੧. ਸਹਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੧੦੦੭. ਦੁਤਿਯਸ੍ਸ ਪਠਮੇ ਰਾਜਕਾਰਾਮੇਤਿ ਰਞ੍ਞਾ ਕਾਰਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਆਰਾਮੇ, ਤਂ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਕੋਸਲੇਨ ਕਤਂ. ਪਠਮਬੋਧਿਯਂ ਕਿਰ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਚਿਨ੍ਤਯਿਂਸੁ – ‘‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪਤ੍ਤੋ, ਨ ਖੋ ਪਨੇਸ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੀਲਂ ਵਾ ਸਮਾਧਿਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਏਵਂ ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪਤ੍ਤੋ. ਭੂਮਿਸੀਸਂ ਪਨ ਤੇਨ ਗਹਿਤਂ, ਸਚੇ ਮਯਮ੍ਪਿ ਜੇਤਵਨਸਮੀਪੇ ਆਰਾਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਮ, ਲਾਭਗ੍ਗਯਸਗ੍ਗਪਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤੇ ਕਹਾਪਣੇ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਆਦਾਯ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਰਾਜਾ ‘‘ਕਿਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ? ਪੁਚ੍ਛਿ. ਮਯਂ ਜੇਤਵਨਸਮੀਪੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਰਾਮਂ ਕਰੋਮ, ਸਚੇ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਵਾ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਾਰੇਤੁਂ ਮਾ ਅਦਤ੍ਥਾਤਿ ਲਞ੍ਜਂ ਅਦਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਲਞ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ ਕਾਰੇਥਾ’’ਤਿ ਆਹ.

ਤੇ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕੇਹਿ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰੇ ਆਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਥਮ੍ਭੁਸ੍ਸਾਪਨਾਦੀਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਾ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਏਕਕੋਲਾਹਲਂ ਅਕਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਪਮੁਖੇ ਠਤ੍ਵਾ ‘‘ਕੇ ਪਨ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਮਞ੍ਞੇ ਮਚ੍ਛਵਿਲੋਪੇ’’ਤਿ?, ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜੇਤਵਨਸਮੀਪੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਰਾਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮੇ ਸਾਸਨੇਨ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਰਞ੍ਞੋ ਆਰੋਚੇਤ੍ਵਾ ਵਾਰਾਪੇਹੀਤਿ.

ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਰਞ੍ਞੋ ‘‘ਥੇਰਾ, ਦੇਵ, ਆਗਤਾ’’ਤਿ ਨਿਵੇਦਯਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਲਞ੍ਜਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿ. ਥੇਰਾ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚਯਿਂਸੁ. ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇ ਪੇਸੇਸਿ. ਰਾਜਾ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸਨਂ ਨ ਅਦਾਸਿ. ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਆਰੋਚਯਿਂਸੁ ‘‘ਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਙ੍ਖਣਂਯੇਵ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਨੋ ਰਜ੍ਜੇ ਠਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਚ ਸਾਮਂਯੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵਾਰੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਰਾਜਾ ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਆਗਤੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ, ਨਿਵੇਸਨਂ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ, ਸਾਰਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਯਾਗੁਖਜ੍ਜਕਂ ਅਦਾਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਯਾਗੁਖਾਦਨੀਯੋ ‘‘ਯਾਵ ਭਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਾਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਿਸੀਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜਾਨਂ ‘‘ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਦਂ ਨਾਮ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ, ‘‘ਕਾਰਣੇਨੇਵ ਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਅਤੀਤਕਾਰਣਂ ਆਹਰਿ – ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਨਾਮ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਯੁਜ੍ਝਾਪੇਤੁਂ ਨ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਅਤੀਤੇਪਿ ਇਸਯੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਯੁਜ੍ਝਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਰਟ੍ਠੇਨ ਰਾਜਾ ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋਤਿ. ਕਦਾ ਭਗਵਾਤਿ?

ਅਤੀਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਰੁਰਟ੍ਠੇ ਭਰੁਰਾਜਾ ਨਾਮ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ. ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਪਞ੍ਚਸਤਾ ਦ੍ਵੇ ਇਸਿਗਣਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦਤੋ ਲੋਣਮ੍ਬਿਲਸੇਵਨਤ੍ਥਾਯ ਭਰੁਨਗਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਦ੍ਵੇ ਰੁਕ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਠਮਂ ਆਗਤੋ ਇਸਿਗਣੋ ਏਕਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ, ਪਚ੍ਛਾਗਤੋਪਿ ਏਕਸ੍ਸਾਤਿ. ਤੇ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦਂ ਏਵ ਅਗਮਂਸੁ. ਤੇ ਪੁਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇਯੇਵ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ. ਅਦ੍ਧਾਨੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਏਕੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸੁਕ੍ਖਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸੁਕ੍ਖੇ ਆਗਤਾ ਤਾਪਸਾ ‘‘ਅਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋ ਮਹਾ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਹੋਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਇਤਰੇਸਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਏਕਪਦੇਸੇ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਅਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਠਿਤਾਵ ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਥਾ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਆਚਰਿਯਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਕ੍ਖੋ ਸੁਕ੍ਖੋ, ਅਯਂ ਰੁਕ੍ਖੋ ਮਹਾ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਪਵਿਸਥ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਪਹੋਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤੇ ‘‘ਨ ਮਯਂ ਪਵਿਸਾਮ, ਨਿਕ੍ਖਮਥ ਤੁਮ੍ਹੇ’’ਤਿ ਕਥਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤ੍ਤਨੋਵ ਮਨੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਹਤ੍ਥਾਦੀਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਂਸੁ. ਤੇ ‘‘ਹੋਤੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਸ੍ਸਾਮ ਨੇ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਚਕ੍ਕਾਨਿ ਰਜਤਮਯਞ੍ਚ ਅਕ੍ਖਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਵਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਮਿਂਸੁ. ਰਞ੍ਞੋ ‘‘ਏਵਰੂਪਂ, ਦੇਵ, ਤਾਪਸਾ ਪਣ੍ਣਾਕਾਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ’’ਤਿ ਨਿਵੇਦਯਿਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਤੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਪਕ੍ਕੋਸਥਾ’’ਤਿ ਤੇ ਪਕ੍ਕੋਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਹਾਕਮ੍ਮਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਕਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਵੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮਯਾ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਂ ਏਕਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਇਸੀਹਿ ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਨੋ ਦਾਪੇਹੀਤਿ. ਰਾਜਾ ਪੁਰਿਸੇ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸੇ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਸਿ.

ਤੇ ਬਹਿ ਠਿਤਾ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਦਤ੍ਵਾ ਲਭਿਂਸੂ’’ਤਿ ਓਲੋਕਯਮਾਨਾ ‘‘ਇਦਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਮਯਮ੍ਪਿ ਲਞ੍ਜਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਸੋਵਣ੍ਣਮਯਂ ਰਥਪਞ੍ਜਰਂ ਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਦਾਯ ਅਗਮਂਸੁ. ਰਾਜਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੁਟ੍ਠੋ – ‘‘ਕਿਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ?, ਆਹ. ਮਹਾਰਾਜ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਅਞ੍ਞੋ ਇਸਿਗਣੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ, ਤਂ ਨੋ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਦਾਪੇਹੀਤਿ. ਰਾਜਾ ਪੁਰਿਸੇ ਪੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਸਿ. ਤਾਪਸਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਲਹਂ ਕਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦਮੇਵ ਅਗਮਂਸੁ. ਤਤੋ ਦੇਵਤਾ ‘‘ਅਯਂ ਰਾਜਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਇਸਿਗਣਾਨਂ ਹਤ੍ਥਤੋ ਲਞ੍ਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਕਲਹਂ ਕਾਰਾਪੇਸੀ’’ਤਿ ਕੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਵਿਜਿਤਂ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸਮਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮੁਦ੍ਦਮੇਵ ਅਕਂਸੂਤਿ.

‘‘ਇਸੀਨਮਨ੍ਤਰਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਭਰੁਰਾਜਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ;

ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਸਹ ਰਟ੍ਠੇਹਿ, ਸ ਰਾਜਾ ਵਿਭਵਙ੍ਗਤੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੧੨੫) –

ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤੀਤੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇ ਯਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਨਾਮ ਕਥਾ ਓਕਪ੍ਪਨਿਯਾ ਹੋਤਿ, ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਰਿਯਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭਣੇ, ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਥਾ’’ਤਿ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਮਯਾ ਕਾਰਿਤੋ ਵਿਹਾਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਦਬ੍ਬਸਮ੍ਭਾਰੇਪਿ ਅਦਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਸਿ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.