੬. ਵੇਦਗੂਪਞ੍ਹੋ

੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵੇਦਗੂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕੋ ਪਨੇਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਦਗੂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ, ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਯਥਾ ਮਯਂ ਇਧ ਪਾਸਾਦੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਉਤ੍ਤਰੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਇਚ੍ਛਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਣਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿਕਰੋਹਿ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਥਾ ਮਯਂ ਇਧ ਪਾਸਾਦੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਉਤ੍ਤਰੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਏਵਮੇਤੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੇਨ ਸੋਤੇਨਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਮਨਸਾਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਮਨਸਾਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਮਨਸਾਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਮਨਸਾਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਮਨਸਾਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਂ ਇਧ ਪਾਸਾਦੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਇਮੇਸੁ ਜਾਲਵਾਤਪਾਨੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਸੁ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਬਹਿਮੁਖਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਾਮ, ਏਵਮੇਤੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੇਨਾਪਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਸੁ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋਤੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਸੁ…ਪੇ… ਘਾਨੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾਯ…ਪੇ… ਕਾਯੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਦ੍ਦੋ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਗਨ੍ਧੋ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਰਸੋ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਵ ਪੁਰਤੋ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਸੋ ਜੀਵੋ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਮ੍ਬਿਲਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲਵਣਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਟੁਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਸਾਯਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਧੁਰਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇ ਰਸੇ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਮ੍ਬਿਲਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲਵਣਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਟੁਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਸਾਯਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਧੁਰਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਮਧੁਘਟਸਤਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਦੋਣਿਂ ਪੂਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ [ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾਵ (ਕ.)] ਮਧੁਦੋਣਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਧੁਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੁਖੇ ਮਧੁ ਪਵਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਪਟਿਬਲੋ ਤਯਾ ਵਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਂ; ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਂ ਜਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ.

ਥੇਰੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਕਥਾਯ ਰਾਜਾਨਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸਿ – ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਵੇਦਗੂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸੋਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਦ੍ਦੇ ਚ…ਪੇ… ਮਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਵੇਦਗੂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਵੇਦਗੂਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.