੨. ਅਦ੍ਧਾਨਵਗ੍ਗੋ

੧. ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿਪਞ੍ਹੋ

੧. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਏਵ ਸੋ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੋ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਨ ਚ ਸੋ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਦਹਰੋ ਤਰੁਣੋ ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਯੇਵ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਦਹਰੋ ਤਰੁਣੋ ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋ ਅਹੋਸਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਅਹਂ ਏਤਰਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਤਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਿਤਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਆਚਰਿਯੋਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਿਪ੍ਪਵਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੀਲਵਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾਤਿਪਿ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞਾ ਏਵ ਕਲਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਅਬ੍ਬੁਦਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਪੇਸਿਯਾ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਘਨਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਖੁਦ੍ਦਕਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞਾ ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਿਕ੍ਖਿਤੋ ਭਵਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਪਾਦਾ ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ. ਤ੍ਵਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਅਹਞ੍ਞੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਹਰੋ ਅਹੋਸਿਂ ਤਰੁਣੋ ਮਨ੍ਦੋ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕੋ, ਅਹਞ੍ਞੇਵ ਏਤਰਹਿ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਪਦੀਪਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਸੋ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਦੀਪੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਾ ਪੁਰਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚਿ, ਸਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚਿ, ਸਾ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਯਾਮੇ ਅਚ੍ਚੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਹੋਸਿ ਪੁਰਿਮੇ ਯਾਮੇ ਪਦੀਪੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਯਾਮੇ ਪਦੀਪੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਯਾਮੇ ਪਦੀਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਬ੍ਬਰਤ੍ਤਿਂ ਪਦੀਪਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤੇਨ ਨ ਚ ਸੋ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ, ਪੁਰਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਚ੍ਛਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੀਰਂ ਦੁਯ੍ਹਮਾਨਂ ਕਾਲਨ੍ਤਰੇਨ ਦਧਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਦਧਿਤੋ ਨਵਨੀਤਂ, ਨਵਨੀਤਤੋ ਘਤਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਯਂ ਯੇਵ ਖੀਰਂ ਤਂ ਯੇਵ ਦਧਿ, ਯਂ ਯੇਵ ਦਧਿ ਤਂ ਯੇਵ ਨਵਨੀਤਂ, ਯਂ ਯੇਵ ਨਵਨੀਤਂ ਤਂ ਯੇਵ ਘਤ’ਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂਯੇਵ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮ੍ਭੂਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਵਿਯ ਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤੇਨ ਨ ਚ ਸੋ, ਨ ਚ ਅਞ੍ਞੋ, ਪੁਰਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਪਚ੍ਛਿਮਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਧਮ੍ਮਸਨ੍ਤਤਿਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ

੨. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਗਹਪਤਿਕੋ ਕਸਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਪਿਤ੍ਵਾ ਚ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਨੇਵ ਕਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨ ਵਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਯਥਾਸਮ੍ਭਤਞ੍ਚ ਧਞ੍ਞਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ ਵਿਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ ਯਥਾ ਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਗਹਪਤਿਕੋ ‘ਨ ਮੇ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਸ੍ਸ ਪਰਿਪੂਰਣਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਨ ਮੇ ਧਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਾਯ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ‘ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਞ੍ਹੋ

੩. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਞਾਣਂ ਸਾ ਯੇਵ ਪਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਕਿਂ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ ਸੋ, ਉਦਾਹੁ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਤ੍ਥਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਾਤਪੁਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ, ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਾਯ ਵਾ ਦਿਸਾਯ, ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾਯ ਵਾ ਨਾਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਹਿਂ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਹਿਂ ਨ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਮੋਹੋ ਪਨਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਮੋਹੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਗੇਹੇ ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਤਤੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਆਲੋਕੋ ਪਾਤੁਭਵੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਮੋਹੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਞ੍ਞਾਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਰਤ੍ਤਿਂ ਲੇਖਂ ਪੇਸੇਤੁਕਾਮੋ ਲੇਖਕਂ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਦੀਪਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਲੇਖਂ ਲਿਖਾਪੇਯ੍ਯ, ਲਿਖਿਤੇ ਪਨ ਲੇਖੇ ਪਦੀਪਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤੇਪਿ ਪਦੀਪੇ ਲੇਖਂ ਨ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਨੁਘਰਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ ਆਲਿਮ੍ਪਨਂ ਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ, ਘਰੇ ਪਦਿਤ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ ਘਰਸ੍ਸੂਪਰਿ ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹਿ ਘਟਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਘਟੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਉਦਕਘਟਕਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਅਗ੍ਗਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਦਕਘਟਕੇਹਿ ਅਗ੍ਗਿ ਵਿਜ੍ਝਾਪੀਯਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤਾਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਜ੍ਜੋ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਿਲਾਨਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਪਿਸਿਤ੍ਵਾ [ਪਿਂਸਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਗਿਲਾਨਕਂ ਪਾਯੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਚ ਦੋਸਾ ਨਿਦ੍ਧਮੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਜ੍ਜਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਭੇਸਜ੍ਜਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਯਥਾ ਵੇਜ੍ਜੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਧਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਬ੍ਯਾਧਿਤੋ ਪੁਰਿਸੋ, ਏਵਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਮੂਲਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਗਿਲਾਨਸ੍ਸ ਦੋਸਾ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤਾ, ਦੋਸੇ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਗਿਲਾਨੋ ਅਰੋਗੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨਿਦ੍ਧਮੀਯਨ੍ਤਿ, ਨਿਦ੍ਧਮਿਤਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਯੋਧੋ ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਰੇਯ੍ਯ ਪਰਸੇਨਂ ਵਿਜੇਤੁਂ, ਸੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਹਿ ਚ ਪਰਸੇਨਾ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰਸ੍ਸ ਯੋਧਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘ਪੁਨ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ ਕਣ੍ਡਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲਂ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ, ਕਿਂ ਤੇਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਕਣ੍ਡਾਨਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਯੋਧੋ, ਏਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਪਰਸੇਨਾ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸਾ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਣ੍ਡੇਹਿ ਪਰਸੇਨਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗ੍ਗਾ ਚ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਪੁਨ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾ ਸਕਿਚ੍ਚਯਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕਤਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਞਾਣਪਞ੍ਞਾਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪੁਗ੍ਗਲਵੇਦਿਯਨਪਞ੍ਹੋ

੪. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਵੇਦੇਤਿ ਸੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਕਿਞ੍ਚਿ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਂ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਾਯਿਕਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਥਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਯਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਥਂ ਚੇਤਸਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਨ ਵੇਦੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਕਾਯਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪਰਮਾ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਯੋ ਹੇਤੁ ਯੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚੇਤਸਿਕਾਯ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ, ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪਰਮਾ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਨ ਵੇਦੇਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ – ‘ਸੋ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ ਕਾਯਿਕਂ ਨ ਚੇਤਸਿਕ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਸੋ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤੋ ਅਨੁਨਯੋ ਵਾ ਪਟਿਘੋ ਵਾ, ਨ ਚ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਅਪਕ੍ਕਂ ਪਾਤੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮੇਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –

‘‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;

ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਸਂ ਭਤਕੋ ਯਥਾ.

‘‘‘ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ, ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ;

ਕਾਲਞ੍ਚ ਪਟਿਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਪਤਿਸ੍ਸਤੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ [ਪਸ੍ਸ ਥੇਰਗਾ. ੬੫੪].

ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪੁਗ੍ਗਲਵੇਦਿਯਨਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਵੇਦਨਾਪਞ੍ਹੋ

੫. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਕੁਸਲਾ ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਿਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਸਲਾ, ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਾ, ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਸਲਾ ਨ ਦੁਕ੍ਖਾ, ਯਦਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਨ ਕੁਸਲਾ, ਕੁਸਲਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥੇ ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਦੁਤਿਯੇ ਹਤ੍ਥੇ ਸੀਤਂ ਹਿਮਪਿਣ੍ਡਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਦਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਦਹੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਉਣ੍ਹਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਸੀਤਲਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਆਜਾਨਾਹਿ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਯਦਿ ਤਤ੍ਤਂ ਦਹਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਉਣ੍ਹਾ, ਤੇਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਦਿ ਸੀਤਲਂ ਦਹਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਸੀਤਲਾ, ਤੇਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਭੋਪਿ ਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਉਣ੍ਹਾ, ਨ ਚ ਤੇ ਉਭੋਪਿ ਸੀਤਲਾ? ਏਕਂ ਉਣ੍ਹਂ, ਏਕਂ ਸੀਤਲਂ, ਉਭੋਪਿ ਤੇ ਦਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਪਟਿਬਲੋ ਤਯਾ ਵਾਦਿਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਂ, ਸਾਧੁ ਅਤ੍ਥਂ ਜਪ੍ਪੇਹੀ’’ਤਿ. ਤਤੋ ਥੇਰੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਕਥਾਯ ਰਾਜਾਨਂ ਮਿਲਿਨ੍ਦਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸਿ –

‘‘ਛਯਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਿ, ਛ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾ, ਛ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ, ਇਮਾਨਿ ਛ ਛਕ੍ਕਾਨਿ, ਅਤੀਤਾਪਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਨਾਗਤਾਪਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਪਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸਵਿਧਾ ਵੇਦਨਾ, ਤਦੇਕਜ੍ਝਂ ਅਭਿਸਞ੍ਞੁਹਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਵੇਦਨਾ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਵੇਦਨਾਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਨਾਮਰੂਪਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਪਞ੍ਹੋ

੬. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਨਾਮਰੂਪਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਇਮਂ ਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਂ ਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਇਮਂ ਯੇਵ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਨਨੁ ਸੋ ਮੁਤ੍ਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ? ਥੇਰੋ ਆਹ ‘‘ਯਦਿ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹੇਯ੍ਯ, ਮੁਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਂ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ, ਤਮੇਨਂ ਅਮ੍ਬਸਾਮਿਕੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ‘ਇਮਿਨਾ ਦੇਵ ਪੁਰਿਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਅਮ੍ਬਾ ਅਵਹਟਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ, ਦੇਵ, ਇਮਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬੇ ਅਵਹਰਾਮਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਤੇ ਅਮ੍ਬਾ, ਯੇ ਇਮਿਨਾ ਰੋਪਿਤਾ, ਅਞ੍ਞੇ ਤੇ ਅਮ੍ਬਾ, ਯੇ ਮਯਾ ਅਵਹਟਾ, ਨਾਹਂ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਪੁਰਿਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਮ੍ਬੇਨ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਿਨਾ ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਾਲਿਂ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਉਚ੍ਛੁਂ ਅਵਹਰੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਯਥਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਹੇਮਨ੍ਤਕਾਲੇ ਅਗ੍ਗਿਂ ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਿਬ੍ਬੇਤ੍ਵਾ [ਵਿਸੀਵੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਵਿਜ੍ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਂ ਡਹੇਯ੍ਯ [ਉਪਡਹੇਯ੍ਯ (ਕ.)], ਤਮੇਨਂ ਖੇਤ੍ਤਸਾਮਿਕੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ‘ਇਮਿਨਾ, ਦੇਵ, ਪੁਰਿਸੇਨ ਮਯ੍ਹਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਦਡ੍ਢ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ, ਦੇਵ, ਇਮਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਂ ਝਾਪੇਮਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਯੋ ਮਯਾ ਅਵਿਜ੍ਝਾਪਿਤੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਯੇਨਿਮਸ੍ਸ ਖੇਤ੍ਤਂ ਦਡ੍ਢਂ, ਨਾਹਂ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਪੁਰਿਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਣ੍ਡਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਿਨਾ ਨਾਮਰੂਪੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਪਦੀਪਂ ਆਦਾਯ ਪਾਸਾਦਂ ਅਭਿਰੂਹਿਤ੍ਵਾ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਦੀਪੋ ਝਾਯਮਾਨੋ ਤਿਣਂ ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਿਣਂ ਝਾਯਮਾਨਂ ਘਰਂ ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਘਰਂ ਝਾਯਮਾਨਂ ਗਾਮਂ ਝਾਪੇਯ੍ਯ, ਗਾਮਜਨੋ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਗਾਮਂ ਝਾਪੇਸੀ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ, ਭੋ, ਗਾਮਂ ਝਾਪੇਮਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਪਦੀਪਗ੍ਗਿ, ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਆਲੋਕੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ, ਯੇਨ ਗਾਮੋ ਝਾਪਿਤੋ’ਤਿ, ਤੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਟਂ [ਅਤ੍ਥਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਗਾਮਜਨਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਏਵ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਦਹਰਿਂ ਦਾਰਿਕਂ ਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸੁਙ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ. ਸਾ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਮਹਤੀ ਅਸ੍ਸ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਙ੍ਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਇਤਰੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਭਰਿਯਂ ਨੇਸੀ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ ਤਵ ਭਰਿਯਂ ਨੇਮਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਸਾ ਦਾਰਿਕਾ ਦਹਰੀ ਤਰੁਣੀ, ਯਾ ਤਯਾ ਵਾਰਿਤਾ ਚ ਦਿਨ੍ਨਸੁਙ੍ਕਾ ਚ, ਅਞ੍ਞਾਯਂ ਦਾਰਿਕਾ ਮਹਤੀ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਯਾ ਵਾਰਿਤਾ ਚ ਦਿਨ੍ਨਸੁਙ੍ਕਾ ਚਾ’ਤਿ, ਤੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ. ਕਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਟਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਸਾ ਮਹਤੀ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਿਯ੍ਯੋ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਗੋਪਾਲਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਖੀਰਘਟਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਹਤ੍ਥੇ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ‘ਸ੍ਵੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਤਂ ਅਪਰਜ੍ਜੁ ਦਧਿ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਦੇਹਿ ਮੇ ਖੀਰਘਟ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਦਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯ. ਇਤਰੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਨਾਹਂ ਤਵ ਹਤ੍ਥਤੋ ਦਧਿਂ ਕਿਣਾਮਿ, ਦੇਹਿ ਮੇ ਖੀਰਘਟ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ ‘ਅਜਾਨਤੋ ਤੇ ਖੀਰਂ ਦਧਿਭੂਤ’ਨ੍ਤਿ ਤੇ ਵਿਵਦਮਾਨਾ ਤਵ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਟਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਗੋਪਾਲਕਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਮਾਰਣਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਅਪਿ ਚ ਤਤੋ ਯੇਵ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਾਪਕੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਨਾਮਰੂਪਏਕਤ੍ਤਨਾਨਤ੍ਤਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਥੇਰਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਾਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ

੭. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਂ ਤੇ ਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ, ਨਨੁ ਮਯਾ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ‘ਸਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਉਪਾਦਾਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਚੇ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਅਧਿਕਾਰਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ਅਧਿਕਾਰਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਧਿਕਾਰੇਨ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਚੇ ਜਨਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ ‘ਨ ਮੇ ਰਾਜਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਟਿਕਰੋਤੀ’ ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਯੁਤ੍ਤਕਾਰੀ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਂ ਤੇ ਤੇਨ ਪੁਚ੍ਛਿਤੇਨ, ਨਨੁ ਮਯਾ ਪਟਿਕਚ੍ਚੇਵ ਅਕ੍ਖਾਤਂ ‘ਸਚੇ ਸਉਪਾਦਾਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਚੇ ਅਨੁਪਾਦਾਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਥੇਰਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਾਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਨਾਮਰੂਪਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ

੮. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਨਾਮਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਾਮਂ, ਕਤਮਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਂ ਤਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ, ਏਤਂ ਰੂਪਂ, ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਸੁਖੁਮਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਏਤਂ ਨਾਮ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨਾਮਂ ਯੇਵ ਨ ਪਟਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਰੂਪਂ ਯੇਵ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤੋਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਿਯਾ ਕਲਲਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਣ੍ਡਮ੍ਪਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਲਲਂ, ਯਞ੍ਚ ਅਣ੍ਡਂ, ਉਭੋਪੇਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਏਕਤੋਵ ਨੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਰੂਪਮ੍ਪਿ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਯਞ੍ਚੇਵ ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਂ, ਯਞ੍ਚੇਵ ਰੂਪਂ, ਉਭੋਪੇਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਏਕਤੋਵ ਨੇਸਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਨਾਮਰੂਪਪਟਿਸਨ੍ਦਹਨਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

੯. ਅਦ੍ਧਾਨਪਞ੍ਹੋ

੯. ਰਾਜਾ ਆਹ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਪਨੇਤਂ ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨ’ਨ੍ਤਿ, ਕਿਮੇਤਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤੀਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਧਾ, ਅਨਾਗਤੋ ਅਦ੍ਧਾ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਦ੍ਧਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬੇ ਅਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕੋਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਕੋਚਿ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ, ਕਤਮੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਤੀਤਾ ਵਿਗਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਵਿਪਰਿਣਤਾ, ਸੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਾਕਾ, ਯੇ ਚ ਵਿਪਾਕਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾ, ਯੇ ਚ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਯੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੋ ਚ ਅਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥਿ. ਯੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਸੋ ਅਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ. ਯੇ ਚ ਸਤ੍ਤਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾ, ਸੋ ਚ ਅਦ੍ਧਾ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਲ੍ਲੋਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨਾ’’ਤਿ.

ਅਦ੍ਧਾਨਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.

ਅਦ੍ਧਾਨਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ.