੩. ਵਿਚਾਰਵਗ੍ਗੋ
੧. ਅਦ੍ਧਾਨਮੂਲਪਞ੍ਹੋ
੧. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ, ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲਂ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਕਿਂ ਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤੀਤਸ੍ਸ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਸ੍ਸ ਚ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਮੂਲਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਨਾਮਰੂਪਪਚ੍ਚਯਾ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਭਵੋ, ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਜਾਤਿ, ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ [ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਅਦ੍ਧਾਨਮੂਲਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਪੁਰਿਮਕੋਟਿਪਞ੍ਹੋ
੨. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ [ਪਰਿਪਕ੍ਕਂ (ਕ.)] ਬੀਜਂ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਤਤੋ ਬੀਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋਪਿ ਅਙ੍ਕੁਰੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ ਅਣ੍ਡਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਣ੍ਡਤੋ ਕੁਕ੍ਕੁਟੀ ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ ਅਣ੍ਡਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਪਥਵਿਯਾ ਚਕ੍ਕਂ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਸ੍ਸ ਚਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਾਨਿ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਤਾ ‘ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਮ੍ਮਤੋ ਪੁਨ ਚਕ੍ਖੁਂ ਜਾਯਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.
‘‘‘ਸੋਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਦ੍ਦੇ ਚ…ਪੇ… ਮਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ, ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ ਵੇਦਨਾ, ਵੇਦਨਾਪਚ੍ਚਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਣ੍ਹਾਪਚ੍ਚਯਾ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਉਪਾਦਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਮ੍ਮਤੋ ਪੁਨ ਮਨੋ ਜਾਯਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਤਿਸ੍ਸਾ ਸਨ੍ਤਤਿਯਾ ਅਤ੍ਥਿ ਅਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਧਾਨਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਪੁਰਿਮਕੋਟਿਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.
੩. ਕੋਟਿਪਞ੍ਞਾਯਨਪਞ੍ਹੋ
੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’ਤਿ, ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੀਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਏਸਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’ਤਿ, ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਾਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਕਾਚਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਕਤਮਾ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਹੋਸੀਤਿ ਏਸਾ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਯਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਸਪ ਪੁਰਿਮਾ ਕੋਟਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਨਨੁ ਤਂ ਉਭਤੋ ਛਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭਤੋ ਛਿਨ੍ਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਭਤੋ ਛਿਨ੍ਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਸਾਪਿ ਸਕ੍ਕਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.’’ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਕੋਟਿਤੋ ਸਕ੍ਕਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ ਸਕ੍ਕਾ ਵਡ੍ਢੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖੂਪਮਂ ਅਕਾਸਿ, ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਬੀਜਾਨੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਕੋਟਿਪਞ੍ਞਾਯਨਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.
੪. ਸਙ੍ਖਾਰਜਾਯਮਾਨਪਞ੍ਹੋ
੪. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿ ਰੂਪੇਸੁ ਚ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ ਸਤਿ ਵੇਦਨਾ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾਯ ਸਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਹੋਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਸਤਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਉਪਾਦਾਨੇ ਸਤਿ ਭਵੋ ਹੋਤਿ, ਭਵੇ ਸਤਿ ਜਾਤਿ ਹੋਤਿ, ਜਾਤਿਯਾ ਸਤਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸਤਿ ਰੂਪੇਸੁ ਚ ਅਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਅਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਤਿ ਵੇਦਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਵੇਦਨਾਯ ਅਸਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਸਤਿ ਉਪਾਦਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਉਪਾਦਾਨੇ ਅਸਤਿ ਭਵੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਭਵੇ ਅਸਤਿ ਜਾਤਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਜਾਤਿਯਾ ਅਸਤਿ ਜਰਾਮਰਣਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਙ੍ਖਾਰਜਾਯਮਾਨਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.
