੩. ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਞ੍ਹੋ

੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਕਿਂ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ ਸੋ, ਉਦਾਹੁ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਪੁਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਾਯ ਵਾ ਦਿਸਾਯ, ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾਯ ਵਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਹਿਂ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਮੋਹੋ ਪਨਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਮੋਹੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਗੇਹੇ ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਆਲੋਕੋ ਪਾਤੁਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਮੋਹੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਲੇਖਂ ਪੇਸੇਤੁਕਾਮੋ ਲੇਖਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਂ ਲਿਖਾਪੇਯ੍ਯ, ਲਿਖਿਤੇ ਪਨ ਲੇਖੇ ਪਦੀਪਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤੇਪਿ ਪਦੀਪੇ ਲੇਖਂ ਨ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨੁਘਰਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ ਆਲਿਮ੍ਪਨਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ, ਘਰੇ ਪਦਿਤ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ ਘਰਸ੍ਸੂਪਰਿ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹਿ ਘਟਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਅਗ੍ਗਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦਕਘਟਕੇਹਿ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਜ੍ਝਾਪੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤਾਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਜ੍ਜੋ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਪਿਸਿਤ੍ਵਾ [ਪਿਂਸਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਗਿਲਾਨਕਂ ਪਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਚ ਦੋਸਾ ਨਿਦ੍ਧਮੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਜ੍ਜਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਭੇਸਜ੍ਜਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਯਥਾ ਵੇਜ੍ਜੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਧਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਧਿਤੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਏਵਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤਾ, ਦੋਸੇ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਗਿਲਾਨੋ ਅਰੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨਿਦ੍ਧਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਮਿਤਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਯੋਧੋ ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਰੇਯ੍ਯ ਪਰਸੇਨਂ ਵਿਜੇਤੁਂ, ਸੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਚ ਪਰਸੇਨਾ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਯੋਧਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ ਕਣ੍ਡਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਯੋਧੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਰਸੇਨਾ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ ਪਰਸੇਨਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗ੍ਗਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.