ਪਾਰਾਜਿਕਕਣ੍ਡ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ (ਦੁਤਿਯੋ ਭਾਗੋ)

੩. ਤਤਿਯਪਾਰਾਜਿਕਂ

ਤਤਿਯਂ ਤੀਹਿ ਸੁਦ੍ਧੇਨ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਵਿਭਾਵਿਤਂ;

ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਿ, ਪਤ੍ਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾਕ੍ਕਮੋ.

ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਪਕਾਸਿਤਂ;

ਤਂ ਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਪਿ, ਹੋਤਿ ਸਂਵਣ੍ਣਨਾ ਅਯਂ.

ਪਠਮਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਨਿਦਾਨਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੨. ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੇਸਾਲਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਵੋਹਾਰੇ ਨਗਰੇ. ਤਞ੍ਹਿ ਨਗਰਂ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖੇਪਵਡ੍ਢਨੇਨ ਵਿਸਾਲੀਭੂਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਵੇਸਾਲੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਚ ਨਗਰਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪ੍ਪਤ੍ਤੇਯੇਵ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਗੋਚਰਗਾਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨ ਮਾਹ – ‘‘ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਹਾਵਨਂ ਨਾਮ ਸਯਂਜਾਤਂ ਅਰੋਪਿਮਂ ਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਨਂ. ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸਾਮਨ੍ਤਾ ਪਨ ਮਹਾਵਨਂ ਹਿਮਵਨ੍ਤੇਨ ਸਹ ਏਕਾਬਦ੍ਧਂ ਅਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਆਹਚ੍ਚ ਠਿਤਂ. ਇਦਂ ਤਾਦਿਸਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਪਰਿਚ੍ਛੇਦਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਨਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਨਂ. ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾ ਪਨ ਮਹਾਵਨਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਤੇ ਆਰਾਮੇ ਕੂਟਾਗਾਰਂ ਅਨ੍ਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਹਂਸਵਟ੍ਟਕਚ੍ਛਦਨੇਨ ਕਤਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਸੁਭਕਥਂ ਕਥੇਤੀਤਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਸੁਭਾਕਾਰਸਨ੍ਦਸ੍ਸਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਕਾਯਵਿਚ੍ਛਨ੍ਦਨਿਯਕਥਂ ਕਥੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ…ਪੇ. … ਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਯਾਮਮਤ੍ਤੇ ਕਲ਼ੇਵਰੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨਪਿ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤੋ ਨ ਕੋਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਮਣਿਂ ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯਂ ਵਾ ਅਗਰੁਂ ਵਾ ਚਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪੂਰਂ ਵਾ ਵਾਸਚੁਣ੍ਣਾਦੀਨਿ ਵਾ ਅਣੁਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਚਿਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਪਰਮਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਜੇਗੁਚ੍ਛਂ ਅਸ੍ਸਿਰੀਕਦਸ੍ਸਨਂ ਕੇਸਲੋਮਾਦਿਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਅਸੁਚਿਂਯੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦੋ ਵਾ ਰਾਗੋ ਵਾ ਕਰਣੀਯੋ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਉਤ੍ਤਮਙ੍ਗੇ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਜਾਤਾ ਕੇਸਾ ਨਾਮ, ਤੇਪਿ ਅਸੁਭਾ ਚੇਵ ਅਸੁਚਿਨੋ ਚ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਾ ਚ. ਸੋ ਚ ਨੇਸਂ ਅਸੁਭਾਸੁਚਿਪਟਿਕ੍ਕੂਲਭਾਵੋ ਵਣ੍ਣਤੋਪਿ ਸਣ੍ਠਾਨਤੋਪਿ ਗਨ੍ਧਤੋਪਿ ਆਸਯਤੋਪਿ ਓਕਾਸਤੋਪੀਤਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਲੋਮਾਦੀਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ, ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੧੮੨) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਤਿ ਭਗਵਾ ਏਕਮੇਕਸ੍ਮਿਂ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਪ੍ਪਭੇਦੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਸੁਭਕਥਂ ਕਥੇਤਿ.

ਅਸੁਭਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦਿਵਸੇਨ ਅਸੁਭਮਾਤਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਦਭਾਜਨੀਯੇਨ ਤਂ ਵਿਭਜਨ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ਸਂਵਣ੍ਣੇਨ੍ਤੋ ਅਸੁਭਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਯਾ ਅਯਂ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਵਾ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੁ ਵਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸੁਭਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਵਡ੍ਢਨਾ ਫਾਤਿਕਮ੍ਮਂ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਗੁਣਂ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ‘‘ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਭਿਯੁਤ੍ਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਵਾ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਦੀਸੁ ਵਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਂ ਦਸਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤਮਞ੍ਜੂਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਿਮਾਨਿ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਦਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ – ਪਾਰਿਪਨ੍ਥਿਕਤੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਮਜ੍ਝਿਮਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਂ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ, ਸਮਥਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ, ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਤਦੁਪਗਵੀਰਿਯਵਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਾਲ਼ਿ – ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਕੋ ਆਦਿ, ਕਿਂ ਮਜ੍ਝੇ, ਕਿਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ? ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ, ਆਦਿਸ੍ਸ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ? ਆਦਿਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ – ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਪਰਿਪਨ੍ਥਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਆਦਿ, ਆਦਿਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ’.

‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ? ਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ – ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਸਮਥਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਸਮਥਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਮਜ੍ਝੇ, ਮਜ੍ਝਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ’.

‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ, ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ? ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ – ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਤਦੁਪਗਵੀਰਿਯਵਾਹਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਆਸੇਵਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ. ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ, ਪਰਿਯੋਸਾਨਸ੍ਸ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਚਤੁਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ. ‘‘ਏਵਂ ਤਿਵਿਧਤ੍ਤਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਕਂ ਦਸਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਵਿਤਕ੍ਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਵਿਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪੀਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਸੁਖਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਸਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਰੋ. ੧.੧੫੮).

ਆਦਿਸ੍ਸ ਆਦਿਸ੍ਸ ਅਸੁਭਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਇਤ੍ਥਮ੍ਪੀ’’ਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਆਦਿਸਨ੍ਤੋ ਅਸੁਭਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ, ਆਨਿਸਂਸਂ ਕਥੇਤਿ, ਗੁਣਂ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ‘‘ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲੀਯਤਿ ਪਟਿਕੁਟਤਿ ਪਟਿਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰੀਯਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਾਟਿਕੁਲ੍ਯਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਦਦ੍ਦੁਲਂ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲੀਯਤਿ ਪਟਿਕੁਟਤਿ ਪਟਿਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰੀਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਪਰਿਚਿਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੇਤਸਾ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਤੋ ਮੇਥੁਨਧਮ੍ਮਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲੀਯਤਿ ਪਟਿਕੁਟਤਿ ਪਟਿਵਟ੍ਟਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰੀਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੪੯).

ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦ੍ਧਮਾਸਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਯਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਹਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਏਕਂ ਅਦ੍ਧਮਾਸਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਯਿਤੁਂ ਨਿਲੀਯਿਤੁਂ ਏਕੋਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਮ੍ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਏਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨੀਹਾਰਕੇਨਾਤਿ ਯੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਯੁਤ੍ਤਵਾਚਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਮਮਤ੍ਥਾਯ ਸਦ੍ਧੇਸੁ ਕੁਲੇਸੁ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਮਯ੍ਹਂ ਉਪਨਾਮੇਤਿ, ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨੀਹਾਰਕਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਮ੍ਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕੇਨਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਵਾ ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏਵਮਾਹਾਤਿ? ਅਤੀਤੇ ਕਿਰ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਮਿਗਲੁਦ੍ਦਕਾ ਮਹਤੀਹਿ ਦਣ੍ਡਵਾਗੁਰਾਹਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠਾ ਏਕਤੋਯੇਵ ਯਾਵਜੀਵਂ ਮਿਗਪਕ੍ਖਿਘਾਤਕਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਿਕਂ ਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਉਪਪਨ੍ਨਾ; ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤੇਨ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਕਲ੍ਯਾਣੂਪਨਿਸ੍ਸਯਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਞ੍ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦਞ੍ਚ ਲਭਿਂਸੁ; ਤੇਸਂ ਤਤੋ ਮੂਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਤੋ ਅਵਿਪਕ੍ਕਵਿਪਾਕਾ ਅਪਰਾਪਰਚੇਤਨਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਦ੍ਧਮਾਸਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਅਤ੍ਤੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਚ ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਚ ਜੀਵਤੁਪਚ੍ਛੇਦਾਯ ਓਕਾਸਮਕਾਸਿ, ਤਂ ਭਗਵਾ ਅਦ੍ਦਸ. ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਨਾਮ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ. ਤੇਸੁ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸਕਦਾਗਾਮੀਅਨਾਗਾਮੀਖੀਣਾਸਵਾਪਿ. ਤਤ੍ਥ ਖੀਣਾਸਵਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ, ਇਤਰੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕਾ ਨਿਯਤਗਤਿਕਾ ਸੁਗਤਿਪਰਾਯਣਾ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਪਨ ਗਤਿ ਅਨਿਯਤਾ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਇਮੇ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇਨ ਮਰਣਭਯਭੀਤਾ ਨ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਗਤਿਂ ਵਿਸੋਧੇਤੁਂ, ਹਨ੍ਦ ਨੇਸਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਅਸੁਭਕਥਂ ਕਥੇਮਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਤਾਯ ਗਤਿਵਿਸੋਧਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਗ੍ਗੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨੇਸਂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਸਾਤ੍ਥਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਅਨੁਗ੍ਗਹਾਯ ਅਸੁਭਕਥਂ ਕਥੇਸਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸੀਸੇਨ, ਨੋ ਮਰਣਵਣ੍ਣਸਂਵਣ੍ਣਨਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ. ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਚੇ ਮਂ ਇਮਂ ਅਦ੍ਧਮਾਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ‘ਅਜ੍ਜ ਏਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਤੋ, ਅਜ੍ਜ ਦ੍ਵੇ…ਪੇ… ਅਜ੍ਜ ਦਸਾ’ਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਮਯਾ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਪਟਿਬਾਹਿਤੁਂ. ਸ੍ਵਾਹਂ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਕਿਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ? ਕਿਂ ਮੇ ਅਨਤ੍ਥਕੇਨ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨੇਨ ਸੁਤੇਨ? ਹਨ੍ਦਾਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਦ੍ਧਮਾਸਂ ਪਤਿਸਲ੍ਲੀਯਿਤੁਂ; ਨਮ੍ਹਿ ਕੇਨਚਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਏਕੇਨ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਨੀਹਾਰਕੇਨਾ’’ਤਿ.

ਅਪਰੇ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਪਰੂਪਵਾਦਵਿਵਜ੍ਜਨਤ੍ਥਂ ਏਵਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨੋ’’ਤਿ. ਪਰੇ ਕਿਰ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਵਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਯਂ ‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਅਹਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਰਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਟਿਜਾਨਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਸਾਵਕੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਘਾਤੇਨ੍ਤੇ ਨਿਵਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਿਮਞ੍ਞਂ ਸਕ੍ਖਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਵਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘‘ਭਗਵਾ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਨਯਿਮਂ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਕੋਚਿਸ੍ਸ ਆਰੋਚਯਿਤਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਚੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਅਦ੍ਧਾ ਨਿਵਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਇਚ੍ਛਾਮਤ੍ਤਂ, ਪਠਮਮੇਵੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ. ਨਾਸ੍ਸੁਧਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਸ੍ਸੁਧਾ’’ਤਿ ਪਦਪੂਰਣਮਤ੍ਤੇ ਅਵਧਾਰਣਤ੍ਥੇ ਵਾ ਨਿਪਾਤੋ; ਨੇਵ ਕੋਚਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਨੇਕੇਹਿ ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵੋਕਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰੋ; ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਿਣ੍ਣੋ ਅਨੇਕਕਾਰਣਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕੋ ਸੋ? ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗੋ, ਤਂ ਅਨੇਕਾਕਾਰਵੋਕਾਰਂ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਤਿ ਯੁਤ੍ਤਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਟੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਸਕੇਨ ਕਾਯੇਨ ਅਟ੍ਟਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਹਰਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਲਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਜਿਗੁਚ੍ਛਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦਹਰੋਤਿ ਤਰੁਣੋ. ਯੁਵਾਤਿ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕੋਤਿ ਮਣ੍ਡਨਕਪਕਤਿਕੋ. ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋਤਿ ਸੀਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨ੍ਹਾਤੋ. ਦਹਰੋ ਯੁਵਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਦਹਰਵਚਨੇਨ ਪਠਮਯੋਬ੍ਬਨਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਠਮਯੋਬ੍ਬਨੇ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੇਨ ਮਣ੍ਡਨਕਜਾਤਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਣ੍ਡਨਾਨੁਯੋਗਕਾਲਂ. ਯੁਵਾਪਿ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸਰੀਰੋ ਨ ਮਣ੍ਡਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ; ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋ ਪਨ ਸੋ ਮਣ੍ਡਨਮੇਵਾਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ. ਅਹਿਕੁਣਪਾਦੀਨਿ ਦਟ੍ਠੁਮ੍ਪਿ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਅਹਿਕੁਣਪੇਨ ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਰਕੁਣਪੇਨ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਕੁਣਪੇਨ ਵਾ ਕਣ੍ਠੇ ਆਸਤ੍ਤੇਨ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਨ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਕਣ੍ਠੇ ਬਦ੍ਧੇਨ ਪਟਿਮੁਕ੍ਕੇਨ ਯਥਾ ਅਟ੍ਟੀਯੇਯ੍ਯ ਹਰਾਯੇਯ੍ਯ ਜਿਗੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਕੇਨ ਕਾਯੇਨ ਅਟ੍ਟੀਯਨ੍ਤਾ ਹਰਾਯਨ੍ਤਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸੋ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਤਂ ਕੁਣਪਂ ਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗਤਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤੁਕਾਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਆਦਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਮਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਹਿ; ਅਹਂ ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਨ੍ਤਿ.

ਮਿਗਲਣ੍ਡਿਕਮ੍ਪਿ ਸਮਣਕੁਤ੍ਤਕਨ੍ਤਿ ਮਿਗਲਣ੍ਡਿਕੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਂ; ਸਮਣਕੁਤ੍ਤਕੋਤਿ ਸਮਣਵੇਸਧਾਰਕੋ. ਸੋ ਕਿਰ ਸਿਖਾਮਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੀਸਂ ਮੁਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਕਾਸਾਵਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਂ ਅਂਸੇ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂਯੇਵ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਘਾਸਾਦਭਾਵੇਨ ਜੀਵਤਿ. ਤਮ੍ਪਿ ਮਿਗਲਣ੍ਡਿਕਂ ਸਮਣਕੁਤ੍ਤਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੂਤਿ ਆਯਾਚਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਨੋਤਿ ਉਪਯੋਗਬਹੁਵਚਨਂ, ਸਾਧੁ ਆਵੁਸੋ ਅਮ੍ਹੇ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਰਿਯਾ ਨੇਵ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਕਰਿਂਸੁ ਨ ਸਮਾਦਪੇਸੁਂ, ਨ ਸਮਨੁਞ੍ਞਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬਮਕਂਸੁ. ਲੋਹਿਤਕਨ੍ਤਿ ਲੋਹਿਤਮਕ੍ਖਿਤਂ. ਯੇਨ ਵਗ੍ਗੁਮੁਦਾਨਦੀਤਿ ਵਗ੍ਗੁਮਤਾ ਲੋਕਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਸਮ੍ਮਤਾ ਨਦੀ. ਸੋਪਿ ਕਿਰ ‘‘ਤਂ ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਥ ਪਵਾਹੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਯ ਗਤੋ, ਨਦਿਯਾ ਆਨੁਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਪਾਪਂ ਪਹੀਨਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ.

੧੬੩. ਅਹੁਦੇਵ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤੇਸੁ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਕੇਨਚਿਪਿ ਕਾਯਵਿਕਾਰੋ ਵਾ ਵਚੀਵਿਕਾਰੋ ਵਾ ਨ ਕਤੋ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਤਾ ਸਮ੍ਪਜਾਨਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਤਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਅਹੋਸਿਯੇਵ. ਅਹੁ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਸਭਾਵਨਿਯਮਨਤ੍ਥਮੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਅਹੋਸਿ, ਨ ਵਿਨਯਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇਤਿਆਦਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਆਕਾਰਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇਤਿ ਆਯਤਿਂ ਦਾਨਿ ਮਮ ਹਿਤਸੁਖਲਾਭਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨੁਤ੍ਥੁਨਾਤਿ. ‘‘ਨ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭਾ’’ਤਿਇਮਿਨਾ ਪਨ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਚੇਪਿ ਕੋਚਿ ‘‘ਲਾਭਾ ਤੇ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਨ ਵਤ ਮੇ ਲਾਭਾਤਿ. ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇਤਿ ਕੁਸਲਾਨੁਭਾਵੇਨ ਲਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਇਦਂ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਦੁਲ੍ਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ. ਨ ਵਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿਇਮਿਨਾ ਪਨ ਤਮੇਵਤ੍ਥਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਸਚੇਪਿ ਕੋਚਿ ‘‘ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ’’ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ; ਨ ਵਤ ਮੇ ਸੁਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ. ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸੁਤਨ੍ਤਿ ਅਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਤਂ ਜਨਿਤਂ ਵਾ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਚੇ? ਯੋਹਂ ਭਿਕ੍ਖੂ…ਪੇ… ਵੋਰੋਪੇਸਿਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੋ ਅਹਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇ ਤਾਯ ਏਵ ਸੀਲਵਨ੍ਤਤਾਯ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੇ ਉਤ੍ਤਮਧਮ੍ਮੇ ਸੇਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿਨ੍ਤਿ.

ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਮਾਰਕਾਯਿਕਾਤਿ ਨਾਮਵਸੇਨ ਅਪਾਕਟਾ ਏਕਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਾ ਮਾਰਪਕ੍ਖਿਕਾ ਮਾਰਸ੍ਸਨੁਵਤ੍ਤਿਕਾ ‘‘ਏਵਮਯਂ ਮਾਰਧੇਯ੍ਯਂ ਮਾਰਵਿਸਯਂ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਭਰਣਵਿਭੂਸਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਨੁਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸਯਮਾਨਾ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਪਥਵੀਤਲੇ ਚਙ੍ਕਮਮਾਨਾ ਵਿਯ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮਿਗਲਣ੍ਡਿਕਂ ਸਮਣਕੁਤ੍ਤਕਂ ਏਤਦਵੋਚ. ਸਾਧੁ ਸਾਧੂਤਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ; ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਦ੍ਵਿਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਅਤਿਣ੍ਣੇ ਤਾਰੇਸੀਤਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਅਤਿਣ੍ਣੇ ਇਮਿਨਾ ਜੀਵਿਤਾਵੋਰੋਪਨੇਨ ਤਾਰੇਸਿ ਪਰਿਮੋਚੇਸੀਤਿ. ਅਯਂ ਕਿਰ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਬਾਲਾਯ ਦੁਮ੍ਮੇਧਾਯ ਲਦ੍ਧਿ ‘‘ਯੇ ਨ ਮਤਾ, ਤੇ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨ ਮੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਮਤਾ, ਤੇ ਮੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਂਸਾਰਮੋਚਕਮਿਲਕ੍ਖਾ ਵਿਯ ਏਵਂਲਦ੍ਧਿਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤੀ ਏਵਮਾਹ. ਅਥ ਖੋ ਮਿਗਲਣ੍ਡਿਕੋ ਸਮਣਕੁਤ੍ਤਕੋ ਤਾਵ ਭੁਸਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋਪਿ ਤਂ ਦੇਵਤਾਯ ਆਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਦੇਵਤਾ ਏਵਮਾਹ – ਅਦ੍ਧਾ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਏਵਮੇਵ ਭਵਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ‘‘ਲਾਭਾ ਕਿਰ ਮੇ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤੋ. ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਪਰਿਵੇਣੇਨ ਪਰਿਵੇਣਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਵਿਹਾਰਞ੍ਚ ਪਰਿਵੇਣਞ੍ਚ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਂ ਵਦਤਿ – ‘‘ਕੋ ਅਤਿਣ੍ਣੋ, ਕਂ ਤਾਰੇਮੀ’’ਤਿ?

ਹੋਤਿਯੇਵ ਭਯਨ੍ਤਿ ਮਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤੁਤ੍ਰਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਹੋਤਿ ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਦਯਮਂਸਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾ ਸਰੀਰਚਲਨਂ ਹੋਤਿ; ਅਤਿਭਯੇਨ ਥਦ੍ਧਸਰੀਰਤ੍ਤਨ੍ਤਿਪਿ ਏਕੇ, ਥਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਲੋਮਹਂਸੋਤਿ ਉਦ੍ਧਂਠਿਤਲੋਮਤਾ, ਖੀਣਾਸਵਾ ਪਨ ਸਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਮਰਣਕਸਤ੍ਤਮੇਵ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪੇਤਂ ਨਾਹੋਸੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦ੍ਵੇਪਿ…ਪੇ… ਸਟ੍ਠਿਮ੍ਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਾਹੇਨ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸੀਤਿ ਏਵਂ ਗਣਨਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿ.

੧੬੪. ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਂ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਪਤ੍ਤਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਏਕੀਭਾਵਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਕਥਾਸਮੁਟ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਆਨਨ੍ਦ ਤਨੁਭੂਤੋ ਵਿਯ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਤਿ ਆਨਨ੍ਦ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਦੇਸਂ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ, ਏਕਪਜ੍ਜੋਤੋ ਵਿਯ ਆਰਾਮੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਪਨ ਅਦ੍ਧਮਾਸਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਤਨੁਭੂਤੋ ਵਿਯ ਤਨੁਕੋ ਮਨ੍ਦੋ ਅਪ੍ਪਕੋ ਵਿਰਲ਼ਵਿਰਲ਼ੋ ਵਿਯ ਜਾਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ. ਕਿਨ੍ਨੁ ਖੋ ਕਾਰਣਂ, ਕਿਂ ਦਿਸਾਸੁ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ?

ਅਥਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਤੇਸਂ ਜੀਵਿਤਕ੍ਖਯਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਪਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਯਾਚਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਸਾਧੁ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਰਣਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤੁ, ਯੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ; ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਓਰੋਹਣਤਿਤ੍ਥਾਨਿ ਵਿਯ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਦਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਦਸਕਸਿਣਚਤੁਧਾਤੁਵਵਤ੍ਥਾਨਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਾਨਾਪਾਨਸਤਿਪ੍ਪਭੇਦਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੋਰੋਹਣਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤੂਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਥਾ ਕਾਤੁਕਾਮੋ ਥੇਰਂ ਉਯ੍ਯੋਜੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਤੇਨਹਾਨਨ੍ਦਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਸਾਲਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵੇਸਾਲਿਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਮਨ੍ਤਾ ਗਾਵੁਤੇਪਿ ਅਦ੍ਧਯੋਜਨੇਪਿ ਯਾਵਤਿਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਨ੍ਤੁਂ ਯੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਦਹਰਭਿਕ੍ਖੂ ਪਹਿਣਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਨਵਸੇਸੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਮੂਹਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਯਮਧਿਪ੍ਪਾਯੋ – ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤੋ ਏਸ ਕਾਲੋ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਕਾਤੁਂ, ਅਨੁਸਾਸਨਿਂ ਦਾਤੁਂ, ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਾਲਂ ਜਾਨਾਥ, ਤਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਕਥਾ

੧੬੫. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿ ਆਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧੀ’’ਤਿ ਆਹ.

ਇਦਾਨਿ ਯਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਨ੍ਤਪਣੀਤਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਮੇਵ ਅਯਂ ਪਾਲ਼ਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਯੋਜਨਾਕ੍ਕਮਂ ਏਤ੍ਥ ਵਣ੍ਣਨਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਤ੍ਰ ‘‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਤਾਵ ਪਦਸ੍ਸ ਅਯਂ ਯੋਜਨਾ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਯੇਵ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪਿਚ ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਵੂਪਸਮੇਤੀਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ – ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ –

‘‘ਆਨਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸੋ, ਨੋ ਪਸ੍ਸਾਸੋ. ਅਪਾਨਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਾਸੋ, ਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ, ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ. ਯੋ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਤਸ੍ਸੁਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਯੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਤਸ੍ਸੁਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੦).

ਸਮਾਧੀਤਿ ਤਾਯ ਆਨਾਪਾਨਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਸਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ; ਸਮਾਧਿਸੀਸੇਨ ਚਾਯਂ ਦੇਸਨਾ, ਨ ਸਤਿਸੀਸੇਨ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵਾ ਸਮਾਧਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਵਡ੍ਢਿਤੋ ਚ. ਬਹੁਲੀਕਤੋਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਤੋ. ਸਨ੍ਤੋ ਚੇਵ ਪਣੀਤੋ ਚਾਤਿ ਸਨ੍ਤੋ ਚੇਵ ਪਣੀਤੋ ਚੇਵ, ਉਭਯਤ੍ਥ ਏਵਸਦ੍ਦੇਨ ਨਿਯਮੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਅਯਞ੍ਹਿ ਯਥਾ ਅਸੁਭਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਪਣੀਤਞ੍ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪਟਿਕੂਲਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਨੇਵ ਸਨ੍ਤਂ ਨ ਪਣੀਤਂ, ਨ ਏਵਂ ਕੇਨਚਿ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਅਸਨ੍ਤੋ ਵਾ ਅਪ੍ਪਣੀਤੋ ਵਾ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਆਰਮ੍ਮਣਸਨ੍ਤਤਾਯਪਿ ਸਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਪਟਿਵੇਧਸਙ੍ਖਾਤਅਙ੍ਗਸਨ੍ਤਤਾਯਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣਪ੍ਪਣੀਤਤਾਯਪਿ ਪਣੀਤੋ ਅਤਿਤ੍ਤਿਕਰੋ ਅਙ੍ਗਪ੍ਪਣੀਤਤਾਯਪੀਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਸਨ੍ਤੋ ਚੇਵ ਪਣੀਤੋ ਚਾ’’ਤਿ.

ਅਸੇਚਨਕੋ ਚ ਸੁਖੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨਾਸ੍ਸ ਸੇਚਨਨ੍ਤਿ ਅਸੇਚਨਕੋ ਅਨਾਸਿਤ੍ਤਕੋ ਅਬ੍ਬੋਕਿਣ੍ਣੋ ਪਾਟੇਕ੍ਕੋ ਆਵੇਣਿਕੋ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਉਪਚਾਰੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਤਤਾ ਆਦਿਮਨਸਿਕਾਰਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਣੀਤੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਅਸੇਚਨਕੋਤਿ ਅਨਾਸਿਤ੍ਤਕੋ ਓਜਵਨ੍ਤੋ ਸਭਾਵੇਨੇਵ ਮਧੁਰੋਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਅਸੇਚਨਕੋ ਚ ਅਪ੍ਪਿਤਪ੍ਪਿਤਕ੍ਖਣੇ ਕਾਯਿਕਚੇਤਸਿਕਸੁਖਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨਤੋ ਸੁਖੋ ਚ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੇ ਅਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤੇ. ਪਾਪਕੇਤਿ ਲਾਮਕੇ. ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਅਕੋਸਲ੍ਲਸਮ੍ਭੂਤੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਠਾਨਸੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤੀਤਿ ਖਣੇਨੇਵ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭੇਤਿ. ਵੂਪਸਮੇਤੀਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਸਮੇਤਿ, ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਵੁਡ੍ਢਿਪ੍ਪਤੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਤੀਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿ ਓਪਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਮੇਤਂ. ਗਿਮ੍ਹਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਮਾਸੇਤਿ ਆਸਾਲ਼੍ਹਮਾਸੇ. ਊਹਤਂ ਰਜੋਜਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧਮਾਸੇ ਵਾਤਾਤਪਸੁਕ੍ਖਾਯ ਗੋਮਹਿਂਸਾਦਿਪਾਦਪ੍ਪਹਾਰਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਉਦ੍ਧਂ ਹਤਂ ਊਹਤਂ ਆਕਾਸੇ ਸਮੁਟ੍ਠਿਤਂ ਰਜਞ੍ਚ ਰੇਣੁਞ੍ਚ. ਮਹਾ ਅਕਾਲਮੇਘੋਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਨਭਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਿਤੋ ਆਸਾਲ਼੍ਹਜੁਣ੍ਹਪਕ੍ਖੇ ਸਕਲਂ ਅਦ੍ਧਮਾਸਂ ਵਸ੍ਸਨਕਮੇਘੋ. ਸੋ ਹਿ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਅਕਾਲਮੇਘੋਤਿ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਠਾਨਸੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਿ ਵੂਪਸਮੇਤੀਤਿ ਖਣੇਨੇਵ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਨੇਤਿ, ਪਥਵਿਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਾਪੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋਤਿ ਓਪਮ੍ਮਸਮ੍ਪਟਿਪਾਦਨਮੇਤਂ. ਤਤੋ ਪਰਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਇਦਾਨਿ ਕਥਂ ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਕਥਨ੍ਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧੀਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੁਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਦੁਤਿਯਪਦੇਪਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਤ੍ਥੋ – ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਕੇਨਪਕਾਰੇਨ ਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਕੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਭਾਵਿਤੋ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ ਕੇਨਪਕਾਰੇਨ ਬਹੁਲੀਕਤੋ ਸਨ੍ਤੋ ਚੇਵ…ਪੇ… ਵੂਪਸਮੇਤੀਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖਵੇ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਅਯਞ੍ਹੇਤ੍ਥ ਇਧਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸਾਸਨਪਰਿਦੀਪਨੋ ਅਞ੍ਞਸਾਸਨਸ੍ਸ ਤਥਾਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੯). ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ.

ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾਤਿ ਇਦਮਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਨੁਵਿਸਟਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਕੂਟਗੋਣਯੁਤ੍ਤਰਥੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਥਮੇਵ ਧਾਵਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗੋਪੋ ਕੂਟਧੇਨੁਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਖੀਰਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਤਂ ਕੂਟਵਚ੍ਛਂ ਦਮੇਤੁਕਾਮੋ ਧੇਨੁਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਥਮ੍ਭਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਅਥਸ੍ਸ ਸੋ ਵਚ੍ਛੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਥਮ੍ਭਂ ਉਪਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ; ਏਵਮੇਵ ਇਮਿਨਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਰਸਪਾਨਵਡ੍ਢਿਤਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਦਮੇਤੁਕਾਮੇਨ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਵਾ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਥਮ੍ਭੇ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਿਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਲਭਮਾਨਂ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਤਮੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਉਪਨਿਸੀਦਤਿ ਚੇਵ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਚ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਯਥਾ ਥਮ੍ਭੇ ਨਿਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਵਚ੍ਛਂ ਦਮ੍ਮਂ ਨਰੋ ਇਧ;

ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯੇਵਂ ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਤਿਯਾਰਮ੍ਮਣੇ ਦਲ਼੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੭; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੭੪; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੭; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੬੩);

ਏਵਮਸ੍ਸੇਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਇਦਮਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਆਧਿਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਦੀਪਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਭੇਦੇ ਮੁਦ੍ਧਭੂਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿਸਦ੍ਦਸਮਾਕੁਲਂ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਸੁਕਰਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤੁਂ, ਸਦ੍ਦਕਣ੍ਟਕਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸ੍ਸ. ਅਗਾਮਕੇ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸੁਕਰਂ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਚ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ, ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂਸੇਨਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਹਿ ਭਗਵਾ, ਸੋ ਯਥਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਨਗਰਭੂਮਿਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਉਪਦਿਸਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਚ ਨਗਰੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਰਾਜਕੁਲਤੋ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਉਪਦਿਸਤਿ. ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਕਮੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਤ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਦੀਪਿਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਹਾਦੀਪਿਰਾਜਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਤਿਣਗਹਨਂ ਵਾ ਵਨਗਹਨਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਗਹਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਵਨਮਹਿਂਸਗੋਕਣ੍ਣਸੂਕਰਾਦਯੋ ਮਿਗੇ ਗਣ੍ਹਾਤਿ; ਏਵਮੇਵਾਯਂ ਅਰਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇ ਚੇਵ ਅਰਿਯਫਲਞ੍ਚ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਯਥਾਪਿ ਦੀਪਿਕੋ ਨਾਮ, ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੀ ਮਿਗੇ;

ਤਥੇਵਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਯੋਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ;

ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾਨ, ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. (ਮਿ. ਪ. ੬.੧.੫);

ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਰਕ੍ਕਮਜਵਯੋਗ੍ਗਭੂਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਸੇਨਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾਤਿ ਅਰਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾ ਸਬ੍ਬਮੇਤਂ ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੨੯) ਚ ‘‘ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਨਾਮ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੬੫੩) ਚ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਅਰਞ੍ਞੇਸੁ ਅਨੁਰੂਪਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾਤਿ ਰੁਕ੍ਖਸਮੀਪਂ ਗਤੋ. ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾਤਿ ਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋਕਾਸਂ ਗਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਞ੍ਚ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਸਤ੍ਤਵਿਧਸੇਨਾਸਨਗਤੋਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਉਤੁਤ੍ਤਯਾਨੁਕੂਲਂ ਧਾਤੁਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਞ੍ਚ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਂ ਸਨ੍ਤਮਿਰਿਯਾਪਥਂ ਉਪਦਿਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਨਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਖਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੂਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨਂ. ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਆਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ. ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਉਪਰਿਮਂ ਸਰੀਰਂ ਉਜੁਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕੇ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਪਟਿਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚਮ੍ਮਮਂਸਨ੍ਹਾਰੂਨਿ ਨ ਪਣਮਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਯਾ ਤੇਸਂ ਪਣਮਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਰਿਪਤਤਿ. ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਫਾਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ.

ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਠਪਯਿਤ੍ਵਾ. ਅਥ ਵਾ ‘‘ਪਰੀ’’ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ; ‘‘ਮੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ; ‘‘ਸਤੀ’’ਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋ; ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੪-੧੬੫) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਸਙ੍ਖੇਪੋ – ‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ’’ਤਿ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤੀਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਤਿਂ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਸਤੋਏਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ – ‘‘ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤੀ’’ਤਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਵਿਭਙ੍ਗੇ –

‘‘ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੫).

ਤਤ੍ਥ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ. ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸੋ’’ਤਿ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤੋ. ‘‘ਪਸ੍ਸਾਸੋ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਸਨਵਾਤੋ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਆਗਤਂ.

ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਗਬ੍ਭਸੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਕਾਲੇ ਪਠਮਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਵਾਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਪਚ੍ਛਾ ਬਾਹਿਰਵਾਤੋ ਸੁਖੁਮਂ ਰਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ ਤਾਲੁਂ ਆਹਚ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਾ ਪਨ ਤੇਸਂ ਦੀਘਰਸ੍ਸਤਾ, ਸਾ ਅਦ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾ ਹਿ ਓਕਾਸਦ੍ਧਾਨਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਉਦਕਂ ਵਾ ਵਾਲਿਕਾ ਵਾ ‘‘ਦੀਘਮੁਦਕਂ ਦੀਘਾ ਵਾਲਿਕਾ, ਰਸ੍ਸਮੁਦਕਂ ਰਸ੍ਸਾ ਵਾਲਿਕਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਹਤ੍ਥਿਸਰੀਰੇ ਅਹਿਸਰੀਰੇ ਚ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦੀਘਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਸਣਿਕਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸਣਿਕਮੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਦੀਘਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸੁਨਖਸਸਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰਸ੍ਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਸੀਘਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਸੀਘਮੇਵ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਪਨ ਕੇਚਿ ਹਤ੍ਥਿਅਹਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਕਾਲਦ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਚ. ਕੇਚਿ ਸੁਨਖਸਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਰਸ੍ਸਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਕਾਲਵਸੇਨ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਤੇ ਦੀਘਾ. ਇਤ੍ਤਰਮਦ੍ਧਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਰਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਜਾਨਤੋ ਚਸ੍ਸ ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯਥਾਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ –

‘‘ਕਥਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਛਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਛਨ੍ਦਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਂ…ਪੇ… ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪਿ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਵਸੇਨ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤੋਪਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਨਵਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋ; ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ; ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ; ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੬).

ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਰਸ੍ਸਪਦੇਪਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਵਿਸੇਸੋ – ‘‘ਯਥਾ ਏਤ੍ਥ ‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇ’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ; ਏਵਮਿਧ ‘ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਸਤੀ’’ਤਿ ਆਗਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਯਾਵ ‘‘ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਤਾਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਯਂ ਅਦ੍ਧਾਨਵਸੇਨ ਇਤ੍ਤਰਵਸੇਨ ਚ ਇਮੇਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘‘ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਪਜਾਨਤੋ ਚਸ੍ਸ –

‘‘ਦੀਘੋ ਰਸ੍ਸੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸੋ;

ਪਸ੍ਸਾਸੋਪਿ ਚ ਤਾਦਿਸੋ;

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ;

ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੯; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੬੩);

ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਕਲਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਚ; ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਵਿਸਟੇ ਅਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ ਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ ਵਾ ਆਦਿ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਸੋ ਆਦਿਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਸੋ ਮਜ੍ਝਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਂ. ਸੋ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਆਦਿਮਜ੍ਝੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਿਲਮਤਿ. ਤਾਦਿਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਵਂ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰੋ; ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ; ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ; ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾਤਿ. ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇ ਕੇਵਲਂ ਅਸ੍ਸਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਚ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ; ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦੀਸੁ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਨੋ ਆਕਾਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨਾਗਤਵਚਨਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਆਰੋਪਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਚ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਦਰਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤੇ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਬਲਵਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਾ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸੁਖੁਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਾ ਵਾ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਰਂ ਵਾ ਸੀਸਤੋ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਾ ਪਨੇਸ ਤਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਲ੍ਲਸਾਟਕਂ ਹਦਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯ ਛਾਯਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸੁਖੁਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯੋ ਚ…ਪੇ… ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਮਨਸਿਕਾਰਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਸੁਖੁਮੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਸਾਰਦ੍ਧੇ ਕਾਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ;

ਅਸਾਰਦ੍ਧਮ੍ਹਿ ਕਾਯਮ੍ਹਿ, ਸੁਖੁਮਂ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੨੦; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੬੩);

ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਸੁਖੁਮੋ; ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਅਤਿਸੁਖੁਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਦੀਘਭਾਣਕਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤਂ.

ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਪਨ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਸੁਖੁਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਉਪਰੂਪਰਿਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇਪਿ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਪਨ ਮਤੇਨ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਸਮਥੇ ਨਯੋ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਪਨ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਪਵਤ੍ਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਮਹਾਭੂਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਸਕਲਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਚ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਪਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚੋਦਨਾਸੋਧਨਾਹਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਕਥਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ? ਕਤਮੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ? ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਾ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਾ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਾ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਤੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾ ਵਿਨਮਨਾ ਸਨ੍ਨਮਨਾ ਪਣਮਨਾ ਇਞ੍ਜਨਾ ਫਨ੍ਦਨਾ ਚਲਨਾ ਕਮ੍ਪਨਾ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨ ਆਨਮਨਾ ਨ ਵਿਨਮਨਾ ਨ ਸਨ੍ਨਮਨਾ ਨ ਪਣਮਨਾ ਅਨਿਞ੍ਜਨਾ ਅਫਨ੍ਦਨਾ ਅਚਲਨਾ ਅਕਮ੍ਪਨਾ, ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਇਤਿ ਕਿਰ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ, ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਨ ਹੋਤਿ, ਨ ਚ ਨਂ ਤਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪਿ.

ਇਤਿ ਕਿਰ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ…ਪੇ… ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪਿ.

ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਕਂਸੇ ਆਕੋਟਿਤੇ ਪਠਮਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਸਦ੍ਦਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਸਦ੍ਦੇ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਕਾ ਸਦ੍ਦਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸੁਖੁਮਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਸੁਖੁਮਕੇ ਸਦ੍ਦੇ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਪਠਮਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸੁਖੁਮਕਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾ ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਪਿ ਸੁਖੁਮਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪਿ.

ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ, ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਂ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨੋ ਸਤਿ, ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਤਿ ਚ, ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੧).

ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਦਮੇਵ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥ ਪਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਕਾਮੇਨ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੇਨ ਯਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਇਧੇਵ ਤਾਵ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਆਦਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਤਾਵ ਸੀਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਿਵਿਧਾ ਵਿਸੋਧਨਾ – ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਂ, ਆਪਨ੍ਨਵੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚ ਅਪ੍ਪਤਿਪੀਲ਼ਨਂ. ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਹਿ ਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚੇਤਿਯਙ੍ਗਣਵਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਯਙ੍ਗਣਵਤ੍ਤਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯਵਤ੍ਤਂ ਆਚਰਿਯਵਤ੍ਤਂ ਜਨ੍ਤਾਘਰਵਤ੍ਤਂ ਉਪੋਸਥਾਗਾਰਵਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵੇਅਸੀਤਿ ਖਨ੍ਧਕਵਤ੍ਤਾਨਿ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧਂ ਮਹਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਵਸੇਨ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਸੀਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਧੁਕਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਯੋ ਹਿ ‘‘ਅਹਂ ਸੀਲਂ ਰਕ੍ਖਾਮਿ, ਕਿਂ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕੇਨ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਵਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਰਿਪੂਰੇ ਸੀਲਂ ਪਰਿਪੂਰਤਿ, ਸੀਲੇ ਪਰਿਪੂਰੇ ਸਮਾਧਿ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਸੋ ਵਤ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਰਿਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ‘ਸੀਲਾਨਿ ਪਰਿਪੂਰੇਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੫.੨੧) ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਨ ਯਮ੍ਪਿਦਂ ਚੇਤਿਯਙ੍ਗਣਵਤ੍ਤਾਦਿ ਆਭਿਸਮਾਚਾਰਿਕਸੀਲਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਧੁਕਂ ਪਰਿਪੂਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ –

‘‘ਆਵਾਸੋ ਚ ਕੁਲਂ ਲਾਭੋ, ਗਣੋ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਂ;

ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਞਾਤਿ ਆਬਾਧੋ, ਗਨ੍ਥੋ ਇਦ੍ਧੀਤਿ ਤੇ ਦਸਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਸਸੁ ਪਲਿਬੋਧੇਸੁ ਯੋ ਪਲਿਬੋਧੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਲਿਬੋਧੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਵਿਧਂ ਹੋਤਿ – ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਾਦੀਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾ ਮਰਣਸ੍ਸਤਿ ਚ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਤਿਪਿ ਏਕੇ. ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਿਕੇਨ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਮਟ੍ਠਕਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਮੇਤ੍ਤਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ; ਤਤੋ ਸੀਮਟ੍ਠਕਦੇਵਤਾਸੁ, ਤਤੋ ਗੋਚਰਗਾਮੇ ਇਸ੍ਸਰਜਨੇ, ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਉਪਾਦਾਯ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ. ਸੋ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਹਵਾਸੀਨਂ ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤਤਂ ਜਨੇਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਸੁਖਸਂਵਾਸਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੀਮਟ੍ਠਕਦੇਵਤਾਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਮੁਦੁਕਤਚਿਤ੍ਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਰਕ੍ਖਾਯ ਸੁਸਂਵਿਹਿਤਾਰਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ. ਗੋਚਰਗਾਮੇ ਇਸ੍ਸਰਜਨੇ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਮੁਦੁਕਤਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇਹਿ ਇਸ੍ਸਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਾਯ ਰਕ੍ਖਾਯ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤਪਰਿਕ੍ਖਾਰੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਪਸਾਦਿਤਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਤੇਹਿ ਅਪਰਿਭੂਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਸੁ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਚਾਰੋ ਹੋਤਿ.

ਮਰਣਸ੍ਸਤਿਯਾ ਪਨ ‘‘ਅਵਸ੍ਸਂ ਮਰਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਅਨੇਸਨਂ ਪਹਾਯ ਉਪਰੂਪਰਿਵਡ੍ਢਮਾਨਸਂਵੇਗੋ ਅਨੋਲੀਨਵੁਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਯ ਦਿਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਤਣ੍ਹਾ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨਸ੍ਸੇਤਂ ਤਯਂ ਏਵਂ ਬਹੂਪਕਾਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਯਿਤਬ੍ਬਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਸ੍ਸ ਚ ਯੋਗਾਨੁਯੋਗਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਕਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਅਟ੍ਠਤਿਂਸਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਪਨ ਯਂ ਯਸ੍ਸ ਚਰਿਤਾਨੁਕੂਲਂ, ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਰਿਹਰਿਤਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ‘‘ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਧ ਪਨ ਇਦਮੇਵ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ‘‘ਪਾਰਿਹਾਰਿਯਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਸੀਲਵਿਸੋਧਨਕਥਂ ਪਲਿਬੋਧੁਪਚ੍ਛੇਦਕਥਞ੍ਚ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੇਨ ਪਨ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਪਲਿਬੋਧੇਨ ਚ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੇਨ ਇਮਿਨਾਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਂ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਸਕਦਾਗਾਮਿਸ੍ਸ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਲਾਭਿਸ੍ਸ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਲਭਨ੍ਤੇਨ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ ਚ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਰਹਨ੍ਤਾਦਯੋ ਹਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਧਿਗਤਮਗ੍ਗਮੇਵ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਗਹਨਪਦੇਸੇ ਮਹਾਹਤ੍ਥਿਪਥਂ ਨੀਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਸਪ੍ਪਾਯਾਸਪ੍ਪਾਯਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਥੇਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਾ – ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਲ੍ਲਹੁਕਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਵਿਨਯਾਚਾਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਮਾਚਰਿਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਰਾਧਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਯੋ – ਉਗ੍ਗਹੋ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਪ੍ਪਨਾ, ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਗ੍ਗਹੋ’’ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ, ‘‘ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ’’ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਾ, ‘‘ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ’’ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ‘‘ਅਪ੍ਪਨਾ’’ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਨਾ, ‘‘ਲਕ੍ਖਣਂ’’ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ. ‘‘ਏਵਂਲਕ੍ਖਣਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਭਾਵੂਪਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਆਚਰਿਯਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਹੇਠੇਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਥੋਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਕਾਲਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਨੋ ਚੇ ਤਤ੍ਥ ਸਪ੍ਪਾਯਂ ਹੋਤਿ, ਆਚਰਿਯਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸਚੇ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ ਯੋਜਨਪਰਮਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਸਚੇ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਦੂਰਮ੍ਪਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੇਨਾਸਨਦੋਸਵਿਵਜ੍ਜਿਤਂ, ਪਞ੍ਚਸੇਨਾਸਨਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਗਮ੍ਮ ਤਤ੍ਥ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧੇਨ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੇਨ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੁਗ੍ਗਹਤੋ ਏਕਪਦਮ੍ਪਿ ਅਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨ੍ਤੇਨ ਇਦਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਇਮਂ ਕਥਾਮਗ੍ਗਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੫੫) ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਇਦਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਿ –

‘‘ਗਣਨਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ, ਫੁਸਨਾ ਠਪਨਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ;

ਵਿਵਟ੍ਟਨਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੨੩; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੬੩);

‘‘ਗਣਨਾ’’ਤਿ ਗਣਨਾਯੇਵ. ‘‘ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ ਅਨੁਵਹਨਾ. ‘‘ਫੁਸਨਾ’’ਤਿ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ‘‘ਠਪਨਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ. ‘‘ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ’’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ‘‘ਵਿਵਟ੍ਟਨਾ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗੋ. ‘‘ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀ’’ਤਿ ਫਲਂ. ‘‘ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਿਨਾ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਗਣਨਾਯ ਇਦਂ ਕਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਣੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨ ਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਨ੍ਤਰੇ ਖਣ੍ਡਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ, ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਵਜੇ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧਗੋਗਣੋ ਵਿਯ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਣਨਾਨਿਸ੍ਸਿਤੋਵ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਖਣ੍ਡਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ.

ਗਣੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਪਠਮਂ ਦਨ੍ਧਗਣਨਾਯ ਧਞ੍ਞਮਾਪਕਗਣਨਾਯ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਧਞ੍ਞਮਾਪਕੋ ਹਿ ਨਾਲ਼ਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਓਕਿਰਤਿ. ਪੁਨ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਚਵਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਏਸ ਨਯੋ ‘‘ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿਆਦੀਸੁ. ਏਵਮੇਵ ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇਸੁ ਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਦਿਂਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ‘‘ਦਸ ਦਸਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਗਣਯਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਅਥਾਨੇਨ ਤਂ ਦਨ੍ਧਗਣਨਂ ਧਞ੍ਞਮਾਪਕਗਣਨਂ ਪਹਾਯ ਸੀਘਗਣਨਾਯ ਗੋਪਾਲਕਗਣਨਾਯ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਛੇਕੋ ਹਿ ਗੋਪਾਲਕੋ ਸਕ੍ਖਰਾਯੋ ਉਚ੍ਛਙ੍ਗੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਦਣ੍ਡਹਤ੍ਥੋ ਪਾਤੋਵ ਵਜਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾਵੋ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਲਿਘਤ੍ਥਮ੍ਭਮਤ੍ਥਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਾਵਂ ‘‘ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਸਕ੍ਖਰਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਣੇਤਿ. ਤਿਯਾਮਰਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਥਗੋਗਣੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਘਂਸਨ੍ਤੋ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਪੁਞ੍ਜੋ ਪੁਞ੍ਜੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ‘‘ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਦਸਾ’’ਤਿ ਗਣੇਤਿਯੇਵ. ਏਵਮਿਮਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਗਣਯਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਨ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਛ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਛ ਸਤ੍ਤ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠ… ਨਵ… ਦਸਾ’’ਤਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਣੇਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਗਣਨਾਪਟਿਬਦ੍ਧੇ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਣਨਾਬਲੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ ਅਰਿਤ੍ਤੂਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚਣ੍ਡਸੋਤੇ ਨਾਵਾਠਪਨਮਿਵ.

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਣਯਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਅਥ ‘‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਵਾਤਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਸਨਵਾਤੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵੇਸਯਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਵਾਤਬ੍ਭਾਹਤਂ ਮੇਦਪੂਰਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ, ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਪਨ ਸਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਵਾਤਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੀਵ ਚਿਰਂ ਪਨੇਤਂ ਗਣੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਯਾਵ ਵਿਨਾ ਗਣਨਾਯ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਬਹਿ ਵਿਸਟਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿ ਸਣ੍ਠਪਨਤ੍ਥਂਯੇਵ ਹਿ ਗਣਨਾਤਿ.

ਏਵਂ ਗਣਨਾਯ ਮਨਸਿਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ ਨਾਮ ਗਣਨਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤਿਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਅਨੁਗਮਨਂ; ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨੁਗਮਨਵਸੇਨ. ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਭਿ ਆਦਿ, ਹਦਯਂ ਮਜ੍ਝਂ, ਨਾਸਿਕਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਵਿਸਨਵਾਤਸ੍ਸ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗਂ ਆਦਿ, ਹਦਯਂ ਮਜ੍ਝਂ, ਨਾਭਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਾਰਦ੍ਧਾਯ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਇਞ੍ਜਨਾਯ ਚ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਰਦ੍ਧਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਾ ਚ ਫਨ੍ਦਿਤਾ ਚ. ਪਸ੍ਸਾਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਰਦ੍ਧਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਞ੍ਜਿਤਾ ਚ ਫਨ੍ਦਿਤਾ ਚਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੭).

ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਿਚ ਖੋ ਫੁਸਨਾਵਸੇਨ ਚ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਚ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਣਨਾਨੁਬਨ੍ਧਨਾਵਸੇਨ ਵਿਯ ਹਿ ਫੁਸਨਾਠਪਨਾਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਫੁਟ੍ਠਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਪਨ ਗਣੇਨ੍ਤੋ ਗਣਨਾਯ ਚ ਫੁਸਨਾਯ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਣਨਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਚ ਫੁਸਨਾਯ ਚ ਠਪਨਾਯ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਪਙ੍ਗੁਲ਼ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾਹਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਕਕਚੋਪਮਾਯ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋਪਮਾ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋ ਦੋਲਾਯ ਕੀਲ਼ਤਂ ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦੋਲਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਦੋਲਤ੍ਥਮ੍ਭਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਕਮੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦੋਲਾਫਲਕਸ੍ਸ ਉਭੋ ਕੋਟਿਯੋ ਮਜ੍ਝਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਉਭੋਕੋਟਿਮਜ੍ਝਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿਵਸੇਨ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਮ੍ਭਮੂਲੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਦੋਲਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਕਮੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋਪਮਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਪੁਰਿਸੇ ‘ਕੋ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਤੋ ਵਾ ਆਗਤੋ, ਕੁਹਿਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਸਿ, ਕਿਂ ਵਾ ਤੇ ਹਤ੍ਥੇ’ਤਿ ਨ ਵੀਮਂਸਤਿ, ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਭਾਰਾ. ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਨ ਵੀਮਂਸਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠਵਾਤਾ ਚ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਵਾਤਾ ਚ ਨ ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯੇਵ ਭਾਰਾਤਿ. ਅਯਂ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ.

ਕਕਚੋਪਮਾ ਪਨ ਆਦਿਤੋਪਭੁਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ;

ਅਜਾਨਤੋ ਚ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ, ਭਾਵਨਾਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ.

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ;

ਜਾਨਤੋ ਚ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ, ਭਾਵਨਾ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੯);

ਕਥਂ ਇਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਿਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ, ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ? ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਮੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ, ਤਮੇਨਂ ਪੁਰਿਸੋ ਕਕਚੇਨ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਰੁਕ੍ਖੇ ਫੁਟ੍ਠਕਕਚਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਗਤੇ ਵਾ ਗਤੇ ਵਾ ਕਕਚਦਨ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਆਗਤਾ ਵਾ ਗਤਾ ਵਾ ਕਕਚਦਨ੍ਤਾ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ.

ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸਮੇ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ; ਏਵਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਯਥਾ ਕਕਚਦਨ੍ਤਾ; ਏਵਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ. ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖੇ ਫੁਟ੍ਠਕਕਚਦਨ੍ਤਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਗਤੇ ਵਾ ਗਤੇ ਵਾ ਕਕਚਦਨ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਆਗਤਾ ਵਾ ਗਤਾ ਵਾ ਕਕਚਦਨ੍ਤਾ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇ ਵਾ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਗਤੇ ਵਾ ਗਤੇ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਆਗਤਾ ਵਾ ਗਤਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ, ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ.

ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਕਤਮਂ ਪਧਾਨਂ? ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਹੋਤਿ – ਇਦਂ ਪਧਾਨਂ. ਕਤਮੋ ਪਯੋਗੋ? ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਪਯੋਗੋ. ਕਤਮੋ ਵਿਸੇਸੋ? ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋ. ਏਵਂ ਇਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚਿਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤਿ, ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤੀ ਯਸ੍ਸ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਸੁਭਾਵਿਤਾ;

ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਪਰਿਚਿਤਾ, ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ;

ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਪਭਾਸੇਤਿ, ਅਬ੍ਭਾ ਮੁਤ੍ਤੋਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ. (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੦);

ਅਯਂ ਕਕਚੋਪਮਾ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਆਗਤਾਗਤਵਸੇਨ ਅਮਨਸਿਕਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨਚਿਰੇਨੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਵਸੇਸਜ੍ਝਾਨਙ੍ਗਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਠਪਨਾ ਚ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਨ ਗਣਨਾਵਸੇਨੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲਤੋਪਭੁਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਕਾਯਦਰਥੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲਹੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਸਰੀਰਂ ਆਕਾਸੇ ਲਙ੍ਘਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚੇ ਵਾ ਪੀਠੇ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤੋ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਓਨਮਤਿ, ਵਿਕੂਜਤਿ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਨਿਸੀਦਤੋ ਨੇਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਓਨਮਤਿ, ਨ ਵਿਕੂਜਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤੂਲਪਿਚੁਪੂਰਿਤਂ ਵਿਯ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਲਹੁਕੋ ਹੋਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਗਣਨਾਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲਤੋਪਭੁਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਕਾਯਦਰਥੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲਹੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਸਰੀਰਂ ਆਕਾਸੇ ਲਙ੍ਘਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਸੁਖੁਮਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਅਪਰਾਪਰਂ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਸੁਖੁਮਤਮਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ. ਕਥਂ? ਯਥਾ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਤਿਯਾ ਲੋਹਸਲਾਕਾਯ ਕਂਸਤਾਲ਼ਂ ਆਕੋਟੇਯ੍ਯ, ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਮਹਾਸਦ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਸਦ੍ਦੇ ਅਥ ਪਚ੍ਛਾ ਸੁਖੁਮਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਅਪਰਾਪਰਂ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਸੁਖੁਮਤਮਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤੇਵ; ਏਵਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਕਂਸੇ ਆਕੋਟਿਤੇ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੧) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ.

ਯਥਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਭੂਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਦਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡਂ ਪਪ੍ਫੋਟੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਕਿਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ? ‘‘ਆਚਰਿਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨਟ੍ਠਂ ਦਾਨਿ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨ ਵੁਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਵਿਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਵਨਵਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਦੇਸਤੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਹਰਣੂਪਾਯੋ. ਤੇਨ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਇਮੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨਾਮ ਕਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਅਥੇਵਂ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਾ ‘‘ਇਮੇ ਅਨ੍ਤੋਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤਾਨਂ ਮਤਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਪਣ੍ਡਿਤ, ਨੇਵ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ, ਨ ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗੋ, ਨ ਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤੋ, ਨ ਮਤੋ, ਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਆਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀ, ਨ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਤਾਯ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਸੀ’’ਤਿ. ਅਥਾਨੇਨ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠਵਸੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਹਿ ਦੀਘਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਨਾਸਾ ਪੁਟਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਰਸ੍ਸਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠਂ. ਤਸ੍ਮਾਨੇਨ ਇਮਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੪੯; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੯੯੨). ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਰੁਕਂ ਗਰੁਕਭਾਵਨਂ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਾਨਮੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਭੂਮਿਭੂਤਂ, ਨ ਚੇਵ ਇਤ੍ਤਰਂ, ਨ ਚ ਇਤ੍ਤਰਸਤ੍ਤਸਮਾਸੇਵਿਤਂ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਮਨਸਿ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸੁਖੁਮਞ੍ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਬਲਵਤੀ ਸਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾ ਹਿ ਮਟ੍ਠਸਾਟਕਸ੍ਸ ਤੁਨ੍ਨਕਰਣਕਾਲੇ ਸੂਚਿਪਿ ਸੁਖੁਮਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੂਚਿਪਾਸਵੇਧਨਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ; ਏਵਮੇਵ ਮਟ੍ਠਸਾਟਕਸਦਿਸਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਕਾਲੇ ਸੂਚਿਪਟਿਭਾਗਾ ਸਤਿਪਿ ਸੂਚਿਪਾਸਵੇਧਨਪਟਿਭਾਗਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿ ਬਲਵਤੀ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਹਿ ਚ ਪਨ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾ ਪਨ ਕਸ੍ਸਕੋ ਕਸਿਂ ਕਸਿਤ੍ਵਾ ਬਲਿਬਦ੍ਦੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਾਭਿਮੁਖੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਸ੍ਸਮੇਯ੍ਯ, ਅਥਸ੍ਸ ਤੇ ਬਲਿਬਦ੍ਦਾ ਵੇਗੇਨ ਅਟਵਿਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯੁਂ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਛੇਕੋ ਕਸ੍ਸਕੋ ਸੋ ਪੁਨ ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤੁਕਾਮੋ ਨ ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਟਵਿਂ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਤੋਦਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਜੁਕਮੇਵ ਤੇਸਂ ਨਿਪਾਤਤਿਤ੍ਥਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਵਾ. ਅਥ ਤੇ ਗੋਣੇ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਾਤਤਿਤ੍ਥਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰਸ੍ਮਿਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਤੋਦੇਨ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਤਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਪਤੋਦਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਞ੍ਹਿਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਤੇ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਨਿਪਾਤਤਿਤ੍ਥੇ ਵਿਯ ਗੋਣਾ. ਤਤੋ ਤੇਨ ਸਤਿਰਸ੍ਮਿਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪਤੋਦੇਨ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੇਨ ਪੁਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ; ਤਸ੍ਸੇਵਮਨੁਯੁਞ੍ਜਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ; ਅਪਿਚ ਖੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਮਾਨੋ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ, ਕਪ੍ਪਾਸਪਿਚੁ ਵਿਯ, ਵਾਤਧਾਰਾ ਵਿਯ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਹੁ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਇਦਞ੍ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਤਾਰਕਰੂਪਂ ਵਿਯ, ਮਣਿਗੁਲ਼ਿਕਾ ਵਿਯ, ਮੁਤ੍ਤਾਗੁਲ਼ਿਕਾ ਵਿਯ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਖਰਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਟ੍ਠਿ ਵਿਯ, ਸਾਰਦਾਰੁਸੂਚਿ ਵਿਯ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੀਘਪਾਮਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਕੁਸੁਮਦਾਮਂ ਵਿਯ, ਧੂਮਸਿਖਾ ਵਿਯ ਚ ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਤ੍ਥਤ ਮਕ੍ਕਟਕਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ, ਵਲਾਹਕਪਟਲਂ ਵਿਯ, ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ, ਰਥਚਕ੍ਕਂ ਵਿਯ, ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ, ਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਞ੍ਚ ਪਨੇਤਂ ਯਥਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਏਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੀਦਿਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਕੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਮਹਤੀ ਪਬ੍ਬਤੇਯ੍ਯਾ ਨਦੀ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਏਕਾ ਵਨਰਾਜਿ ਵਿਯ’’. ਅਞ੍ਞੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸੀਤਚ੍ਛਾਯੋ ਸਾਖਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਫਲਭਾਰਭਰਿਤਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਤਂ ਏਕਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਏਵਂ ਏਕਮੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਸਞ੍ਞਜਞ੍ਹਿ ਏਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪ੍ਪਭਵਂ ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਅਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਇਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨੇਵ ਅਪ੍ਪਨਂ ਨ ਉਪਚਾਰਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਪਨਿਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਨਞ੍ਚ ਉਪਚਾਰਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ;

ਅਜਾਨਤੋ ਚ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ, ਭਾਵਨਾਨੁਪਲਬ੍ਭਤਿ.

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ;

ਜਾਨਤੋ ਚ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ, ਭਾਵਨਾ ਉਪਲਬ੍ਭਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੩੧);

ਏਵਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਚਰਿਯਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ – ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ. ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਨ ‘‘ਏਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ‘‘ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਨ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ; ‘‘ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਰਾਸੋ ਵਿਸੀਦੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੇਯੇਵ ਨਿਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਦੀਘਭਾਣਕਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਪਨਾਹੁ – ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ. ਅਥਾਨੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਠਪਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਨਾਨਾਕਾਰਂ ਵਿਭਾਵਯਂ;

ਧੀਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ, ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬਨ੍ਧਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੩੨; ਪਟਿ. ਮ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧.੧੬੩);

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਯੇਵ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਮੇਵ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਹਿ – ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਨੀਵਰਣਪ੍ਪਹਾਨੇਨ, ਪਟਿਲਾਭਭੂਮਿਯਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗਪਾਤੁਭਾਵੇਨ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਉਪਚਾਰਭੂਮੀ’’ਤਿ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿ; ‘‘ਪਟਿਲਾਭਭੂਮੀ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿ. ਤੇਸਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ? ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿ ਕੁਸਲਵੀਥਿਯਂ ਜਵਿਤ੍ਵਾ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ, ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿ ਦਿਵਸਭਾਗੇ ਅਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦਿਵਸਭਾਗਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਵੀਥਿਯਂ ਜਵਤਿ, ਨ ਭਵਙ੍ਗਂ ਓਤਰਤਿ. ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸਮਾਧੀਸੁ ਨਿਮਿਤ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵੇਨ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਥਾਨੇਨ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਤੋ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਪਿਚ ਖੋ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹੇਸਿਯਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ ਕਸ੍ਸਕੇਨ ਸਾਲਿਯਵਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ ਚ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ; ਰਕ੍ਖਿਤਂ ਹਿਸ੍ਸ ਫਲਦਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਖਤੋ ਲਦ੍ਧ, ਪਰਿਹਾਨਿ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਆਰਕ੍ਖਮ੍ਹਿ ਅਸਨ੍ਤਮ੍ਹਿ, ਲਦ੍ਧਂ ਲਦ੍ਧਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਰਕ੍ਖਣੂਪਾਯੋ – ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਵਾਸੋ, ਗੋਚਰੋ, ਭਸ੍ਸਂ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭੋਜਨਂ, ਉਤੁ, ਇਰਿਯਾਪਥੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨੇਵ ਸਤ੍ਤ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਸੇਵਨ੍ਤੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਸਪ੍ਪਾਯਸੇਵਨੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਥਿਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਗਮਯਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਸਦਕਿਰਿਯਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਤ੍ਤਪਟਿਪਾਦਨਤਾ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਕੁਸਲਤਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਪਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਾ, ਅਸਮਾਹਿਤਪੁਗ੍ਗਲਪਰਿਵਜ੍ਜਨਾ, ਸਮਾਹਿਤਪੁਗ੍ਗਲਸੇਵਨਾ, ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਤਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲਾਨਿ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੇਨ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ.

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਇਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਭਵਙ੍ਗਂ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤਦੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਵਾ ਜਵਨਾਨਿ, ਯੇਸਂ ਪਠਮਂ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਉਪਚਾਰਂ, ਤਤਿਯਂ ਅਨੁਲੋਮਂ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁ, ਪਞ੍ਚਮਂ ਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤਂ. ਪਠਮਂ ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਞ੍ਚੇਵ ਉਪਚਾਰਞ੍ਚ, ਦੁਤਿਯਂ ਅਨੁਲੋਮਂ, ਤਤਿਯਂ ਗੋਤ੍ਰਭੁ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਮੇਵ ਹਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤਿ, ਨ ਛਟ੍ਠਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਵਾ ਆਸਨ੍ਨਭਵਙ੍ਗਪਾਤਤ੍ਤਾ.

ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਗੋਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨਾਹ – ‘‘ਆਸੇਵਨਪਚ੍ਚਯੇਨ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਛਟ੍ਠਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਤੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਨਾਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਰੂਪਾਵਚਰਂ. ਏਵਮਨੇਨ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਹੀਨਂ, ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ, ਦਸਲਕ੍ਖਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਿਵਿਧਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਅਧਿਗਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵਾਰਮ੍ਮਣੇ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਵੂਪਸਮੇਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਤਤਿਯਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਭਾਵਨਾਯ ਪਰਿਯੋਸਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪਕਥਾ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ.

ਏਵਂ ਪਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਵਿਵਟ੍ਟਨਾਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਤਦੇਵ ਝਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨਸਮਾਪਜ੍ਜਨਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵੁਟ੍ਠਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਗੁਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰੂਪਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਾ ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਕਥਂ? ਸੋ ਹਿ ਝਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁਂ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਯਾਨਿ ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਤੇਸਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਕਰਜਕਾਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਝਾਨਙ੍ਗਾਨਿ ਅਰੂਪਂ, ਵਤ੍ਥਾਦੀਨਿ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸਾਦੀਸੁ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਸੁ ਪਥਵੀਧਾਤੁਆਦਿਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭੂਤਾਨਿ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਰੂਪਾਨਿ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਯਥਾਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਰੂਪਵਤ੍ਥੁਦ੍ਵਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਾ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਤੋ ‘‘ਭੂਤਾਦੀਨਿ ਰੂਪਂ ਸਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ ਕਰਜਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਰਗਗ੍ਗਰਿਯਾ ਧਮਮਾਨਾਯ ਭਸ੍ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਾਤੋ ਸਞ੍ਚਰਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਕਾਯਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਤਿ. ਤਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਚ ਕਾਯਞ੍ਚ ਰੂਪਂ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਚ ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ.

ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਚ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੀਸੁਪਿ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਤਿ. ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਦਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਹਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਂ ਪਹਾਯ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਨ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਭੇਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚਸ੍ਸ ਗਣਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਚ ਸਮਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ.

ਇਤਰੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਨਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇਨੇਵ ਨੇਸਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੀਤਿਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ – ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਚ.

ਕਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਪਟਿਲਾਭੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ.

ਕਥਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ –

‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ…ਪੇ… ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ… ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਤੋ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਜਾਨਤੋ… ਪਸ੍ਸਤੋ… ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ… ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਤੋ… ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤੋ… ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ… ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪਯਤੋ… ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਤੋ… ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਤੋ… ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਜਾਨਤੋ… ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਤੋ… ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਤੋ… ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵਯਤੋ… ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੋ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਸਾ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੨).

ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸਪਦਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਦਯੋ ਦ੍ਵੇ ਖਨ੍ਧਾ. ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਪਦੇ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸੁਖਾਨਿ – ਕਾਯਿਕਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਚੇਤਸਿਕਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਪੀਤਿਪਦੇ ਪੀਤਿਸੀਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੁਖਪਦੇ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਵੇਦਨਾ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਦੇਸੁ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਵਚਨਤੋ ਸਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਯੇਨ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਦੇਨ੍ਤੋ ਪਮੋਦੇਨ੍ਤੋ ਹਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਹਾਸੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ ਹੋਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚ.

ਕਥਂ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦੇਤਿ ਪਮੋਦੇਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ; ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਪੀਤਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦੇਤਿ ਪਮੋਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ‘‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਝਾਨਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਖਣਿਕਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ; ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਖਣਿਕਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਵਸੇਨਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ, ਤਤਿਯੇਨ ਪੀਤਿਯਾ, ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ. ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਝਾਨਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਨ੍ਦਿਤੋ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਰਾਗਤੋ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮੁਦਯਤੋ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਦਾਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਚ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.