾਵਿਲਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਦ੍ਧਾਨਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਂ ਤਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਉਦਕਂ ਹਤ੍ਥੀਹਿ ਚ ਅਸ੍ਸੇਹਿ ਚ ਰਥੇਹਿ ਚ ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਚ ਖੁਭਿਤਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਆਵਿਲਂ ਲੁਲ਼ਿਤਂ ਕਲਲੀਭੂਤਂ. ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ ਚ ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਆਣਾਪੇਯ੍ਯ ‘ਪਾਨੀਯਂ, ਭਣੇ, ਆਹਰਥ, ਪਿਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਰਞ੍ਞੋ ਚ ਉਦਕਪ੍ਪਸਾਦਕੋ ਮਣਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ‘ਏਵਂ ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਉਦਕਪ੍ਪਸਾਦਕਂ ਮਣਿਂ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਸੇਵਾਲਪਣਕਂ ਵਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕਦ੍ਦਮੋ ਚ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਅਚ੍ਛਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਉਦਕਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਅਨਾਵਿਲਂ. ਤਤੋ ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਪਾਨੀਯਂ ਉਪਨਾਮੇਯ੍ਯੁਂ ‘ਪਿਵਤੁ, ਦੇਵ, ਪਾਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਯਥਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਯਥਾ ਸਙ੍ਖਸੇਵਾਲਪਣਕਂ ਕਦ੍ਦਮੋ ਚ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਉਦਕਪ੍ਪਸਾਦਕੋ ਮਣਿ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਯਥਾ ਉਦਕਪ੍ਪਸਾਦਕੇ ਮਣਿਮ੍ਹਿ ਉਦਕੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਸੇਵਾਲਪਣਕਂ ਵਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕਦ੍ਦਮੋ ਚ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਅਚ੍ਛਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਉਦਕਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਅਨਾਵਿਲਂ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਨੀਵਰਣੇ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ, ਵਿਨੀਵਰਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਅਚ੍ਛਂ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਅਨਾਵਿਲਂ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.
੧੧. ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਹੋ
੧੧. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ,? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲੇ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਯੋਗਂ ਕਰੋਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਉਦਕਂ ਯਥਾਨਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਬ੍ਬਤਕਨ੍ਦਰਪਦਰਸਾਖਾ ਪਰਿਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਨਦਿਂ ਪਰਿਪੂਰੇਯ੍ਯ, ਸਾ ਉਭਤੋ ਕੂਲਾਨਿ ਸਂਵਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਨਦਿਯਾ ਉਤ੍ਤਾਨਤਂ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤਂ ਵਾ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਭੀਤੋ ਵਿਤ੍ਥਤੋ ਤੀਰੇ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਅਥਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਥਾਮਞ੍ਚ ਬਲਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਗਾਲ਼੍ਹਂ ਕਚ੍ਛਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਤਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਕਾਯੋਪਿ ਤਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲੇ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਯੋਗਂ ਕਰੋਤਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯਵਰੇ –
‘‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਤਰਤੀ ਓਘਂ, ਅਪ੍ਪਮਾਦੇਨ ਅਣ੍ਣਵਂ;
ਵੀਰਿਯੇਨ ਦੁਕ੍ਖਮਚ੍ਚੇਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’’ਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬].
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਮ੍ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਲਕ੍ਖਣਸਦ੍ਧਾਪਞ੍ਹੋ ਏਕਾਦਸਮੋ.
੧੨. ਵੀਰਿਯਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੨. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਂ ਵੀਰਿਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਰਿਯਂ, ਵੀਰਿਯੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਗੇਹੇ ਪਤਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੇਨ ਦਾਰੁਨਾ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੇਯ੍ਯ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਵਂ ਤਂ ਗੇਹਂ ਨ ਪਤੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਵੀਰਿਯੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਸੇਨਂ ਮਹਤੀ ਸੇਨਾ ਭਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਰੇਯ੍ਯ ਅਨੁਪੇਸੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਤ੍ਤਕਾਯ ਸੇਨਾਯ ਬਲਂ ਅਨੁਪਦਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਾ ਸੇਨਾ ਮਹਤਿਂ ਸੇਨਂ ਭਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਲਕ੍ਖਣਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਵੀਰਿਯੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਵੀਰਿਯਵਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਤਿ, ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਮਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵੀਰਿਯਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ.
੧੩. ਸਤਿਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿ, ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਲਕ੍ਖਣਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਧਮ੍ਮੇ ਅਪਿਲਾਪੇਤਿ ‘ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ, ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਯਂ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਯਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’ਤਿ. ਤਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸੇਵਤਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਸੇਵਤਿ. ਭਜਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਭਜਤਿ ਅਭਜਿਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਭਜਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ ਰਾਜਾਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਂ ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਯਸਂ ਸਰਾਪੇਤਿ ‘ਏਤ੍ਤਕਾ, ਦੇਵ, ਤੇ ਹਤ੍ਥੀ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਅਸ੍ਸਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਰਥਾ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਪਤ੍ਤੀ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਹਿਰਞ੍ਞਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ, ਤਂ ਦੇਵੋ ਸਰਤੂ’ਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਅਪਿਲਾਪੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਸਾਵਜ੍ਜਾਨਵਜ੍ਜਹੀਨਪ੍ਪਣੀਤਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗਧਮ੍ਮੇ ਅਪਿਲਾਪੇਤਿ ‘ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ, ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਯਂ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਯਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’ਤਿ. ਤਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸੇਵਤਿ, ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਸੇਵਤਿ. ਭਜਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਭਜਤਿ, ਅਭਜਿਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਭਜਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪਿਲਾਪਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਹਿਤਾਹਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਤਿ ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹਿਤਾ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਕਾਰਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਕਾਰਾ’ਤਿ. ਤਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਅਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪਨੁਦੇਤਿ, ਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਨੁਪਕਾਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪਨੁਦੇਤਿ, ਉਪਕਾਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਂ ਰਞ੍ਞੋ ਹਿਤਾਹਿਤੇ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਇਮੇ ਰਞ੍ਞੋ ਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਅਹਿਤਾ. ਇਮੇ ਉਪਕਾਰਾ, ਇਮੇ ਅਨੁਪਕਾਰਾ’ਤਿ. ਤਤੋ ਅਹਿਤੇ ਅਪਨੁਦੇਤਿ, ਹਿਤੇ ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਨੁਪਕਾਰੇ ਅਪਨੁਦੇਤਿ, ਉਪਕਾਰੇ ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਹਿਤਾਹਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਤਿਯੋ ਸਮਨ੍ਵੇਤਿ ‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹਿਤਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਹਿਤਾ. ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਉਪਕਾਰਾ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨੁਪਕਾਰਾ’ਤਿ. ਤਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਅਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪਨੁਦੇਤਿ, ਹਿਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾ’ਤਿ. ਅਨੁਪਕਾਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪਨੁਦੇਤਿ, ਉਪਕਾਰੇ ਦਮ੍ਮੇ ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਸਤਿਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਂ ਵਦਾਮੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਤਿਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਤੇਰਸਮੋ.
੧੪. ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਹੋ
੧੪. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮਾਧੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਮੁਖਲਕ੍ਖਣੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਾਧਿ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸਮਾਧਿਪਮੁਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਨਿਨ੍ਨਾ ਸਮਾਧਿਪੋਣਾ ਸਮਾਧਿਪਬ੍ਭਾਰਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੂਟਾਗਾਰਸ੍ਸ ਯਾ ਯਾਚਿ ਗੋਪਾਨਸਿਯੋ, ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਕੂਟਙ੍ਗਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕੂਟਨਿਨ੍ਨਾ ਕੂਟਸਮੋਸਰਣਾ, ਕੂਟਂ ਤਾਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸਮਾਧਿਪਮੁਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਨਿਨ੍ਨਾ ਸਮਾਧਿਪੋਣਾ ਸਮਾਧਿਪਬ੍ਭਾਰਾਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਰਾਜਾ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਰੇਯ੍ਯ, ਸਬ੍ਬਾਵ ਸੇਨਾ ਹਤ੍ਥੀ ਚ ਅਸ੍ਸਾ ਚ ਰਥਾ ਚ ਪਤ੍ਤੀ ਚ ਤਪ੍ਪਮੁਖਾ [ਤਮ੍ਪਮੁਖਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਂ ਯੇਵ ਅਨੁਪਰਿਯਾਯੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸਮਾਧਿਪਮੁਖਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਾਧਿਨਿਨ੍ਨਾ ਸਮਾਧਿਪੋਣਾ ਸਮਾਧਿਪਬ੍ਭਾਰਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਮੁਖਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮਾਧਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ, ਸਮਾਹਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਹੋ ਚੁਦ੍ਦਸਮੋ.
੧੫. ਪਞ੍ਞਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੫. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘ਛੇਦਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਓਭਾਸਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਓਭਾਸਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਞਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮੇਤਿ, ਵਿਜ੍ਜੋਭਾਸਂ ਜਨੇਤਿ, ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਵਿਦਂਸੇਤਿ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਕਟਾਨਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਗੇਹੇ ਪਦੀਪਂ ਪਵੇਸੇਯ੍ਯ, ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਪਦੀਪੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮੇਤਿ, ਓਭਾਸਂ ਜਨੇਤਿ, ਆਲੋਕਂ ਵਿਦਂਸੇਤਿ, ਰੂਪਾਨਿ ਪਾਕਟਾਨਿ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮੇਤਿ, ਵਿਜ੍ਜੋਭਾਸਂ ਜਨੇਤਿ, ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਵਿਦਂਸੇਤਿ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਾਕਟਾਨਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਓਭਾਸਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਞ੍ਞਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਪਨ੍ਨਰਸਮੋ.
੧੬. ਨਾਨਾਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਕਿਚ੍ਚਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦਨਪਞ੍ਹੋ
੧੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਾ ਸਨ੍ਤਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਾ ਸਨ੍ਤਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਲੇਸੇ ਹਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਾ ਸਨ੍ਤਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਲੇਸੇ ਹਨਨ੍ਤਿ? ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਨਾ ਨਾਨਾ ਸਨ੍ਤਾ ਹਤ੍ਥੀ ਚ ਅਸ੍ਸਾ ਚ ਰਥਾ ਚ ਪਤ੍ਤੀ ਚ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਪਰਸੇਨਂ ਅਭਿਵਿਜਿਨਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਾ ਸਨ੍ਤਾ ਏਕਂ ਅਤ੍ਥਂ ਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਲੇਸੇ ਹਨਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਨਾਨਾਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਕਿਚ੍ਚਅਭਿਨਿਪ੍ਫਾਦਨਪਞ੍ਹੋ ਸੋਲ਼ਸਮੋ.
ਮਹਾਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਸੋਲ਼ਸ ਪਞ੍ਹਾ.
੨. ਅਦ੍ਧਾਨਵਗ੍ਗੋ
੧. ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿਪਞ੍ਹੋ
੧. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਏਵ ਸੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੋ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਸੋ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਦਹਰੋ ਤਰੁਣੋ ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਯੇਵ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਦਹਰੋ ਤਰੁਣੋ ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਅਹਂ ਏਤਰਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਤਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਿਤਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਚਰਿਯੋਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਿਪ੍ਪਵਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੀਲਵਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞਾ ਏਵ ਕਲਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਅਬ੍ਬੁਦਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਪੇਸਿਯਾ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਘਨਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਖੁਦ੍ਦਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਭਵਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਅਹਞ੍ਞੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰੋ ਅਹੋਸਿਂ ਤਰੁਣੋ ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋ, ਅਹਞ੍ਞੇਵ ਏਤਰਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਪਦੀਪਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਸੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਾ ਪੁਰਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚਿ, ਸਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚਿ, ਸਾ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਹੋਸਿ ਪੁਰਿਮੇ ਯਾਮੇ ਪਦੀਪੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਪਦੀਪੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਯਾਮੇ ਪਦੀਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਦੀਪਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤੇਨ ਨ ਚ ਸੋ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ, ਪੁਰਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਚ੍ਛਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੀਰਂ ਦੁਯ੍ਹਮਾਨਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਦਧਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਦਧਿਤੋ ਨਵਨੀਤਂ, ਨਵਨੀਤਤੋ ਘਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਯਂ ਯੇਵ ਖੀਰਂ ਤਂ ਯੇਵ ਦਧਿ, ਯਂ ਯੇਵ ਦਧਿ ਤਂ ਯੇਵ ਨਵਨੀਤਂ, ਯਂ ਯੇਵ ਨਵਨੀਤਂ ਤਂ ਯੇਵ ਘਤ’ਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮ੍ਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤੇਨ ਨ ਚ ਸੋ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ, ਪੁਰਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਚ੍ਛਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ
੨. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਗਹਪਤਿਕੋ ਕਸਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਪਿਤ੍ਵਾ ਚ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨੇਵ ਕਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨ ਵਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਯਥਾਸਮ੍ਭਤਞ੍ਚ ਧਞ੍ਞਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ ਵਿਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਗਹਪਤਿਕੋ ‘ਨ ਮੇ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਪੂਰਣਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਨ ਮੇ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.
੩. ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਞ੍ਹੋ
੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਕਿਂ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ ਸੋ, ਉਦਾਹੁ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਪੁਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਾਯ ਵਾ ਦਿਸਾਯ, ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾਯ ਵਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਹਿਂ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਮੋਹੋ ਪਨਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਮੋਹੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਗੇਹੇ ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਆਲੋਕੋ ਪਾਤੁਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਮੋਹੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਲੇਖਂ ਪੇਸੇਤੁਕਾਮੋ ਲੇਖਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਂ ਲਿਖਾਪੇਯ੍ਯ, ਲਿਖਿਤੇ ਪਨ ਲੇਖੇ ਪਦੀਪਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤੇਪਿ ਪਦੀਪੇ ਲੇਖਂ ਨ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨੁਘਰਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ ਆਲਿਮ੍ਪਨਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ, ਘਰੇ ਪਦਿਤ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ ਘਰਸ੍ਸੂਪਰਿ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹਿ ਘਟਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਅਗ੍ਗਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦਕਘਟਕੇਹਿ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਜ੍ਝਾਪੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤਾਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਜ੍ਜੋ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਪਿਸਿਤ੍ਵਾ [ਪਿਂਸਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਗਿਲਾਨਕਂ ਪਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਚ ਦੋਸਾ ਨਿਦ੍ਧਮੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਜ੍ਜਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਭੇਸਜ੍ਜਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਯਥਾ ਵੇਜ੍ਜੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਧਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਧਿਤੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਏਵਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤਾ, ਦੋਸੇ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਗਿਲਾਨੋ ਅਰੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨਿਦ੍ਧਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਮਿਤਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਯੋਧੋ ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਰੇਯ੍ਯ ਪਰਸੇਨਂ ਵਿਜੇਤੁਂ, ਸੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਚ ਪਰਸੇਨਾ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਯੋਧਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ ਕਣ੍ਡਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਯੋਧੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਰਸੇਨਾ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ ਪਰਸੇਨਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗ੍ਗਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.
੪. ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪੁਗ੍ਗਲਵੇਦਿਯਨਪਞ੍ਹੋ
੪. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਵੇਦੇਤਿ ਸੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਂ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਾਯਿਕਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਯਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਥਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਕਾਯਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪਰਮਾ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚੇਤਸਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਨ ਵੇਦੇਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਸੋ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਨ ਚੇਤਸਿਕ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਸੋ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤੋ ਅਨੁਨਯੋ ਵਾ ਪਟਿਘੋ ਵਾ, ਨ ਚ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਅਪਕ੍ਕਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮੇਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –
‘‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;
ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਸਂ ਭਤਕੋ ਯਥਾ.
‘‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;
ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ’’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਥੇਰਗਾ. ੬੫੪].
ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪੁਗ੍ਗਲਵੇਦਿਯਨਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.
੫. ਵੇਦਨਾਪਞ੍ਹੋ
੫. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਸਲਾ, ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਾ ਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਯਦਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨ ਕੁਸਲਾ, ਕੁਸਲਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਦੁਤਿਯੇ ਹਤ੍ਥੇ ਸੀਤਂ ਹਿਮਪਿਣ੍ਡਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਦਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਦਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਉਣ੍ਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਸੀਤਲਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਯਦਿ ਤਤ੍ਤਂ ਦਹਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਉਣ੍ਹਾ, ਤੇਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿ ਸੀਤਲਂ ਦਹਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਸੀਤਲਾ, ਤੇਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਉਣ੍ਹਾ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਸੀਤਲਾ? ਏਕਂ ਉਣ੍ਹਂ, ਏਕਂ ਸੀਤਲਂ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਦਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਪਟਿਬਲੋ ਤਯਾ ਵਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਂ, ਸਾਧੁ ਅਤ੍ਥਂ ਜਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਥੇਰੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਕਥਾਯ ਰਾਜਾਨਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸਿ –
‘‘ਛਯਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਛ ਛਕ੍ਕਾਨਿ, ਅਤੀਤਾਪਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਨਾਗਤਾਪਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ, ਤਦੇਕਜ੍ਝਂ ਅਭਿਸਞ੍ਞੁਹਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਵੇਦਨਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵੇਦਨਾਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
੬. ਨਾਮਰੂਪਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਪਞ੍ਹੋ
੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਇਮਂ ਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਂ ਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਇਮਂ ਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਨਨੁ ਸੋ ਮੁਤ੍ਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹੇਯ੍ਯ, ਮੁਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਂ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ, ਤਮੇਨਂ ਅਮ੍ਬਸਾਮਿਕੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ‘ਇਮਿਨਾ ਦੇਵ ਪੁਰਿਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਅਮ੍ਬਾ ਅਵਹਟਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ, ਦੇਵ, ਇਮਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬੇ ਅਵਹਰਾਮਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਤੇ ਅਮ੍ਬਾ, ਯੇ ਇਮਿਨਾ ਰੋਪਿਤਾ, ਅਞ੍ਞੇ ਤੇ ਅਮ੍ਬਾ, ਯੇ ਮਯਾ ਅਵਹਟਾ, ਨਾਹਂ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਪੁਰਿਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਮ੍ਬੇਨ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਿਨਾ ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਾਲਿਂ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਉਚ੍ਛੁਂ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਯਥਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ [ਵਿਸੀਵੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਂ ਡਹੇਯ੍ਯ [ਉਪਡਹੇਯ੍ਯ (ਕ.)], ਤਮੇਨਂ ਖੇਤ੍ਤਸਾਮਿਕੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ‘ਇਮਿਨਾ, ਦੇਵ, ਪੁਰਿਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਦਡ੍ਢ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ, ਦੇਵ, ਇਮਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਂ ਝਾਪੇਮਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਯੋ ਮਯਾ ਅਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਯੇਨਿਮਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਂ ਦਡ੍ਢਂ, ਨਾਹਂ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਪੁਰਿਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਿਨਾ ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਪਦੀਪਂ ਆਦਾਯ ਪਾਸਾਦਂ ਅਭਿਰੂਹਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਦੀਪੋ ਝਾਯਮਾਨੋ ਤਿਣਂ ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਿਣਂ ਝਾਯਮਾਨਂ ਘਰਂ ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਘਰਂ ਝਾਯਮਾਨਂ ਗਾਮਂ ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਗਾਮਜਨੋ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਗਾਮਂ ਝਾਪੇਸੀ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ, ਭੋ, ਗਾਮਂ ਝਾਪੇਮਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਪਦੀਪਗ੍ਗਿ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਆਲੋਕੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਯੇਨ ਗਾਮੋ ਝਾਪਿਤੋ’ਤਿ, ਤੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਟਂ [ਅਤ੍ਥਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਗਾਮਜਨਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਏਵ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਦਹਰਿਂ ਦਾਰਿਕਂ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸੁਙ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਮਹਤੀ ਅਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਙ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਇਤਰੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਭਰਿਯਂ ਨੇਸੀ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ ਤਵ ਭਰਿਯਂ ਨੇਮਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਸਾ ਦਾਰਿਕਾ ਦਹਰੀ ਤਰੁਣੀ, ਯਾ ਤਯਾ ਵਾਰਿਤਾ ਚ ਦਿਨ੍ਨਸੁਙ੍ਕਾ ਚ, ਅਞ੍ਞਾਯਂ ਦਾਰਿਕਾ ਮਹਤੀ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਯਾ ਵਾਰਿਤਾ ਚ ਦਿਨ੍ਨਸੁਙ੍ਕਾ ਚਾ’ਤਿ, ਤੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ. ਕਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਟਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਸਾ ਮਹਤੀ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਗੋਪਾਲਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਖੀਰਘਟਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਤ੍ਥੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ‘ਸ੍ਵੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਤਂ ਅਪਰਜ੍ਜੁ ਦਧਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਦੇਹਿ ਮੇ ਖੀਰਘਟ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਇਤਰੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ ਤਵ ਹਤ੍ਥਤੋ ਦਧਿਂ ਕਿਣਾਮਿ, ਦੇਹਿ ਮੇ ਖੀਰਘਟ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਅਜਾਨਤੋ ਤੇ ਖੀਰਂ ਦਧਿਭੂਤ’ਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਟਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਗੋਪਾਲਕਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਨਾਮਰੂਪਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.