੫. ਭਵਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਜਾਯਮਾਨਪਞ੍ਹੋ
੫. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਦਂ ਗੇਹਂ ਅਭਵਨ੍ਤਂ ਜਾਤਂ, ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਧ ਅਭਵਨ੍ਤਂ ਜਾਤਂ, ਭਵਨ੍ਤਂ ਯੇਵ ਜਾਤਂ, ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਰੂਨਿ ਵਨੇ ਅਹੇਸੁਂ, ਅਯਞ੍ਚ ਮਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵਿਯਂ ਅਹੋਸਿ, ਇਤ੍ਥੀਨਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਾਨਞ੍ਚ ਤਜ੍ਜੇਨ ਵਾਯਾਮੇਨ ਏਵਮਿਦਂ ਗੇਹਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ਦਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਤੇ ਰੁਕ੍ਖਾ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਤਾ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਤੇ ਰੁਕ੍ਖਾ ਜਾਤਾ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਪਥਵਿਯਾ ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਭਾਜਨਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਤਾਨਿ ਭਾਜਨਾਨਿ ਅਭਵਨ੍ਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਭਵਨ੍ਤਾਨਿ ਯੇਵ ਜਾਤਾਨਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਣਾਯ ਪਤ੍ਤਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਚਮ੍ਮਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਦੋਣਿ ਨ ਸਿਯਾ, ਦਣ੍ਡੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਉਪਵੀਣੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਤਨ੍ਤਿਯੋ ਨ ਸਿਯੁਂ, ਕੋਣੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਵਾਯਾਮੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੀਣਾਯ ਪਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ, ਚਮ੍ਮਂ ਸਿਯਾ, ਦੋਣਿ ਸਿਯਾ, ਦਣ੍ਡੋ ਸਿਯਾ, ਉਪਵੀਣੋ ਸਿਯਾ, ਤਨ੍ਤਿਯੋ ਸਿਯੁਂ, ਕੋਣੋ ਸਿਯਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਵਾਯਾਮੋ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਖੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਣਿ ਨ ਸਿਯਾ, ਅਰਣਿਪੋਤਕੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਅਰਣਿਯੋਤ੍ਤਕਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿ ਨ ਸਿਯਾ, ਚੋਲ਼ਕਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਵਾਯਾਮੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਸੋ ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਣਿ ਸਿਯਾ, ਅਰਣਿਪੋਤਕੋ ਸਿਯਾ, ਅਰਣਿਯੋਤ੍ਤਕਂ ਸਿਯਾ, ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿ ਸਿਯਾ, ਚੋਲ਼ਕਂ ਸਿਯਾ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜੋ ਵਾਯਾਮੋ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਸੋ ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਖੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਣਿ ਨ ਸਿਯਾ, ਆਤਪੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਗੋਮਯਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਸੋ ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਣਿ ਸਿਯਾ, ਆਤਪੋ ਸਿਯਾ, ਗੋਮਯਂ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਸੋ ਅਗ੍ਗੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਖੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਦਾਸੋ ਨ ਸਿਯਾ, ਆਭਾ ਨ ਸਿਯਾ, ਮੁਖਂ ਨ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਦਾਸੋ ਸਿਯਾ, ਆਭਾ ਸਿਯਾ, ਮੁਖਂ ਸਿਯਾ, ਜਾਯੇਯ੍ਯ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਤ੍ਥਿ ਕੇਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਯੇ ਅਭਵਨ੍ਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਭਵਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਖੋ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਜਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਭਵਨ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਜਾਯਮਾਨਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
੬. ਵੇਦਗੂਪਞ੍ਹੋ
੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵੇਦਗੂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕੋ ਪਨੇਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਦਗੂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ, ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਯਥਾ ਮਯਂ ਇਧ ਪਾਸਾਦੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਉਤ੍ਤਰੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਇਚ੍ਛਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਣਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿਕਰੋਹਿ, ਯਦਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਥਾ ਮਯਂ ਇਧ ਪਾਸਾਦੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਯੇਨ ਯੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਪਸ੍ਸਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਉਤ੍ਤਰੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਨਪਿ ਵਾਤਪਾਨੇਨ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਏਵਮੇਤੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੇਨ ਸੋਤੇਨਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਮਨਸਾਪਿ ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਮਨਸਾਪਿ ਸਦ੍ਦੋ ਯੇਵ ਸੋਤਬ੍ਬੋ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਮਨਸਾਪਿ ਗਨ੍ਧੋ ਯੇਵ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਮਨਸਾਪਿ ਰਸੋ ਯੇਵ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਮਨਸਾਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯੇਵ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬਂ; ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਯੇਵ ਵਿਜਾਨਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.
‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਂ ਇਧ ਪਾਸਾਦੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਇਮੇਸੁ ਜਾਲਵਾਤਪਾਨੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਸੁ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਬਹਿਮੁਖਾ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਾਮ, ਏਵਮੇਤੇਨ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਜੀਵੇਨਾਪਿ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਸੁ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਸੋਤੇਸੁ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇਸੁ…ਪੇ… ਘਾਨੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤਾਯ…ਪੇ… ਕਾਯੇ ਉਗ੍ਘਾਟਿਤੇ ਮਹਨ੍ਤੇਨ ਆਕਾਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁਤਰਂ ਸਦ੍ਦੋ ਸੋਤਬ੍ਬੋ, ਗਨ੍ਧੋ ਘਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਰਸੋ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬੋ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੋ ਫੁਸਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.
‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ, ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਵ ਪੁਰਤੋ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਅਯਂ ਦਿਨ੍ਨੋ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਸੋ ਜੀਵੋ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਮ੍ਬਿਲਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲਵਣਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਟੁਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਸਾਯਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਧੁਰਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇ ਰਸੇ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਮ੍ਬਿਲਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲਵਣਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਟੁਕਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਸਾਯਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਧੁਰਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.
‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮਂ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਮਧੁਘਟਸਤਂ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਦੋਣਿਂ ਪੂਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ [ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾਵ (ਕ.)] ਮਧੁਦੋਣਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਧੁਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ ਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੁਖੇ ਮਧੁ ਪਵਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਨ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਮ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਪਟਿਬਲੋ ਤਯਾ ਵਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਂ; ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਂ ਜਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ.
ਥੇਰੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਕਥਾਯ ਰਾਜਾਨਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸਿ – ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਵੇਦਗੂ ਉਪਲਬ੍ਭਤਿ, ਸੋਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਦ੍ਦੇ ਚ…ਪੇ… ਮਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂਸਹਜਾਤਾ ਫਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋਤਿ ਏਵਮੇਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਚ੍ਚਯਤੋ ਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਵੇਦਗੂ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵੇਦਗੂਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.
੭. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪਞ੍ਹੋ
੭. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਠਮਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਉਦਾਹੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਪਠਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਹੀ’ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਾ ਚ ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਚ ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਚਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵੇ ਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ ਕਤਮੇਨ ਉਦਕਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਨ੍ਨਂ, ਤੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥਾਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦੇਵੋ ਵਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਕਤਮੇਨ ਤਂ ਉਦਕਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮਂ ਉਦਕਂ ਗਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਮਂ ਉਦਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਉਦਕਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯੇਨਾਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਾਹੀ’ਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਪੁਰਿਮਂ ਉਦਕਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਹੀ’ਤਿ, ਨਾਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਨਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਅਪੇਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਂ ਨਗਰਂ ਅਸ੍ਸ ਦਲ਼੍ਹਪਾਕਾਰਤੋਰਣਂ ਏਕਦ੍ਵਾਰਂ, ਤਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਕਾਮੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਤਮੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵਾਰੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥਾਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤੁਕਾਮੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਤਮੇਨ ਸੋ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਤੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਮੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯੇਨਾਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਾਹੀ’ਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਹੀ’ਤਿ, ਨਾਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਦ੍ਵਾਰਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ?ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਠਮਂ ਏਕਂ ਸਕਟਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਦੁਤਿਯਂ ਸਕਟਂ ਕਤਮੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮਂ ਸਕਟਂ ਗਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਮਂ ਸਕਟਂ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਸਕਟਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯੇਨਾਹਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਾਹੀ’ਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਾ ਸਕਟਂ ਪੁਰਿਮਂ ਸਕਟਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਹੀ’ਤਿ, ਨਾਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਚਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮੁਦ੍ਦਾਗਣਨਾਸਙ੍ਖ੍ਯਾਲੇਖਾਸਿਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਾਯਨਾ ਭਵਤਿ, ਅਥਾਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨਿਸਮ੍ਮਕਿਰਿਯਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਅਦਨ੍ਧਾਯਨਾ ਭਵਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਯਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥਾਹਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਾਹੀ’ਤਿ, ਨਾਪਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਆਣਾਪੇਤਿ ‘ਯਤ੍ਥ ਤ੍ਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਹਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਤ੍ਥ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ…ਪੇ… ਯਤ੍ਥ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਯਤ੍ਥ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ …ਪੇ… ਯਤ੍ਥ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਤ੍ਥ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਠਮਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਉਦਾਹੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ,…ਪੇ… ਅਨਾਲਾਪੋ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੇਹਿ, ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਾਦਿਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.
੮. ਫਸ੍ਸਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੮. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਵੇਦਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਤ੍ਥ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵੇਦਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਚੇਤਨਾਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਵਿਚਾਰੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਫਸ੍ਸਪ੍ਪਮੁਖਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਫੁਸਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਮੇਣ੍ਡਾ ਯੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸੁ ਯਥਾ ਏਕੋ ਮੇਣ੍ਡੋ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਦੁਤਿਯੋ ਮੇਣ੍ਡੋ, ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ, ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਪਾਣੀ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸੁ ਯਥਾ ਏਕੋ ਪਾਣਿ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਦੁਤਿਯੋ ਪਾਣਿ, ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ, ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸੁ ਯਥਾ ਏਕੋ ਸਮ੍ਮੋ, ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਦੁਤਿਯੋ ਸਮ੍ਮੋ, ਏਵਂ ਰੂਪਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ, ਏਵਂ ਫਸ੍ਸੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਫਸ੍ਸਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.
੯. ਵੇਦਨਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਵੇਦਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਦਨਾ ਅਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ ਚਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਅਧਿਕਾਰਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ਅਧਿਕਾਰਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਧਿਕਾਰੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ ‘ਮਯਾ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਰਞ੍ਞੋ ਅਧਿਕਾਰੋ ਕਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ਅਧਿਕਾਰਂ ਅਦਾਸਿ, ਸ੍ਵਾਹਂ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਇਮਂ ਏਵਰੂਪਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ ‘ਸ੍ਵਾਹਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਸੋਹਂ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਇਮਂ ਏਵਰੂਪਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਦਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਵੇਦਨਾ ਅਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ ਚਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵੇਦਨਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.
੧੦. ਸਞ੍ਞਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੦. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਞ੍ਞਾ. ਕਿਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ? ਨੀਲਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਪੀਤਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਲੋਹਿਤਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਓਦਾਤਮ੍ਪਿ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਮ੍ਪਿ [ਮਞ੍ਜੇਟ੍ਠਮ੍ਪਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੋ ਭਣ੍ਡਾਗਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨੀਲਪੀਤਲੋਹਿਤੋਦਾਤਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਾਨਿ [ਮਞ੍ਜੇਟ੍ਠਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਰਾਜਭੋਗਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸਞ੍ਞਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਸਞ੍ਞਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.
੧੧. ਚੇਤਨਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਾ ਚੇਤਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚੇਤਨਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਚਾ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਸਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਿਵੇਯ੍ਯ, ਪਰੇ ਚ ਪਾਯੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਰੇਪਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਚੇਤਨਾਯ ਚੇਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਯੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪਿਨਵਨੀਤਤੇਲਮਧੁਫਾਣਿਤਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਿਵੇਯ੍ਯ, ਪਰੇ ਚ ਪਾਯੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸੁਖਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਪਰੇਪਿ ਸੁਖਿਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ ਚੇਤਨਾਯ ਚੇਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਯੇਪਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚੇਤਯਿਤਲਕ੍ਖਣਾ ਚੇਤਨਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਚਾ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਚੇਤਨਾਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਏਕਾਦਸਮੋ.
੧੨. ਵਿਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਗਰਗੁਤ੍ਤਿਕੋ ਮਜ੍ਝੇ ਨਗਰਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਦਿਸਤੋ ਪੁਰਿਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਦਕ੍ਖਿਣਦਿਸਤੋ ਪੁਰਿਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਤੋ ਪੁਰਿਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਦਿਸਤੋ ਪੁਰਿਸਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵਿਞ੍ਞਾਣਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਦ੍ਵਾਦਸਮੋ.
੧੩. ਵਿਤਕ੍ਕਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਡ੍ਢਕੀ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਂ ਦਾਰੁਂ ਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪ੍ਪਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵਿਤਕ੍ਕਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਤੇਰਸਮੋ.
੧੪. ਵਿਚਾਰਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ
੧੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਚਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਚਾਰੋ’’ਤਿ.
‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਂਸਥਾਲਂ ਆਕੋਟਿਤਂ ਪਚ੍ਛਾ ਅਨੁਰਵਤਿ ਅਨੁਸਨ੍ਦਹਤਿ [ਅਨੁਸਦ੍ਦਾਯਤਿ (ਕ.)], ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕੋਟਨਾ, ਏਵਂ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਅਨੁਰਵਨਾ [ਅਨੁਮਜ੍ਜਨਾ (ਕ.)], ਏਵਂ ਵਿਚਾਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.
ਵਿਚਾਰਲਕ੍ਖਣਪਞ੍ਹੋ ਚੁਦ੍ਦਸਮੋ.
ਵਿਚਾਰਵਗ੍ਗੋ ਤਤਿਯੋ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਚੁਦ੍ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ.