੪. ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਂ
ਚਤੁਸਚ੍ਚਵਿਦੂ ਸਤ੍ਥਾ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਯਂ ਪਕਾਸਯਿ;
ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਿ, ਪਤ੍ਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ.
ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਪਕਾਸਿਤਂ;
ਤਂ ਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਪਿ, ਹੋਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਅਯਂ.
ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੩. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਗਿਹੀਨਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠੇਮਾਤਿ ਗਿਹੀਨਂ ਖੇਤ੍ਤੇਸੁ ਚੇਵ ਆਰਾਮਾਦੀਸੁ ਚ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਮ; ‘‘ਏਵਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਾਮ ਚੇਵ ਅਨੁਸਾਸਾਮ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੂਤੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੂਤਕਮ੍ਮਂ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣਧਮ੍ਮਸ੍ਸ; ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਾ ਪਾਪਨਕਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਾ ਸੇਟ੍ਠਪੁਰਿਸਾਨਂ ਝਾਯੀਨਞ੍ਚ ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਅਸੁਕੋ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿਆਦੀਸੁ ਅਤ੍ਤਨਾ ਏਵਂ ਮਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਗਿਹੀਨਂ ਭਾਸਨ੍ਤਾ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਰਕ੍ਖਿਤੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਲਾਭੀ, ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਿਤੋ ਦੁਤਿਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਨਾਮਵਸੇਨੇਵ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਿਂਸੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਏਸੋਯੇਵ ਖੋ ਆਵੁਸੋ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਦੂਤੇਯ੍ਯਹਰਣਞ੍ਚ ਬਹੁਸਪਤ੍ਤਂ ਮਹਾਸਮਾਰਮ੍ਭਂ ਨ ਚ ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਂ. ਤਤੋ ਪਨ ਉਭਯਤੋਪਿ ਏਸੋ ਏਵ ਸੇਯ੍ਯੋ ਪਾਸਂਸਤਰੋ ਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ ਯੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗਿਹੀਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੋ ਭਾਸਿਤੋ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਅਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਗਿਹੀਨਂ ‘‘ਅਯਂ ਅਸੁਕੋ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਲਾਭੀ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਯੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੋ ਭਾਸਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਸੋ ਏਵ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ. ਅਨਾਗਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਪਨ ਅਸਤਿ ਨ ਏਤੇਹਿ ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਭਾਸਿਤੋਵ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨਾਗਤਸਮ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਏਵਂ ਭਾਸਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਏਵ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਨ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੯੪. ਵਣ੍ਣਵਾ ਅਹੇਸੁਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੋਯੇਵ ਨੇਸਂ ਅਭਿਨਵੋ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਤੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਪੀਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਸਾਦੇਹਿ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋਕਾਸਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਮਨਚ੍ਛਟ੍ਠਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਅਮਿਲਾਤਭਾਵੇਨ ਪੀਣਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਪਸਨ੍ਨਮੁਖਵਣ੍ਣਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ ਸਰੀਰਵਣ੍ਣਤੋ ਪਨ ਨੇਸਂ ਮੁਖਵਣ੍ਣੋ ਅਧਿਕਤਰਂ ਪਸਨ੍ਨੋ; ਅਚ੍ਛੋ ਅਨਾਵਿਲੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਛਵਿਵਣ੍ਣਾਤਿ ਯੇਨ ਚ ਤੇ ਮਹਾਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਾਦਿਸਦਿਸੇਨ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਣ੍ਣਵਨ੍ਤੋ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਵਣ੍ਣੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਇਮੇਸਂ; ਏਵਂ ਨ ਤੇਸਂ ਛਵਿਵਣ੍ਣੋ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਛਵਿਵਣ੍ਣਾ’’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨੇਵ ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਂ ਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾ. ਅਥ ਖੋ ਕੁਹਕਤਾਯ ਅਭੂਤਗੁਣਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ ਲਦ੍ਧਾਨਿ ਪਣੀਤਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਸੁਖਂ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਂ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਞ੍ਚ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਸਰੀਰਸੋਭਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ, ਯਥਾ ਤਂ ਬਾਲਾ ਭਨ੍ਤਮਿਗਪ੍ਪਟਿਭਾਗਾਤਿ.
ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਾਤਿ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਵਾਸਿਨੋ. ਕਚ੍ਚਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਖਮਨੀਯਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਕਚ੍ਚਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਇਦਂ ਚਤੁਚਕ੍ਕਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਸਰੀਰਯਨ੍ਤਂ ਖਮਨੀਯਂ ਸਕ੍ਕਾ ਖਮਿਤੁਂ ਸਹਿਤੁਂ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੀਤਿ. ਕਚ੍ਚਿ ਯਾਪਨੀਯਨ੍ਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਯਾਪੇਤੁਂ ਗਮੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਨ੍ਤਰਾਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ. ਕੁਚ੍ਛਿ ਪਰਿਕਨ੍ਤੋਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿਤੋ ਵਰਂ ਭਵੇਯ੍ਯ; ‘‘ਪਰਿਕਤ੍ਤੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯੇ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਕਤਕਮ੍ਮਂ ਚੋਰਕਮ੍ਮਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਤਿਂ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤ੍ਥਂ ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ.
੧੯੫. ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਮਹਾਚੋਰਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵ ਉਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਧਾਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਲੋਕੇ. ਏਵਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਇਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਇਤਿ ਨਿਪਾਤੋ; ਕੁਦਾ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਪਰਿਸਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਪਨ੍ਥਦੂਹਨਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਗਾਮਵਿਲੋਪਨ੍ਤਿ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਪ੍ਪਤ੍ਤਪਰਿਸੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਾਮੇਪਿ ਅਗਾਮੇ, ਜਨਪਦੇਪਿ ਅਜਨਪਦੇ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਹਨਨ੍ਤੋ ਘਾਤੇਨ੍ਤੋ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਛੇਦਾਪੇਨ੍ਤੋ ਪਚਨ੍ਤੋ ਪਾਚੇਨ੍ਤੋ.
ਇਤਿ ਬਾਹਿਰਕਮਹਾਚੋਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਦਿਸੇ ਸਾਸਨੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਚੋਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੁਨੋਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਮੂਲਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਪਾਰਾਜਿਕਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ‘‘ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਨਾਪਨ੍ਨੋ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇ ਠਿਤੋ ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਬਾਹਿਰਕਚੋਰਸ੍ਸ ਵਿਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਕੁਦਾਸ੍ਸੁ ਨਾਮਾਹਂ…ਪੇ… ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਤੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਗਰੁਕਤੋਤਿ ਗਰੁਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਮਾਨਿਤੋਤਿ ਮਨਸਾ ਪਿਯਾਯਿਤੋ. ਪੂਜਿਤੋਤਿ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਾਭਿਹਾਰਪੂਜਾਯ ਪੂਜਿਤੋ. ਅਪਚਿਤੋਤਿ ਅਪਚਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਸਕ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੇ ਪਣੀਤਪਣੀਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਸਕ੍ਕਤੋ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਗਰੁਭਾਵਂ ਪਚ੍ਚੁਪੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਗਰੁਕਤੋ. ਯਂ ਮਨਸਾ ਪਿਯਾਯਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਮਾਨਿਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਪੂਜਿਤੋ. ਯਸ੍ਸ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਾਦਿਵਸੇਨ ਪਰਮਨਿਪਚ੍ਚਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਅਪਚਿਤੋ. ਇਮਸ੍ਸ ਚ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਇਮਂ ਲੋਕਾਮਿਸਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ.
ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਸੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਤਿਬ੍ਬਗਾਰਵੇ ਉਦ੍ਧਤੇ ਉਨ੍ਨਲ਼ੇ ਚਪਲੇ ਮੁਖਰੇ ਵਿਕਿਣ੍ਣਵਾਚੇ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤੀ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨੇ ਪਾਕਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਕੇ ਲਾਭਗਰੁਕੇ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਇਰਿਯਾਪਥਸਣ੍ਠਪਨਾਦੀਨਿ ਕੁਹਕਵਤ੍ਤਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਥੇਰੋ ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਮ੍ਮ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪੂਰਯਮਾਨੋ ਵਸ੍ਸਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਤੋ’’ਤਿ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਸੇਨਾਸਨਸਂਵਣ੍ਣਨਾਦੀਹਿ ਉਪਾਯੇਹਿ ਲੋਕਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤੁਂ ਪਟਿਬਲੇਹਿ ਜਾਤਕਾਦੀਸੁ ਕਤਪਰਿਚਯੇਹਿ ਸਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਹਿ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਂਵਣ੍ਣਿਯਮਾਨਗੁਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤੇਨ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸੇਨ ਵਾ ਪਰਿਵੁਤੋ…ਪੇ… ਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਂ. ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਠਮੋ ਮਹਾਚੋਰੋਤਿ ਅਯਂ ਸਨ੍ਧਿਚ੍ਛੇਦਾਦਿਚੋਰਕੋ ਵਿਯ ਨ ਏਕਂ ਕੁਲਂ ਨ ਦ੍ਵੇ, ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਜਨਂ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਚਤੁਪਚ੍ਚਯਗਹਣਤੋ ‘‘ਪਠਮੋ ਮਹਾਚੋਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯੇ ਪਨ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾ ਵਾ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਾ ਵਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰੇ ਅਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਾਚੇਨ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤਾ ਅਨੁਮੋਦਨਾਯ ਧਮ੍ਮਕਥਾਯ ਇਰਿਯਾਪਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਲੋਕਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤਾ ਜਨਪਦਚਾਰਿਕਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਤਾ ਗਰੁਕਤਾ ਮਾਨਿਤਾ ਪੂਜਿਤਾ ਅਪਚਿਤਾ, ਤੇ ‘‘ਤਨ੍ਤਿਪਵੇਣਿਘਟਨਕਾ ਸਾਸਨਜੋਤਕਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਨ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਤਂ ਜਾਨਾਪਿਤਂ ਵਾ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਹਤੀਤਿ ਪਰਿਸਮਜ੍ਝੇ ਪਾਲ਼ਿਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਞ੍ਚ ਸਂਸਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮਧੁਰੇਨ ਸਰੇਨ ਪਸਾਦਨੀਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਕਥਾਵਸੇਨ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਜਾਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞੂਜਨੇਨ ‘‘ਅਹੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਲ਼ਿ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਚ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ, ਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤੋ ‘‘ਕੋ ਅਮ੍ਹਾਦਿਸੇ ਉਗ੍ਗਹਾਪੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਂ ਅਨੁਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਂ ਸਯਮ੍ਭੁਞਾਣਾਧਿਗਤਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਅਯਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਸਤਸਹਸ੍ਸਕਪ੍ਪਾਧਿਕਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਿ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਕਸਿਰੇਨ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਧਮ੍ਮਤ੍ਥੇਨਕੋ ਦੁਤਿਯੋ ਮਹਾਚੋਰੋ.
ਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨ੍ਤਿ ਖੀਣਾਸਵਭਿਕ੍ਖੁਂ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਂ; ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਸੀਲਵਨ੍ਤਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਂ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਾਦਿਵਤ੍ਥੁਕਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਂ. ਅਮੂਲਕੇਨ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਨਾ ਅਨੁਵਦਤਿ ਚੋਦੇਤਿ; ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਗੁਣਮਕ੍ਖੀ ਅਰਿਯਗੁਣਤ੍ਥੇਨਕੋ ਤਤਿਯੋ ਮਹਾਚੋਰੋ.
ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਨਿ ਗਰੁਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨੀਤਿ ਯਥਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ‘‘ਚਤੁਰੋ ਜਨਾ ਸਂਵਿਧਾਯ ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਅਵਾਹਰੁ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਰਿ. ੪੭੯) ਏਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਮਾਸਕਗ੍ਘਨਕਂ ‘‘ਗਰੁਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਇਧ ਪਨ ਨ ਏਵਂ. ਅਥ ਖੋ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਾਨਿ ਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਵਾ ਗਣੇਨ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ. ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿਪਿ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਆਰਾਮੋ, ਆਰਾਮਵਤ੍ਥੁ…ਪੇ… ਦਾਰੁਭਣ੍ਡਂ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਗਰੁਭਣ੍ਡਾਨਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵੇਭਙ੍ਗਿਯਾਨਿ ਨ ਵਿਭਜਿਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਙ੍ਘੇਨ ਵਾ ਗਣੇਨ ਵਾ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ. ਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿਪਿ ਅਵਿਭਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਸ੍ਸ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਆਰਾਮੋ, ਆਰਾਮਵਤ੍ਥੁ…ਪੇ… ਦਾਰੁਭਣ੍ਡਂ, ਮਤ੍ਤਿਕਾਭਣ੍ਡ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਵ. ੩੨੨) ਵਚਨਤੋ ਅਵੇਭਙ੍ਗਿਯਤ੍ਤਾ ਸਾਧਾਰਣਪਰਿਕ੍ਖਾਰਭਾਵੇਨ ਗਰੁਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨਿ. ਆਰਾਮੋ ਆਰਾਮਵਤ੍ਥੂਤਿਆਦੀਸੁ ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਾਨੀ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਕੇ ਆਗਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਮੇਵ ਭਣਿਸ੍ਸਾਮ. ਤੇਹਿ ਗਿਹੀ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਵਾ ਗਿਹੀਂ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਉਪਲਾਪੇਤੀਤਿ ‘‘ਅਹੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਲਪਨਕੇ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਕੇ ਸਸ੍ਨੇਹੇ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਯਂ ਅਵੇਭਙ੍ਗਿਯਞ੍ਚ ਗਰੁਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਤਥਾਭਾਵਤੋ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਕੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਮਹਾਚੋਰੋ. ਸੋ ਚ ਪਨਾਯਂ ਇਮਂ ਗਰੁਭਣ੍ਡਂ ਕੁਲਸਙ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਕੁਲਦੂਸਕਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਬ੍ਬਾਜਨੀਯਕਮ੍ਮਾਰਹੋ ਚ ਹੋਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਇਸ੍ਸਰਵਤਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਭਣ੍ਡਂ ਅਗ੍ਘਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਅਯਂ ਅਗ੍ਗੋ ਮਹਾਚੋਰੋਤਿ ਅਯਂ ਇਮੇਸਂ ਚੋਰਾਨਂ ਜੇਟ੍ਠਚੋਰੋ; ਇਮਿਨਾ ਸਦਿਸੋ ਚੋਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਯੋ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਗਹਣਾਤੀਤਂ ਅਤਿਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਥੇਨੇਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਾਦੀਨਿ ਵਿਯ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤੁਨ੍ਤਿ? ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਯੋ ਅਸਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਉਲ੍ਲਪਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਅਸਨ੍ਤਂ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਏਸੋ’’ਤਿ ਉਲ੍ਲਪਤਿ, ਨ ਪਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਕਾਤੁਂ. ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਚੋਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ? ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਉਲ੍ਲਪਿਤ੍ਵਾ ਅਸਨ੍ਤਸਮ੍ਭਾਵਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਗਣ੍ਹਤਾ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਸੁਖੁਮੇਨ ਉਪਾਯੇਨ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਥੇਯ੍ਯਾਯ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡੋ ਭੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਯਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ – ‘‘ਅਯਂ ਅਗ੍ਗੋ ਮਹਾਚੋਰੋ, ਯੋ ਅਸਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਉਲ੍ਲਪਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਏਤਂ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾਤਿ ਚੇ. ‘‘ਥੇਯ੍ਯਾਯ ਵੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡੋ ਭੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ਤੇਨ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡੋ ਥੇਯ੍ਯਾਯ ਥੇਯ੍ਯਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਵੋਕਾਰੋ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਵੋ ਅਰਿਯਾ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੫-੩੬) ਵਿਯ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਭੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ.
ਇਦਾਨਿ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਗਾਥਾਹਿ ਵਿਭੂਤਤਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾਦਿਕੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨਾਕਾਰੇਨ ਸਨ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਯੋ ਪਵੇਦਯੇਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਕਾਯਸਮਾਚਾਰਾਦਿਕੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਯੋ ਪਵੇਦੇਯ੍ਯ. ‘‘ਪਰਮਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਅਹਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਜਾਨਾਪੇਯ੍ਯ. ਪਵੇਦੇਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਤਾਯ ਪਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਅਰਹਾ ਵਿਯ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਨਿਕਚ੍ਚ ਕਿਤਵਸ੍ਸੇਵ ਭੁਤ੍ਤਂ ਥੇਯ੍ਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਕਚ੍ਚਾਤਿ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਾ ਸਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਥਾ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ. ਅਗੁਮ੍ਬਅਗਚ੍ਛਭੂਤਮੇਵ ਸਾਖਾਪਲਾਸਪਲ੍ਲਵਾਦਿਚ੍ਛਾਦਨੇਨ ਗੁਮ੍ਬਮਿਵ ਗਚ੍ਛਮਿਵ ਚ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ. ਕਿਤਵਸ੍ਸੇਵਾਤਿ ਵਞ੍ਚਕਸ੍ਸ ਕੇਰਾਟਿਕਸ੍ਸ ਗੁਮ੍ਬਗਚ੍ਛਸਞ੍ਞਾਯ ਅਰਞ੍ਞੇ ਆਗਤਾਗਤੇ ਸਕੁਣੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਸਾਕੁਣਿਕਸ੍ਸੇਵ. ਭੁਤ੍ਤਂ ਥੇਯ੍ਯੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਅਨਰਹਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਅਰਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਤੋ; ਯਂ ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਂ ਤਂ ਯਥਾ ਸਾਕੁਣਿਕਕਿਤਵਸ੍ਸ ਨਿਕਚ੍ਚ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਸਕੁਣਗ੍ਗਹਣਂ, ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਵਞ੍ਚੇਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭੋਜਨਸ੍ਸ ਭੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਥੇਯ੍ਯੇਨ ਭੁਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ.
ਇਮਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ ਯੇ ਏਵਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਾਸਾਵਕਣ੍ਠਾ…ਪੇ… ਨਿਰਯਂ ਤੇ ਉਪਪਜ੍ਜਰੇ ਕਾਸਾਵਕਣ੍ਠਾਤਿ ਕਾਸਾਵੇਨ ਵੇਠਿਤਕਣ੍ਠਾ. ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਅਰਿਯਦ੍ਧਜਧਾਰਣਮਤ੍ਤਂ, ਸੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁਨੋ ਕਾਸਾਵਕਣ੍ਠਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੮੦) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਦੁਸ੍ਸੀਲਾਨਂ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਪਾਪਧਮ੍ਮਾਤਿ ਲਾਮਕਧਮ੍ਮਾ. ਅਸਞ੍ਞਤਾਤਿ ਕਾਯਾਦੀਹਿ ਅਸਞ੍ਞਤਾ. ਪਾਪਾਤਿ ਲਾਮਕਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਪਾਪੇਹਿ ਕਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਤੇਹਿ ਕਰਣਕਾਲੇ ਆਦੀਨਵਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਕਤੇਹਿ ਪਰਵਞ੍ਚਨਾਦੀਹਿ ਪਾਪਕਮ੍ਮੇਹਿ. ਨਿਰਯਂ ਤੇ ਉਪਪਜ੍ਜਰੇਤਿ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਤੇ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਯ੍ਯੋ ਅਯੋਗੁਲ਼ੋਤਿ ਗਾਥਾ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਚਾਯਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਅਸਞ੍ਞਤੋ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇ ਠਿਤੋ ਕੁਹਨਾਯ ਲੋਕਂ ਵਞ੍ਚਕੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਸਿਖੂਪਮਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਅਜ੍ਝੋਹਰੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਯਞ੍ਚੇਤਂ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਯਞ੍ਚੇਤਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ, ਤੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਅਯੋਗੁਲ਼ੋਵ ਭੁਤ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯੋ ਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ ਪਣੀਤਤਰੋ ਚ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਹਿ ਅਯੋਗੁਲ਼ਸ੍ਸ ਭੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣੇਨਾਪਿ ਦੁਜ੍ਜਾਨਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਸ੍ਸ ਭੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭੋਤਿ, ਅਯਞ੍ਹਿ ਕੋਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੋਤਿ.
ਏਵਂ ਪਾਪਕਿਰਿਯਾਯ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵੀਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਗਰਹਿਤ੍ਵਾ ਦੁਬ੍ਭਰਤਾਯ ਦੁਪ੍ਪੋਸਤਾਯ…ਪੇ… ਇਮਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਉਦ੍ਦਿਸੇਯ੍ਯਾਥਾ’’ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਯੋ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨਭਿਜਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਆਦਿਮਾਹ.
ਏਵਂ ਮੂਲਚ੍ਛੇਜ੍ਜਵਸੇਨ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕੇ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯ ਅਧਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ ਉਦਪਾਦਿ. ਤਸ੍ਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਏਵਞ੍ਚਿਦਂ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਅਧਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੬. ਤਤ੍ਥ ਅਦਿਟ੍ਠੇ ਦਿਟ੍ਠਸਞ੍ਞਿਨੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦਿਟ੍ਠੇਯੇਵ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਸਞ੍ਞਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਏਸ ਨਯੋ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾਦੀਸੁ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੇ. ਅਨਧਿਗਤੇਤਿ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਅਨਧਿਗਤੇ; ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧੇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਚ੍ਛਿਕਤੇਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵਾ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਤੇ. ਅਧਿਮਾਨੇਨਾਤਿ ਅਧਿਗਤਮਾਨੇਨ; ‘‘ਅਧਿਗਤਾ ਮਯ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਅਧਿਕਮਾਨੇਨ ਵਾ ਥਦ੍ਧਮਾਨੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂਸੂਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਂਸੁ; ‘‘ਪਤ੍ਤਂ ਆਵੁਸੋ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਆਰੋਚੇਸੁਂ. ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ ਕੇਵਲਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਨ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਤਥਾਰੂਪਪਚ੍ਚਯਸਮਾਯੋਗੇ ਰਾਗਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ; ਰਾਗਤ੍ਥਾਯ ਨਮਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਇਤਰੇਸੁ.
ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਨ੍ਤਿ ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਂ ਆਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਞਾਪਨੇ ਵੋਹਾਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਙ੍ਗਂ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਕਸ੍ਸ ਪਨਾਯਂ ਅਧਿਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ? ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਤਾਵ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਪਹੀਨਕਿਲੇਸਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਅਰਿਯਗੁਣਪਟਿਵੇਧੇ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਦੀਨਂ ‘‘ਅਹਂ ਸਕਦਾਗਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਧਿਮਾਨੋ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਹਿ ਅਰਿਯਗੁਣਾਧਿਗਮੇ ਨਿਰਾਸੋਵ. ਸੀਲਵਤੋਪਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦਾਰਾਮਤਾਦਿਮਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਪਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਸੁਦ੍ਧਸਮਥਲਾਭਿਂ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਾਭਿਂ ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਠਪੇਤਿ, ਸੋ ਹਿ ਦਸਪਿ ਵੀਸਤਿਪਿ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਕਿਲੇਸਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਕਦਾਗਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਨਾਗਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ਮਞ੍ਞਤਿ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਲਾਭਿਂ ਪਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇਯੇਵ ਠਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮਾਧਿਬਲੇਨ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਸੁਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਅਸੀਤਿਮ੍ਪਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਮ੍ਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਚਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾ ਅਠਤ੍ਵਾਵ ‘‘ਅਰਹਾ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ.
ਸਵਿਭਙ੍ਗਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੭. ਅਨਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨ ਅਭਿਜਾਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨਾਯਂ ਅਨਭਿਜਾਨਂ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ, ਸ੍ਵਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਞਾਣੇਨ ਚ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ ਅਭੂਤੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਅਸਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤਂ ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਝਾਯੀਨਞ੍ਚੇਵ ਅਰਿਯਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਂ. ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਤਂ ਉਪਨੇਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕੋ, ਤਂ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ; ਏਵਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਝਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਮਾਧਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਤੀਤਿ ਏਵਂ ਝਾਨਾਦਯੋ ਅਨੇਕਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਵਸੇਨ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇ ਵਾ ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਤ੍ਤਨਿ ਉਪਨੇਤੀ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਮਯਿ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਿ ਉਪਨੇਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਏਤੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਸੁ ਉਪਨੇਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਪਞ੍ਞਾ ਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਮਿਵ ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਕਰਣਤੋ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਰਿਯਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਲਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਿਦ੍ਧਂਸਨਸਮਤ੍ਥਂ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮੇਤ੍ਥ, ਝਾਨਾਦਿਭੇਦੇ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੇ ਅਲਂ ਵਾ ਅਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਸ੍ਸਾਤਿ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋ, ਤਂ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਦਤ੍ਥਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੇਨ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸੋ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਦੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ, ਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ਞਾਣਂ ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ; ਯਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਸੀਸੇਨ ਪਦਭਾਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਗ੍ਗਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਞ੍ਞਾ ‘‘ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮੇਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ. ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾਤਿਆਦਿ ਪਨ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਤੇਸਞ੍ਹਿ ਆਰੋਚਿਤੇ ਆਰੋਚਿਤਂ ਹੋਤਿ ਨ ਦੇਵਮਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ, ਨਾਪਿ ਪੇਤਯਕ੍ਖਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਾਨਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਜਾਨਾਮਿ ਇਤਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਮੁਦਾਚਰਣਾਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨਸ੍ਸ ‘‘ਜਾਨਾਮਹਂ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮੇ, ਪਸ੍ਸਾਮਹਂ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮੇ’’ਤਿ ਇਦਂ ਤੇਸੁ ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਜਾਨਨਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਦੀਪਨਂ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਭਾਵਦੀਪਨਂ.
੧੯੮. ਤਤੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨਾਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪਟਿਜਾਨਨਸਮਯਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਆਰੋਚਿਤਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਨ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਸ੍ਮਾ ਪਰੇਨ ਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਅਚੋਦਿਤੋ ਵਾ ਪਟਿਜਾਨਾਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਯਮਾਨੋ ਵਾ ਅਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਯਮਾਨੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਸਮਨੁਗ੍ਗਾਹਿਯਮਾਨੇ ਤਾਵ – ਕਿਂ ਤੇ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਗਮਪੁਚ੍ਛਾ; ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਸੁ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਵਾ ਕਿਂ ਤਯਾ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਉਪਾਯਪੁਚ੍ਛਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਕਿਂ ਤਯਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ? ਕਿਂ ਵਾ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ? ਤਥਾ ਕਿਂ ਰੂਪੇ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਉਦਾਹੁ ਅਰੂਪੇ? ਕਿਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ, ਉਦਾਹੁ ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ? ਕਦਾ ਤੇ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਕਾਲਪੁਚ੍ਛਾ. ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਾਦੀਸੁ ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਓਕਾਸਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ, ਕਿਂ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ, ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ, ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ, ਮਣ੍ਡਪੇ, ਕਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਵਿਹਾਰੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇ ਤੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾਤਿ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਤਰਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ ਤਵ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਾਭੀਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਧਮ੍ਮਪੁਚ੍ਛਾ. ਪਠਮਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਕਤਮੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਵਂ ਲਾਭੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਾਨਿ ਚੇਪਿ ਕੋਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾਧਿਗਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਸੋ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵ ਸਕ੍ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਛਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਸੋਧਨਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਕਿਂ ਤੇ ਅਧਿਗਤਂ, ਕਿਂ ਝਾਨਂ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰ’’ਨ੍ਤਿ? ਯੋ ਹਿ ਯੇਨ ਅਧਿਗਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮ ਮੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਦੀਸੁ ਕਿਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਯ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਦਿਭੇਦੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੇਨ ਮੁਖੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਯੋ ਹਿ ਯਸ੍ਸਾਭਿਨਿਵੇਸੋ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ‘‘ਅਯਂ ਨਾਮ ਮੇ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਏਵਂ ਮਯਾ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਕਦਾ ਤੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਕਿਂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹੇ, ਉਦਾਹੁ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਕਾਲੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਕਾਲੇ ਅਧਿਗਤਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਕਤ੍ਥ ਤੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਕਿਂ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ, ਉਦਾਹੁ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਓਕਾਸੇ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤੋਕਾਸੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਨਾਮ ਮੇ ਓਕਾਸੇ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਕਤਮੇ ਤੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਕਿਂ ਪਠਮਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਉਦਾਹੁ ਦੁਤਿਯਾਦਿਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਮਗ੍ਗੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ‘‘ਇਮੇ ਨਾਮ ਮੇ ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਨਾ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਤਤੋ ‘‘ਕਤਮੇਸਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਾਭੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ‘‘ਕਿਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਉਦਾਹੁ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਧਮ੍ਮਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ‘‘ਇਮੇਸਂ ਨਾਮਾਹਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਲਾਭੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਪਿਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਨ ਸਦ੍ਧਾਤਬ੍ਬਂ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਹਿ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਕੁਸਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਮਾਨਿ ਛ ਠਾਨਾਨਿ ਸੋਧੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ.
ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾ ਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾ. ਯਦਿ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾ ਨ ਸੁਜ੍ਝਤਿ, ‘‘ਇਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ ਨ ਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਦਿ ਪਨਸ੍ਸ ਆਗਮਨਪਟਿਪਦਾ ਸੁਜ੍ਝਤਿ, ‘‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਤੀਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਜਾਗਰਿਯਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਚਤੂਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਅਲਗ੍ਗੋ ਆਕਾਸੇ ਪਾਣਿਸਮੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਪਟਿਪਦਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਙ੍ਗੋਦਕਂ ਯਮੁਨੋਦਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਸਮੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਸਂਸਨ੍ਦਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਦਾ ਚਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੯੬) ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ.
ਅਪਿਚ ਖੋ ਨ ਏਤ੍ਤਕੇਨਾਪਿ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਸ੍ਮਾ? ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸਾਪਿ ਸਤੋ ਖੀਣਾਸਵਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦਿਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਉਪਾਯੇਹਿ ਉਤ੍ਤਾਸੇਤਬ੍ਬੋ. ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਨਾਮ ਅਸਨਿਯਾਪਿ ਮਤ੍ਥਕੇ ਪਤਮਾਨਾਯ ਭਯਂ ਵਾ ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲੋਮਹਂਸੋ ਵਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਸਚਸ੍ਸ ਭਯਂ ਵਾ ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਵਾ ਲੋਮਹਂਸੋ ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਅਰਹਾ’’ਤਿ ਅਪਨੇਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਪਨ ਅਭੀਰੂ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭੀ ਅਨੁਤ੍ਰਾਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੀਹੋ ਵਿਯ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਸਮਨ੍ਤਾ ਰਾਜਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਪੇਸਿਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਅਰਹਤੀਤਿ.
ਪਾਪਿਚ੍ਛੋਤਿ ਯਾ ਸਾ ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋਵ ਸਮਾਨੋ ਸੀਲਵਾਤਿ ਮਂ ਜਨੋ ਜਾਨਾਤੂਤਿ ਇਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਵਿਭ. ੮੫੧) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਾਪਿਚ੍ਛਾ ਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਇਚ੍ਛਾਪਕਤੋਤਿ ਤਾਯ ਪਾਪਿਕਾਯ ਇਚ੍ਛਾਯ ਅਪਕਤੋ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ.
ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਭਬ੍ਬੋ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਹਿਸ੍ਸ ਸਗ੍ਗਨ੍ਤਰਾਯੋ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਰਾਯੋ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਦੁਪ੍ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਨਿਰਯਾਯੁਪਕਡ੍ਢਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੧੧). ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਿਥਿਲੋ ਹਿ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜੋ, ਭਿਯ੍ਯੋ ਆਕਿਰਤੇ ਰਜ’’ਨ੍ਤਿ (ਧ. ਪ. ੩੧੩). ਇਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਗਿਹੀ ਵਾ ਉਪਾਸਕੋ ਵਾ ਆਰਾਮਿਕੋ ਵਾ ਸਾਮਣੇਰੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦਾਨਸਰਣਸੀਲਸਂਵਰਾਦੀਹਿ ਸਗ੍ਗਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਮੋਕ੍ਖਮਗ੍ਗਂ ਵਾ ਆਰਾਧੇਤੁਂ ਭਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਗਿਹਿਆਦਿਭਾਵੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਅਪੇਕ੍ਖਨਤੋ ‘‘ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਪੇਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਚਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਗਿਹੀ ਵਾ ਹੋਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਤਿ ਏਵਂ ਭਣੇਯ੍ਯ. ਕਥਂ? ‘‘ਅਜਾਨਮੇਵਂ ਆਵੁਸੋ ਅਵਚਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨ ‘‘ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਦਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਵ ਯਥਾ ਵਦਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਜਾਨਮੇਵਂ ਆਵੁਸੋ ਅਵਚਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਅਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਆਕਾਰਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਨਾਹਂ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾ ਵਿਲਪਿਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਵਚਨਤ੍ਥਵਿਰਹਤੋ ਤੁਚ੍ਛਂ ਵਞ੍ਚਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਤੋ ਮੁਸਾ ਵਿਲਪਿਂ, ਅਭਣਿਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਦਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਅਤ੍ਥਮਤ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੁਚ੍ਛਕਂ ਮਯਾ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪੁਰਿਮੇ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਆਪਨ੍ਨੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਉਪਾਦਾਯ. ਸੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਚ ਪਾਕਟਮੇਵਾਤਿ.
ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ
੧੯੯. ਏਵਂ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਦਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਦਭਾਜਨੀਯਮ੍ਹਿ ‘‘ਝਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਸਮਾਧਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ਠਪਿਤਾ. ਸਙ੍ਖੇਪਦਸ੍ਸਿਤੇ ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਨਯਂ ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਨਯਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਪਦਭਾਜਨਂ ਮਾਤਿਕਾਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨਾਦੀਨਿਪਿ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿਪਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਜ੍ਝਾਨਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਮੇਵ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਨ੍ਤਿਪਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਜ੍ਝਾਨਂ, ਮੇਤ੍ਤਾਝਾਨਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਝਾਨਂ ਅਸੁਭਜ੍ਝਾਨਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਜ੍ਝਾਨਂ, ਲੋਕਿਯਜ੍ਝਾਨਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਸੁਟ੍ਠੁ ਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਵਿਧੇਹਿ ਵਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ. ਸੋ ਪਨਾਯਂ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਸੁਞ੍ਞਤੋ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਪਣਿਧੀਨਂ ਅਭਾਵਤੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਠਪੇਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿ. ਅਰਿਯੇਹਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਤ੍ਤਿਕੇਨ ਚ ਸਮਾਧਿਤ੍ਤਿਕੇਨ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤ੍ਤਿਕੇਨ ਪਨ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਮ੍ਪਿ ਪਦਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਂ ਇਮਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋਵ ਹੋਤਿ.
ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ, ਆਸਵਾਨਂ ਖਯੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਕਿਸ੍ਸਾਪਿ ਨਾਮਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋਪਿ ‘ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਪਦਭਾਜਨੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਵ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਬਲਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀਤਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਾਦੀਸੁ ਪਨ ‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਏਕੇਕਕੋਟ੍ਠਾਸਵਸੇਨਾਪਿ ‘ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਏਕੇਕਧਮ੍ਮਵਸੇਨਾਪਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤਮ੍ਪਿ ਸਮੇਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਯੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯਪਿ ਏਕੇਕਫਲਵਸੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਤ੍ਤਿਕੇ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਿਨਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਤਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਹਿ ਕਾਮਰਾਗਦੋਸਾਨਂ ਪਹਾਨਂ, ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਾਗੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਰਾਗਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣਤਾਤਿਆਦਿਤ੍ਤਿਕੇ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਾਗਾ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ.
ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਪਦਭਾਜਨੇ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਝਾਨੇਨ ਅਘਟੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਮਾਮੀ’’ਤਿ ਵਚਨਮਤ੍ਤੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯੋ ਝਾਨੇਨ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਨਾਮ ਝਾਨੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਅਭਿਰਮਾਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ਅਯਮੇਵ ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯਾ ਚ ‘‘ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੫੪ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮਨੋਮਯਿਦ੍ਧਿਇਦ੍ਧਿਵਿਧਦਿਬ੍ਬਸੋਤਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣਭੇਦਾ ਪਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ ਨ ਆਗਤਾ, ਤਾਸੁ ਏਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੁ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿਪਿ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿਪਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਫੁਸ੍ਸਦੇਵਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਭਣਤਿ – ‘‘ਇਤਰਾਪਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਞਾਣੇਨ ਅਘਟਿਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਵਤ੍ਥੂ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘ਮਨੋਮਯਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹਿ, ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਸ੍ਸ, ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ, ਚੇਤੋਪਰਿਯਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇਹੇਵ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ – ‘‘ਆਚਰਿਯੋ ਨ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕੋ ਭੁਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਪਾਦਕੋਵ ਮਹਗ੍ਗਤਧਮ੍ਮੋ, ਝਾਨੇਨੇਵ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਨੋਮਯਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਮਨੋਮਯਞਾਣਸ੍ਸ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਵਾ ਯਥਾ ਵਾ ਤਥਾ ਵਾ ਵਦਤੁ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵਾ’’ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਨਾਗਤਂ, ਅਥ ਖੋ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇ ਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਸਚ੍ਛਿਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਮਯਾ’’ਤਿ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਕਸ੍ਮਾ? ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਹਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਕਾਮਾਵਚਰਕੁਸਲਤੋ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕ੍ਰਿਯਤੋ ਚਤੂਸੁ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਏਤੇਸੁ ਚੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਫਲੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਿਭਙ੍ਗੇ (ਵਿਭ. ੭੪੬) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਲੋਕਿਯਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਂ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨ ਤਾਵ ਸੀਸਂ ਓਤਰਤਿ. ‘‘ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹੀਤਿ ਅਵਿਸੇਸੇਨਾਪਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕੁਰੁਨ੍ਦਿਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਨ ਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਹਾਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸੀਸਂ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨ ਪਾਰਾਜਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਚਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਮਾਣਂ ਕਾਤੁਨ੍ਤਿ.
‘‘ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਲਾਭੀਮ੍ਹਾਹਂ ਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵਾ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨੇਵ ਲੋਕਿਯਤ੍ਤਾ ਨ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਨਿਰੋਧਂ ਨਾਮ ਅਨਾਗਾਮੀ ਵਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤੇਸਂ ਮਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਚ ਨਂ ਤਥਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਸਙ੍ਖੇਪਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਅਤੀਤਭਵੇ ਕਸ੍ਸਪਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਦਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਤੀਤਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਹਿ ਪਰਾਮਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸੀਸਂ ਨ ਓਤਰਤੀਤਿ. ਸਙ੍ਖੇਪਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਤੀਤੇ ਅਟ੍ਠਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਦਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ਇਧ ਪਨ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾਤਿ ਕੇਚਿ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ‘‘ਅਤੀਤਤ੍ਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ.
ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਾਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੨੦੦. ਏਵਂ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਦਸ ਮਾਤਿਕਾਪਦਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਉਲ੍ਲਪਨ੍ਤੋ ਯਂ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਂ ਭਣਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਚਕ੍ਕਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਉਲ੍ਲਪਨਾਕਾਰਞ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਾਰੋ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਵਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਵਾਰੋਤਿ ਤਯੋ ਮਹਾਵਾਰਾ. ਤੇਸੁ ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਾਰੇ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਮੋਹਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣਪਦਂ, ਤਾਵ ਏਕਮੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਂ, ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਲਾਭੀਮ੍ਹਿ, ਵਸੀਮ੍ਹਿ, ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਮਯਾਤਿ ਇਮੇਸੁ ਛਸੁ ਪਦੇਸੁ ਏਕਮੇਕਂ ਪਦਂ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ, ਚਤੂਹਿ, ਪਞ੍ਚਹਿ, ਛਹਿ, ਸਤ੍ਤਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਿਕਨਯੋ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤੋ ਪਠਮਞ੍ਚ ਝਾਨਂ, ਦੁਤਿਯਞ੍ਚ ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਮੇਕਂ ਪਦਂ ਘਟੇਨ੍ਤੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦਾਨਿ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਖਣ੍ਡਚਕ੍ਕਂ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਪੁਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਨ ਯੋਜਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਖਣ੍ਡਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤੋ ਦੁਤਿਯਞ੍ਚ ਝਾਨਂ, ਤਤਿਯਞ੍ਚ ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਮੇਕਂ ਪਦਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਬਦ੍ਧਚਕ੍ਕਂ ਨਾਮ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤੋ ਯਥਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ, ਏਵਂ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿਪਿ ਸਦ੍ਧਿਂ, ਏਕਮੇਕਂ ਪਦਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਏਕੂਨਤਿਂਸ ਬਦ੍ਧਚਕ੍ਕਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਏਕਮੂਲਕਨਯੋ ਨਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋ. ਪਾਠੋ ਪਨ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਸੋ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯਥਾ ਚ ਏਕਮੂਲਕੋ, ਏਵਂ ਦੁਮੂਲਕਾਦਯੋਪਿ ਸਬ੍ਬਮੂਲਕਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਤਾਨਂ ਉਪਰਿ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸ ਨਯਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦ੍ਵਿਮੂਲਕਾ ਏਕੂਨਤਿਂਸ, ਤਿਮੂਲਕਾ ਅਟ੍ਠਵੀਸ, ਚਤੁਮੂਲਕਾ ਸਤ੍ਤਵੀਸ; ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਮੂਲਕਾਦਯੋਪਿ ਏਕੇਕਂ ਊਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਤਿਂਸਮੂਲਕਾ, ਤਾਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਠੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਨਾਮਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਦਂ ਸਬ੍ਬਮੂਲਕ’’ਨ੍ਤਿ ਤਿਂਸਮੂਲਕਨਯੋ ਏਕੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਪਦਂ ਝਾਨੇਨ ਅਘਟਿਤਂ ਸੀਸਂ ਨ ਓਤਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਮੋਹਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣਪਦਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯੇਵ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਯੋਜਨਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਵਾ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਘਟੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਉਲ੍ਲਪਤੋ ਮੋਕ੍ਖੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵਾਤਿ.
ਇਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਚ ਪਨੇਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਦ੍ਧਿਕਮਹਾਵਾਰੇ ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਭੂਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਪੁਬ੍ਬੇਵਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਯੇਵ ਅਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਭਣਮਾਨਸ੍ਸ ਹੋਤਿ. ਭਣਿਤਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ ਭਣਿਤੇ ਅਸ੍ਸ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਭਣਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਵਤੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤਵਚਨਸ੍ਸ ਹੋਤੀਤਿ. ਯੋ ਏਵਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਭਣਨ੍ਤੋਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਚ੍ਛਾਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਮੁਸਾ ਮਯਾ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸੋ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ – ਪੁਚ੍ਛਾ ਤਾਵ ਹੋਤਿ ‘‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਅਤ੍ਥਿ, ‘ਮੁਸਾ ਮਯਾ ਭਣਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾਭਾਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਮੇਵ ਹਿ ਕੋਚਿ ਪਮੁਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ਸਾ ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾ – ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਭਣਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਾਮੀ’’ਤਿ ਚ ਜਾਨਤੋ ਪਚ੍ਛਾਭਾਗੇ ‘‘ਮੁਸਾ ਮਯਾ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨ ਭਵਿਤੁਂ. ਸਚੇਪਿ ਨ ਹੋਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਪੁਰਿਮਮੇਵ ਹਿ ਅਙ੍ਗਦ੍ਵਯਂ ਪਮਾਣਂ. ਯਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਆਭੋਗੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਭਣਨ੍ਤੋ ਪਨ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਾਮੀ’’ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਭਣਿਤੇਪਿ ‘‘ਮੁਸਾ ਮਯਾ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਸੋ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਕਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਹਿ ਪਮਾਣਤਰੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਦਵਾ ਭਣਿਤਂ ਵਾ ਰਵਾ ਭਣਿਤਂ ਵਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਤਂਞਾਣਤਾ ਚ ਞਾਣਸਮੋਧਾਨਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਂਞਾਣਤਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਤੇਨੇਵ ‘‘ਮੁਸਾ ਭਣਾਮੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਮੁਸਾ ਮਯਾ ਭਣਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਤੀਸੁ ਖਣੇਸੁ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਯਂ ਤਂਞ੍ਞਣਤਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਹਿ ਸਕ੍ਕਾ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਿਤੁਂ ਯਥਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਤੇਨੇਵ ਅਸਿਨਾ ਸੋ ਅਸਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤੁਨ੍ਤਿ. ਪੁਰਿਮਂ ਪੁਰਿਮਂ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –
‘‘ਪਮਾਣਂ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋਵ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਨ ਹੇਸ੍ਸਤਿ;
ਸੇਸਦ੍ਵਯਨ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੇਤ, ਮਿਤਿ ਵਾਚਾ ਤਿਵਙ੍ਗਿਕਾ’’ਤਿ.
‘‘ਞਾਣਸਮੋਧਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ –
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਮ੍ਹਿ ਪਠਮੇ, ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਂ;
ਨਿਰਨ੍ਤਰੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਏਕਂ ਵਿਯ ਪਕਾਸਤਿ.
ਇਤੋ ਪਰਂ ਪਨ ਯ੍ਵਾਯਂ ‘‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਣਤਿ, ਯਸ੍ਮਾ ਸੋ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਅਤ੍ਥੇਵਾਯਂ ਲਦ੍ਧਿ. ਤਥਾ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਮਸ੍ਸ ਖਮਤਿ ਚੇਵ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚ. ਏਵਂਸਭਾਵਮੇਵ ਚਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮੁਸਾ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਹ ਖਨ੍ਤਿਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਖਨ੍ਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਰੁਚਿਂ ਵਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਖਨ੍ਤਿਰੁਚੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਾਵਂ ਵਾ ਵਿਨਿਧਾਯ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਣਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਅਙ੍ਗਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਚਤੂਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਵਾਰੇ ਚ ‘‘ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮੁਸਾਵਾਦੋ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ੩੨੮) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਞ੍ਞੋਪਿ ਇਧ ‘‘ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿ ਏਕੋ ਨਯੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ਵਿਨਿਧਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਨ੍ਤਿ ਬਲਵਧਮ੍ਮਵਿਨਿਧਾਨਵਸੇਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਨਿਧਾਯ ਖਨ੍ਤਿਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਤਤੋ ਦੁਬ੍ਬਲਦੁਬ੍ਬਲਾਨਂ ਵਿਨਿਧਾਨਵਸੇਨ. ਵਿਨਿਧਾਯ ਸਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਦੁਬ੍ਬਲਧਮ੍ਮਵਿਨਿਧਾਨਂ. ਸਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਅਵਿਨਿਧਾਯ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਨਾਗਤਵਚਨੇਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਮਾਪਜ੍ਜਿ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਅਤੀਤਵਤ੍ਤਮਾਨਪਦਾਨੇਵ ਪਾਠੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
੨੦੭. ਇਤੋ ਪਰਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਦ੍ਧਿਕਮਹਾਵਾਰੇ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ. ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਤਂ ਅਤ੍ਥਿ – ਯਂ ਇਮਿਨਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਪਦਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਰਾਗੋ ਮੇ ਚਤ੍ਤੋ ਵਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ. ਸ੍ਵਾਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਚਤ੍ਤੋਤਿ ਇਦਂ ਸਕਭਾਵਪਰਿਚ੍ਚਜਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਨ੍ਤੋਤਿ ਇਦਂ ਪੁਨ ਅਨਾਦਿਯਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਇਦਂ ਸਨ੍ਤਤਿਤੋ ਵਿਮੋਚਨਵਸੇਨ. ਪਹੀਨੋਤਿ ਇਦਂ ਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਕ੍ਵਚਿ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠੋਤਿ ਇਦਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਦਿਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਉਕ੍ਖੇਟਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਉਤ੍ਤਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨ ਅਨਲ੍ਲੀਯਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਸਮੁਕ੍ਖੇਟਿਤੋਤਿ ਇਦਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਤ੍ਤਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਣੁਸਹਗਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਨ ਅਨਲ੍ਲੀਯਨਭਾਵਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.
ਸੁਦ੍ਧਿਕਵਾਰਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਵਾਰਕਥਾ
੨੧੫. ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਵਾਰੇਪਿ ‘‘ਤੀਹਾਕਾਰੇਹੀ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ, ਵਾਰਪੇਯ੍ਯਾਲਪ੍ਪਭੇਦੋ ਚ ਸਬ੍ਬੋ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕੇਵਲਞ੍ਹਿ ਯਂ ‘‘ਮਯਾ ਵਿਰਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ ਮਯ੍ਹਂ ਆਪਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਓਕਾਸਗਵੇਸਕਾਨਂ ਪਾਪਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਓਕਾਸਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਯਥੇਵ ਹਿ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਪਦੇਸੁ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਖੇਤ੍ਤੇ ਓਤਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਤਕੋਵ ਹੋਤਿ; ਏਵਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਪਦੇਸੁ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਏਕਂ ਵਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਯਂ ਵਾ ਤਂ ਵਾ ਵਦਨ੍ਤੋਪਿ ਖੇਤ੍ਤੇ ਓਤਿਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਯਸ੍ਸ ਵਦਤਿ, ਸੋ ਤਮਤ੍ਥਂ ਤਙ੍ਖਣਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ. ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਯ ਸੀਸਂ ਨ ਓਤਰਤਿ. ਇਦਂ ਅਭੂਤਾਰੋਚਨਂ ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਯਪਿ ਓਤਰਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਹਤ੍ਥਵਿਕਾਰਾਦੀਹਿਪਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਚੋਪਨੇਹਿ ਅਭੂਤਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਥੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਸੋ ਚ ਤਮਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕੋਵ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਪਨ ਯਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਸੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਕਿ ਅਯਂ ਭਣਤੀ’’ਤਿ, ਸਂਸਯਂ ਵਾ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਚਿਰਂ ਵੀਮਂਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਝਾਨਾਦੀਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਗਮਵਸੇਨ ਵਾ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦਿਵਸੇਨ ਵਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਝਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਵਾ ਵਚਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਝਾਨਂ ਕਿਰ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਨ੍ਤਿ ਏਸ ਵਦਤੀ’’ਤਿ ਯਦਿ ਏਤ੍ਤਕਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਜਾਨਾਤਿ, ਜਾਨਾਤਿਚ੍ਚੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਸੇਸੋ ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਬਹੂਨਂ ਵਾ ਨਿਯਮਿਤਾਨਿਯਮਿਤਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸੋ ਸਬ੍ਬੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
ਵਤ੍ਤੁਕਾਮਵਾਰਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਵਾਰਕਥਾ
੨੨੦. ਪਚ੍ਚਯਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਵਾਰੇਪਿ – ਸਬ੍ਬਂ ਵਾਰਪੇਯ੍ਯਾਲਭੇਦਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਗਤਪਦਾਨਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਞਤ੍ਵਾ ਪਾਲ਼ਿਕ੍ਕਮੋ ਤਾਵ ਏਵਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਿ, ਯੋ ਤੇ ਚੀਵਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ, ਯੋ ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ, ਯੋ ਤੇ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿ, ਯੋ ਤੇ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੀ’’ਤਿ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਵਚਨਵਾਰਾ, ‘‘ਯੇਨ ਤੇ ਵਿਹਾਰੋ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਕਰਣਵਚਨਵਾਰਾ, ‘‘ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਆਗਮ੍ਮ ਵਿਹਾਰਂ ਅਦਾਸੀ’’ਤਿਆਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਉਪਯੋਗਵਚਨਵਾਰਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਪਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਵਾਰਪੇਯ੍ਯਾਲਭੇਦੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ, ਯੇਨ ਤੇ ਵਿਹਾਰੋ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਆਗਮ੍ਮ ਵਿਹਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਇਧ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ, ਅਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਨ੍ਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਭੇਦਕਥਾ
ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ਆਪਤ੍ਤਿਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ ਅਧਿਮਾਨੇਨਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਧਿਮਾਨੇਨਾਤਿ ਅਧਿਗਤਮਾਨੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸਾਤਿ ਕੋਹਞ੍ਞੇ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੇ ਅਠਤ੍ਵਾ ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾਦਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਏਵ. ਇਧ ਪਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਾ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਤੀਰਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੂ. ਤੇਸਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤੀਤਿ.
ਪਦਭਾਜਨੀਯਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਇਦਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ – ਹਤ੍ਥਮੁਦ੍ਦਾਯ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਤੋ, ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਤੋ, ਉਭਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਿਵੇਦਨਂ ਹਸਨ੍ਤੋਪਿ ਹਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਕੋ ਉਲ੍ਲਪਤਿ ਭਾਯਨ੍ਤੋਪਿ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋਪੀਤਿ.
ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ
੨੨੩. ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੂਸੁ – ਅਧਿਮਾਨਵਤ੍ਥੁ ਅਨੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਦੁਤਿਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ – ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਪਤ੍ਥਨਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਏਵਂ ਮਂ ਜਨੋ ਸਮ੍ਭਾਵੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਨ੍ਤਂ ਮਂ ਜਨੋ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਸਮ੍ਭਾਵੇਸ੍ਸਤਿ, ਤਤੋ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਗਰੁਕਤੋ ਮਾਨਿਤੋ ਪੂਜਿਤੋਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾਤਿ ਏਵਂ ਪਣਿਧਾਯ ‘‘ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਦਵਾਰੇ ਪਦਵਾਰੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਤਥਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਕੁਟਿਕਰਣਚਙ੍ਕਮਨਨਿਸੀਦਨਨਿਵਾਸਨਪਾਵੁਰਣਾਦੀਸੁ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਪਯੋਗੇ ਪਯੋਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਅਰਞ੍ਞੇ ਨ ਵਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਮ੍ਭਾਵਨਂ ਲਭਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਧੁਤਙ੍ਗੋ ‘‘ਧੁਤਙ੍ਗਂ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਮੇ ਵਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਅਰਞ੍ਞਂ ਸਪ੍ਪਾਯ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਾ ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਿਵੇਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਵਾਸੋ ਨਾਮ ਭਗਵਤਾ ਪਸਤ੍ਥੋ, ਮਯਿ ਚ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਨ੍ਤੇ ਬਹੂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਾ ਏਵਂ ਅਨਵਜ੍ਜਵਾਸਂ ਵਸਿਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵਸਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤਿਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਦੀਨਿ ਸਣ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਨਿਵਾਸਨਪਾਰੁਪਨਕਿਚ੍ਚਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਾਵ ਭੋਜਨਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਤਾਵ ਪਯੋਗੇ ਪਯੋਗੇ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਸਮ੍ਭਾਵਨਂ ਲਭਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ. ਖਨ੍ਧਕਵਤ੍ਤਸੇਖਿਯਵਤ੍ਤਪਰਿਪੂਰਣਤ੍ਥਂ ਪਨ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਆਪਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਵਾ ਪਾਸਾਦਿਕੇਹਿ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮਾਦੀਹਿ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪਵਜ੍ਜੋ ਵਿਞ੍ਞੂਨਨ੍ਤਿ.
ਚਤੁਤ੍ਥਪਞ੍ਚਮਵਤ੍ਥੂਸੁ – ‘‘ਯੋ ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ‘‘ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਮੇਵ ਹਿ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਪਣਿਧਾਯ ਚਙ੍ਕਮੀਤਿਆਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯਾਨੇਵ.
ਸਂਯੋਜਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ – ਸਂਯੋਜਨਾ ਪਹੀਨਾਤਿਪਿ ‘‘ਦਸ ਸਂਯੋਜਨਾ ਪਹੀਨਾ’’ਤਿਪਿ ‘‘ਏਕਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਪਹੀਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਦਤੋ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਮੇਵ ਆਰੋਚਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ.
੨੨੪. ਰਹੋਵਤ੍ਥੂਸੁ – ਰਹੋ ਉਲ੍ਲਪਤੀਤਿ ‘‘ਰਹੋਗਤੋ ਅਰਹਾ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ, ਨ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਿਤਮੇਵ ਕਰੋਤਿ. ਤੇਨੇਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਹਾਰਵਤ੍ਥੁ ਉਪਟ੍ਠਾਨਵਤ੍ਥੁ ਚ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
੨੨੫. ਨ ਦੁਕ੍ਕਰਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ – ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਯਂ ਲਦ੍ਧਿ – ‘‘ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾਵ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਾ’’ਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਾ ਤੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚਸ੍ਸ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ‘‘ਸੀਲਵਤਾ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੇਨ ਨ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਤੁਂ, ਪਟਿਬਲੋ ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ.
ਵੀਰਿਯਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਆਰਾਧਨੀਯੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾ ਆਰਾਧੇਤੁਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.
ਮਚ੍ਚੁਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਭਾਯੇਯ੍ਯ. ਮਯ੍ਹਂ ਪਨ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਤ੍ਥੁਕਾਨਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ, ਸ੍ਵਾਹਂ ਕਿਂ ਮਰਣਸ੍ਸ ਭਾਯਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਤਮਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ‘‘ਨਾਹਂ ਆਵੁਸੋ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਭਾਯਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.
ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਤਤੋ ਪਰਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵੀਰਿਯਵਤ੍ਥੁਸਦਿਸਾਨੇਵ.
ਵੇਦਨਾਵਤ੍ਥੂਸੁਪਠਮਸ੍ਮਿਂ ਤਾਵ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲੇਨ ਅਧਿਵਾਸਨਖਨ੍ਤਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਵੁਸੋ ਸਕ੍ਕਾ ਯੇਨ ਵਾ ਤੇਨ ਵਾ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.
ਦੁਤਿਯੇ ਪਨ ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਨਾਵੁਸੋ ਸਕ੍ਕਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨਾ’’ਤਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ.
੨੨੬. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੂਸੁਸੋ ਕਿਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨ ਕੇਵਲਂ ‘‘ਆਯਨ੍ਤੁ ਭੋਨ੍ਤੋ ਅਰਹਨ੍ਤੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਯਂ ਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਮੁਖਤੋ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ‘‘ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਆਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਥ, ਪਾਦੋਦਕਂ ਦੇਥ, ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਪਾਦੇ ਧੋਵਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਅਰਹਨ੍ਤਵਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂਯੇਵ. ਤਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪਸਾਦਭਞ੍ਞਂ ਸਦ੍ਧਾਚਰਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦ੍ਧਾਬਲੇਨ ਸਮੁਸ੍ਸਾਹਿਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਸਾਦਭਞ੍ਞੇ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਨ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਾ, ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਸਮ੍ਪਾਪਿਕਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋਤਿ.
ਅਞ੍ਞਬ੍ਯਾਕਰਣਵਤ੍ਥੂਨਿਸਂਯੋਜਨਵਤ੍ਥੁਸਦਿਸਾਨੇਵ. ਅਗਾਰਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਗਿਹਿਭਾਵੇ ਅਨਤ੍ਥਿਕਤਾਯ ਅਨਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ‘‘ਅਭਬ੍ਬੋ ਖੋ ਆਵੁਸੋ ਮਾਦਿਸੋ’’ਤਿ ਆਹ, ਨ ਉਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.
੨੨੭. ਆਵਟਕਾਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਚ ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਸੁ ਚ ਲੋਕਿਯੇਨੇਵ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖੋ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਆਵਟਾ ਮੇ ਆਵੁਸੋ ਕਾਮਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਆਵਟਾਤਿ ਆਵਾਰਿਤਾ ਨਿਵਾਰਿਤਾ, ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.
ਅਭਿਰਤਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਸਨੇ ਅਨੁਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਦੀਸੁ ਚ ਅਭਿਰਤਭਾਵੇਨ ‘‘ਅਭਿਰਤੋ ਅਹਂ ਆਵੁਸੋ ਪਰਮਾਯ ਅਭਿਰਤਿਯਾ’’ਤਿ ਆਹ, ਨ ਉਲ੍ਲਪਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ.
ਪਕ੍ਕਮਨਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਯੋ ਇਮਮ੍ਹਾ ਆਵਾਸਾ ਪਠਮਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਵਂ ਆਵਾਸਂ ਵਾ ਮਣ੍ਡਪਂ ਵਾ ਸੀਮਂ ਵਾ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਠਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾਯ ਕਤਿਕਾਯ ਯੋ ‘‘ਮਂ ਅਰਹਾਤਿ ਜਾਨਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਪਠਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾਨਂ ਵਾ ਕਿਚ੍ਚੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਵਾ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖਾਚਾਰਤ੍ਥਂ ਵਾ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਥਾਯ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਤਾਦਿਸੇਨ ਕਰਣੀਯੇਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਸਚੇਪਿਸ੍ਸ ਏਵਂ ਗਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਾ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ‘‘ਨ ਦਾਨਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ ਏਵਂ ਮਂ ਅਰਹਾਤਿ ਸਮ੍ਭਾਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਯੇਵ.
ਯੋਪਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਤਂ ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਮਨਸਿਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਅਞ੍ਞਵਿਹਿਤੋ ਵਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚੋਰਾਦੀਹਿ ਵਾ ਅਨੁਬਦ੍ਧੋ ਮੇਘਂ ਵਾ ਉਟ੍ਠਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਨੋਵਸ੍ਸਕਂ ਪਵਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਤਂ ਠਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਯਾਨੇਨ ਵਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਦਗਮਨੇਨੇਵ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਯੇਹਿ ਸਹ ਕਤਿਕਾ ਕਤਾ, ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਪੁਬ੍ਬਂਅਚਰਿਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਹਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਮਣ੍ਡਪਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਦੀਸੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਠਾਨਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਅਰਹਾਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ’’ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਵਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਯੋ ਇਮਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੂਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਅਰਹਾਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਕਤਿਕਾ ਕਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰਵਸੇਨ ਤਥਾ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਸਚੇਪਿ ਉਪਾਸਕੇਨ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਵਿਹਾਰੋ ਵਾ ਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਵਾ ਠਪਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਯੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਤੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਸਨ੍ਤੁ, ਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਚ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੂ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰਵਸੇਨ ਵਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ ਚੀਵਰਾਦੀਨਿ ਵਾ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਾਜਿਕਮੇਵ. ਏਤਂ ਪਨ ਅਧਮ੍ਮਿਕਕਤਿਕਵਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤੇਮਾਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬੇਵ ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਙ੍ਗਾਦਿਅਵਸੇਸਧੁਤਙ੍ਗਧਰਾ ਵਾ ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬੇਵ ਖੀਣਾਸਵਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿ. ਨਾਨਾਵੇਰਜ੍ਜਕਾ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ ਅਪ੍ਪਥਾਮਾ ਏਵਰੂਪਂ ਵਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਾਲੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਵਤ੍ਤਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਇਮਂ ਤੇਮਾਸਂ ਸਬ੍ਬੇਹੇਵ ਨ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬਂ, ਮੂਗਬ੍ਬਤਂ ਗਣ੍ਹਿਤਬ੍ਬਂ, ਬਹਿ ਸੀਮਟ੍ਠਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਘਲਾਭੋ ਦਾਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਏਵਮਾਦਿਕਂ ਪਨ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਮੇਵ.
੨੨੮. ਲਕ੍ਖਣਸਂਯੁਤ੍ਤੇ ਯ੍ਵਾਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਏਸ ਜਟਿਲਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਆਦਿਤ੍ਤਪਰਿਯਾਯਾਵਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਏਕੋ ਮਹਾਸਾਵਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਲਕ੍ਖਣੋਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ. ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਪਬ੍ਬਜਿਤਦਿਵਸਤੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਗ੍ਗਸਾਵਕੋ.
ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸੀਤਿ ਮਨ੍ਦਹਸਿਤਂ ਪਾਤੁਅਕਾਸਿ, ਪਕਾਸਯਿ ਦਸ੍ਸੇਸੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸੀਤਿ? ਉਪਰਿ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਂ ਅਟ੍ਠਿਕਸਙ੍ਖਲਿਕਂ ਏਕਂ ਪੇਤਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ, ਨ ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਪਸਾਦਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਹਿ ਏਤੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ ਨ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਏਵਰੂਪਂ ਪਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇ ਕਾਤਬ੍ਬੇ ਕਸ੍ਮਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸੀਤਿ? ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਨੁਸ੍ਸਰਣਤੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ‘‘ਅਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚੇਨ ਨਾਮ ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਪਟਿਲਭਿਤਬ੍ਬਾ ਏਵਰੂਪਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ ਮੁਤ੍ਤੋ ਅਹਂ, ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ’’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਯੋ ‘ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਚਿਨ੍ਤੇਯ੍ਯੋ; ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੭੭) ਦੇਸੇਸਿ, ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਵਤ ਕਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਧਮ੍ਮਧਾਤੂ’’ਤਿ ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸੀਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵਾ ਨਾਮ ਨ ਅਕਾਰਣਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਲਕ੍ਖਣਤ੍ਥੇਰੋ ਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਆਵੁਸੋ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯਾ’’ਤਿ. ਥੇਰੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਯੇਹਿ ਅਯਂ ਉਪਪਤ੍ਤਿ ਸਾਮਂ ਅਦਿਟ੍ਠਾ, ਤੇ ਦੁਸ੍ਸਦ੍ਧਾਪਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਖਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਤੁਕਾਮਤਾਯ ‘‘ਅਕਾਲੋ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਇਧਾਹਂ ਆਵੁਸੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.
ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਿਕਸਙ੍ਖਲਿਕਨ੍ਤਿ ਸੇਤਂ ਨਿਮ੍ਮਂਸਲੋਹਿਤਂ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਤਂ. ਗਿਜ੍ਝਾਪਿ ਕਾਕਾਪਿ ਕੁਲਲਾਪੀਤਿ ਏਤੇਪਿ ਯਕ੍ਖਗਿਜ੍ਝਾ ਚੇਵ ਯਕ੍ਖਕਾਕਾ ਚ ਯਕ੍ਖਕੁਲਲਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਾਕਤਿਕਾਨਂ ਪਨ ਗਿਜ੍ਝਾਦੀਨਂ ਆਪਾਥਮ੍ਪਿ ਏਤਂ ਰੂਪਂ ਨਾਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਨੁਪਤਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਤਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਤੁਡੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਵਿਤੁਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਅਸਿਧਾਰੂਪਮੇਹਿ ਤਿਖਿਣੇਹਿ ਲੋਹਤੁਣ੍ਡੇਹਿ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਸੁਦਂ ਅਟ੍ਟਸ੍ਸਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸੁਦਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤੋ, ਸਾ ਅਟ੍ਠਿਕਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਅਟ੍ਟਸ੍ਸਰਂ ਆਤੁਰਸ੍ਸਰਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਕੁਸਲਵਿਪਾਕਾਨੁਭਵਨਤ੍ਥਂ ਕਿਰ ਯੋਜਨਪ੍ਪਮਾਣਾਪਿ ਤਾਦਿਸਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਪਸਾਦੁਸ੍ਸਦਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਕਗਣ੍ਡਸਦਿਸਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਅਟ੍ਠਿਕਸਙ੍ਖਲਿਕਾ ਬਲਵਵੇਦਨਾਤੁਰਾ ਤਾਦਿਸਂ ਸਰਮਕਾਸੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ‘‘ਵਟ੍ਟਗਾਮਿਕਸਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਏਵਰੂਪਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਾ ਨ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਸਂਵੇਗਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ ਆਵੁਸੋ ਏਤਦਹੋਸਿ; ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ ਭੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇਸਂ ਸਾ ਪੇਤੂਪਪਤ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ. ਭਗਵਾ ਪਨ ਥੇਰਸ੍ਸਾਨੁਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਚਕ੍ਖੁ ਭੂਤਂ ਜਾਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤੇਸਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾ; ਭੂਤਚਕ੍ਖੁਕਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਚਕ੍ਖੁਕਾ, ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਤ੍ਰਾਤਿ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਮਤ੍ਥਯੋਜਨਾ; ਯਸ੍ਮਾ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋਪਿ ਏਵਰੂਪਂ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਸਕ੍ਖਿਂ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ – ‘‘ਚਕ੍ਖੁਭੂਤਾ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਞਾਣਭੂਤਾ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਾਵਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਮੇ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਸੁ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ੇਸੁ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਭਵਗਤਿਯੋਨਿਠਿਤਿਨਿਵਾਸੇ ਚ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਵਦਤਿ.
ਗੋਘਾਤਕੋਤਿ ਗਾਵੋ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਿਤੋ ਮਂਸਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਕਕਪ੍ਪਨਕਸਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਾਚੇਤਨਾਹਿ ਆਯੂਹਿਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਪਰਿਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਤਤ੍ਰ ਹਿ ਯਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਨਰਕੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਜਨਿਤਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਾਕੇ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੇ ਅਵਸੇਸਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਪੇਤਾਦੀਸੁ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਕਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਸਭਾਗਤਾਯ ਵਾ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਨਰਕਾ ਚਵਨਕਾਲੇ ਨਿਮ੍ਮਂਸਕਤਾਨਂ ਗੁਨ੍ਨਂ ਅਟ੍ਠਿਰਾਸਿ ਏਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਪਾਕਟਂ ਵਿਯ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਲਿਕਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
੨੨੯. ਮਂਸਪੇਸਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਗੋਘਾਤਕੋਤਿ ਗੋਮਂਸਪੇਸਿਯੋ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਲ੍ਲੂਰਵਿਕ੍ਕਯੇਨ ਅਨੇਕਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਨਰਕਾ ਚਵਨਕਾਲੇ ਮਂਸਪੇਸਿਯੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਮਂਸਪੇਸਿਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਮਂਸਪਿਣ੍ਡਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਸਾਕੁਣਿਕੋ ਸਕੁਣੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਨਕਾਲੇ ਨਿਪ੍ਪਕ੍ਖਚਮ੍ਮੇ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡਮਤ੍ਤੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਨ੍ਤੋ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਨਰਕਾ ਚਵਨਕਾਲੇ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡੋਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਮਂਸਪਿਣ੍ਡਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਨਿਚ੍ਛਵਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਸ ਓਰਬ੍ਭਿਕਸ੍ਸ ਏਲ਼ਕੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਮ੍ਮੇ ਕਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਤਜੀਵਿਕਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਨਿਚ੍ਚਮ੍ਮਂ ਏਲ਼ਕਸਰੀਰਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਹੋਸਿ. ਸੋ ਨਿਚ੍ਛਵਿਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਅਸਿਲੋਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਸੂਕਰਿਕੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਨਿਵਾਪਪੁਟ੍ਠੇ ਸੂਕਰੇ ਅਸਿਨਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕਭਾਵੋਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਸਿਲੋਮਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਸਤ੍ਤਿਲੋਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਮਾਗਵਿਕੋ ਏਕਂ ਮਿਗਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਿਗਸ੍ਸ ਸਮੀਪਂ ਆਗਤਾਗਤੇ ਮਿਗੇ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਜ੍ਝਨਕਭਾਵੋਯੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤਿਲੋਮਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਉਸੁਲੋਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਕਾਰਣਿਕੋਤਿ ਰਾਜਾਪਰਾਧਿਕੇ ਅਨੇਕਾਹਿ ਕਾਰਣਾਹਿ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸਾਨੇ ਕਣ੍ਡੇਨ ਵਿਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਮਾਰਣਕਪੁਰਿਸੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਵਿਦ੍ਧੋ ਮਰਤੀਤਿ ਞਤ੍ਵਾਵ ਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਨਰਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਤੋ ਪਕ੍ਕਾਵਸੇਸੇਨ ਇਧੂਪਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਉਸੁਨਾ ਵਿਜ੍ਝਨਭਾਵੋਯੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਸੁਲੋਮਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਸੂਚਿਲੋਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਾਰਥੀਤਿ ਅਸ੍ਸਦਮਕੋ. ਗੋਦਮਕੋਤਿਪਿ ਕੁਰੁਨ੍ਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਤੋਦਸੂਚਿਯਾ ਵਿਜ੍ਝਨਭਾਵੋਯੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੂਚਿਲੋਮਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਦੁਤਿਯਸੂਚਿਲੋਮਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੂਚਕੋਤਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਕਾਰਕੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਿਨ੍ਦਿ. ਰਾਜਕੁਲੇ ਚ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਇਮਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਇਮਿਨਾ ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸੂਚੇਤ੍ਵਾ ਸੂਚੇਤ੍ਵਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਨੇਨ ਸੂਚੇਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਿਨ੍ਨਾ, ਤਥਾ ਸੂਚੀਹਿ ਭੇਦਨਦੁਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੁਂ ਕਮ੍ਮਮੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੂਚਿਲੋਮਪੇਤੋ ਜਾਤੋ.
ਅਣ੍ਡਭਾਰਿਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮਕੂਟੋਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਮਚ੍ਚੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯ ਕੁਮ੍ਭਮਤ੍ਤਾ ਮਹਾਘਟਪ੍ਪਮਾਣਾ ਅਣ੍ਡਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਸੋ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਰਹੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨ ਠਾਨੇ ਲਞ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕੂਟਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਪਾਕਟਂ ਦੋਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਾਮਿਕੇ ਅਸ੍ਸਾਮਿਕੇ ਅਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਰਹਸ੍ਸਂ ਅਙ੍ਗਂ ਪਾਕਟਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਦਣ੍ਡਂ ਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਪਰੇਸਂ ਅਸਯ੍ਹਂ ਭਾਰਂ ਆਰੋਪੇਸਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਰਹਸ੍ਸਙ੍ਗਂ ਅਸਯ੍ਹਭਾਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਯਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਠਿਤੇਨ ਸਮੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਸਮੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਰਹਸ੍ਸਙ੍ਗੇ ਵਿਸਮਾ ਨਿਸਜ੍ਜਾ ਅਹੋਸੀਤਿ.
ਪਾਰਦਾਰਿਕਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਸਤ੍ਤੋ ਪਰਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਿਤਂ ਗੋਪਿਤਂ ਸਸ੍ਸਾਮਿਕਂ ਫਸ੍ਸਂ ਫੁਸਨ੍ਤੋ ਮੀਲ਼੍ਹਸੁਖੇਨ ਕਾਮਸੁਖੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਮਯਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯ ਗੂਥਫਸ੍ਸਂ ਫੁਸਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਭਵਿਤੁਂ ਤਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਦੁਟ੍ਠਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁ ਪਾਕਟਮੇਵ.
੨੩੦. ਨਿਚ੍ਛਵਿਤ੍ਥਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਾ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਤਨੋ ਫਸ੍ਸੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ, ਸਾ ਚ ਤਂ ਸਾਮਿਕਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਂ ਫਸ੍ਸਂ ਥੇਨੇਤ੍ਵਾ ਪਰੇਸਂ ਅਭਿਰਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯ ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾ ਧਂਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਅਨੁਭਵਿਤੁਂ ਨਿਚ੍ਛਵਿਤ੍ਥੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.
ਮਙ੍ਗੁਲਿਤ੍ਥਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮਙ੍ਗੁਲਿਨ੍ਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਦੁਦ੍ਦਸਿਕਂ ਬੀਭਚ੍ਛਂ, ਸਾ ਕਿਰ ਇਕ੍ਖਣਿਕਾਕਮ੍ਮਂ ਯਕ੍ਖਦਾਸਿਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਚ ਏਵਂ ਬਲਿਕਮ੍ਮੇ ਕਤੇ ਅਯਂ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਵਡ੍ਢਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਾਦੀਨਿ ਵਞ੍ਚਨਾਯ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਨਂ ਦੁਦ੍ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਾਯ ਕਮ੍ਮਸਭਾਗਤਾਯ ਗਨ੍ਧਪੁਪ੍ਫਾਦੀਨਂ ਥੇਨਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਾ ਦੁਦ੍ਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਗਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਵਿਰੂਪਾ ਬੀਭਚ੍ਛਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.
ਓਕਿਲਿਨਿਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਓਕਿਲਿਨਿਂ ਓਕਿਰਿਨਿਨ੍ਤਿ ਸਾ ਕਿਰ ਅਙ੍ਗਾਰਚਿਤਕੇ ਨਿਪਨ੍ਨਾ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਾ ਵਿਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਪਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਕ੍ਕਾ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਖਰੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਪਕ੍ਕਸਰੀਰਾ; ਓਕਿਲਿਨੀ ਚ ਕਿਲਿਨ੍ਨਸਰੀਰਾ ਬਿਨ੍ਦੁਬਿਨ੍ਦੂਨਿ ਹਿਸ੍ਸਾ ਸਰੀਰਤੋ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਿ. ਓਕਿਰਿਨੀ ਚ ਅਙ੍ਗਾਰਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਹੇਟ੍ਠਤੋਪਿ ਕਿਂਸੁਕਪੁਪ੍ਫਵਣ੍ਣਾ ਅਙ੍ਗਾਰਾ, ਉਭਯਪਸ੍ਸੇਸੁਪਿ, ਆਕਾਸਤੋਪਿਸ੍ਸਾ ਉਪਰਿ ਅਙ੍ਗਾਰਾ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਉਪ੍ਪਕ੍ਕਂ ਓਕਿਲਿਨਿਂ ਓਕਿਰਿਨਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਾ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ ਸਪਤ੍ਤਿਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਟਾਹੇਨ ਓਕਿਰੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਕਿਰ ਕਲਿਙ੍ਗਰਞ੍ਞੋ ਏਕਾ ਨਾਟਕਿਨੀ ਅਙ੍ਗਾਰਕਟਾਹਂ ਸਮੀਪੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਤ੍ਤਤੋ ਉਦਕਞ੍ਚ ਪੁਞ੍ਛਤਿ, ਪਾਣਿਨਾ ਚ ਸੇਦਂ ਕਰੋਤਿ. ਰਾਜਾਪਿ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਞ੍ਚ ਕਰੋਤਿ, ਪਰਿਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਤਂ ਅਸਹਮਾਨਾ ਇਸ੍ਸਾਪਕਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਤਂ ਅਙ੍ਗਾਰਕਟਾਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਉਪਰਿ ਅਙ੍ਗਾਰੇ ਓਕਿਰਿ. ਸਾ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਦਿਸਂਯੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵਿਤੁਂ ਪੇਤਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ.
ਚੋਰਘਾਤਕਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਆਣਾਯ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਚੋਰਾਨਂ ਸੀਸਾਨਿ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪੇਤਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਅਸੀਸਕਂ ਕਬਨ੍ਧਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ.
ਭਿਕ੍ਖੁਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਾਪਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਲਾਮਕਭਿਕ੍ਖੁ. ਸੋ ਕਿਰ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਦੇਯ੍ਯੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਵਚੀਦ੍ਵਾਰੇਹਿ ਅਸਂ ਯਤੋ ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋ ਚਿਤ੍ਤਕੇਲ਼ਿਂ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਿ. ਤਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪੇਤਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਦਿਸੇਨੇਵ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ-ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ-ਸਾਮਣੇਰ-ਸਾਮਣੇਰੀਵਤ੍ਥੂਸੁਪਿ ਅਯਮੇਵ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ.
੨੩੧. ਤਪੋਦਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਚ੍ਛੋਦਕੋਤਿ ਪਸਨ੍ਨੋਦਕੋ. ਸੀਤੋਦਕੋਤਿ ਸੀਤਲਉਦਕੋ. ਸਾਤੋਦਕੋਤਿ ਮਧੁਰੋਦਕੋ. ਸੇਤਕੋਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸ੍ਸੇਵਾਲਪਣਕਕਦ੍ਦਮੋ. ਸੁਪ੍ਪਤਿਤ੍ਥੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰੇਹਿ ਤਿਤ੍ਥੇਹਿ ਉਪਪਨ੍ਨੋ. ਰਮਣੀਯੋਤਿ ਰਤਿਜਨਕੋ. ਚਕ੍ਕਮਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਰਥਚਕ੍ਕਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ. ਕੁਥਿਤਾ ਸਨ੍ਦਤੀਤਿ ਤਤ੍ਰਾ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਦਤਿ. ਯਤਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਯਤੋ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ. ਸੋ ਦਹੋਤਿ ਸੋ ਰਹਦੋ. ਕੁਤੋ ਪਨਾਯਂ ਸਨ੍ਦਤੀਤਿ? ਵੇਭਾਰਪਬ੍ਬਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਹੇਟ੍ਠਾ ਭੁਮ੍ਮਟ੍ਠਕਨਾਗਾਨਂ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਿਕਂ ਨਾਗਭਵਨਂ ਦੇਵਲੋਕਸਦਿਸਂ ਮਣਿਮਯੇਨ ਤਲੇਨ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨੇਹਿ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ; ਤਤ੍ਥ ਨਾਗਾਨਂ ਕੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸੋ ਉਦਕਦਹੋ, ਤਤੋ ਅਯਂ ਤਪੋਦਾ ਸਨ੍ਦਤਿ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਆਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਰਾਜਗਹਨਗਰਂ ਕਿਰ ਆਵਿਞ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਪੇਤਲੋਕੋ, ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਲੋਹਕੁਮ੍ਭਿਨਿਰਯਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇਨ ਅਯਂ ਤਪੋਦਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਥਿਤਾ ਸਨ੍ਦਤੀਤਿ.
ਯੁਦ੍ਧਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਨ੍ਦੀ ਚਰਤੀਤਿ ਵਿਜਯਭੇਰੀ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ. ਰਾਜਾ ਆਵੁਸੋ ਲਿਚ੍ਛਵੀਹੀਤਿ ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਲਿਚ੍ਛਵਯੋ ਕਤਹਤ੍ਥਾ ਕਤੂਪਾਸਨਾ, ਰਾਜਾ ਚ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਪਹਾਰਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰਾਜਾਨਂ ਪਰਾਜਿਤਂ ਪਲਾਯਮਾਨਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਤਤੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਰਾਜਾ ਆਵੁਸੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਲਿਚ੍ਛਵੀਹਿ ਪਭਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਆਹ. ਸਚ੍ਚਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਆਹਾਤਿ ਪਰਾਜਿਕਕਾਲੇ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਤਂ ਭਣਨ੍ਤੋ ਸਚ੍ਚਂ ਆਹ.
੨੩੨. ਨਾਗੋਗਾਹਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਸਪ੍ਪਿਨਿਕਾਯਾਤਿ ਏਵਂਨਾਮਿਕਾਯ. ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਸਮਾਧਿਨ੍ਤਿ ਅਨੇਜਂ ਅਚਲਂ ਕਾਯਵਾਚਾਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਵਿਰਹਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਧਿਂ. ਨਾਗਾਨਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥੀਨਂ. ਓਗਯ੍ਹ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਓਗਯ੍ਹ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਾਨਂ. ਤੇ ਕਿਰ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਉਦਕਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਉਦਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਆਲੋਲੇਨ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਏਵਂ ਓਗਯ੍ਹ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੋਞ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਨਦੀਤੀਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸੋਣ੍ਡਂ ਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਕੋਞ੍ਚਨਾਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾਨਂ. ਸਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸੋਸਿਨ੍ਤਿ ਤਂ ਕੋਞ੍ਚਨਾਦਸਦ੍ਦਂ ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ. ਅਤ੍ਥੇਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾਧਿ ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥਿ ਏਸੋ ਸਮਾਧਿ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਥੇਰੋ ਕਿਰ ਪਬ੍ਬਜਿਤਤੋ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਤਦਹੁਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨਾਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵੋ ਸਮਾਧਿਪਰਿਪਨ੍ਥਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਰਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਕਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਝਾਨਙ੍ਗੇਹਿ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਨਾਗਾਨਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਸ੍ਸੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਤ੍ਥੇਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਾਧਿ; ਸੋ ਚ ਖੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ.
ਸੋਭਿਤਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਞ੍ਚ ਕਪ੍ਪਸਤਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਾਮੀਤਿ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਾਮੀਤਿ ਆਹ. ਇਤਰਥਾ ਹਿ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਰਿਯਸਾਵਕਾਨਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਨਾਨਾਵਜ੍ਜਨੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤੇ ਨਿਵਾਸਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਨ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਸ ‘‘ਏਕਾਵਜ੍ਜਨੇਨ ਅਨੁਸ੍ਸਰਾਮੀ’’ਤਿ ਆਹ, ਤਸ੍ਮਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਜ੍ਝਾਯਿਂਸੁ. ਅਤ੍ਥੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਭਿਤਸ੍ਸ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਏਕਾਯੇਵ ਜਾਤੀਤਿ ਯਂ ਸੋਭਿਤੋ ਜਾਤਿਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਾਮੀਤਿ ਆਹ, ਅਤ੍ਥੇਸਾ ਜਾਤਿ ਸੋਭਿਤਸ੍ਸ, ਸਾ ਚ ਖੋ ਏਕਾਯੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਨ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.
ਕਥਂ ਪਨਾਯਂ ਏਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰੀਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਪ੍ਪਸਤਾਨਂ ਉਪਰਿ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨੇ
ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਿਹੀਨਜ੍ਝਾਨੋ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਅਵਸਾਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਸਚ੍ਛਾਕਾਸਿ. ਸੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਮਾਨੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਤੋ ਪਰਂ ਤਤਿਯੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਚੁਤਿਮੇਵ ਅਦ੍ਦਸ. ਅਥ ਉਭਿਨ੍ਨਮਨ੍ਤਰਾ ਅਚਿਤ੍ਤਕਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਨਯਤੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਸਿ – ‘‘ਅਦ੍ਧਾਅਹਂ ਅਸਞ੍ਞਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੇਨ ਪਨਾਨੇਨ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਕਤਂ, ਸਤਧਾ ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾਲਸ੍ਸ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ, ਆਕਾਸੇ ਪਦਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਨਂ ਭਗਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ – ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਸੋਭਿਤੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੨੧੯, ੨੨੭).
ਵਿਨੀਤਵਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
ਨਿਗਮਨਵਣ੍ਣਨਾ
੨੩੩. ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਰਾਜਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਇਦਂ ਇਧ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਪਾਰਾਜਿਕਪਰਿਦੀਪਨਮੇਵ. ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿ? ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਆਗਤਾਨਿ ਤਾਵ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰੀਤਿ ਅਟ੍ਠ. ਏਕਾਦਸ ਅਭਬ੍ਬਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਤੇਸੁ ਪਣ੍ਡਕਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਾ, ਤਯੋ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਨ੍ਨਾ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ, ਤੇਸਂ ਸਗ੍ਗੋ ਅਵਾਰਿਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਵਾਰਿਤੋ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਹਿ ਤੇ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਵਤ੍ਥੁਵਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ. ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਪਿ ਨੇਸਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾ. ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ, ਮਾਤੁਘਾਤਕੋ, ਪਿਤੁਘਾਤਕੋ, ਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਦੂਸਕੋ, ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕੋ, ਸਙ੍ਘਭੇਦਕੋਤਿ ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਰਿਯਾਯ ਵਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਭਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਵ. ਤੇਸੁ ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕੋ, ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਦੂਸਕੋਤਿ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਗ੍ਗੋ ਅਵਾਰਿਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ ਵਾਰਿਤੋਵ. ਇਤਰੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਵਾਰਿਤਂ. ਤੇ ਹਿ ਅਨਨ੍ਤਰਭਵੇ ਨਰਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਸਤ੍ਤਾ. ਇਤਿ ਇਮੇ ਚ ਏਕਾਦਸ, ਪੁਰਿਮਾ ਚ ਅਟ੍ਠਾਤਿ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿ. ਤੇ ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗੇ ਰੁਚਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਗਿਹਿਨਿਵਾਸਨਨਿਵਤ੍ਥਾਯ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵੀਸਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਅਕਤ੍ਵਾਪਿ ਏਤ੍ਤਾਵਤਾਵ ਅਸ੍ਸਮਣੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤਾਵ ਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ.
ਅਪਰਾਨਿਪਿ – ਲਮ੍ਬੀ, ਮੁਦੁਪਿਟ੍ਠਿਕੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤਂ ਮੁਖੇਨ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਪਰਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਜਾਤੇ ਅਭਿਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਨੁਲੋਮਪਾਰਾਜਿਕਾਨੀਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਰਾਗਵਸੇਨ ਸਦਿਸਭਾਵੂਪਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮੋ ‘‘ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸੇਵਿਤ੍ਵਾਯੇਵ ਕੇਵਲਂ ਮਗ੍ਗੇਨ ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਵੇਸਨਵਸੇਨ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਪਾਰਾਜਿਕਸ੍ਸ ਅਨੁਲੋਮੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪਾਰਾਜਿਕਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਚ ਵੀਸਤੀਤਿ ਸਮੋਧਾਨੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਚਤੁਵੀਸਤਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.
ਨ ਲਭਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਨ੍ਤਿ ਉਪੋਸਥ-ਪਵਾਰਣ-ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸ-ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦਂ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਰੇ ਤਥਾ ਪਚ੍ਛਾਤਿ ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਚ ਪਚ੍ਛਾ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋਪਿ ਤਥੇਵ ਅਸਂਵਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪੋਸਥਪਵਾਰਣਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖੁਦ੍ਦੇਸਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਪ੍ਪਭੇਦੋ ਸਂਵਾਸੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਨ ਲਭਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ‘‘ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥਾਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਏਤ੍ਥ; ਏਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਕਚ੍ਚਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਤਿ ਕਚ੍ਚਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਅਤ੍ਥ, ਭਵਥਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵਾਤਿ.
ਸਮਨ੍ਤਪਾਸਾਦਿਕਾਯ ਵਿਨਯਸਂਵਣ੍ਣਨਾਯ
ਚਤੁਤ੍ਥਪਾਰਾਜਿਕਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.